Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1988, Апрель, №4-5)

Սոցիոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային հայ հասարակությունում օտարման երևույթի սոցիալական, տնտեսական, մշակութային և հոգեբանական դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հասարակական համակարգի վերափոխումների պայմաններում անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, սոցիալական կապերի վերակազմավորումը և նոր արժեքային ու վարքային համակարգերի ձևավորումը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական ինստիտուտների փոփոխությունները անդրադառնալ մարդկանց հասարակական ներգրավվածության, աշխատանքի, սոցիալական միջավայրի և սեփական հնարավորությունների ընկալման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի և տնտեսական գործունեության ոլորտում օտարման դրսևորումներին, սոցիալական անհավասարության, գործազրկության, արտագաղթի, հասարակական վստահության և սոցիալական անորոշության հետ դրանց հնարավոր փոխկապակցվածություններին։ Քննարկվում են նաև մշակութային և արժեքային փոփոխությունները, ավանդական ու նոր հասարակական նորմերի փոխհարաբերությունները, ինքնության վերափոխման գործընթացները և դրանց ազդեցությունը անհատի սոցիալական վարքի վրա։ Դիտարկվում են մարդու՝ հասարակական ինստիտուտներից, սոցիալական խմբերից, աշխատանքային գործունեությունից և որոշ դեպքերում սեփական գործունեության արդյունքներից հեռացման կամ մեկուսացման հնարավոր ձևերը։ Կարևորվում է օտարման երևույթի ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես անհատական ապրումների, այլև որպես հասարակական հարաբերությունների և կառուցվածքային փոփոխությունների հետ կապված բազմաշերտ գործընթաց։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական ինտեգրման, քաղաքացիական մասնակցության, հասարակական վստահության և համայնքային կապերի ամրապնդման նշանակությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հետխորհրդային վերափոխումների սոցիալական հետևանքների և հայ հասարակության մեջ ձևավորված նոր հարաբերությունների առանձնահատկությունների մասին՝ նպաստելով սոցիալական խնդիրների և հասարակական զարգացման գործընթացների գիտական վերլուծությանը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական տոնզիլիտով հիվանդների իմունային համակարգի խանգարումների ուսումնասիրությանը՝ դրանք վերին շնչուղիների և աղիների միկրոֆլորայի առանձնահատկությունների հետ կապակցված դիտարկելու միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում քրոնիկական բորբոքային գործընթացի, լորձաթաղանթների միկրոբիոտայի և օրգանիզմի իմունային պատասխանի փոխհարաբերություններն են։ Ժամանակակից տվյալները ցույց են տալիս, որ վերին շնչուղիների միկրոբիոտան մասնակցում է տեղային պաշտպանական մեխանիզմների կարգավորմանը և կարող է ազդել վարակների նկատմամբ զգայունության վրա, իսկ աղիքային միկրոբիոտան կարևոր դեր ունի ինչպես լորձաթաղանթային, այնպես էլ համակարգային իմունային գործընթացների ձևավորման մեջ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել քրոնիկական տոնզիլիտով հիվանդների իմունաբանական ցուցանիշները, վերին շնչուղիների և աղիների միկրոֆլորայի կազմն ու հարաբերակցությունը, միկրոբիոցենոզի հավասարակշռության փոփոխությունները և այդ փոփոխությունների հնարավոր կապը հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսբիոտիկ փոփոխություններին, որոնց դեպքում միկրոօրգանիզմների բնականոն հարաբերակցության խախտումը կարող է ուղեկցվել լորձաթաղանթային պաշտպանական մեխանիզմների և իմունային արձագանքի փոփոխություններով։ Վերին շնչուղիների միկրոբիոտայի և իմունային համակարգի փոխազդեցությունը կարևոր է տեղային պաշտպանությունը պահպանելու և պաթոգեն միկրոօրգանիզմների գաղութացումը սահմանափակելու համար, մինչդեռ աղիքային միկրոբիոտան կարող է ազդել հեռավոր օրգանների իմունային պատասխանների վրա՝ նյութափոխանակային և իմունակարգավորիչ մեխանիզմների միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների մանրէաբանական և իմունաբանական ցուցանիշների համեմատական գնահատում, միկրոֆլորայի քանակական ու որակական փոփոխությունների բացահայտում, ինչպես նաև դրանց կապի ուսումնասիրություն հիվանդության տևողության, սրացումների հաճախականության և կլինիկական դրսևորումների հետ։ Կարևոր նշանակություն ունի վերին շնչուղիների և աղիների միկրոբիոտաների փոխկապակցվածության դիտարկումը, քանի որ տարբեր լորձաթաղանթների միկրոբիոտա-իմուն համակարգերի միջև գոյություն ունեցող հաղորդակցությունը ներկայում ուսումնասիրվում է որպես ընդհանուր իմունակարգավորման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է քրոնիկական տոնզիլիտի դեպքում տեղային վարակային գործընթացը միայն առանձին օրգանի հիվանդություն չդիտարկելու, այլ այն միկրոբիոտայի և իմունային համակարգի փոխազդեցությունների ավելի լայն համատեքստում ուսումնասիրելու հնարավորության մեջ։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել հիվանդության զարգացման և պահպանման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը, ինչպես նաև հետագայում միկրոբիոտային և իմունային ցուցանիշների հիման վրա հիվանդների վիճակի գնահատման ու բուժական մոտեցումների կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրմանը։ Միաժամանակ նման հետազոտությունների արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն զգուշությամբ, քանի որ միկրոբիոտայի փոփոխությունների և հիվանդության միջև պատճառահետևանքային կապերը միշտ չէ, որ կարող են հաստատվել միայն ասոցիացիոն տվյալներով։

Իրավաբանություն

Ազգային ժողովը պետության բարձրագույն ներկայացուցչական և օրենսդիր մարմինն է, որը կարևոր դեր ունի ժողովրդավարական կառավարման համակարգում և պետական իշխանության կազմակերպման գործընթացում։ Այն ներկայացնում է ժողովրդի կամքը և իրականացնում է օրենսդրական գործունեություն՝ ընդունելով օրենքներ, որոնք կարգավորում են հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և իրավական հարաբերությունները։ Ազգային ժողովի հիմնական գործառույթներից են օրենքների մշակումը և ընդունումը, պետական բյուջեի հաստատումը, կառավարության գործունեության վերահսկողությունը, ինչպես նաև երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականության կարևոր հարցերի քննարկումը։ Ժողովրդավարական պետություններում Ազգային ժողովը ձևավորվում է ընտրությունների միջոցով, ինչը ապահովում է քաղաքացիների մասնակցությունը պետական կառավարմանը և ժողովրդի իշխանության իրականացումը։ Պատգամավորները ներկայացնում են հասարակության տարբեր շերտերի շահերը և պարտավոր են գործել հանրային շահի պաշտպանության նպատակով։ Ազգային ժողովի գործունեությունը հիմնված է սահմանադրության և օրենքների վրա, իսկ նրա լիազորությունները սահմանվում են երկրի իրավական համակարգով։ Կարևոր նշանակություն ունի խորհրդարանական վերահսկողությունը, որի միջոցով Ազգային ժողովը հետևում է կառավարության և պետական այլ մարմինների գործունեությանը՝ ապահովելով իշխանության թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը։ Ազգային ժողովը նաև կարող է նախաձեռնել օրենսդրական փոփոխություններ, ստեղծել հանձնաժողովներ, կազմակերպել քննարկումներ և լսումներ հասարակական կարևոր խնդիրների վերաբերյալ։ Ժամանակակից պետություններում խորհրդարանը հանդիսանում է քաղաքական բանավեճերի և տարբեր կարծիքների արտահայտման հիմնական հարթակը, որտեղ ձևավորվում են պետական զարգացման ռազմավարական ուղղությունները։ Ազգային ժողովի արդյունավետ գործունեությունը մեծապես կախված է պատգամավորների մասնագիտական պատրաստվածությունից, քաղաքական մշակույթից և հասարակության վստահությունից։ Եթե խորհրդարանը գործում է անկախ, արդար և օրենքի գերակայության սկզբունքներով, ապա այն նպաստում է ժողովրդավարության զարգացմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը և պետական կառավարման արդյունավետությանը։ Միևնույն ժամանակ կարևոր է, որ Ազգային ժողովի գործունեությունը լինի բաց և հասանելի հասարակության համար, քանի որ քաղաքացիների վստահությունը պետական ինստիտուտների նկատմամբ կարևոր պայման է երկրի կայուն զարգացման համար։ Այսպիսով, Ազգային ժողովը հանդիսանում է իրավական և ժողովրդավարական պետության կարևորագույն ինստիտուտներից մեկը, որն ապահովում է ժողովրդի ներկայացվածությունը, օրենքների ընդունումը և պետական իշխանության հավասարակշռված գործունեությունը։

Լեզվաբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ հայերեն բառերի և արտահայտությունների լայն ցանկ՝ ֆրանսերեն համարժեքներով, բառերի տարբեր իմաստների հնարավոր թարգմանություններ, հաճախ կիրառվող խոսքային ու բառակապակցական ձևեր, լեզվական ճիշտ օգտագործմանն օգնող նշումներ և պարզաբանումներ։ Այն օգտակար է՝ ֆրանսերեն սովորող ուսանողների համար, թարգմանիչների և լեզվաբանների համար, դպրոցականների և դասախոսների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր աշխատում են հայերեն-ֆրանսերեն լեզվական նյութերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, այս բառարանը գործնական և վստահելի աղբյուր է ֆրանսերեն բառապաշարի ընդլայնման և թարգմանական հմտությունների զարգացման համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակի լեզվական, մշակութային և պատկերային արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը բրիտանական ժողովրդական հեքիաթներում՝ դրանք հայկական հեքիաթային նյութի հետ զուգադրելու միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակն է ոչ միայն որպես դեպքերի հաջորդականությունը կազմակերպող պատմողական գործոն, այլև որպես տվյալ մշակույթի աշխարհընկալումը, ավանդական պատկերացումները և արժեքային համակարգը արտացոլող հասկացույթ։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի անվանումներն ու ժամանակային հարաբերություններ արտահայտող բառային և քերականական միջոցները, անցյալի, ներկայի և ապագայի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ժամանակի տևողության, կրկնության, հաջորդականության և սահմանային պահերի լեզվական ներկայացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հեքիաթային ժամանակի պայմանական բնույթին, երբ իրադարձությունների ընթացքը կարող է տարբերվել առօրյա ժամանակի սովորական տրամաբանությունից, իսկ երկարատև ժամանակահատվածները ներկայացվել որպես սեղմված պատմողական հատվածներ։ Քննվում են նաև օրվա և տարվա ժամանակների, տարիքային փուլերի, ճանապարհորդության, սպասման, վերադարձի և փոփոխության հետ կապված ժամանակային պատկերները։ Բրիտանական և հայկական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու մշակույթներում հանդիպող ընդհանուր հեքիաթային օրինաչափությունները և ժամանակի ընկալման մշակութային առանձնահատկությունները։ Վերլուծության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն կայուն բանաձևերը, պատմության սկիզբն ու ավարտը նշող արտահայտությունները, ժամանակային մակբայները, կրկնվող կառուցվածքները և այն լեզվական միավորները, որոնց միջոցով ստեղծվում է անցյալի անորոշ կամ առասպելական ժամանակի տպավորություն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակի ցիկլային և գծային ընկալումների հարաբերակցությանը, հերոսի կյանքի փուլերի ու փորձությունների ժամանակային կազմակերպմանը և ժամանակային խորհրդանշանների դերին հեքիաթի իմաստային կառուցվածքում։ Զուգադրական մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել, թե նմանատիպ պատմողական իրավիճակները ինչպես են լեզվականորեն ձևակերպվում տարբեր ազգային ավանդույթներում և ինչպիսի մշակութային իմաստներ են ձեռք բերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, բանահյուսագիտության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ժամանակի հասկացութային և լեզվական ներկայացման ազգային ու համընդհանուր առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Գյուղատնտեսություն

Հեղինակներ Պ. Կ. Տեր-Զաքարյանը և Գ. Մ. Մելիքյանը գրքում ներկայացնում են մելիորատիվ և ջրամատակարարման համակարգերի հիմնական բաղադրիչները՝ ջրանցքներ, պոմպակայաններ, ոռոգման ցանցեր, դրենաժային համակարգեր և ջրի բաշխման կառույցներ՝ բացատրելով դրանց կառուցվածքը և աշխատանքի սկզբունքները։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև գործնական պարապմունքների կազմակերպման մեթոդիկան՝ չափումներ, հաշվարկներ, դաշտային դիտարկումներ և հիդրոտեխնիկական համակարգերի արդյունավետության գնահատում։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ոռոգման տարբեր եղանակները, ջրի խնայող օգտագործման տեխնոլոգիաները, հողի ջրային ռեժիմի կարգավորման սկզբունքները և երկրորդային աղակալման կանխարգելման միջոցառումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև մելիորատիվ համակարգերի շահագործման և տեխնիկական սպասարկման գործնական հմտություններին՝ ապահովելու դրանց անխափան և երկարաժամկետ աշխատանքը։ Աշխատությունը ներառում է նաև անվտանգության կանոններ և դաշտային աշխատանքների կազմակերպման պահանջներ, որոնք կարևոր են հիդրոտեխնիկական կառույցների հետ աշխատելիս։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ինժեներների և մելիորացիայի ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են ձեռք բերել գործնական կարողություններ հողերի բարելավման և ջրամատակարարման համակարգերի կառավարման մեջ։