Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1990, Сентябрь, №9-10)

Химия

Սա Անաիդա Նորայրի Գեոլեցյանի գիտական աշխատանքն է, որը նվիրված է օրգանական քիմիայի բավականին մասնագիտացված խնդրի՝ N-ալդ- և N-կետիմինների բութադիենով ալկիլացման ուսումնասիրությանը մետաղական նատրիումի առկայությամբ։ Աշխատանքը պաշտպանվել է Երևանում 1996 թվականին՝ քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար, իսկ մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմում է մոտ 200 էջ, մինչդեռ դրա հեղինակային սեղմագիրը՝ 24 էջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազոմեթինային միացությունների՝ իմինների, և բութադիենի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում մետաղական նատրիումը հանդես է գալիս որպես ռեակցիայի կարևոր գործոն։ Այս ուղղության վերաբերյալ Գեոլեցյանի համահեղինակությամբ ավելի վաղ հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման համակարգերում բութադիենի և իմինների փոխազդեցությունը կարող է ընթանալ մի քանի մրցակցող ուղիներով՝ առաջացնելով ինչպես ցիկլային միացություններ, այնպես էլ N-ալկիլացման, α-C-ալկիլացման և այլ կողմնակի փոխակերպումների արդյունքներ։ Մասնավորապես, ուսումնասիրված N-ցիկլոպենտիլիդեն- և N-ցիկլոհեքսիլիդենբենզիլամինների դեպքում հիմնական արտադրանքները եղել են սպիրոցիկլային պիրոլիդինի ածանցյալները, իսկ որոշ պայմաններում առաջացել են նաև դրանց N-ալկիլացված և դեհիդրոգենացված ձևերը։ Այս տվյալները կարևոր են հասկանալու համար, որ աշխատանքը պարզապես մեկ քիմիական ռեակցիայի նկարագրություն չէ, այլ նպատակ ունի պարզելու ռեակցիայի ուղղությունը, դրա պայմաններից կախված փոփոխությունները, հիմնական և կողմնակի արտադրանքների առաջացման օրինաչափությունները և հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բութադիենի մասնակցությամբ 3+2 ցիկլոմիացման հնարավորությունը, որի արդյունքում կարելի է ստանալ պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող բարդ օրգանական միացություններ։ Այդպիսի միացությունները կարևոր են սինթետիկ օրգանական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ազոտ պարունակող հինգանդամանի օղակները լայնորեն հանդիպում են տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ և գործնական նշանակություն ունեցող օրգանական նյութերի կառուցվածքում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մետաղական նատրիումի կիրառումը փոխում է սովորական իմին-բութադիեն փոխազդեցության ընթացքը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի վերափոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կարող էին ընթանալ այլ կերպ կամ շատ ավելի փոքր արդյունավետությամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես փորձարարական օրգանական քիմիայի ուսումնասիրություն, որտեղ միաժամանակ ուսումնասիրվում են իմինների կառուցվածքը, բութադիենի ռեակցիոնունակությունը, ալկիլացման և ցիկլոմիացման մրցակցությունը, մետաղական նատրիումի դերը և ստացվող ազոտ պարունակող նոր միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել օրգանական սինթեզով, ազոտ պարունակող միացությունների քիմիայով, իմինների ռեակցիաներով և մետաղների մասնակցությամբ օրգանական փոխարկումների մեխանիզմներով զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների և քիմիայի ուսանողների համար։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1980-1990-ական թվականներին Թուրքիայի ռազմական քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի Թուրքիայի ներքին և արտաքին քաղաքական գործընթացները, զինված ուժերի դերը պետական կառավարման համակարգում և անվտանգության ռազմավարության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ռազմական կառույցների ազդեցությունը քաղաքական կյանքի վրա, պաշտպանական հայեցակարգերի փոփոխությունները, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները և Թուրքիայի հարաբերությունները միջազգային գործընկերների ու հարևան պետությունների հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև ռազմական բարեփոխումները, զինված ուժերի արդիականացման ծրագրերը, արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են երկրի ռազմական դիրքորոշումը տվյալ ժամանակահատվածում։ Ներկայացված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ Թուրքիայի ռազմաքաղաքական զարգացման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային գործընթացների վրա։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, պատմաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ռազմական ուսումնասիրությունների հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և Թուրքիայի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

«Գրական շիթեր» վերնագիրը հուշում է գրական նյութերի ժողովածուի կամ տարբեր բնույթի կարճ ստեղծագործությունների համախմբման մասին։ «Շիթեր» բառը փոխաբերական իմաստով կարող է մատնանշել մտքերի, զգացմունքների, տպավորությունների և գեղարվեստական պատկերների փոքր, բայց արտահայտիչ դրսևորումներ։ Այսպիսի վերնագրով գրական հրատարակությունը կարող է ներառել տարբեր թեմաներով բանաստեղծություններ, արձակ մանրապատումներ, խոհեր կամ այլ գրական պատառիկներ, որոնց միավորող հատկանիշը դրանց համեմատաբար սեղմ ձևն ու գաղափարական կամ գեղագիտական ինքնուրույնությունն է։ Ժողովածուային բնույթ ունեցող գրքերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ գրական մշակույթում՝ հնարավորություն տալով մեկ հրատարակության մեջ ներկայացնելու բազմազան գրական ձայներ, ոճեր և թեմատիկ ուղղություններ։ Դրանք նպաստել են ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը, գրական լեզվի զարգացմանը և ստեղծագործական փորձերի տարածմանը։ Վերնագրի պատկերավոր բնույթը կարող է նաև արտահայտել գրականության ընկալումը որպես մտավոր ու հոգևոր կյանքի տարբեր աղբյուրներից բխող արտահայտությունների ամբողջություն։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել արևմտահայ գրական միջավայրի, 19-րդ դարի վերջի գրական ժողովածուների և հայալեզու գեղարվեստական խոսքի պատմությամբ զբաղվողներին։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի գրական հրատարակությունների վերնագրային ավանդույթներն ու ընթերցողական մշակույթը։

Литература

Այս գործնական ձեռնարկը նախատեսված է գրադարանավարների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման համար և նվիրված է գրադարաններում ընթերցողների սպասարկման կազմակերպման երկրորդ մակարդակի (պրակտիկ փուլ 2) առանձնահատկություններին։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են ընթերցողների տեղեկատվական կարիքների բացահայտման և դրանց արդյունավետ սպասարկման մեթոդները՝ ընդգծելով գրադարանային ծառայությունների որակի բարձրացման կարևորությունը ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում։ Քննարկվում են սպասարկման տարբեր ձևերը՝ անհատական խորհրդատվություն, թեմատիկ գրականության առաջարկում, տեղեկատու-բիբլիոգրաֆիական օգնություն և ընթերցողական խմբերի հետ աշխատանքների կազմակերպում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի հաղորդակցական հմտություններին, ընթերցողի հետ վստահելի փոխհարաբերությունների ձևավորմանը և տեղեկատվության մատչելի ներկայացմանը։ Ձեռնարկում ընդգծվում է նաև տեխնոլոգիական միջոցների կիրառումը՝ էլեկտրոնային կատալոգների, տվյալների բազաների և ավտոմատացված գրադարանային համակարգերի օգտագործումը սպասարկման գործընթացում։ Բացի այդ, դիտարկվում են ընթերցողների տարբեր խմբերի հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով նրանց տարիքը, հետաքրքրությունները և տեղեկատվական պահանջները։ Նյութի նպատակն է զարգացնել գրադարանավարների գործնական հմտությունները և նպաստել ընթերցողների սպասարկման համակարգված, արդյունավետ և ժամանակակից պահանջներին համապատասխան կազմակերպմանը։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է կազմակերպությունների սնանկացման պատճառների, նախանշանների և կանխատեսման մեխանիզմների վերլուծությանը՝ սննդի արդյունաբերության ոլորտի ձեռնարկությունների օրինակով։ Աշխատությունում դիտարկվում են ֆինանսական անկայունության ձևավորման ներքին և արտաքին գործոնները, ներառյալ շահութաբերության նվազումը, իրացվելիության խնդիրները, պարտքային բեռի աճը, կառավարման թերությունները, շուկայական մրցակցության սրացումը և տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ցուցանիշների վերլուծությանը, սնանկացման վաղ հայտնաբերման մոդելներին և ռիսկերի գնահատման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել ձեռնարկությունների ֆինանսական դժվարությունները և մշակել կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Քննարկվում են նաև սննդի արդյունաբերության ոլորտի առանձնահատկությունները՝ հումքային կախվածությունը, պահանջարկի տատանումները, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը և որակի վերահսկման պահանջները, որոնք կարող են ազդել կազմակերպությունների կայունության վրա։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտել արդյունավետ կառավարման և ֆինանսական առողջացման ուղիներ, որոնք կարող են նպաստել ձեռնարկությունների մրցունակության և երկարաժամկետ կենսունակության ապահովմանը։

Физика

Աշխատությունը նվիրված է Արեգակին և Արեգակնային համակարգի մոլորակներին՝ ներկայացնելով երկնային մարմինների վերաբերյալ հիմնական գիտելիքները։ Այն անդրադառնում է Արեգակի՝ որպես Արեգակնային համակարգի կենտրոնական աստղի նշանակությանը, մոլորակների շարժմանը, դրանց փոխադարձ դասավորությանը և Արեգակի հետ ունեցած կապին։ Թեման հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու տիեզերքի կառուցվածքի, երկնային մարմինների բնույթի և տիեզերական երևույթների մասին աստղագիտական պատկերացումներին։ Նման գիտահանրամատչելի աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել բնական գիտությունների տարածման գործում՝ բարդ երևույթները ներկայացնելով հասկանալի և ուսուցողական ձևով։ Դրանք նպաստում են բնության և տիեզերքի նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, դիտողական մտածողության զարգացմանը և գիտական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես նախնական ուսումնական նյութ աստղագիտությամբ հետաքրքրվողների համար՝ օգնելով տարբերակել Արեգակնային համակարգի հիմնական երկնային մարմինները և հասկանալ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Հրատարակությունն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության, բնագիտական գիտելիքների տարածման և հայ կրթական միջավայրում աստղագիտության դասավանդման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։