Գրական շիթեր

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է արգանդի միոմայի առաջացման և զարգացման մեխանիզմների կլինիկական ու կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հիվանդության կլինիկական դրսևորումների և օրգանիզմում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների բացահայտման վրա՝ նպատակ ունենալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ախտաբանական գործընթացի ձևավորման ու զարգացման մասին։ Արգանդի միոման դիտարկվում է որպես բարորակ գոյացություն, որի զարգացման մեջ կարող են նշանակություն ունենալ հորմոնային կարգավորման, բջջային աճի, նյութափոխանակային գործընթացների և հյուսվածքային փոխազդեցությունների փոփոխությունները։ Քննության են առնվում հիվանդների կլինիկական վիճակի առանձնահատկությունները, ախտանշանների բնույթը, գոյացությունների չափը, քանակը և տեղակայումը, ինչպես նաև հիվանդության ընթացքի տարբեր ձևերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վերարտադրողական համակարգի հորմոնային կարգավորման դերին և այն կենսաբանական գործոններին, որոնք կարող են ազդել միոմատոզ հանգույցների աճի վրա։ Կենսաքիմիական ուսումնասիրությունների միջոցով գնահատվում են օրգանիզմի նյութափոխանակային և կարգավորիչ գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները՝ դրանք համադրելով կլինիկական տվյալների հետ։ Կարևորվում է հորմոնների, ֆերմենտային համակարգերի, սպիտակուցային և այլ կենսաքիմիական ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ հիվանդության զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկատվություն ստանալու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն ցուցանիշները, որոնք կարող են կապված լինել ախտաբանական գործընթացի ակտիվության կամ ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում հիվանդության տարբեր կլինիկական ձևերի համեմատությանը՝ պարզելու համար, թե արդյոք որոշակի կենսաքիմիական փոփոխություններ պայմանավորված են գոյացությունների չափով, տեղակայմամբ, աճի առանձնահատկություններով կամ հիվանդության տևողությամբ։ Դիտարկվում են նաև հիվանդների տարիքային և վերարտադրողական առանձնահատկությունները, քանի որ հորմոնային միջավայրի փոփոխությունները կարող են կարևոր դեր ունենալ հիվանդության կենսաբանական վարքագծի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում կարևորվում է ախտածագման բազմագործոն բնույթը, երբ հորմոնային, կենսաքիմիական, բջջային և հյուսվածքային մեխանիզմները փոխկապակցված կերպով մասնակցում են ախտաբանական գործընթացին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հիվանդությունը դիտարկել ոչ միայն տեղային գոյացության, այլև օրգանիզմի կարգավորիչ համակարգերի հետ կապված ավելի լայն գործընթացի համատեքստում։ Կլինիկակենսաքիմիական ցուցանիշների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հիվանդության ընթացքի գնահատման և տարբեր կլինիկական խմբերի առանձնացման գիտական հիմքերի կատարելագործմանը։ Կարևորվում է նաև ստացված տվյալների համադրումը բուժման արդյունքների և հիվանդների հետագա կլինիկական վիճակի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել որոշ կենսաքիմիական ցուցանիշների հնարավոր տեղեկատվական նշանակությունը։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է հիվանդության ախտածագման վերաբերյալ գիտելիքների խորացման, կլինիկական և լաբորատոր գնահատման մեթոդների կատարելագործման և հիվանդների նկատմամբ անհատականացված մոտեցումների գիտական հիմնավորման հետ։ Կլինիկական բժշկության և կենսաքիմիայի տվյալների համատեղ ուսումնասիրությունը նպաստում է հիվանդության զարգացման մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը և կարող է հիմք հանդիսանալ հետագա գիտական հետազոտությունների համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, կլինիկական կենսաքիմիայի և պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտների հետազոտողների, բժիշկների, դասախոսների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Դե Կերվենի և Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտների բուժման նոր մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հեմոստազի վրա ազդող դեղաբանական միջոցների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է վահանաձև գեղձի բորբոքային հիվանդությունների ընթացքի և արյան մակարդման ու հակամակարդման համակարգերի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատության նպատակն է գնահատել, թե հեմոստազի համակարգի տարբեր օղակների վրա ազդող դեղամիջոցների կիրառումը ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ բորբոքային գործընթացի կլինիկական դրսևորումների, լաբորատոր ցուցանիշների և հիվանդության ընթացքի վրա։ Դե Կերվենի ենթասուր թիրեոիդիտը սովորաբար բնութագրվում է վահանաձև գեղձի բորբոքային ախտահարմամբ, ցավով և ժամանակավոր ֆունկցիոնալ փոփոխություններով, մինչդեռ Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտը աուտոիմուն բնույթի քրոնիկ հիվանդություն է, որի դեպքում իմունային համակարգը թիրախավորում է վահանաձև գեղձի հյուսվածքը։ Այս հիվանդությունների տարբեր ծագումնաբանությունը կարևոր է դարձնում դրանց կլինիկական ընթացքի, հորմոնային կարգավիճակի և բուժման նկատմամբ արձագանքի առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հեմոստազի հիմնական ցուցանիշները, թրոմբոցիտների ֆունկցիոնալ ակտիվությունը, մակարդման և հակամակարդման համակարգերի հավասարակշռությունը, ինչպես նաև ֆիբրինոլիզի գործընթացները։ Նման տվյալների համադրումը կարող է օգնել պարզելու, թե արդյոք վահանաձև գեղձի բորբոքային և աուտոիմուն գործընթացներն ուղեկցվում են հեմոստազի համակարգի որոշակի փոփոխություններով և ինչպիսի կլինիկական նշանակություն կարող են ունենալ այդ փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեմոստազի վրա ազդող դեղաբանական միջոցների բուժական ազդեցության գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել բուժումից առաջ և հետո հիվանդների կլինիկական վիճակի, հորմոնային ցուցանիշների, բորբոքային մարկերների և հեմոստազի պարամետրերի փոփոխությունները։ Այդպիսի համադրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատել բուժման արդյունավետությունը, այլև ուսումնասիրել հնարավոր կապերը դեղաբանական ազդեցության և հիվանդության տարբեր ախտաբանական մեխանիզմների միջև։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև հիվանդների խմբերի համեմատական վերլուծությունը՝ ըստ հիվանդության տեսակի, ընթացքի ծանրության, հիվանդության փուլերի և ուղեկցող վիճակների։ Նման մոտեցումը կարող է բացահայտել այն ենթախմբերը, որոնց դեպքում հեմոստազի փոփոխություններն առավել արտահայտված են կամ բուժական միջամտության նկատմամբ արձագանքն ունի առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել թիրեոիդիտների պաթոգենեզի վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը՝ ցույց տալով, որ վահանաձև գեղձի բորբոքային հիվանդությունների ընթացքը հնարավոր է դիտարկել ոչ միայն հորմոնային և իմունաբանական, այլև հեմոստազի համակարգի հետ փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Միաժամանակ նման տվյալները կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա կլինիկական հետազոտությունների համար՝ պարզելու ուսումնասիրվող դեղամիջոցների արդյունավետության և անվտանգության իրական սահմանները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էնդոկրինոլոգներին, կլինիկական դեղագետներին, թերապևտներին, լաբորատոր բժշկության մասնագետներին և վահանաձև գեղձի հիվանդությունների պաթոգենեզով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փորձում է ընդլայնել Դե Կերվենի և Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտների բուժման վերաբերյալ մոտեցումները՝ ուշադրություն դարձնելով հեմոստազի և բորբոքային գործընթացների փոխկապակցվածությանը և գնահատելով հեմոստազի վրա ազդող դեղաբանական միջոցների հնարավոր տեղը այդ հիվանդությունների համալիր բուժման մեջ։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է կիսախմբերի տեսության շրջանակում դասական նույնություններով սահմանվող հիպերնույնությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հանրահաշվական հատկությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում նույնությունների և հիպերնույնությունների հասկացությունները, դրանց փոխհարաբերությունները և կիսախմբերի դասերի կառուցվածքային նկարագրության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Վերլուծվում է, թե ինչ պայմաններում սովորական հանրահաշվական նույնությունները կարող են առաջացնել կամ սահմանել ավելի ընդհանուր բնույթի հիպերնույնություններ, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են համապատասխան փոխակերպումների և գործողությունների պահպանման հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական կիսախմբային նույնությունների կառուցվածքին, դրանցից ստացվող հետևանքներին և տարբեր տիպի կիսախմբերի դասակարգման խնդիրներում դրանց կիրառությանը։ Դիտարկվում են տերմերի փոխարինման, գործողությունների վերաիմաստավորման և հանրահաշվական արտահայտությունների համարժեքության հետ կապված տեսական հարցեր։ Քննարկվում են հիպերնույնությունների բավարարման պայմանները և դրանց կապը կիսախմբերի բազմազանությունների ու ենթաբազմազանությունների հետ։ Կարևորվում է սովորական նույնական տեսությունից դեպի հիպերնույնությունների տեսություն անցման մեթոդաբանական նշանակությունը, որը հնարավորություն է տալիս հանրահաշվական կառուցվածքների հատկությունները դիտարկել առավել ընդհանրացված մակարդակում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նույնությունների համակարգերի համեմատությանը, դրանց անկախության և համարժեքության խնդիրներին, ինչպես նաև համապատասխան դասերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտությունը նպաստում է կիսախմբերի նույնությունների տեսության և ունիվերսալ հանրահաշվի միջև կապերի խորացմանը և կարող է օգտակար լինել վերացական հանրահաշվի, կիսախմբերի տեսության, ունիվերսալ հանրահաշվի և հանրահաշվական տրամաբանության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը գրադարանային գործի կազմակերպմանն ուղղված մեթոդական-կազմակերպչական բնույթի փաստաթուղթ է, որը նախատեսված է կենտրոնական գրադարանի սպասարկման բաժնի աշխատանքի կառուցվածքը, նպատակները, գործառույթները և կազմակերպման հիմնական սկզբունքները սահմանելու համար։ Այն ներկայացնում է սպասարկման բաժնի գործունեության օրինակելի կարգավորման մոտեցում՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել բաժնի տեղը գրադարանի ընդհանուր կառուցվածքում, նրա խնդիրները, աշխատակիցների պարտականությունները և ընթերցողների սպասարկման կազմակերպման ձևերը։ Նյութում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում գրադարանի և ընթերցողի փոխհարաբերությունների արդյունավետ կազմակերպումը։ Սպասարկման բաժինը դիտարկվում է որպես այն հիմնական ստորաբաժանումներից մեկը, որի միջոցով գրադարանը անմիջականորեն իրականացնում է իր տեղեկատվական և մշակութային գործառույթները՝ ընթերցողներին տրամադրելով անհրաժեշտ գրականություն, կազմակերպելով գրքային ֆոնդի օգտագործումը և ապահովելով գրադարանային ծառայությունների մատչելիությունը։ Կանոնադրական բնույթի փաստաթուղթը կարևորում է բաժնի գործունեության հստակ կանոնակարգումը։ Դրա շրջանակում կարող են սահմանվել բաժնի հիմնական խնդիրները, աշխատակարգը, աշխատակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, ղեկավարության և մյուս կառուցվածքային ստորաբաժանումների հետ փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև սպասարկման գործընթացի կազմակերպման ընդհանուր պահանջները։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գրադարանի ներսում աշխատանքային պարտականությունները բաշխել ավելի հստակ և ապահովել ծառայությունների հետևողական իրականացումը։ Հատուկ նշանակություն ունի ընթերցողների սպասարկման կազմակերպումը։ Բաժնի աշխատանքը կարող է ներառել ընթերցողների գրանցում և հաշվառում, նրանց հարցումների սպասարկում, անհրաժեշտ գրականության որոնում և տրամադրում, գրքերի վերադարձի վերահսկում, տեղեկատու-մատենագիտական օգնություն և ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրություն։ Սպասարկման որակը մեծապես կախված է ոչ միայն ֆոնդի ծավալից, այլև գրադարանավարի աշխատանքի կազմակերպվածությունից, մասնագիտական պատրաստվածությունից և ընթերցողի տեղեկատվական պահանջները ճիշտ հասկանալու կարողությունից։ Փաստաթուղթը կարևոր է նաև գրադարանային ֆոնդի և դրա օգտագործման կազմակերպման տեսանկյունից։ Սպասարկման բաժնի գործունեությունը անմիջականորեն կապված է ֆոնդի պահպանության և արդյունավետ օգտագործման հետ, ուստի անհրաժեշտ է ապահովել գրականության ճիշտ հաշվառում, ժամանակին տրամադրում և վերադարձ, ինչպես նաև ընթերցողների կողմից գրքային նյութերի օգտագործման սահմանված կարգի պահպանում։ Բաժնի աշխատակիցների գործունեության կանոնակարգումը կարող է նպաստել այդ գործընթացների միասնական և հետևողական իրականացմանը։ Կազմակերպչական տեսանկյունից կարևոր է բաժնի ղեկավարի և աշխատակիցների լիազորությունների տարանջատումը։ Բաժնի ղեկավարը պատասխանատու է աշխատանքի պլանավորման, աշխատակիցների գործունեության համակարգման, առաջադրանքների կատարման վերահսկման և վերադաս ղեկավարությանը հաշվետվությունների ներկայացման համար, իսկ աշխատակիցներն իրականացնում են իրենց պաշտոնական պարտականություններից բխող սպասարկման և տեղեկատվական աշխատանքները։ Նման կառուցվածքը նպաստում է պատասխանատվության հստակ բաշխմանը և բաժնի աշխատանքի արդյունավետ վերահսկմանը։ Հրատարակության մեջ ներկայացվող սկզբունքները կարող են ներառել նաև սպասարկման բաժնի համագործակցությունը գրադարանի համալրման, մշակման, մատենագիտական և այլ ստորաբաժանումների հետ։ Ընթերցողի պահանջի արագ և որակյալ բավարարումը հաճախ կախված է այն բանից, թե որքան արդյունավետ են համագործակցում գրադարանի տարբեր օղակները։ Այդ պատճառով բաժնի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ թե մեկուսացված, այլ գրադարանի ընդհանուր աշխատանքային համակարգի շրջանակում։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև գրադարանային աշխատանքի պլանավորման և հաշվետվողականության համար։ Բաժնի աշխատանքը կարող է կազմակերպվել տարեկան, կիսամյակային կամ ընթացիկ պլանների հիման վրա, իսկ կատարված աշխատանքի արդյունքները կարող են արտացոլվել համապատասխան հաշվետվություններում և վիճակագրական ցուցանիշներում։ Ընթերցողների թվաքանակը, սպասարկումների ծավալը, գրականության շրջանառությունը և այլ ցուցանիշներ կարող են օգտագործվել բաժնի աշխատանքի արդյունավետությունը գնահատելու և հետագա գործունեությունը պլանավորելու համար։ Հրատարակության պատմական արժեքը ևս ուշագրավ է, քանի որ այն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային գործի կազմակերպման և սպասարկման մեթոդական պատկերացումները։ Հայաստանի ազգային գրադարանի կատալոգում այն գրանցված է որպես 1978 թվականին Երևանում հրատարակված 8 էջանոց նյութ, ինչը ցույց է տալիս, որ այն ավելի շուտ գործնական մեթոդական հրահանգի և կազմակերպչական փաստաթղթի բնույթ ունի, քան ծավալուն տեսական ուսումնասիրության։

Linguistics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վանկի՝ որպես հնչույթաբանական վերլուծության հիմնարար բաղադրիչի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և լեզվական համակարգում ունեցած դերը։ Գրքում վերլուծվում է վանկի էությունը որպես խոսքի հնչյունային հոսքի կազմակերպման միավոր, որը պայմանավորում է լեզվի ռիթմիկ կառուցվածքը, արտասանության առանձնահատկությունները և հնչույթային համակարգի ներքին կազմակերպվածությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է վանկի սահմանման տարբեր տեսություններ՝ դասական և ժամանակակից լեզվաբանական մոտեցումների համադրությամբ, ինչպես նաև քննարկում է վանկի կառուցվածքային տարրերը՝ սկզբնահնչյուն, միջուկ և վերջնահնչյուն։ Աշխատության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի վանկային կառուցվածքի առանձնահատկություններին՝ համեմատելով այն այլ լեզուների վանկային համակարգերի հետ և բացահայտելով ընդհանուր և առանձնահատուկ օրինաչափությունները։ Ներկայացվում է նաև վանկի դերը հնչույթաբանական վերլուծության, բառային շեշտի, արտասանության և լեզվի ուսուցման գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, ուսանողների, լեզվի ուսուցիչների և ընդհանուր լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Միքայել Նալբանդյան-ի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն ներկայացնում է 19-րդ դարի հայ գրականության և ազգային մտքի կարևորագույն շերտերից մեկը, որտեղ հեղինակը համադրում է հայրենասիրական, ազատագրական և լուսավորական գաղափարները՝ արտահայտված բարձրարժեք պոեզիայի միջոցով։ Այս ստեղծագործությունները ձևավորվել են մի ժամանակաշրջանում, երբ հայ հասարակությունը գտնվում էր ազգային ինքնագիտակցության և քաղաքական զարթոնքի փուլում, և Նալբանդյանի պոեզիան դարձել է այդ շարժման գաղափարական արտահայտություններից մեկը։ Նրա բանաստեղծություններում ընդգծված են ազատության, մարդկային արժանապատվության, հայրենիքի նկատմամբ սիրո և սոցիալական արդարության թեմաները, որոնք հաճախ հնչում են հուզական ու պայքարող տոնով։ Լեզուն համեմատաբար պարզ է, բայց գաղափարապես խորքային, և այն ուղղված է ոչ միայն գեղարվեստական ազդեցության, այլ նաև հասարակական գիտակցության արթնացմանը։ Ժողովածուն կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն ցույց է տալիս Նալբանդյանի՝ որպես մտածողի և հեղափոխական գաղափարների կրողի ամբողջական կերպարը, որտեղ գրականությունն ու հասարակական դիրքորոշումը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։