О месте, занимаемом армянским языком в кругу индо-европейских

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Մկրտիչ Սարգսյանի արձակ ստեղծագործությունների լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի արձակի գեղարվեստական լեզուն է՝ բառապաշարի, քերականական կառուցվածքների, շարահյուսական միջոցների, պատկերավորման եղանակների և արտահայտչական հնարների ամբողջությամբ։ Ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են այն լեզվական սկզբունքները, որոնց շնորհիվ հեղինակը ձևավորում է իր անհատական գրական ոճը և ընթերցողին փոխանցում ստեղծագործությունների գաղափարական ու հուզական բովանդակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, ժողովրդախոսակցական և գրական լեզվի տարրերի փոխհարաբերությանը, բարբառային ու դարձվածաբանական միավորների կիրառությանը, ինչպես նաև տարբեր ոճական շերտերի համադրմանը։ Արձակի լեզուն դիտարկվում է նաև կերպարների ստեղծման համատեքստում, քանի որ հերոսների խոսքի անհատականացումը, բառային ընտրությունը և խոսքային վարքագիծը կարևոր դեր են կատարում նրանց բնավորության, սոցիալական միջավայրի և հոգեբանական վիճակի բացահայտման գործում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև շարահյուսական կառույցների առանձնահատկություններին՝ պարզ և բարդ նախադասությունների հարաբերակցությանը, կրկնություններին, զուգահեռ կառույցներին, խոսքի տարբեր տեմպերի ստեղծմանը և հեղինակային շարադրանքի ռիթմին։ Ոճական տեսանկյունից կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատկերավորման համակարգը, որի միջոցով արձակագիրը նկարագրական, փոխաբերական, համեմատական և այլ արտահայտչական միջոցներով ձևավորում է ստեղծագործությունների գեղարվեստական մթնոլորտը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս լեզվական փաստերը կապել գրողի թեմատիկ և գաղափարական աշխարհին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են լեզուն և ոճը ծառայում պատմողականության, կերպարակերտման, հուզական ազդեցության և հեղինակային ասելիքի ամբողջականացման նպատակներին։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն Մկրտիչ Սարգսյանի արձակը դիտարկում է ոչ միայն գրականագիտական, այլև լեզվաբանական տեսանկյունից՝ բացահայտելով գրողի անհատական խոսքարվեստի առանձնահատկությունները և նրա տեղը հայ արձակի լեզվաոճական զարգացման համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականության, հայոց լեզվի, ոճագիտության և գրական լեզվի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Մկրտիչ Սարգսյանի արձակի լեզվական կառուցվածքի և գեղարվեստական ոճի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչ միջոցներով է հեղինակը ստեղծում ինքնատիպ խոսք, կենդանի կերպարներ և արտահայտիչ գեղարվեստական իրականություն։

Другие предметы

Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ նկարիչ և գրքի ձևավորման վարպետ Ռուբեն Բեդրոսյանի ստեղծած մատենանիշների՝ գրքերի սեփականատիրությունը նշող փոքրածավալ գրաֆիկական ստեղծագործությունների ընտրանին։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նկարչի գեղարվեստական մտածողությունը և նրա ներդրումը հայկական գրքային գրաֆիկայի զարգացման մեջ։ Մատենանիշը այստեղ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գրքի պատկանելությունը ցույց տվող գործնական նշան, այլև որպես ինքնուրույն գեղարվեստական ստեղծագործություն, որտեղ սահմանափակ տարածության մեջ համադրվում են պատկերային խորհրդանիշները, տառարվեստը, զարդանախշային տարրերը և տվյալ անձի հետաքրքրությունները կամ մասնագիտական գործունեությունը բնութագրող մոտիվները։ Բեդրոսյանի ստեղծագործություններին բնորոշ է արտահայտչական միջոցների խնայող և նպատակային կիրառումը, հորինվածքի ամբողջականությունը, սևի ու սպիտակի հարաբերակցության մշակվածությունը և յուրաքանչյուր մանրամասնի իմաստային նշանակությունը։ Նրա աշխատանքներում տառերը հաճախ դառնում են պատկերի լիարժեք բաղադրիչ՝ ոչ միայն տեղեկություն հաղորդելով գրքի սեփականատիրոջ մասին, այլև մասնակցելով ընդհանուր գեղարվեստական կառուցվածքի ձևավորմանը։ Հատկանշական է նաև փայտափորագրության և գծանկարչական այլ միջոցների կիրառումը, որոնց շնորհիվ ստեղծագործությունները ձեռք են բերում հստակ ու լակոնիկ արտահայտչականություն։ Մատենանիշերում հանդիպող ճարտարապետական, գրքային, մշակութային և անհատական խորհրդանշանները հնարավորություն են տալիս փոքր ձևաչափում ներկայացնելու հասցեատիրոջ հետաքրքրությունները և ստեղծելու անհատականացված պատկերային կերպար։ Ժողովածուն կարևոր է նաև հայկական մատենանիշային արվեստի պատմության ուսումնասիրման համար, քանի որ հեղինակի գործունեությունը նշանակալի դեր է ունեցել այդ գրաֆիկական ժանրի տարածման և զարգացման գործում Հայաստանում։ Միաժամանակ նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում գրքի պատմության, տպագիր մշակույթի և գրքային ձևավորման ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով գրքի ու կերպարվեստի փոխազդեցության առանձնահատուկ ձևերից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես հայկական փոքրածավալ գրաֆիկայի արժեքավոր հավաքածու, որը ներկայացնում է նկարչի ստեղծագործական անհատականությունը և մատենանիշը՝ որպես գրքային մշակույթի, գեղարվեստական ձևավորման ու անձնական գրադարանի ինքնության արտահայտման յուրահատուկ միջոց։

Технология

Այս աշխատությունը վերաբերում է հանքարդյունաբերական տեխնոլոգիական գործընթացներում՝ մասնավորապես հանքաքարի մանրացման փուլում էլեկտրաէներգիայի սպառման արդյունավետության բարձրացման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել էներգետիկ ծախսերի ձևավորման մեխանիզմները հանքաքարի մեխանիկական մանրացման ընթացքում և առաջարկել տեխնիկական ու կազմակերպչական լուծումներ՝ էներգիայի կորուստները նվազեցնելու և արտադրողականությունը բարձրացնելու համար։ Ուսումնասիրվում են մանրացման տարբեր սարքավորումների՝ ջարդիչների, բալների, մուրճային և գնդային աղացների աշխատանքի էներգետիկ բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության կախվածությունը հանքաքարի ֆիզիկամեխանիկական հատկություններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաէներգիայի սպառման օպտիմալացման մեթոդներին՝ բեռնվածության կարգավորում, սարքավորումների ռեժիմների ավտոմատ կառավարում, հոսքային գործընթացների հավասարակշռում և էներգախնայող տեխնոլոգիաների ներդրում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման ալգորիթմների կիրառումը՝ էներգիայի սպառման նվազեցման նպատակով տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության համար։ Միաժամանակ վերլուծվում են արդյունաբերական փորձարկումների արդյունքները և առաջարկվող մեթոդների տնտեսական արդյունավետությունը՝ արտադրական ծախսերի նվազեցման համատեքստում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հանքարդյունաբերության և էներգետիկայի ոլորտների համար՝ նպաստելով հանքաքարի մշակման տեխնոլոգիական գործընթացների էներգաարդյունավետության բարձրացմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում տնտեսական և հասարակական ինստիտուտների ձևավորման, զարգացման ու արդյունավետ գործունեության տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության փորձի համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում կենտրոնացված տնտեսական համակարգից շուկայական հարաբերությունների անցման ընթացքում ձևավորվող ինստիտուցիոնալ փոփոխություններն են, դրանց հաջորդականությունը, փոխկապակցվածությունը և ազդեցությունը սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Ինստիտուցիոնալ համակարգը դիտարկվում է որպես պաշտոնական և ոչ պաշտոնական կանոնների, կազմակերպությունների, իրավական նորմերի, տնտեսական վարքագծի ձևերի և դրանց կիրառումն ապահովող մեխանիզմների ամբողջություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սեփականության հարաբերությունների վերափոխմանը, մասնավոր հատվածի ձևավորմանը, մրցակցային միջավայրի զարգացմանը, պայմանագրային հարաբերությունների կայացմանը և շուկայական ենթակառուցվածքների ստեղծմանը։ Քննվում է պետության դերը ինստիտուցիոնալ վերափոխումների իրականացման գործընթացում՝ դիտարկելով օրենսդրական դաշտի, պետական կառավարման, տնտեսական կարգավորման և իրավական նորմերի կիրառման նշանակությունը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նոր օրենքների և կազմակերպական կառուցվածքների ձևավորումը ինքնին բավարար չէ արդյունավետ ինստիտուցիոնալ միջավայրի կայացման համար, քանի որ դրանց գործունեությունը կապված է նաև հասարակության մեջ ձևավորված վարքագծային նորմերի, վստահության, տնտեսական մշակույթի և նախկին համակարգից ժառանգված հարաբերությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են անցումային փուլում առաջացող ինստիտուցիոնալ հակասությունները, երբ նոր ձևավորվող շուկայական մեխանիզմները միաժամանակ գործում են նախկին տնտեսական համակարգից պահպանված հարաբերությունների ու գործելակերպերի հետ։ Ուսումնասիրվում են գործարար միջավայրի, ֆինանսական համակարգի, աշխատանքի շուկայի, սեփականության իրավունքի պաշտպանության և տնտեսական գործարքների կազմակերպման հետ կապված ինստիտուցիոնալ խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ինստիտուտների որակի և տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության ու մրցունակության միջև կապերի տեսական վերլուծությանը։ Հայաստանի օրինակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հետխորհրդային վերափոխումների առանձնահատկությունները և գնահատելու, թե տնտեսական բարեփոխումների տարբեր ուղղություններն ինչպես են փոխկապակցվում ինստիտուցիոնալ միջավայրի ձևավորման հետ։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է բարեփոխումների հաջորդականության և փոխհամաձայնեցվածության խնդրին՝ ընդգծելով, որ առանձին ոլորտներում իրականացվող փոփոխությունների արդյունավետությունը կախված է ընդհանուր ինստիտուցիոնալ համակարգի զարգացածությունից։ Հետազոտությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է անցումային տնտեսությունների զարգացման օրինաչափությունների ըմբռնմանը և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության տեսանկյունից ներկայացնում շուկայական համակարգի կայացման տնտեսական, իրավական ու կազմակերպական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության չդիտարկվող և պաշտոնական հաշվառումից դուրս մնացող գործունեության ձևերի, դրանց առաջացման պատճառների, սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և կրճատման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական հարաբերություններն են, որոնք ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն չեն արտացոլվում պաշտոնական վիճակագրական, հարկային և վարչական հաշվառման համակարգերում։ Քննվում են ստվերային գործունեության ձևավորման տնտեսական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները՝ հարկային բեռի ընկալումը, վարչարարության արդյունավետությունը, կարգավորումների բարդությունը, կանխիկ գործարքների տարածվածությունը, չգրանցված զբաղվածությունը և տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման հետ կապված խթանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատման մեթոդաբանական դժվարություններին, քանի որ դրա բնույթը սահմանափակում է ուղղակի վիճակագրական դիտարկումների հնարավորությունը և պահանջում է տարբեր ցուցանիշների ու անուղղակի գնահատման մեթոդների համադրում։ Վերլուծվում են չգրանցված տնտեսական գործունեության հնարավոր հետևանքները պետական եկամուտների, մրցակցային միջավայրի, աշխատանքի շուկայի, սոցիալական պաշտպանության համակարգի և պաշտոնական տնտեսական վիճակագրության արժանահավատության համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստվերային զբաղվածության խնդիրը, երբ աշխատանքային հարաբերությունները կարող են ամբողջությամբ չարտացոլվել պաշտոնական հաշվառման մեջ՝ ազդելով հարկային և սոցիալական վճարումների, աշխատողների սոցիալական երաշխիքների և աշխատանքի շուկայի իրական պատկերի գնահատման վրա։ Կրճատման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման խթանների ուժեղացման, հարկային ու վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, թվային հաշվառման համակարգերի զարգացման, վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հաստատությունների նկատմամբ վստահության ամրապնդման համատեքստում։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ ստվերային գործունեության նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն վերահսկողական մեխանիզմներ, այլև այնպիսի ինստիտուցիոնալ պայմաններ, որոնց դեպքում օրինական տնտեսական գործունեությունը տնտեսվարողների և աշխատողների համար դառնում է առավել հասանելի ու կանխատեսելի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ստվերային տնտեսական գործունեության պատճառներն ու դրա սահմանափակման տնտեսական մեխանիզմները վերլուծելու նպատակով։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է արգանդի վզիկի ֆոնային հիվանդությունների և նախաքաղցկեղային վիճակների ախտորոշման ու բուժման օպտիմալացման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է կատարելագործել ախտաբանական փոփոխությունների վաղ հայտնաբերման, դրանց ճիշտ տարբերակման և համապատասխան բուժական մարտավարության ընտրության մոտեցումները՝ չարորակացման ռիսկը նվազեցնելու և կանանց վերարտադրողական ու ընդհանուր առողջությունը պահպանելու համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել արգանդի վզիկի տարբեր բարորակ և նախաքաղցկեղային փոփոխությունների առաջացման հնարավոր պատճառները, ռիսկի գործոնները, կլինիկական դրսևորումները և զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման ժամանակակից մեթոդների համադրմանը՝ գինեկոլոգիական զննություն, ցիտոլոգիական հետազոտություն, մարդու պապիլոմավիրուսի հայտնաբերում, կոլպոսկոպիա, անհրաժեշտության դեպքում՝ հյուսվածաբանական հետազոտություն և այլ լրացուցիչ մեթոդներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ախտաբանական վիճակների վաղ հայտնաբերման և դրանց ճիշտ դասակարգման գործընթացի կատարելագործումը, քանի որ ախտորոշման ճշգրտությունը մեծապես պայմանավորում է հետագա բուժական մոտեցման ընտրությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ բուժման տարբեր մեթոդների արդյունավետության գնահատմանը՝ հաշվի առնելով ախտահարման բնույթը, տարածվածությունը, հիվանդի տարիքը, վերարտադրողական ծրագրերը և կրկնության հավանականությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անհատականացված բուժման սկզբունքը, որի շրջանակում անհրաժեշտ է խուսափել ինչպես ոչ բավարար բուժումից, այնպես էլ անհարկի ագրեսիվ միջամտություններից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հետբուժական հսկողությանը, կրկնությունների վաղ հայտնաբերմանը և կանխարգելիչ միջոցառումներին։ Աշխատանքը կարող է ներառել կլինիկական տվյալների համեմատական վերլուծություն՝ տարբեր ախտորոշիչ և բուժական մոտեցումների արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել արգանդի վզիկի նախաքաղցկեղային վիճակների կառավարման միասնական և առավել արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը՝ շեշտադրելով վաղ հայտնաբերումը, ռիսկի ճիշտ գնահատումը, բուժման անհատականացումը և շարունակական հսկողությունը։