Организация удаленного доступа к армяноязычным библиографическим базам данных

Физика

Տրանզիստորը կիսահաղորդչային էլեկտրոնային սարք է, որը օգտագործվում է էլեկտրական ազդանշանների ուժեղացման և էլեկտրոնային անջատման (switching) համար և հանդիսանում է ժամանակակից բոլոր թվային ու անալոգային սարքերի հիմնական կառուցվածքային տարրերից մեկը։ Այն սովորաբար բաղկացած է երեք շերտերից և երեք էլեկտրոդներից՝ էմիտեր, բազա և կոլեկտոր (կամ համապատասխանաբար դարպաս, աղբյուր և դրեն՝ դաշտային տրանզիստորների դեպքում)։ Տրանզիստորի աշխատանքի հիմքում կիսահաղորդչային նյութերի հատկություններն են, որոնք թույլ են տալիս կառավարել հոսանքի անցումը փոքր կառավարման ազդանշանի միջոցով, այսինքն՝ թույլ ազդանշանը կարող է վերահսկել ավելի ուժեղ հոսանք։ Տրանզիստորները լայնորեն կիրառվում են ռադիոտեխնիկայում, համակարգիչներում, միկրոպրոցեսորներում, ուժեղացուցիչներում և գրեթե բոլոր էլեկտրոնային սարքերում՝ սկսած հեռախոսներից մինչև արբանյակներ։ Դրանց հայտնագործումը մեծ հեղափոխություն է առաջացրել տեխնոլոգիայի զարգացման մեջ, քանի որ դրանք փոխարինել են մեծ չափի և քիչ արդյունավետ վակուումային լամպերին՝ դարձնելով սարքերը ավելի փոքր, արագ, էներգախնայող և հուսալի։ Ժամանակակից ինտեգրալ սխեմաները պարունակում են միլիոնավոր կամ նույնիսկ միլիարդավոր տրանզիստորներ մեկ չիպի վրա, ինչը թույլ է տալիս իրականացնել չափազանց բարդ հաշվարկներ և գործընթացներ։ Տրանզիստորի զարգացումը համարվում է էլեկտրոնիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հիմքը և կարևոր դեր ունի թվային դարաշրջանի ձևավորման մեջ։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայ կերպարվեստի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործական ժառանգության արվեստաբանական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա գեղանկարչության ժանրային բազմազանության, պատկերային մտածողության, կոմպոզիցիոն սկզբունքների և ձևաոճական լեզվի առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում նկարչի ստեղծագործությունները դիտարկվում են հայկական կերպարվեստի զարգացման ընդհանուր համատեքստում՝ բացահայտելով ավանդույթի և անհատական ստեղծագործական մտածողության փոխհարաբերությունները։ Քննվում են պատմական, դիմանկարային, թեմատիկ-կենցաղային, բնանկարային և այլ բնույթի ստեղծագործություններ՝ ուշադրություն դարձնելով յուրաքանչյուր ժանրում կիրառված արտահայտչամիջոցներին և գեղարվեստական խնդիրների լուծման եղանակներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կոմպոզիցիայի կառուցվածքին, կերպարների փոխհարաբերությանը, շարժման և տարածության կազմակերպմանը, գծի, գույնի, լուսաստվերի և ծավալի կիրառմանը։ Վերլուծվում է մարդկային կերպարի մեկնաբանությունը՝ որպես նկարչի ստեղծագործական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, ինչպես նաև կերպարների հոգեբանական և հուզական բնութագրերի արտահայտման գեղանկարչական միջոցները։ Ուշադրություն է դարձվում պատմական թեմաների գեղարվեստական վերաիմաստավորմանը, ազգային մշակութային հիշողության դրսևորումներին և այն պատկերային լուծումներին, որոնց միջոցով պատմական նյութը վերածվում է ինքնուրույն գեղարվեստական իրականության։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել ստեղծագործական տարբեր փուլերի համադրություն՝ բացահայտելով գեղանկարչական լեզվի փոփոխությունները, թեմատիկ նախասիրությունների զարգացումը և ձևային որոնումների շարունակականությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գունային համակարգի ուսումնասիրությունը՝ գույնը դիտարկելով ոչ միայն առարկայական միջավայրի վերարտադրման, այլև տրամադրության, դրամատիզմի և ստեղծագործության ընդհանուր հուզական կառուցվածքի ձևավորման միջոց։ Քննվում են նաև նկարչի անհատական ոճի ձևավորման վրա ազգային գեղարվեստական ավանդույթների, ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի և կերպարվեստի տարբեր ուղղությունների հնարավոր ազդեցությունները։ Ժանրային և ձևաոճական վերլուծության համադրումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ստեղծագործական ժառանգության ներքին զարգացման, գեղարվեստական մտածողության և արտահայտչական համակարգի մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է նկարչի արվեստը որպես հայկական գեղանկարչության պատմության նշանակալի երևույթ՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործական անհատականությունը, ժանրային հետաքրքրությունների շրջանակը և գեղարվեստական լեզվի առանձնահատկությունները։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է բացարձակ գլաուկոմայի բուժման ժամանակ դիոդային լազերի կիրառմամբ կոնտակտային տրանսսկլերալ ցիկլոֆոտոկոագուլյացիայի մեթոդի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել այս վիրաբուժական միջամտության արդյունավետությունը, կիրառման հնարավորությունները և կլինիկական արդյունքները այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ գլաուկոմատոզ գործընթացը հասել է ծանր կամ վերջնային փուլերի և պահպանողական կամ այլ բուժական միջոցները բավարար արդյունք չեն ապահովում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է աչքի ներակնային ճնշման նվազեցման և ցավային ախտանշանների վերահսկման խնդիրը, քանի որ ծանր գլաուկոմայի դեպքում հիվանդության երկարատև ընթացքը կարող է հանգեցնել տեսողական ֆունկցիայի խիստ սահմանափակման և աչքի ցավոտ վիճակի զարգացման։ Մեթոդի էությունն այն է, որ դիոդային լազերային էներգիան արտաքինից ուղղվում է թարթչային մարմնի շրջանում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ներակնային հեղուկի արտադրությունը և դրանով նպաստել ներակնային ճնշման կարգավորմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել միջամտության տեխնիկական առանձնահատկությունները, լազերային ազդեցության պարամետրերը, բուժման ցուցումները և հակացուցումները, ինչպես նաև հիվանդների նախավիրահատական և հետվիրահատական վիճակների համեմատական գնահատումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատմանը՝ ներակնային ճնշման փոփոխության, ցավային համախտանիշի նվազման, աչքի վիճակի կայունացման և հնարավոր բարդությունների հաճախականության միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական տվյալների վերլուծություն՝ բուժումից առաջ և հետո ստացված արդյունքների համադրմամբ։ Կարևոր է նաև գնահատել մեթոդի արդյունավետությունը տարբեր կլինիկական իրավիճակներում, քանի որ հիվանդության ծանրությունը, նախկինում կատարված վիրահատությունները, աչքի հյուսվածքների վիճակը և ուղեկցող հիվանդությունները կարող են ազդել բուժման արդյունքի վրա։ Աշխատանքի առանձին ուղղություն է հետվիրահատական շրջանի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են հնարավոր բորբոքային երևույթները, ներակնային ճնշման ժամանակավոր փոփոխությունները, ցավի բնույթի փոփոխությունը և այլ անցողիկ կամ երկարատև բարդություններ։ Նման տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոչ միայն մեթոդի արդյունավետությունը, այլև դրա անվտանգությունը և կիրառման օպտիմալ պայմանները։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև այն հանգամանքը, որ բացարձակ գլաուկոմայի դեպքում բուժման հիմնական նպատակը կարող է տարբերվել վաղ փուլերի գլաուկոմայի բուժման նպատակներից։ Երբ տեսողական ֆունկցիան արդեն խիստ կորցված է, առաջնային նշանակություն են ստանում աչքի ցավի վերացումը կամ նվազեցումը, ներակնային ճնշման վերահսկումը և աչքի պահպանման հնարավորությունը։ Այս համատեքստում ցիկլոֆոտոկոագուլյացիան դիտարկվում է որպես ցիկլոդեստրուկտիվ միջամտություն, որի միջոցով հնարավոր է ազդել ներակնային հեղուկի արտադրության վրա։ Աշխատանքը կարող է համեմատել մեթոդի արդյունքները այլ վիրաբուժական կամ պահպանողական մոտեցումների հետ՝ գնահատելով դրա տեղը ծանր և բարդ ընթացքով գլաուկոմայի բուժման ռազմավարության մեջ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բուժման ցուցումների հստակեցման, լազերային ազդեցության պարամետրերի ընտրության և հիվանդների հետվիրահատական հսկողության կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է ակնաբուժական վիրաբուժության, լազերային բժշկության և կլինիկական հետազոտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել դիոդային լազերով կոնտակտային տրանսսկլերալ ցիկլոֆոտոկոագուլյացիայի արդյունավետությունն ու անվտանգությունը բացարձակ գլաուկոմայի ծանր դեպքերում։ Թեման ունի կարևոր կլինիկական նշանակություն, քանի որ նման հիվանդների բուժման դեպքում անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի միջամտություն, որը հնարավորինս արդյունավետորեն վերահսկում է ներակնային ճնշումը, նվազեցնում ցավը և սահմանափակում հիվանդության հետագա բարդությունների վտանգը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Բիայնիլի-Ուրարտու պետության քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և հասարակական կառուցվածքի համալիր ուսումնասիրությանը՝ պատմական և հնագիտական աղբյուրների համադրման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի առաջին կեսին Հայկական լեռնաշխարհում ձևավորված հզոր պետական կազմավորման զարգացման առանձնահատկություններն են, պետական կառավարման համակարգը, տարածքային ընդարձակումը, տնտեսական հիմքերը և հասարակության ներքին կառուցվածքը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր տեղ է հատկացվում սեպագիր արձանագրություններին, հնագիտական պեղումների նյութերին, ամրոցներին, բնակավայրերին, դամբարաններին, պաշտամունքային կառույցներին, կենցաղային առարկաներին, զենքերին և այլ նյութական վկայություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել պետության և հասարակության կյանքի տարբեր կողմերը։ Աշխատությունը դիտարկում է պետական իշխանության կազմակերպման համակարգը և թագավորական իշխանության դերը՝ ուսումնասիրելով կենտրոնական կառավարման, վարչատարածքային բաժանման, ռազմական կազմակերպության և ենթակա տարածքների կառավարման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետության ռազմական հզորությանը, ամրոցաշինությանը և ռազմավարական նշանակություն ունեցող բնակավայրերի ձևավորմանը, քանի որ ռազմական կառույցները կարևոր դեր են ունեցել ինչպես տարածքների վերահսկման, այնպես էլ տնտեսական և վարչական կենտրոնների պաշտպանության գործում։ Մեծ նշանակություն ունի նաև տնտեսական կյանքի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են գյուղատնտեսության, ոռոգման համակարգերի, անասնապահության, արհեստների և առևտրի զարգացման հարցերը։ Հատկապես կարևոր են ջրանցքների և արհեստական ոռոգման համակարգերի կառուցումը, որոնք հնարավորություն էին տալիս ընդլայնելու մշակվող հողատարածքները և ապահովելու բնակչության ու պետական կառույցների տնտեսական պահանջները։ Հնագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև արտադրական գործընթացները, մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, շինարարական տեխնիկան և արհեստագործական մասնագիտացումները։ Հասարակության ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում սոցիալական շերտավորմանը, տարբեր խմբերի և համայնքների դիրքին, ռազմիկների, արհեստավորների, գյուղատնտեսական բնակչության և իշխանական վերնախավի փոխհարաբերություններին։ Կարևոր խնդիր է նաև կախյալ բնակչության և ռազմագերիների դերի բացահայտումը, քանի որ ռազմական արշավանքները և բնակչության տեղաշարժերը ազդեցություն էին ունենում պետության ժողովրդագրական ու տնտեսական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև կրոնական պատկերացումներին և պաշտամունքային համակարգին՝ ուսումնասիրելով աստվածությունների պաշտամունքը, տաճարների և սրբավայրերի նշանակությունը, արքայական իշխանության ու կրոնական գաղափարախոսության փոխհարաբերությունը։ Կրոնական համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հոգևոր կյանքի դրսևորում, այլև որպես պետական իշխանության ամրապնդման և հասարակության կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության պատմահնագիտական բնույթը թույլ է տալիս համադրել գրավոր աղբյուրների տվյալները նյութական մշակույթի վկայությունների հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել պետության իրական կյանքի մասին։ Այդ համադրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ հնագույն հասարակությունների վերաբերյալ պահպանված գրավոր տեղեկությունները հաճախ ներկայացնում են իրադարձությունները իշխանական տեսանկյունից, մինչդեռ հնագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու առօրյա կյանքը, արտադրությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը և սոցիալական հարաբերությունների տարբեր դրսևորումները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Բիայնիլի-Ուրարտուն ներկայացնում է որպես զարգացած պետական և հասարակական համակարգ ունեցող հին քաղաքական կազմավորում՝ ընդգծելով նրա կառավարման, տնտեսության, ռազմական կազմակերպության, կրոնական կյանքի և նյութական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Այն արժեքավոր է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության, Ուրարտուի պետականության և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հնագետներին, արևելագետներին, հայագետներին, ուսանողներին և Հին Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экономика

Կառավարման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է հասարակության, կազմակերպությունների և տնտեսության արդյունավետ գործունեության ապահովման պահանջով։ Կառավարումը նպատակաուղղված գործընթաց է, որի միջոցով համակարգվում են մարդկային, նյութական և ֆինանսական ռեսուրսները՝ սահմանված նպատակներին հասնելու համար։ Առանց կառավարման ցանկացած կազմակերպություն կամ համակարգ կկորցնի իր կառուցվածքային ամբողջականությունը և չի կարող արդյունավետ գործել, քանի որ տարբեր գործողություններ չեն համակարգվի և չեն ուղղվի ընդհանուր նպատակի իրականացմանը։ Կառավարման անհրաժեշտությունը հատկապես ակնհայտ է այն պատճառով, որ ժամանակակից աշխարհում կազմակերպությունները գործում են բարդ և փոփոխվող միջավայրում, որտեղ անհրաժեշտ է արագ արձագանքել տնտեսական, տեխնոլոգիական և սոցիալական փոփոխություններին։ Կառավարումը ապահովում է այդ փոփոխություններին հարմարվելու, ռիսկերը գնահատելու և ճիշտ որոշումներ ընդունելու հնարավորություն։ Բացի այդ, կառավարման միջոցով իրականացվում են պլանավորում, կազմակերպում, մոտիվացիա և վերահսկում, որոնք միասին ապահովում են արդյունավետ աշխատանքային գործընթաց։ Կառավարումը նաև կարևոր դեր ունի աշխատանքի բաժանման և համակարգման մեջ, քանի որ թույլ է տալիս տարբեր ստորաբաժանումների աշխատանքը դարձնել համահունչ և նպատակային։ Այն նպաստում է արտադրողականության բարձրացմանը, ռեսուրսների խնայողությանը և կազմակերպության կայուն զարգացմանը։ Պետական մակարդակում կառավարումը անհրաժեշտ է հասարակական կարգի պահպանման, տնտեսական զարգացման և հասարակական ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպման համար։ Ժամանակակից պայմաններում կառավարման դերը ավելի է մեծացել, քանի որ գլոբալիզացիան և տեխնոլոգիական առաջընթացը պահանջում են ավելի ճկուն և արդյունավետ կառավարման համակարգեր։ Այսպիսով, կառավարման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է համակարգված աշխատանքի ապահովման, նպատակների իրականացման և հասարակության ու կազմակերպությունների կայուն զարգացման պահանջով։

Физика

Այս ուսումնական նյութը ներկայացնում է պատմական բովանդակությամբ փորձերի կիրառումը ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը գիտական մտածողության ձևավորման, ուսումնասիրվող երևույթների խորքային ընկալման և սովորողների ճանաչողական հետաքրքրությունների զարգացման գործում։ Նյութում բացատրվում է, որ պատմական փորձերը թույլ են տալիս վերարտադրել այն գիտական իրավիճակները, որոնց միջոցով ձևավորվել են ֆիզիկայի հիմնարար օրենքներն ու տեսությունները, և այդպիսով օգնում են սովորողներին հասկանալ գիտության զարգացման տրամաբանական ընթացքը։ Քննարկվում են այնպիսի դասական փորձեր, որոնք կապված են մեծ գիտնականների՝ Գալիլեյի, Նյուտոնի, Միլիկենի և այլոց աշխատանքների հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք նպաստել ֆիզիկական գաղափարների հաստատմանը և զարգացմանը։ Նյութը ընդգծում է, որ նման փորձերի կիրառումը դասապրոցեսում բարձրացնում է սովորողների հետաքրքրությունը, ակտիվացնում է ուսուցման գործընթացը և նպաստում է տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը գործնական փորձառության միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսուցչի դերին՝ որպես փորձերի կազմակերպողի և գիտական մտածողության ձևավորման ուղղորդողի, ով կարող է կապել պատմական գիտական բացահայտումները ժամանակակից ուսուցման պահանջների հետ։ Բովանդակությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների, ուսանողների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով ուսուցման ավելի հետաքրքիր, արդյունավետ և գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպմանը։