Особенности международно-правового признания государств возникших в результате национально-освободительных движений

История

Երկերի ժողովածուն նվիրված է Հայաստանի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին՝ քարե դարից մինչև միջնադար՝ ընդգրկելով հայոց պատմության և հնագույն մշակույթի ուսումնասիրության լայն ժամանակագրական շրջանակ։ Ժողովածուի թեմատիկ ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Հայաստանի տարածքում մարդկային հասարակությունների ձևավորման ու զարգացման երկարատև ընթացքը, նախապատմական բնակչության կենսակերպը, նյութական մշակույթի փոփոխությունները և հետագա պատմական ժամանակաշրջանների հասարակական ու մշակութային առանձնահատկությունները։ Քարե դարի ուսումնասիրությունը կարևոր է վաղ մարդկային համայնքների կյանքի, գործիքների պատրաստման, բնակեցման և շրջակա միջավայրին հարմարվելու եղանակների բացահայտման համար, մինչդեռ հաջորդող դարաշրջանների հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու արտադրական գործունեության, արհեստների, բնակավայրերի, հասարակական կազմակերպման և մշակութային կապերի զարգացմանը։ Հայաստանի հնագույն և միջնադարյան պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է նաև հնագիտական հուշարձանների, նյութական գտածոների, պատմական միջավայրի և տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային ժառանգության քննությունը։ Այսպիսի բազմաժամանակաշրջանային ժողովածուն կարևոր է պատմական գործընթացների շարունակականությունը հասկանալու, տարբեր դարաշրջանների միջև ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու և Հայաստանի պատմամշակութային զարգացման ամբողջական պատկեր կազմելու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, նախապատմական և միջնադարյան մշակույթների մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի հնագույն անցյալով և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Литература

Ժողովածուն ընդգրկում է միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներ՝ նվիրված հայկական «Սասնա ծռեր» էպոսին և համաշխարհային էպիկական ժառանգության մեջ դրա ունեցած տեղին։ Հայկական ժողովրդական էպոսը ազգային բանավոր մշակույթի կարևորագույն ստեղծագործություններից է, որն արտացոլում է ժողովրդի պատմական հիշողությունը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները և հերոսական իդեալները։ Էպոսի կենտրոնում Սասնա հերոսների սերունդների պատմություններն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հայրենիքի պաշտպանության, ազատության, արդարության, քաջության, ընտանիքի և համայնքի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարները։ Ստեղծագործության բանավոր փոխանցման ավանդույթը, տարբեր պատումների առկայությունը, լեզվական ու պատկերային առանձնահատկությունները այն դարձնում են բանագիտության և գրականագիտության կարևոր ուսումնասիրության առարկա։ Ժողովածուի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս «Սասնա ծռերը» դիտարկելու համաշխարհային էպիկական ժառանգության համեմատական համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով հերոսական պատումների ընդհանուր հատկանիշներին, ազգային առանձնահատկություններին, սյուժետային մոտիվներին և կերպարային համակարգերին։ Համեմատական ուսումնասիրությունը կարևոր է տարբեր ժողովուրդների էպիկական ավանդույթների միջև նմանություններն ու տարբերությունները բացահայտելու, բանավոր ստեղծագործության տարածման և պահպանման ուղիները հասկանալու համար։ Գիտաժողովի զեկուցումների ձևաչափը միավորում է տարբեր հետազոտական մոտեցումներ և գիտական դիտարկումներ՝ նպաստելով էպոսի բազմակողմանի մեկնաբանությանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բանավոր ժառանգության պահպանման և հանրահռչակման տեսանկյունից, քանի որ էպոսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ճանաչելու հայկական մշակութային հիշողությունը և դրա կապերը համաշխարհային մշակութային գործընթացների հետ։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, համեմատական էպոսագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին և հայ ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր գիտական նյութ է հայկական էպոսի ուսումնասիրության պատմության և համաշխարհային էպիկական ավանդույթների հետ դրա առնչությունների հետազոտման համար։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի վերջի կարևոր քաղաքական շրջանին, երբ ձևավորվեց Լեռնային Ղարաբաղի հայկական պետական կառավարման համակարգը և սկսվեց պետական ինստիտուտների կառուցման գործընթացը։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է 1991 թ. քաղաքական իրադարձությունները՝ կապված Լեռնային Ղարաբաղի անկախության հռչակման հետ, ինչպես նաև այն դժվարին պայմանները, որոնցում նորաստեղծ կառույցները փորձում էին կազմակերպել պետական կյանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատերազմի, շրջափակման և ներքին կառավարման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հետևյալ հիմնական ուղղությունները․ ԼՂՀ հռչակման քաղաքական և իրավական հիմքերը պետական կառավարման մարմինների ձևավորումը զինված հակամարտության ազդեցությունը պետական շինարարության վրա սոցիալ-տնտեսական պայմանները պատերազմի տարիներին արտաքին քաղաքական և մարդասիրական աջակցությունը Հեղինակը փորձ է անում ցույց տալ, թե ինչպես էր նորաստեղծ վարչակարգը համադրում ռազմական դիմադրությունը և պետական ինստիտուտների ստեղծումը՝ ձևավորելով կառավարման համակարգ դժվարագույն պայմաններում։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ այն դիտարկում է պետականության ձևավորման գործընթացը ոչ միայն քաղաքական, այլ նաև սոցիալական և կառավարչական տեսանկյունից։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի պաշտոնական հաղորդակցության ոլորտում օտար լեզուներից ներթափանցած բառերի գործածության լեզվաբանական, գործառական և նորմատիվ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պետական կառավարման, իրավական, վարչական, գործարար և այլ պաշտոնական բնույթի տեքստերում կիրառվող օտարազգի բառապաշարի տեղն ու դերն է, դրա հարաբերակցությունը հայերեն համարժեքների հետ և ազդեցությունը պաշտոնական խոսքի հստակության ու լեզվական մշակույթի վրա։ Օտար բառերի ներթափանցումը դիտարկվում է որպես լեզուների շփման բնական հետևանք, որը պայմանավորված է հասարակական, քաղաքական, տնտեսական, գիտատեխնիկական և մշակութային զարգացումներով։ Միաժամանակ պաշտոնական լեզուն առանձնանում է կանոնակարգվածությամբ, իմաստային ճշգրտության պահանջով և տերմինաբանական հետևողականությամբ, ինչի պատճառով փոխառությունների ընտրությունն ու կիրառությունը ձեռք են բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դասակարգվել օտար ծագում ունեցող բառերը ըստ աղբյուր լեզվի, իմաստային ոլորտի, կիրառության հաճախականության և հայերենում յուրացման աստիճանի։ Կարող են քննության առնվել անմիջական փոխառությունները, միջազգային տերմինները, մասնագիտական բառապաշարը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ օտար բառին զուգահեռ գոյություն ունի հայերեն համարժեք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բառերի հնչյունական, ուղղագրական, ձևաբանական և իմաստային հարմարեցմանը հայերենի համակարգին՝ պարզելու, թե փոխառված միավորները որքանով են ենթարկվում հայերենի լեզվական օրինաչափություններին։ Կարևոր խնդիր է նաև օտար բառերի նպատակահարմարության գնահատումը պաշտոնական փաստաթղթերում, քանի որ անհարկի կամ ոչ միանշանակ փոխառությունները կարող են դժվարացնել տեքստի ընկալումը, մինչդեռ որոշ միջազգային եզրույթներ անհրաժեշտ են մասնագիտական հասկացությունների ճշգրիտ արտահայտման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել պաշտոնական փաստաթղթերի, իրավական ակտերի, վարչական գրագրության և պետական կառույցների հաղորդակցության լեզվական նյութի համեմատական վերլուծություն։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պաշտոնական հայերենի բառապաշարի զարգացման միտումները, փոխառությունների տարածման օրինաչափությունները և լեզվական նորմի հետ դրանց հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառագիտության, տերմինաբանության, լեզվական նորմավորման և գործառական ոճագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով ժամանակակից պաշտոնական հայերենի բառապաշարի զարգացման գործընթացների և օտարալեզու ազդեցությունների համակարգային ըմբռնմանը։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Էրիվանի քաղաքային տրիանգուլյացիայի կետերի կոորդինատների համակարգված կատալոգը, որը կազմվել է 1927 թվականին և վերաբերում է Երևանի տարածքում ձևավորված գեոդեզիական հիմքի տվյալներին։ Նման կատալոգները կարևոր նշանակություն ունեն տեղանքի ճշգրիտ երկրաչափական դիրքի որոշման, քարտեզագրական աշխատանքների, տեղագրական հանույթների և քաղաքային տարածքի հետագա գեոդեզիական ուսումնասիրությունների համար։ Նյութում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում տրիանգուլյացիոն ցանցի առանձին կետերի դիրքը բնութագրող կոորդինատային տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս այդ կետերը օգտագործել որպես հենակետեր հետագա չափագրական և քարտեզագրական աշխատանքներում։ Տրիանգուլյացիան գեոդեզիական ցանցերի ստեղծման դասական մեթոդներից է, որի դեպքում տարածքում ձևավորվում է փոխկապակցված եռանկյունների համակարգ, իսկ չափված անկյունների և հայտնի ելակետային տվյալների հիման վրա հաշվարկվում են ցանցի մյուս կետերի դիրքերը։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր լինել նաև Երևանի պատմական տեղագրության և քաղաքային տարածքի փոփոխությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ 1927 թվականի գեոդեզիական տվյալները հնարավորություն են տալիս հետագա ժամանակաշրջանների քարտեզագրական և գեոդեզիական նյութերի հետ համեմատել քաղաքի տարածական կառուցվածքն ու հենակետային ցանցի զարգացումը։ Կատալոգի տվյալները կարող են հետաքրքրել գեոդեզիայի, քարտեզագրության, կադաստրի, քաղաքաշինության և պատմական աշխարհագրության մասնագետներին, ինչպես նաև Երևանի տարածքի պատմական քարտեզագրական նյութերն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Նման գեոդեզիական կատալոգների տվյալները հետագայում կարող են ծառայել ավելի մանրամասն տեղագրական և կադաստրային աշխատանքների հիմք, քանի որ գեոդեզիական ցանցերը կառուցվում են ավելի բարձր ճշգրտության և ավելի ընդհանուր մակարդակից դեպի տեղային ցանցեր՝ ապահովելով տարբեր չափագրումների միասնական տարածական հիմքը։

Культура

Ալեքսանդր Աֆանասի Սպենդիարյանը հայ դասական երաժշտության ամենանշանավոր կոմպոզիտորներից և դիրիժորներից մեկն էր, որի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն ունեցան հայկական ազգային երաժշտարվեստի զարգացման վրա։ Նա ծնվել է Կախովկայի շրջանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել երաժշտությամբ։ Սպենդիարյանը կրթություն է ստացել ռուսական երաժշտական միջավայրում, սակայն իր ստեղծագործություններում մշտապես պահպանել է հայկական ազգային երաժշտության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունները համատեղում էին եվրոպական դասական երաժշտության ձևերը և հայկական ժողովրդական մեղեդիների հարուստ հնչերանգները։ Սպենդիարյանը համարվում է հայկական սիմֆոնիկ երաժշտության հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Ալմաստ» օպերան, որը գրվել է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հիման վրա և դարձել հայկական օպերային արվեստի կարևորագույն գործերից մեկը։ Այս օպերայում արտացոլվում են ազգային բնավորությունը, ժողովրդի հոգևոր աշխարհը և հայրենասիրական գաղափարները։ Բացի օպերային ստեղծագործություններից, Սպենդիարյանը գրել է սիմֆոնիկ պատկերներ, ռոմանսներ և այլ երաժշտական գործեր, որոնք առանձնանում են հուզականությամբ և ազգային երանգներով։ Նա մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական երաժշտական կյանքի կազմակերպման գործում՝ աջակցելով երաժշտական կրթության և մշակութային հաստատությունների զարգացմանը։ Սպենդիարյանի գործունեությունը նպաստել է հայկական երաժշտության ճանաչմանը ոչ միայն Հայաստանում, այլև արտասահմանում։ Նրա անունով կոչվել են երաժշտական դպրոցներ, մշակութային հաստատություններ և Երևանի օպերայի ու բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը երկար տարիներ կրել է նրա անունը։ Ալեքսանդր Սպենդիարյանը հայ մշակույթի պատմության մեջ մնացել է որպես ազգային երաժշտարվեստի մեծ վարպետ, որի ստեղծագործությունները մինչ օրս շարունակում են հնչել բեմերում և սիրվել տարբեր սերունդների կողմից։