Отчёт Анийского музея древностей за 1915 год

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Կերոպե Պետրոսի Պատկանյանի կյանքին, գիտական գործունեությանը և նրա ներդրմանը հայագիտության, արևելագիտության ու պատմական ուսումնասիրությունների զարգացման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է անվանի գիտնականի կենսագրական ուղին, կրթությունը, գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը և այն կարևորագույն աշխատությունները, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել հայոց պատմության, լեզվի, գրականության և մշակույթի ուսումնասիրության մեջ։ Աշխատությունում վերլուծվում են Պատկանյանի գիտական մեթոդները, աղբյուրագիտական մոտեցումները, հայագիտական և արևելագիտական հետազոտությունները, ինչպես նաև նրա կապը ժամանակի գիտական միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա ներդրմանը հայկական ձեռագրերի, պատմական աղբյուրների, լեզվաբանական նյութերի և արևելյան ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրման ոլորտներում։ Ներկայացվում է գիտնականի ժառանգության նշանակությունը ժամանակակից հայագիտության համար և նրա գաղափարների ազդեցությունը հետագա հետազոտությունների զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, արևելագետներին, բանասերներին, գիտական աշխատողներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու գիտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր շտամների կենսաբանական, ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական և հակամանրէային հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կենսաբանական ակտիվ և հակամանրէային պատրաստուկների ստացման հնարավորությունների հետազոտմանը։ Աշխատանքը ներկայացված է որպես Կ. Ջ. Կարապետյանի կենսաբանական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն, որը պաշտպանվել է Երևանում 2010 թվականին, իսկ ամբողջական ատենախոսությունը կազմել է 155 էջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր ներկայացուցիչների ընտրությունը և նրանց հատկությունների համեմատությունը՝ պարզելու համար, թե որ շտամներն ունեն առավել արտահայտված անտագոնիստական կամ հակամանրէային ակտիվություն։ Այս միկրոօրգանիզմները հայտնի են ոչ միայն կաթնաթթվային խմորման գործընթացներում իրենց դերով, այլև տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ մետաբոլիտների, այդ թվում՝ օրգանական թթուների, ջրածնի պերօքսիդի և բակտերիոցինանման նյութերի առաջացման ունակությամբ, որոնք կարող են ճնշել այլ միկրոօրգանիզմների աճը։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի բակտերիոցինանման նյութեր արտադրող շտամների բացահայտումը և դրանց հակամանրէային ազդեցության գնահատումը։ Նման նյութերը կարող են ունենալ ավելի ընտրողական ազդեցություն, քան ոչ սպեցիֆիկ հակամանրէային գործոնները, և այդ պատճառով հետաքրքրություն են ներկայացնում նոր կենսաբանական պատրաստուկների ստեղծման համար։ Հայաստանի կենսատեխնոլոգիական հետազոտություններում կաթնաթթվային բակտերիաների մետաբոլիտներից ստացված կենսաինհիբիտոր նյութերի առանձնացման և մաքրման ուղղությամբ նույնպես իրականացվել են աշխատանքներ, ներառյալ իոնափոխանակային և արդյունահանման մեթոդների կիրառումը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է տարբեր շտամների հակամանրէային ակտիվության սպեկտրի որոշումը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը տարբեր ախտածին և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների նկատմամբ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պարզելու, թե որ բակտերիալ շտամներն են առավել հեռանկարային կենսաբանական պաշտպանության, սննդամթերքի պահպանման կամ բժշկակենսաբանական կիրառությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության մեջ կարող են գնահատվել նաև բակտերիաների աճի պայմանների, սննդարար միջավայրի կազմի, թթվայնության, ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությունը հակամանրէային նյութերի առաջացման վրա։ Կուլտուրալ պայմանների օպտիմալացումը կարևոր է, քանի որ միկրոօրգանիզմի հակամանրէային ակտիվությունը կարող է զգալիորեն փոխվել՝ կախված աճի միջավայրից և կենսագործունեության պայմաններից։ Նման մոտեցման կիրառման օրինակ է կաթնաթթվային բակտերիաների բակտերիոցինոգեն ակտիվության բարձրացման նպատակով սննդարար միջավայրերի և աճեցման պայմանների օպտիմալացումը, որի արդյունքում որոշ հետազոտություններում արձանագրվել է բակտերիոցինների առաջացման զգալի աճ։ Աշխատանքի կիրառական ուղղությունը կապված է ուսումնասիրված միկրոօրգանիզմների և նրանց արտադրած կենսաբանական ակտիվ նյութերի հիման վրա հակամանրէային պատրաստուկների ստացման հնարավորության հետ։ Այս մոտեցումը կարող է դիտարկվել որպես ավանդական հակամանրէային միջոցների լրացուցիչ կամ այլընտրանքային կենսատեխնոլոգիական ուղղություն՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ անհրաժեշտ է փնտրել նոր մեխանիզմներով գործող նյութեր։ Կաթնաթթվային բակտերիաների նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև դրանց՝ սննդային և պրոբիոտիկ կիրառությունների ներուժով, քանի որ որոշ շտամներ կարող են դիմակայել աղեստամոքսային համակարգի պայմաններին և փոխազդել պաթոգեն միկրոօրգանիզմների հետ։ Հետագա հետազոտություններում Հայաստանի և տարածաշրջանի գիտական կենտրոններում ուսումնասիրվել են նաև բակտերիոցինոգեն կաթնաթթվային բակտերիաները, դրանց անտագոնիստական հատկությունները և բժշկական կիրառությունների հնարավորությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսատեխնոլոգիայի, սննդի մանրէաբանության, բժշկական մանրէաբանության և դեղակենսատեխնոլոգիայի համար, քանի որ բնական միկրոօրգանիզմներից ստացվող հակամանրէային նյութերը կարող են օգտագործվել ինչպես սննդամթերքի կենսապահպանման, այնպես էլ որոշ կենսաբժշկական կիրառությունների ուսումնասիրման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, սննդի տեխնոլոգներին, բժշկական և անասնաբուժական մանրէաբանության մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Культура

Հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր գրականության մատենագիտական համակարգված ցանկ՝ նախատեսված ոլորտի գիտնականների, մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների, գրադարանների աշխատակիցների և այլ հետաքրքրված ընթերցողների համար։ Այն տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին արագ և համակարգված տեղեկություն տրամադրել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ համապատասխան նոր հրատարակությունների մասին։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային գրացուցակում պահպանված օրինակներից մեկը թվագրված է 1978 թվականով և ընդգրկում է 25 էջ, իսկ հրատարակության կազմողները նշված են որպես Ա. Միրիջանյան, Ա. Օգանեզովա և Ս. Համբոյան։ Ցանկի բովանդակային շրջանակը բավական լայն է․ ներառվում են մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութալուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակութային հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նյութեր։ Ըստ պահպանված մատենագիտական նկարագրության՝ ցանկում արտացոլվել են հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակություններ, ինչպես նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս լույս տեսած՝ հայկական մշակույթին և արվեստին վերաբերող որոշ նյութեր։ Հրատարակության կառուցվածքը նախատեսված է որոնումն ու կողմնորոշումը հեշտացնելու համար․ նյութերը դասավորվում են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սխեմայի համաձայն, իսկ առանձին բաժինների ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասակարգվում են այբբենական կարգով։ Հրատարակության մեջ գրքերի որոնումը դյուրացնելու համար օգտագործվել են նաև համապատասխան գրադարանային շիֆրեր։ Այս առանձնահատկությունների շնորհիվ այն կարելի է դիտարկել ոչ թե որպես որևէ կոնկրետ արվեստագիտական թեմայի շուրջ տեսական ուսումնասիրություն, այլ որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ գործիք, որն օգնում է բացահայտել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի բնագավառում հասանելի նոր գրականությունը։ Նման մատենագիտական ցանկերը կարևոր նշանակություն ունեն գիտական աշխատանքի, գրականության որոնման, թեմատիկ հետազոտությունների նախապատրաստման և համապատասխան աղբյուրների ընտրության համար, հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ թվային որոնման համակարգերը դեռևս հասանելի չէին։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն փաստագրում է իր ժամանակի մշակութային և արվեստագիտական տեղեկատվական միջավայրը՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակությունների մասին համակարգված տեղեկություն։ Հետազոտողների համար այն կարող է օգտակար լինել ինչպես կոնկրետ գրքերի կամ հոդվածների որոնման, այնպես էլ որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրապարակումների ընդհանուր պատկերը վերականգնելու համար։ Այս առումով հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն մատենագետների և գրադարանագետների, այլև մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գրականագետների, թանգարանագետների, դասախոսների, ուսանողների և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Экономика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նորարարական տեխնոլոգիաների ստեղծման գործընթացի կառավարման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նորարարության ձևավորման փուլերը, գիտահետազոտական և փորձակոնստրուկտորական աշխատանքների կազմակերպման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական նախագծերի պլանավորման, ֆինանսավորման, ռիսկերի կառավարման և առևտրայնացման մեխանիզմները։ Հեղինակը դիտարկում է նորարարական գործունեության արդյունավետության բարձրացման գործիքները, գիտության, կրթության և արտադրության համագործակցության կարևորությունը, ինչպես նաև պետական քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ միջավայրի դերը տեխնոլոգիական զարգացման խթանման գործում։ Աշխատությունը ներկայացնում է առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել նորարարական համակարգերի կատարելագործմանը, մրցունակության բարձրացմանը և գիտատար տնտեսության կայուն զարգացմանը։

История

Այս աշխատանքը նվիրված է XVIII դարի երկրորդ կեսին Երևանի խանության պատմության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով Մատենադարանում պահպանվող պարսկերեն վավերագրերի վրա՝ որպես առաջնային աղբյուրային նյութի, որը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տարածաշրջանի քաղաքական, վարչական և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը։ Հեղինակը վերլուծում է խանության վարչական կառուցվածքը, տեղական իշխանության համակարգը և Օսմանյան ու Պարսկական ազդեցությունների փոխազդեցությունը՝ ընդգծելով Երևանի խանության ռազմավարական նշանակությունը Հարավային Կովկասում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարսկերեն փաստաթղթերում արտացոլված հարկային քաղաքականությանը, հողային հարաբերություններին և բնակչության սոցիալական կազմին, որոնք կարևոր տեղեկություններ են տալիս ժամանակաշրջանի ներքին կյանքի մասին։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է տեղական վարչական էլիտայի և կենտրոնական իշխանության հարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի քաղաքական անկայունության պատճառները XVIII դարի երկրորդ կեսին։ Ներկայացվում է աղբյուրների քննադատական վերլուծության մեթոդաբանությունը՝ շեշտելով փաստաթղթերի լեզվաբանական, պատմական և համատեքստային մեկնաբանության կարևորությունը։ Շեշտվում է, որ Մատենադարանի պարսկերեն վավերագրերը բացառիկ արժեք ունեն Երևանի խանության պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով վերականգնել տարածաշրջանի իրական պատմական պատկերը և լրացնել հայ և արևելյան աղբյուրների միջև առկա տեղեկատվական բացերը։

Экономика

Տնտեսագիտական, տեխնոլոգիական և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման առանձնահատկությունների և արտահանման ծավալների աճի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի ձևավորման նախադրյալները, զարգացման հիմնական փուլերը, տնտեսության կառուցվածքում դրա զբաղեցրած տեղը և գիտելիքահեն տնտեսական աճի ապահովման գործում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային ապահովման մշակման, տեղեկատվական ծառայությունների, տեխնոլոգիական նորարարությունների և թվային լուծումների արտահանման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ոլորտի կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները, միջազգային շուկաներում հայկական տեխնոլոգիական արտադրանքի և ծառայությունների մրցունակությունը, ինչպես նաև արտահանման աշխարհագրական ու կառուցվածքային փոփոխությունները։ Քննարկվում են բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստման, մարդկային կապիտալի զարգացման, ներդրումների ներգրավման, նորաստեղծ տեխնոլոգիական ընկերությունների աջակցության և նորարարական ենթակառուցվածքների կատարելագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի տնտեսական ցուցանիշները, արտահանման դինամիկան, պետական աջակցության ծրագրերը, հարկային կարգավորումները և միջազգային համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական ձեռնարկատիրության խթանմանը, հետազոտությունների ու մշակումների ֆինանսավորմանը, կրթության և մասնավոր հատվածի համագործակցությանը, ինչպես նաև արտաքին շուկաներ մուտք գործելու ընթացքում առաջացող խոչընդոտներին։ Կարևորվում են ոլորտի կայուն զարգացման, արտահանման շուկաների բազմազանեցման, տեխնոլոգիական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման և Հայաստանի տնտեսության միջազգային մրցունակության ամրապնդման հեռանկարները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, միջազգային առևտրի, նորարարական կառավարման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տնտեսագիտության և Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։