Պարենային ապրանքների սերտիֆիկացում

Биология

Աշխատությունը նվիրված է առողջարար ֆիզիկական կուլտուրայի և սրտանոթային համակարգի հարմարվողական հնարավորությունների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը հասուն և տարեց կանանց շրջանում։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ տարիքային փոփոխություններին զուգընթաց օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի առողջության պահպանման, առօրյա ակտիվության և կյանքի որակի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում սրտանոթային համակարգի արձագանքն է կանոնավոր և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան ֆիզիկական ակտիվությանը՝ դիտարկելով օրգանիզմի հարմարվողականության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել սրտի աշխատանքի և արյան շրջանառության ֆունկցիոնալ ցուցանիշները հանգստի և վերահսկվող ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության պայմաններում՝ համեմատելով տարբեր տարիքային կամ ֆիզիկական պատրաստվածության խմբերի տվյալները։ Կարևոր ուղղություն է ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ անհատական արձագանքի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն տարիքի մարդկանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունները կարող են տարբեր լինել առողջական վիճակի, կենսակերպի և նախկին ֆիզիկական ակտիվության մակարդակի պատճառով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել առողջարար ֆիզիկական կուլտուրայի ազդեցությանը ընդհանուր աշխատունակության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդուրժողականության և վերականգնման գործընթացների վրա։ Հետազոտությունը կարող է նաև ուսումնասիրել, թե կանոնավոր շարժողական ակտիվությունն ինչպես է փոխկապակցվում սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ պաշարների և արտաքին փոփոխվող պայմաններին օրգանիզմի հարմարվելու կարողության հետ։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից նման ուսումնասիրություններում կարող են համադրվել ֆիզիոլոգիական դիտարկումները, ֆունկցիոնալ գնահատման մեթոդները և մասնակիցների ընդհանուր ֆիզիկական վիճակի վերաբերյալ տվյալները՝ փոփոխությունների դինամիկան բացահայտելու համար։ Միաժամանակ կարևոր է հաշվի առնել տարիքային առանձնահատկությունները և առողջական վիճակը, քանի որ ֆիզիկական ակտիվության ազդեցությունը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է տարբեր կերպ դրսևորվել։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է տարեց և հասուն տարիքի մարդկանց առողջության պահպանմանն ուղղված ֆիզիկական դաստիարակության ու առողջարար շարժողական ծրագրերի գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ֆիզիկական կուլտուրայի, տարիքային ֆիզիոլոգիայի, սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ գնահատման և առողջապահական կանխարգելման մոտեցումները՝ ներկայացնելով շարժողական ակտիվության նշանակությունը օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունների ուսումնասիրման համատեքստում։

История

Աշխատությունը նվիրված է X-XI դարերում Աբբասյան խալիֆայության ժամանակաշրջանում քրդերի պատմության, հասարակական-քաղաքական դիրքի և տարածաշրջանային դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի այն ժամանակաշրջանն է, երբ Աբբասյան խալիֆայության քաղաքական ազդեցությունը աստիճանաբար բախվում էր տեղական իշխանությունների, դինաստիաների և տարբեր էթնիկ ու քաղաքական խմբերի ինքնուրույնացման գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու քրդական բնակչության տարածքային տեղաբաշխման, սոցիալական կառուցվածքի, ցեղային և իշխանական կազմակերպությունների, ինչպես նաև քաղաքական կյանքի մեջ նրանց ունեցած դերի մասին։ Առանձին կարևորություն ունի քրդական տեղական իշխանությունների և իշխանական տների ձևավորման գործընթացը, որը կապված էր կենտրոնական իշխանության թուլացման, տարածաշրջանային ուժերի վերադասավորման և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզի փոփոխության հետ։ Աշխատության մեջ քրդերի պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին ժողովրդի պատմություն, այլև ավելի լայն՝ Իրաքի, Իրանի, Հայաստանի, Միջագետքի և հարակից շրջանների քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացումների համատեքստում։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել քրդերի հարաբերությունները խալիֆայության կենտրոնական իշխանության, տեղական կառավարիչների և հարևան ժողովուրդների ու իշխանությունների հետ։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հետագա միջնադարյան քրդական իշխանությունների ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար, քանի որ X-XI դարերում տեղի ունեցած քաղաքական և սոցիալական փոփոխությունները նշանակալի դեր են ունեցել տարածաշրջանում քրդական իշխանական կենտրոնների ամրապնդման գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել քրդագիտության, արաբագիտության, արևելագիտության և Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես քրդերի քաղաքական, հասարակական և պատմական զարգացման վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրության աղբյուր։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնակիչների առողջական վիճակի, ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների և պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների գնահատմանը, որոնք մասնակցել են Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ճառագայթային ազդեցության պայմաններում մարդու օրգանիզմում առաջացող հնարավոր փոփոխությունների բացահայտումն ու դրանց բժշկական գնահատումն է։ Չեռնոբիլի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած անձինք ենթարկվել են տարբեր բնույթի մասնագիտական և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցության, ինչի պատճառով նրանց առողջության երկարաժամկետ դիտարկումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես կլինիկական, այնպես էլ կանխարգելիչ բժշկության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է ներառել օրգանիզմի տարբեր ֆունկցիոնալ համակարգերի վիճակի ուսումնասիրություն՝ ուշադրություն դարձնելով արյան շրջանառությանը, նյարդային համակարգին, իմունային և արյունաստեղծ համակարգերին, նյութափոխանակության գործընթացներին և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշներին։ Միաժամանակ պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն շեղումները, որոնք կարող են կապված լինել նախկին ճառագայթային և այլ վնասակար ազդեցությունների հետ, ինչպես նաև գնահատելու դրանց արտահայտվածությունն ու հնարավոր երկարատև հետևանքները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տարբեր բժշկական ցուցանիշների համադրումը և դրանց դինամիկայի գնահատումը՝ առողջական վիճակի փոփոխությունների առավել ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ ճառագայթային ազդեցության հետևանքները միշտ չէ, որ սահմանափակվում են անմիջական ժամանակահատվածով և կարող են պահանջել երկարաժամկետ բժշկական հսկողություն։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է ռիսկային խմբերի առողջական վիճակի գնահատման, հետագա բժշկական դիտարկման կազմակերպման, հնարավոր բարդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ճառագայթային բժշկության, ֆիզիոլոգիայի, պաթոֆիզիոլոգիայի, հիգիենայի և աղետների բժշկության մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Չեռնոբիլի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած Հայաստանի բնակիչների առողջության երկարաժամկետ գնահատման և ճառագայթային ազդեցության հնարավոր կենսաբանական հետևանքների գիտական ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Химия

Այս աշխատանքը նվիրված է օրգանական քիմիայի ոլորտում բրոմ պարունակող նոր քիրալային օժանդակ ռեագենտների սինթեզին և դրանց ամինաթթվային կոմպլեքսների ուսումնասիրությանը՝ α-ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզի գործընթացներում կիրառման նպատակով։ Նյութում ներկայացվում են քիրալային միացությունների ստացման սինթետիկ ուղիները, ռեակցիոն մեխանիզմների առանձնահատկությունները և ստերեոքիմիական վերահսկման գործոնները։ Աշխատությունը վերլուծում է բրոմատոմ պարունակող խմբերի ազդեցությունը ռեակցիայի ընտրողականության, ելքի և էնանտիոմերային մաքրության վրա, ինչպես նաև դրանց կոմպլեքսավորման վարքագիծը ամինաթթուների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ասիմետրիկ ինդուկցիայի մեխանիզմներին և այն պայմաններին, որոնք ապահովում են բարձր էնանտիոսելեկտիվություն։ Նյութը ներառում է նաև փորձարարական տվյալների վերլուծություն և հնարավոր կիրառություններ դեղագործական քիմիայում՝ կենսաակտիվ α-ամինաթթուների նպատակային ստացման համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է առնետների ենթաստամոքսային գեղձում օրնիթինային ցիկլի և պրոլինի կենսասինթեզի հետ կապված ֆերմենտային համակարգերի կենսաքիմիական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամինաթթուների նյութափոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտների ակտիվության, դրանց փոխկապակցվածության և հյուսվածքային նյութափոխանակության գործընթացներում ունեցած նշանակության բացահայտումն է։ Օրնիթինը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված կենսաքիմիական ուղիների կարևոր միջանկյալ նյութ, իսկ դրա փոխակերպումները կապված են ազոտային միացությունների նյութափոխանակության և այլ ամինաթթուների առաջացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օրնիթինի և պրոլինի նյութափոխանակային կապերին, քանի որ այդ միացությունների փոխակերպումները կարող են ընդգրկվել ընդհանուր միջանկյալ նյութափոխանակային համակարգերում և կարգավորվել համապատասխան ֆերմենտների գործունեությամբ։ Քննվում են ենթաստամոքսային գեղձի հյուսվածքում այդ ֆերմենտային համակարգերի առկայությունը և գործառութային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով օրգանի նյութափոխանակային մասնագիտացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ֆերմենտների հարաբերական ակտիվությանը, դրանց միջև նյութափոխանակային կապերին և այն հարցին, թե ինչպես են առանձին կենսաքիմիական ուղիները ինտեգրվում բջջի ընդհանուր ամինաթթվային նյութափոխանակությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պրոլինի կենսասինթեզի ուսումնասիրությունը՝ որպես սպիտակուցների կառուցվածքի և բջջային նյութափոխանակության համար նշանակություն ունեցող ամինաթթվի առաջացման գործընթաց։ Ֆերմենտային ակտիվությունների համադրական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ենթաստամոքսային գեղձում ազոտային նյութափոխանակության կազմակերպման և առանձին մետաբոլիկ ուղիների փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է նաև նպաստել տարբեր հյուսվածքներում ամինաթթուների փոխանակության առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ցույց տալով, որ նույն նյութափոխանակային ուղիների նշանակությունը կարող է տարբեր լինել՝ կախված օրգանի ֆունկցիոնալ և կենսաքիմիական առանձնահատկություններից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆերմենտաբանության, ամինաթթուների կենսաքիմիայի և հյուսվածքային նյութափոխանակության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել օրնիթինի փոխակերպման և պրոլինի կենսասինթեզի ֆերմենտային հիմքերը ենթաստամոքսային գեղձում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում սեփականաշնորհման գործընթացի ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետության փորձին։ Հեղինակը վերլուծում է կենտրոնացված պլանային տնտեսությունից շուկայական համակարգի անցման ընթացքում իրականացված սեփականաշնորհման քաղաքականությունը, դրա տնտեսական նախադրյալները, ֆինանսական մեխանիզմները և սոցիալ-տնտեսական հետևանքները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պետական սեփականության վերափոխման գործընթացները, սեփականաշնորհման տարբեր մոդելների արդյունավետությունը, ներդրումային միջավայրի ձևավորման խնդիրները, կապիտալի կուտակման առանձնահատկությունները և ֆինանսական շուկաների զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են սեփականաշնորհման ընթացքում առաջացած ֆինանսական ռիսկերը, ակտիվների գնահատման, սեփականության վերաբաշխման, ձեռնարկությունների վերակազմավորման և ներդրումների ներգրավման հետ կապված մարտահրավերները։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է սեփականաշնորհման ազդեցությունը պետական բյուջեի, բանկային համակարգի, ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական աճի վրա՝ համադրելով Հայաստանի փորձը այլ անցումային երկրների զարգացումների հետ։ Գրքում առաջարկվում են տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման և սեփականաշնորհման գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել շուկայական ինստիտուտների ամրապնդմանը և տնտեսության կայուն զարգացմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման մասնագետների և անցումային տնտեսությունների զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։