Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловДругие предметы
Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Ապրիլ, թիվ 4)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։
Обновлено. 2026-11-02
Религия
Ժամագիրք
Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամերգական ավանդույթը ներկայացնող կարևոր ծիսական ժողովածու, որն ամփոփում է եկեղեցական օրվա ընթացքում կատարվող կանոնական աղոթքների, սաղմոսների, շարականների, օրհներգությունների և պաշտամունքային ընթերցումների կարգն ու բովանդակությունը։ Այն նախատեսված է եկեղեցական ժամերգությունների իրականացման, հոգևորականների ծիսական ծառայության և հավատացյալների աղոթական կյանքի կազմակերպման համար՝ պահպանելով հայ քրիստոնեական պաշտամունքի բազմադարյա ավանդույթները։ Գրքի կառուցվածքը հիմնված է եկեղեցական ժամակարգի վրա, որի համաձայն օրվա տարբեր հատվածներին համապատասխան կատարվում են առանձնահատուկ աղոթական արարողություններ։ Առավոտյան, ցերեկային, երեկոյան և գիշերային ժամերգություններն իրենց բովանդակությամբ ու խորհրդանշական նշանակությամբ արտահայտում են մարդու հոգևոր կյանքի շարունակականությունը, Աստծո մշտական հիշատակությունը և հավատացյալի ձգտումը դեպի աստվածային ճշմարտություն։ Ժամերգական կարգերում միավորվում են փառաբանությունը, գոհաբանությունը, ապաշխարությունը, մեղքերի թողության հայցումը, հոգևոր մաքրագործումը և փրկության հույսը։ Սաղմոսները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժողովածուի բովանդակության մեջ՝ ներկայացնելով աղոթական խոսքի հարուստ աշխարհը, մարդու հոգևոր ապրումները, հավատքի փորձառությունը, տառապանքի հաղթահարման ձգտումը և Աստծո ողորմության հանդեպ վստահությունը։ Դրանց լրացնում են շարականներն ու օրհներգությունները, որոնք արտահայտում են քրիստոնեական աստվածաբանության հիմնարար գաղափարները՝ Սուրբ Երրորդության խորհուրդը, Քրիստոսի մարդեղությունն ու փրկագործությունը, Հարության հաղթանակը, սրբերի բարեխոսությունը և հավիտենական կյանքի հավատը։ Աղոթական բնագրերի բովանդակային ամբողջությունը ձևավորում է հոգևոր կյանքի մի համակարգ, որտեղ անհատական հավատքը միահյուսվում է եկեղեցական համայնքի միասնական պաշտամունքին։ Գրական առանձնահատկությունների առումով ժողովածուն բնորոշվում է հայ եկեղեցական գրականության հանդիսավոր և խորհրդանշական լեզվով, աստվածաշնչյան պատկերների առատությամբ, սաղմոսային արտահայտչամիջոցներով և հոգևոր բանաստեղծության ավանդական ձևերով։ Բնագրերում կարևոր նշանակություն ունեն կրկնությունները, զուգահեռ կառույցները, փառաբանական դարձվածքները և աղոթական խոսքի ռիթմիկ կազմակերպումը, որոնք նպաստում են ոչ միայն տեքստերի գեղարվեստական ազդեցությանը, այլև դրանց ծիսական ու երգեցողական կիրառությանը։ Ժողովածուի երաժշտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ հոգևոր երգեցողության ավանդույթի հետ ունեցած սերտ կապով։ Շարականներն ու օրհներգությունները եկեղեցական պաշտամունքի անբաժանելի մասն են և արտահայտում են հայ հոգևոր երաժշտության ինքնատիպությունը, մեղեդային մտածողությունն ու ծիսական կատարողական մշակույթը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր վկայություն է 19-րդ դարի հայկական տպագրության աշխարհագրական ընդլայնման և Հնդկաստանի հայ համայնքի հոգևոր-մշակութային կյանքի զարգացման մասին։ Կալկաթան այդ ժամանակաշրջանում հայոց կարևորագույն համայնքային և տպագրական կենտրոններից էր, որտեղ հրատարակվող գրքերը նպաստում էին ազգային լեզվի, կրոնական ավանդույթների և մշակութային ինքնության պահպանմանը։ Հայկական եկեղեցական գրքի տպագրությունն արտասահմանյան համայնքներում առանձնահատուկ նշանակություն ուներ, քանի որ ապահովում էր ծիսական գրականության հասանելիությունը հայրենիքից հեռու բնակվող հայերին և նպաստում նրանց կապի պահպանմանը Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր ժառանգության հետ։ «Արծիվ» տպարանի և Պողոս Վիջենյանի անվան հետ կապված այս հրատարակությունը հայ գրահրատարակչական գործունեության այդ կարևոր շրջանի արժեքավոր վկայություններից է։ Այն արտացոլում է տպագրության՝ որպես ազգային հիշողության պահպանման, հոգևոր կրթության տարածման և համայնքային ինքնակազմակերպման միջոցի նշանակությունը։ Գիրքը կարևոր նյութ է հայ եկեղեցական ծիսագիտության, աստվածաբանության, շարականագիտության, երաժշտագիտության, հայ բանասիրության և հայկական սփյուռքի մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ ժամերգության ավանդական կառուցվածքը, աղոթական խոսքի լեզվական առանձնահատկությունները և եկեղեցական պաշտամունքի այն ձևերը, որոնք դարերի ընթացքում պահպանել են իրենց հոգևոր նշանակությունը։ Ընթերցողական արժեքով ժողովածուն կարևոր է հոգևորականների, աստվածաբանների, հայագետների, պատմաբանների, երաժշտագետների և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող անձանց համար։ Այն ոչ միայն ծառայում է որպես եկեղեցական պաշտամունքի և աղոթքի գիրք, այլև ներկայացնում է հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգության պահպանման, ազգային ինքնության շարունակականության և հայրենիքից հեռու ձևավորված հայկական մշակութային կյանքի նշանակալի արտահայտություններից մեկը։
Обновлено. 2026-11-13
Педагогика
История армянской школы в Грузии с 7-го века до начала 20-го века
Աշխատությունը նվիրված է Վրաստանի տարածքում հայկական կրթական ավանդույթի ձևավորման և զարգացման բազմադարյա պատմությանը՝ վաղ միջնադարից մինչև XX դարի սկիզբը։ Ուսումնասիրության առանցքում հայկական դպրոցների առաջացումը, դրանց տարածումը, կրթական գործունեության կազմակերպումը և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ունեցած մշակութային ու հասարակական նշանակությունն են։ Կրթության պատմությունը դիտարկվում է Վրաստանի հայկական համայնքների զարգացման, հայ-վրացական պատմամշակութային կապերի և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական ու սոցիալական փոփոխությունների լայն համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցիների և վանական կենտրոնների դերին, որոնք միջնադարում կարևոր նշանակություն ունեին գրագիտության տարածման, ձեռագրական մշակույթի պահպանման և հոգևոր կրթության կազմակերպման գործում։ Քննվում է կրթական հաստատությունների աշխարհագրական տարածումը, դրանց գործունեությունը քաղաքային և գյուղական հայկական համայնքներում, ուսուցման կազմակերպման ձևերը, դասավանդվող առարկաների շրջանակը և ուսուցիչների դերակատարությունը։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում է կրթության աստիճանական աշխարհականացումը, նոր տիպի դպրոցների ձևավորումը, ուսումնական ծրագրերի փոփոխությունը և ժամանակակից մանկավարժական մոտեցումների ներթափանցումը։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում Թիֆլիսի՝ որպես հայկական կրթական, գրական և մշակութային կարևոր կենտրոնի նշանակության քննությունը։ Քաղաքում գործող կրթական հաստատությունները դիտարկվում են հայ մտավորականության, մանկավարժական մտքի, գրահրատարակչության և հասարակական կյանքի զարգացման հետ փոխկապակցված։ Ուշադրություն է դարձվում նաև դպրոցների նյութական ապահովմանը, համայնքային կառավարման մարմինների, բարեգործների և մշակութային կազմակերպությունների մասնակցությանը կրթական համակարգի պահպանման ու զարգացման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայոց լեզվի և գրականության դասավանդման նշանակությունը համայնքային մշակութային ինքնության պահպանման համար՝ միաժամանակ դիտարկելով բազմալեզու միջավայրի ազդեցությունը կրթական գործընթացների վրա։ Քննվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում դպրոցների գործունեության վրա ազդած վարչական և իրավական պայմանները, կրթական քաղաքականության փոփոխությունները և դրանց հետևանքները հայկական կրթական հաստատությունների համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել դպրոցական փաստաթղթերի, հաշվետվությունների, մամուլի հրապարակումների, հուշագրությունների, նամակագրության, վիճակագրական նյութերի և այլ պատմական վկայությունների համադրման վրա։ Նման նյութերը հնարավորություն են տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին դպրոցների պատմությունը, այլև ուսուցիչների, աշակերտների և համայնքային կառույցների մասնակցությամբ ձևավորված ամբողջ կրթամշակութային միջավայրը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ կրթության պատմության, վիրահայության մշակութային ժառանգության, հայ-վրացական հարաբերությունների և հայկական համայնքների հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-09-19
Экономика
Արդյունաբերական հիմունքներով թռչնաբուծության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիները ՀՀ-ում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արդյունաբերական կազմակերպման սկզբունքներով գործող թռչնաբուծական տնտեսությունների տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը և դրա բարձրացման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում արտադրական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորումը, աշխատանքի արտադրողականությունը, կերային ապահովվածությունը, հիմնական միջոցների օգտագործումը, արտադրության կազմակերպումը և իրացման համակարգի տնտեսական առանձնահատկություններն են։ Վերլուծվում են թռչնամսի և ձվի արտադրության վրա ազդող ներքին ու արտաքին տնտեսական գործոնները, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը և դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների եկամտաբերության ու մրցունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կերային ծախսերի նշանակությանը, քանի որ դրանք թռչնաբուծական արտադրության ծախսային համակարգի կարևոր բաղադրիչներից են և կարող են էական ազդեցություն ունենալ վերջնական արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։ Քննվում են արտադրական գործընթացների մասնագիտացման, կենտրոնացման, տեխնիկական վերազինման և կառավարման համակարգերի կատարելագործման տնտեսական հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև արտադրության ծավալների և շուկայական պահանջարկի փոխհամաձայնեցումը, արտադրանքի իրացման արդյունավետ կազմակերպումը, մատակարարման շղթաների կայունությունը և տեղական արտադրողների մրցակցային դիրքերի ամրապնդումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել հիմնական տնտեսական ցուցանիշները՝ արտադրողականությունը, շահութաբերությունը, ծախսատարությունը, ռեսուրսների հատույցը և արտադրանքի միավորի վրա կատարվող ծախսերը՝ տարբեր տնտեսությունների կամ ժամանակաշրջանների տվյալների համեմատության միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրումների, տեխնոլոգիական արդիականացման և արտադրական ենթակառուցվածքների զարգացման տնտեսական նշանակությանը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ոլորտի պետական կարգավորման, ֆինանսավորման հասանելիության, գնային միջավայրի և ներմուծվող արտադրանքի հետ մրցակցության ազդեցությունները։ Արդյունավետության բարձրացումը ներկայացվում է որպես համալիր խնդիր, որը պահանջում է արտադրական, ֆինանսական, կառավարչական և շուկայական գործոնների փոխկապակցված ուսումնասիրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակաուղղված է թռչնաբուծական կազմակերպությունների տնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման, արտադրանքի մրցունակության բարձրացման և ոլորտի կայուն զարգացման համար գիտականորեն հիմնավորված տնտեսական ու կազմակերպական մոտեցումների ձևավորմանը։
Обновлено. 2026-09-25
Педагогика
Սովորողների ռազմահայրենասիրական դաստիարակության կատարելագործման ուղիներն ու միջոցները
Աշխատությունը նվիրված է սովորողների ռազմահայրենասիրական դաստիարակության կատարելագործման ուղիների և միջոցների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ազգային ինքնագիտակցության, քաղաքացիական պատասխանատվության և հայրենասիրական արժեքների ձևավորման կարևորությունը հանրակրթական համակարգում։ Վերլուծվում են ռազմահայրենասիրական դաստիարակության բովանդակային բաղադրիչները, դրանց ինտեգրումը ուսումնական գործընթացում, արտադասարանական և արտադպրոցական միջոցառումների դերը աշակերտների արժեքային համակարգի ձևավորման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտերակտիվ մեթոդների, նախագծային ուսուցման, պատմամշակութային նյութերի և հայրենագիտական ծրագրերի կիրառմանը՝ որպես դաստիարակչական գործընթացի արդյունավետ գործիքներ։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է դպրոց-համայնք համագործակցության, զինվորական-հայրենասիրական կազմակերպությունների և հասարակական նախաձեռնությունների ազդեցությունը ռազմահայրենասիրական դաստիարակության համակարգի զարգացման վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է մեթոդական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել սովորողների արժեքային կողմնորոշման ձևավորմանը և ազգային ինքնության ամրապնդմանը։
Обновлено. 2026-09-10
Математика
Խոնարհագույն ուսմունք․ գիրք երրորդ
Կրթական և հոգևոր-դաստիարակչական ուղղվածություն ունեցող այս աշխատությունը նվիրված է ուսուցման, գիտելիքների յուրացման և մարդու մտավոր ու բարոյական ձևավորման խնդիրներին։ «Խոնարհագոյն ուսողութիւն» խորագրով մատենագիտական միավորը բազմահատոր աշխատության երրորդ գիրքն է, որի վերնագիրը շեշտադրում է ուսման նկատմամբ խոնարհ, համեստ և գիտելիքի ձեռքբերմանը նվիրված վերաբերմունքի կարևորությունը։ Աշխատության գաղափարական հիմքում կարելի է տեսնել կրթության ընկալումը որպես մարդու անձնական կատարելագործման, մտավոր զարգացման և բարոյական դաստիարակության կարևոր միջոց։ Ուսումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկությունների և գիտելիքների կուտակում, այլև որպես մարդու մտածողության, դատողության, վարքի և աշխարհընկալման ձևավորման շարունակական գործընթաց։ Խոնարհությունը ներկայացվում է որպես գիտելիքի ձեռքբերման կարևոր նախապայման, քանի որ իսկական ուսումը ենթադրում է սեփական սահմանափակումների գիտակցում, նոր գիտելիքներ ընդունելու պատրաստակամություն, համբերություն և հետևողական աշխատանք։ Այս մոտեցմամբ կրթությունը կապվում է ոչ միայն մտավոր կարողությունների զարգացման, այլև անհատական արժեհամակարգի ձևավորման հետ։ Աշխատության ընդհանուր թեմատիկ ուղղվածության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսուցչի և սովորողի փոխհարաբերությունը, գիտելիքի փոխանցման պատասխանատվությունը և ուսումնական աշխատանքի կազմակերպման նշանակությունը։ Կրթական գործընթացը պահանջում է կարգապահություն, ուշադրություն, աշխատասիրություն և սովորածը գործնականում կիրառելու կարողություն։ Գիտելիքը ձեռք է բերում իր իրական արժեքը, երբ նպաստում է մարդու դատողության կատարելագործմանը, ճիշտ ու սխալի տարբերակմանը և հասարակական կյանքում պատասխանատու վարքագծի ձևավորմանը։ Հոգևոր-բարոյական տեսանկյունից կրթությունը դիտարկվում է որպես մարդու ներքին աշխարհի հարստացման միջոց։ Այն պետք է նպաստի համեստության, հնազանդության, աշխատասիրության, ճշմարտասիրության և բարեպաշտության զարգացմանը։ Քրիստոնեական կրթական ավանդույթում մտավոր զարգացումը չի առանձնացվում բարոյական դաստիարակությունից, քանի որ գիտելիքը պետք է ծառայի ոչ միայն անձնական առաջընթացին, այլև մարդու և հասարակության բարօրությանը։ Այս սկզբունքի համաձայն՝ ուսումը ձեռք է բերում ամբողջական նշանակություն այն ժամանակ, երբ զուգորդվում է բարոյական պատասխանատվության և հոգևոր արժեքների պահպանման հետ։ Բազմահատոր կառուցվածքը մատնանշում է նյութի հաջորդական ներկայացման և ուսումնական ընթացքի փուլային կազմակերպման կարևորությունը։ Երրորդ գրքի առանձնացված ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես ավելի ընդարձակ կրթական ամբողջության բաղկացուցիչ մաս, որի ընդհանուր նպատակն է գիտելիքների հետևողական փոխանցումն ու սովորողի կրթական առաջընթացի ապահովումը։ Գրական-մեթոդական առումով աշխատությունը կարելի է դասել 19-րդ դարի հայ կրթական և խրատական գրականության շրջանակում։ Այդ շրջանի ուսումնական գրականությանը բնորոշ էր գիտելիքի մատչելի տարածումը, սովորողների մտավոր կարողությունների զարգացումը և կրթության ու բարոյական դաստիարակության փոխկապակցվածության շեշտադրումը։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեին դպրոցական կրթության կազմակերպման, ուսումնական մշակույթի ձևավորման և հայերեն գիտակրթական գրականության հարստացման համար։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կապված է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության կրթական և հրատարակչական գործունեության հետ։ Մխիթարյանները մեծ դեր են ունեցել հայ ժողովրդի կրթական, գիտական և գրական կյանքի զարգացման գործում՝ ստեղծելով ուսումնական ձեռնարկներ, բառարաններ, պատմագիտական ու կրոնական աշխատություններ։ Նրանց գործունեությունը նպաստել է հայերեն գրական լեզվի մշակմանը, գիտելիքների համակարգմանը և կրթական գրականության տարածմանը տարբեր հայ համայնքներում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժական մտքի, 19-րդ դարի ուսումնական գրականության, քրիստոնեական դաստիարակության և Մխիթարյան միաբանության կրթամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, մանկավարժության պատմաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ հին գրքի մատենագիտական ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-11-12