Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловДругие предметы
New books. Information bulletin. 2016 yearly
Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի տարեկան տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը տվյալ ժամանակահատվածում գրադարանային և հրատարակչական շրջանառության մեջ հայտնված նոր գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկությունների ներկայացումն է։ Այն նախատեսված է ընթերցողների, գրադարանավարների, մատենագետների, հետազոտողների, ուսանողների և տեղեկատվական սպասարկման ոլորտի մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով մեկ աղբյուրի միջոցով ծանոթանալ տարվա ընթացքում հասանելի դարձած նոր հրատարակություններին։ Նյութերը կարող են դասակարգվել ըստ գիտության, կրթության, հասարակական կյանքի, մշակույթի, արվեստի, գրականության, տեխնիկայի և այլ թեմատիկ ուղղությունների՝ ապահովելով անհրաժեշտ գրականության առավել հարմար որոնում և ընտրություն։ Առանձին գրքերի վերաբերյալ մատենագիտական գրառումները սովորաբար պարունակում են նյութի նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակային տեղեկություններ, հրատարակության անվանում, հրատարակման վայր և տարեթիվ, ծավալ և այլ նկարագրական տարրեր։ Տեղեկատուի տարեկան կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու 2016 թվականի նոր գրականության հոսքի վերաբերյալ և դիտարկելու տարբեր գիտական ու մշակութային ոլորտներում հրատարակչական գործունեության ընդհանուր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտագործվել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, մատենագիտական սպասարկման, թեմատիկ գրականության ընտրության, նոր ստացումների ցուցադրությունների կազմակերպման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման նպատակներով։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հետազոտական տեսանկյունից, քանի որ ժամանակի ընթացքում նման տարեկան տեղեկատուների հաջորդականությունը ձևավորում է գրքային արտադրանքի վերաբերյալ փաստագրական աղբյուրների համակարգ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հրատարակությունների թեմատիկ և լեզվական կազմը, առանձին գիտակարգերի ներկայացվածությունը, գրահրատարակչական գործունեության փոփոխությունները և գրադարանային հավաքածուների համալրման ընդհանուր միտումները։ Միաժամանակ նման տեղեկատուները նպաստում են նոր գրականության հանրահռչակմանը՝ ընթերցողներին ուղղորդելով դեպի իրենց մասնագիտական կամ անձնական հետաքրքրություններին համապատասխան աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է մատենագիտական հաշվառման, տեղեկատվության համակարգման և գրադարանային սպասարկման գործառույթները՝ հանդես գալով որպես տվյալ տարվա նոր գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվության որոնման և օգտագործման գործնական աղբյուր։
Обновлено. 2026-09-28
Медицина
Разработка технологии изготовления комбинированных вагинальных суппозиториев, обладающих антимикробным и пробиотическим действием
Աշխատությունը նվիրված է տեղային կիրառման համակցված դեղաձևերի ստեղծման դեղագործական և կենսաբժշկական սկզբունքների ուսումնասիրությանը, որոնցում նախատեսվում է համատեղել հակամանրէային և պրոբիոտիկ ազդեցությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը տարբեր կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչների համատեղելիության, պատրաստուկի կայունության, արդյունավետության և անվտանգության գնահատումն է՝ հաշվի առնելով, որ հակամանրէային բաղադրիչի ազդեցությունը չպետք է խոչընդոտի օգտակար միկրոօրգանիզմների կենսաբանական նշանակության պահպանմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դեղաձևի բաղադրության գիտական հիմնավորմանը, օժանդակ նյութերի դերին, ակտիվ բաղադրիչների ֆիզիկաքիմիական հատկություններին և պատրաստուկի կառուցվածքային ու տեխնոլոգիական բնութագրերին։ Կարևորվում է նաև դեղաձևի համապատասխանությունը տեղային կիրառման պահանջներին, ներառյալ միատարրությունը, կայունությունը, ակտիվ բաղադրիչների կանխատեսելի ազատումը և պահպանման ընթացքում որակական հատկանիշների պահպանումը։ Մանրէաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է հակամանրէային ազդեցության և բնական միկրոֆլորայի հավասարակշռության պահպանման փոխհարաբերությունը, իսկ պրոբիոտիկ բաղադրիչը դիտարկվում է որպես օգտակար միկրոօրգանիզմների բնական հավասարակշռությանն աջակցող գործոն։ Հետազոտական մոտեցումը կարող է ներառել պատրաստուկի որակի վերահսկման չափանիշների, ֆիզիկաքիմիական և մանրէաբանական ցուցանիշների, ինչպես նաև տարբեր բաղադրիչների հնարավոր փոխազդեցությունների գնահատում՝ առանց սահմանափակվելու միայն առանձին ակտիվ նյութերի հատկությունների ուսումնասիրությամբ։ Առանձին նշանակություն ունի համակցված դեղաձևի կայունության խնդիրը, քանի որ տարբեր բնույթի բաղադրիչների միաժամանակյա առկայությունը կարող է պահանջել դրանց հատկությունների և փոխազդեցությունների մանրակրկիտ գնահատում։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև դեղագործական ստանդարտացման և որակի ապահովման սկզբունքները, որոնք անհրաժեշտ են պատրաստուկի վերարտադրելի բնութագրերի և անվտանգ կիրառման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դեղագործական տեխնոլոգիայի, դեղաձևերի մշակման, բժշկական մանրէաբանության և պրոբիոտիկների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել բազմագործառույթ տեղային դեղաձևերի ստեղծման հնարավորությունները և դրանց որակական առանձնահատկությունների գնահատման սկզբունքները։
Обновлено. 2026-09-26
Лингвистика
Ֆրանսերեն-հայերեն բառային փոխազդեցությունները (տարաժամանակյա ուսումնասիրություն)
Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի միջև բառային փոխազդեցությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում երկու լեզուների շփումների, փոխառությունների և բառապաշարային փոխազդեցության առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հասարակական, պատմական և մշակութային պայմանների վրա, որոնց ազդեցությամբ ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերենի բառապաշար և աստիճանաբար հարմարվել նրա հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային ու բառակազմական համակարգերին։ Տարաժամանակյա մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փոխազդեցությունը դիտարկել զարգացման տարբեր փուլերում՝ պարզելով փոխառությունների տարածման ժամանակագրությունը, դրանց գործածության փոփոխությունները և բառապաշարում ամրապնդվելու կամ գործածությունից դուրս գալու գործընթացները։ Քննության են առնվում լեզվական շփումների պատմական նախադրյալները, ֆրանսիական մշակույթի, կրթության, գրականության, գիտության, քաղաքական մտքի և հասարակական կյանքի ազդեցությունը հայկական միջավայրի վրա, ինչպես նաև թարգմանական գործունեության և մամուլի դերը նոր բառային միավորների տարածման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում անմիջական և միջնորդավորված փոխառությունների տարբերակմանը՝ պարզելու, թե տվյալ բառային միավորը հայերեն է անցել անմիջապես ֆրանսերենից, թե այլ լեզուների միջնորդությամբ։ Ուսումնասիրվում են փոխառված բառերի հնչյունական հարմարեցման օրինաչափությունները, երբ օտար լեզվի հնչյունային կառուցվածքը համապատասխանեցվում է հայերենի արտասանական համակարգին։ Ձևաբանական մակարդակում դիտարկվում է փոխառությունների ներգրավումը հայերենի քերականական համակարգ՝ հոլովման, հոգնակի թվի կազմության և բառակազմական ածանցների ընդունման տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև բառերի իմաստային զարգացումը, քանի որ փոխառված միավորը նոր լեզվական միջավայրում կարող է պահպանել սկզբնական նշանակությունը, ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային դաշտը։ Առանձին քննության են ենթարկվում այն ոլորտները, որոնցում ֆրանսերենից կատարված փոխառությունները առավել նկատելի են՝ մշակույթ, արվեստ, գրականություն, նորաձևություն, խոհանոց, հասարակական կյանք, գիտություն, տեխնիկա, դիվանագիտություն և այլ բնագավառներ։ Բառապաշարային նյութի ժամանակագրական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե պատմական տարբեր փուլերում որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն նպաստել լեզվական փոխառություններին և ինչպես են հասարակական փոփոխություններն արտացոլվել բառային կազմի մեջ։ Ուսումնասիրվում է նաև փոխառված և բնիկ կամ արդեն գոյություն ունեցող հայերեն բառերի փոխհարաբերությունը՝ հոմանիշության, իմաստային տարբերակման և ոճական մասնագիտացման տեսանկյունից։ Որոշ դեպքերում նոր բառային միավորները կարող են գործածվել գոյություն ունեցող հայերեն համարժեքների կողքին՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք բերելով հատուկ ոճական կամ իմաստային երանգներ։ Կարևորվում են գրական լեզվի և խոսակցական գործածության միջև տարբերությունները, ինչպես նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի պատմական ու մշակութային միջավայրերի ազդեցությունը փոխառությունների ընդունման և տարածման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառարանների, գրական ստեղծագործությունների, մամուլի, թարգմանական գրականության և պատմական գրավոր աղբյուրների տվյալների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս հետևել առանձին բառերի առաջին վկայություններին և հետագա գործածությանը։ Դիտարկվում է նաև հակառակ ուղղությամբ հնարավոր բառային ազդեցությունը՝ ֆրանսերենում հայկական ծագում ունեցող կամ հայկական մշակութային իրողությունների հետ կապված բառային միավորների առկայության տեսանկյունից։ Այսպիսով լեզվական փոխազդեցությունը ներկայացվում է որպես մշակութային և պատմական կապերի արտացոլում, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվի ներքին զարգացումը, այլև ժողովուրդների միջև հաղորդակցության և մշակութային փոխանակման առանձնահատկությունները։ Տարաժամանակյա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ժամանակավոր նորաբանությունները երկարաժամկետ կերպով բառապաշարում հաստատված փոխառություններից և բացահայտել օտար բառային նյութի յուրացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմության, ֆրանսերեն-հայերեն լեզվական առնչությունների և փոխառությունների տեսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել զուգադրական և պատմական լեզվաբանության, բառագիտության, ստուգաբանության, թարգմանագիտության, ֆրանսագիտության և հայագիտության ոլորտների հետազոտողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-09-20
История
Отчёт по исполнению духовнаго завещания умершаго тайнаго советника Н.О. Эмина, бывшаго профессора Лазаревскаго Института восточных языков
Այս հրատարակությունը 1893 թվականին Մոսկվայում տպագրված 8 էջանոց հաշվետվություն է, որը վերաբերում է գաղտնի խորհրդական, Լազարյան ինստիտուտի նախկին պրոֆեսոր Նիկիտա Օսիպովիչ Էմինի հոգևոր կտակի կատարմանը։ Ն. Օ. Էմինը հայագետ, պատմաբան, բանասեր և արևելագետ էր, որը երկար տարիներ կապված է եղել Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի հետ․ նա սկզբում այնտեղ սովորել է, ապա դասավանդել հայերեն, զբաղեցրել տեսուչի պաշտոնը և հետագայում շարունակել աշխատել որպես պրոֆեսոր։ Հաշվետվության բնույթը ցույց է տալիս, որ այն պարզապես կենսագրական կամ հուշագրական նյութ չէ, այլ փաստաթղթային բնույթի հրապարակում, որի հիմնական նպատակը հանգուցյալի կտակով նախատեսված կամ նրա կողմից սահմանված կամքի իրականացման ընթացքի և արդյունքների արձանագրումն է։ Այդ պատճառով հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես Ն. Օ. Էմինի ժառանգության, նրա գրքերի ու ձեռագրերի, ինչպես նաև Լազարյան ինստիտուտի գիտակրթական միջավայրի պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Էմինի գործունեությունը սերտորեն կապված էր հայագիտության զարգացման հետ․ նա զբաղվել է Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, ազգագրությամբ և Արևելքի ուսումնասիրությամբ, աշխատություններ հրապարակել հայերեն, ռուսերեն և ֆրանսերեն, ինչպես նաև կատարել է կարևոր թարգմանություններ։ Հոգևոր կտակի կատարման վերաբերյալ առանձին հաշվետվության գոյությունը վկայում է նաև այն մասին, որ նրա թողած գիտական և նյութական ժառանգությունը դիտարկվել է որպես հասարակական և կրթամշակութային նշանակություն ունեցող արժեք։ Հատկապես կարևոր է Էմինի գրադարանի և ձեռագրական հավաքածուների հարցը։ Լազարյան ինստիտուտի պատմական նյութերում նրա անունով առանձնացվում է գրադարանային ֆոնդ, իսկ հետագայում ձևավորվել է նաև Ն. Օ. Էմինի անունը կրող ազգագրական ֆոնդ։ Այս հանգամանքը թույլ է տալիս հրատարակությունը դիտարկել որպես գիտական ժառանգության պահպանման և ինստիտուցիոնալ փոխանցման պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր։ Աշխատության արժեքը մեծանում է նաև այն պատճառով, որ այն կապված է 19-րդ դարի վերջի հայագիտական և արևելագիտական գիտական միջավայրի հետ։ Լազարյան ինստիտուտը Մոսկվայում ոչ միայն կրթական հաստատություն էր, այլև արևելագիտության կարևոր կենտրոն, որտեղ աշխատել են նշանավոր հայագետներ և արևելագետներ։ Ինստիտուտի գործունեությունը նպաստել է հայոց լեզվի, հայ գրականության, Հայաստանի պատմության և Արևելքի ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ռուս-հայկական գիտական և մշակութային կապերի զարգացմանը։ Էմինի ժառանգության հետ կապված փաստաթղթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանում գիտնականների անձնական գրադարանները, ձեռագրերը և այլ նյութերը փոխանցվում գիտակրթական հաստատություններին և ինչպես էին դրանք վերածվում հանրային գիտական ռեսուրսի։ Նման նյութը կարևոր է նաև գրքի և ձեռագրի պատմության տեսանկյունից։ Գիտնականի մահից հետո նրա անձնական հավաքածուի ճակատագիրը հաճախ որոշում էր հետագա հետազոտությունների հնարավորությունները։ Գրքերի և ձեռագրերի ճիշտ հաշվառումը, պահպանությունը և համապատասխան հաստատությանը փոխանցումը հնարավորություն էին տալիս պահպանել գիտական ժառանգությունը և այն հասանելի դարձնել հաջորդ սերունդների մասնագետներին։ Այդ պատճառով հաշվետվությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես 19-րդ դարի գիտական ժառանգության կառավարման մասին վկայող փաստաթուղթ։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրա կապով Ն. Օ. Էմինի անձնական կյանքի և մասնագիտական գործունեության հետ։ Էմինը Նոր Ջուղայից ծագող հայ մտավորական էր, ծնվել է 1815 թվականին Նոր Ջուղայում, կրթություն ստացել Կալկաթայում, այնուհետև տեղափոխվել Ռուսաստան և կրթությունը շարունակել Մոսկվայում։ Նա սկզբում ռուսերեն չգիտեր, սակայն Լազարյան ինստիտուտում ուսանելու տարիներին տիրապետեց լեզվին և հետագայում դարձավ ռուսալեզու գիտական միջավայրում ակտիվ գործող հայագետ։ Նրա գիտական գործունեության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայ պատմագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունն ու թարգմանությունը, ինչի մասին վկայում են, օրինակ, Մովսես Խորենացու և Վարդան Մեծի պատմական երկերի ռուսերեն հրատարակությունները։ Այսպիսով, նրա թողած ժառանգությունը միայն անձնական ունեցվածք չէր, այլ հայագիտության և արևելագիտության համար կարևոր գիտական նյութերի ամբողջություն։ Փաստաթուղթը հետաքրքիր է նաև իրավական և հասարակական պատմության տեսանկյունից, քանի որ հոգևոր կտակի կատարման հաշվետվությունը ենթադրում է կտակարարի կամքի, ժառանգության և դրա տնօրինման վերաբերյալ որոշակի կազմակերպչական ու ֆինանսական գործընթացների առկայություն։ Հաշվետվության ուսումնասիրությունը կարող է օգնել վերականգնելու այդ գործընթացի մանրամասները և հասկանալու, թե ինչպիսի մեխանիզմներով էր գիտնականի կտակած ունեցվածքը կամ միջոցները օգտագործվում նրա ցանկություններին համապատասխան։ Այս առումով հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև 19-րդ դարի բարեգործական մշակույթի և մտավոր ժառանգության պահպանման պատմության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, այս փոքրածավալ, սակայն բովանդակալից փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է Նիկիտա Օսիպովիչ Էմինի կյանքի վերջին շրջանի, նրա կտակի կատարման, գիտական ժառանգության պահպանման և Լազարյան ինստիտուտի պատմության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էր 19-րդ դարի վերջում գիտնականի անձնական գրադարանը, ձեռագրերը և այլ ժառանգությունը փոխանցվում կրթական ու գիտական միջավայրին և ինչ նշանակություն կարող էր ունենալ այդ գործընթացը հայագիտության հետագա զարգացման համար։ Հրատարակությունը հատկապես հետաքրքիր է հայագիտության, Լազարյան ինստիտուտի, 19-րդ դարի ռուսահայ մշակութային կյանքի, արևելագիտության և հայ գիտնականների ժառանգության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-09-12
Экономика
Օդային տրանսպորտի զարգացումը և փոխադրումների պետական կարգավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում
Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում օդային տրանսպորտի զարգացման գործընթացների, ոլորտի կառավարման առանձնահատկությունների և փոխադրումների պետական կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են օդային հաղորդակցության համակարգի ձևավորման փուլերը, ավիացիոն ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիրները, ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ոլորտի արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված պետական քաղաքականության գործիքները։ Քննարկվում են իրավական կարգավորման, միջազգային համագործակցության, անվտանգության ապահովման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման և ավիացիոն ծառայությունների որակի բարելավման հարցերը։ Հետազոտությունը ներկայացնում է նաև օդային տրանսպորտի դերը երկրի տնտեսական զարգացման, արտաքին կապերի ընդլայնման և տարածաշրջանային ինտեգրման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տրանսպորտային համակարգերի մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ որպես Հայաստանի ավիացիոն ոլորտի զարգացման և կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրման մասնագիտական աղբյուր։
Обновлено. 2026-09-17
Педагогика
ՈՒսուցիչ դաստիարակի պրոֆեսիոնալ ինքնակրթությունը և ինքնադաստիարակությունը
Թեման անդրադառնում է մանկավարժի մասնագիտական զարգացման, գիտելիքների շարունակական կատարելագործման և անձնական որակների ձևավորման կարևորությանը։ Ժամանակակից կրթական համակարգում ուսուցիչը պետք է մշտապես զարգացնի իր մասնագիտական հմտությունները, ծանոթանա նոր մեթոդներին և կրթական տեխնոլոգիաներին՝ ապահովելով արդյունավետ ուսուցում և դաստիարակություն։ Ինքնակրթությունը նպաստում է գիտելիքների ընդլայնմանը, ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և մասնագիտական աճին, իսկ ինքնադաստիարակությունը ձևավորում է պատասխանատվություն, կարգապահություն, հաղորդակցման մշակույթ և բարոյական արժեքներ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ ուսուցչի մասնագիտական և անձնական զարգացումը մեծ ազդեցություն ունի սովորողների կրթության և դաստիարակության որակի վրա։
Обновлено. 2026-09-09