Проблемы реализации уголовной ответственности за групповые преступления

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպություններում պաշարների հաշվառման և վերահսկողության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ՀՀ սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում պաշարները դիտարկվում են որպես արտադրական գործընթացի անընդհատությունն ապահովող կարևորագույն ընթացիկ ակտիվներ, որոնց արդյունավետ կառավարումն անմիջականորեն ազդում է արտադրանքի ինքնարժեքի, ֆինանսական արդյունքների, շրջանառու միջոցների օգտագործման և կազմակերպության ընդհանուր տնտեսական արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրվում են պաշարների դասակարգման, գնահատման, ձեռքբերման, պահեստավորման, արտադրության մեջ օգտագործման և դուրսգրման հաշվապահական հաշվառման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով սննդի արդյունաբերության արտադրական գործընթացների յուրահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի, հիմնական և օժանդակ նյութերի, կիսաֆաբրիկատների, պատրաստի արտադրանքի և այլ նյութական արժեքների շարժի փաստաթղթավորմանը, պահեստային հաշվառմանը և հաշվապահական տվյալների համադրմանը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում ներքին վերահսկողության համակարգին, որի նպատակն է ապահովել պաշարների պահպանվածությունը, դրանց շարժի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, կորուստների և չարաշահումների կանխումը, ինչպես նաև հաշվապահական տեղեկատվության արժանահավատությունը։ Քննարկվում են պաշարների գույքագրման, փաստաթղթային և փաստացի մնացորդների համադրման, պատասխանատու անձանց գործունեության վերահսկման և նյութական արժեքների օգտագործման արդյունավետության գնահատման մեխանիզմները։ Սննդի արդյունաբերության համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն պաշարների պահպանման ժամկետների, որակի, փչացման և բնական կորուստների վերահսկումը, քանի որ արտադրական հումքի և պատրաստի արտադրանքի մի մասը կարող է ունենալ սահմանափակ պիտանելիության ժամկետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են բացահայտվել պաշարների հաշվառման և վերահսկողության գործող համակարգերի թերությունները, տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպման խնդիրները և վերահսկողական ընթացակարգերի կատարելագործման հնարավորությունները։ Առաջարկվող լուծումները կարող են ուղղված լինել հաշվառման գործընթացների ավտոմատացմանը, պահեստային և հաշվապահական տեղեկատվության ինտեգրմանը, գույքագրման արդյունավետության բարձրացմանը, ներքին վերահսկողության ռիսկահեն մոտեցումների կիրառմանը և պաշարների կառավարման ծախսերի նվազեցմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել սննդի արդյունաբերության կազմակերպություններում նյութական ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրական կորուստների կրճատմանը, ֆինանսական հաշվետվությունների արժանահավատության բարձրացմանը և կառավարչական որոշումների տեղեկատվական հիմքի բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հաշվապահներին, աուդիտորներին, ֆինանսական և ներքին վերահսկողության մասնագետներին, սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների ղեկավարներին, տնտեսագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է մոնղոլ ժողովրդի պատմության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ վաղ շրջանից մինչև մոնղոլական պետականության ձևավորման, հզորացման և հետագա զարգացման փուլերը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են մոնղոլական ցեղերի ծագումն ու բնակության տարածքները, նրանց հասարակական կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը, կենցաղը, ռազմական ավանդույթներն ու քաղաքական հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIII դարի սկզբին տեղի ունեցած ցեղային միավորման գործընթացներին, որի արդյունքում ձևավորվեց կենտրոնացված մոնղոլական պետություն և ստեղծվեցին լայնածավալ նվաճումների համար անհրաժեշտ քաղաքական ու ռազմական նախադրյալներ։ Ուսումնասիրվում է Չինգիզ խանի իշխանության հաստատումը, մոնղոլական հասարակության և բանակի կազմակերպման առանձնահատկությունները, ռազմական կառավարման համակարգը և նվաճողական արշավանքների ընդլայնումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ Մոնղոլական կայսրության տարածքային ընդարձակմանը դեպի Չինաստան, Կենտրոնական Ասիա, Իրանի և Մերձավոր Արևելքի շրջաններ, ինչպես նաև դեպի Արևելյան Եվրոպա և Ռուսական իշխանություններ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նվաճված տարածքներում ձևավորված վարչական համակարգերին, հարկային հարաբերություններին, տեղական իշխանությունների հետ փոխհարաբերություններին և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների փոխազդեցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև կայսրության կառավարման առանձնահատկությունների և դրա մասնատման գործընթացի ուսումնասիրությունը։ Չինգիզ խանի մահից հետո կայսրության տարբեր հատվածներում ձևավորվեցին առանձին խանություններ և քաղաքական կենտրոններ, որոնցից յուրաքանչյուրն աստիճանաբար ձեռք բերեց ավելի մեծ ինքնուրույնություն։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Յուան դինաստիայի ձևավորմանը Չինաստանում, Ոսկե Հորդայի, Չաղաթայական խանության և Իլխանության պատմությանը, ինչպես նաև դրանց քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը միջազգային առևտրի, հաղորդակցության և ժողովուրդների միջև մշակութային կապերի զարգացման վրա։ Մետաքսի ճանապարհի տարբեր հատվածների նկատմամբ վերահսկողության հաստատումը նպաստեց Ասիայի և Եվրոպայի միջև ապրանքների, մարդկանց, տեխնոլոգիաների և գաղափարների տեղաշարժի ակտիվացմանը։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նվաճումների ծանր հետևանքներին՝ բնակչության կորուստներին, քաղաքների ավերմանը, տնտեսական անկայունությանը և սոցիալական փոփոխություններին։ Կարևոր է նաև մոնղոլների կրոնական քաղաքականության և տարբեր կրոնական ավանդույթների նկատմամբ նրանց վերաբերմունքի ուսումնասիրությունը, քանի որ կայսրության տարածքում համակեցության մեջ էին տարբեր հավատային համակարգեր։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս մոնղոլների պատմությունը դիտարկել ոչ միայն որպես ռազմական նվաճումների պատմություն, այլև որպես միջնադարյան Եվրասիայի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, միջնադարագետներին, արևելագետներին, մոնղոլագետներին, միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Биология

Род Scilla sensu lato во флоре Армении представляет собой таксономически сложную группу луковичных геофитов семейства Asparagaceae (подсемейство Scilloideae), распространённых в горных и предгорных районах страны и характеризующихся высокой морфологической изменчивостью и спорностью видовых границ. По данным современных флористических обзоров и таксономических ревизий, во флоре Армении род Scilla представлен примерно 6 подтверждёнными видами, при этом ряд таксонов ранее включался в более широкое понимание (sensu lato) рода и рассматривался в разных интерпретациях как самостоятельные виды или синонимы. К числу достоверно фиксируемых таксонов относятся: Scilla armena, S. siberica, S. caucasica, S. monanthos, S. mischtschenkoana и S. rosenii . Особое внимание в систематике Scilla sensu lato в Армении уделяется комплексу видов S. siberica – S. armena – S. caucasica, который демонстрирует выраженную морфологическую близость (форма листьев, окраска околоцветника, строение тычинок и фенология), что приводит к различным таксономическим интерпретациям в литературе. В некоторых ревизиях также отмечается, что Scilla winogradowii рассматривается как синоним S. monanthos, что дополнительно уточняет видовой состав группы в регионе .

История

Աշխատությունը նվիրված է հայոց ամուսնության և հարսանեկան ծիսակարգի պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ V-XVIII դարերի հայկական մատենագրական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների հիման վրա։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ամուսնության կազմակերպման ձևերի, ընտանեկան հարաբերությունների, նշանադրության, պսակադրության, հարսանեկան արարողությունների և դրանց ուղեկցող սովորույթների պատմական փոփոխությունների բացահայտման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գրավոր սկզբնաղբյուրների միջոցով վերականգնել հայ հասարակության ամուսնաընտանեկան մշակույթի այն շերտերը, որոնք ձևավորվել և փոփոխվել են ավելի քան մեկ հազարամյակի ընթացքում։ Քննության են առնվում պատմագրական, եկեղեցական, կանոնական, իրավական և գրական բնույթի աղբյուրներում պահպանված վկայությունները՝ դրանց համադրման միջոցով բացահայտելով ամուսնության վերաբերյալ հասարակական պատկերացումները և ընդունված վարքականոնները։ Ամուսնությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու անհատների միություն, այլև որպես ընտանիքների և ազգակցական խմբերի միջև սոցիալական կապեր ձևավորող կարևոր հաստատություն։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ամուսնական զույգի ընտրության սկզբունքներին, ընտանիքի և ազգականների մասնակցությանը, խնամախոսության ավանդույթներին և ամուսնության վերաբերյալ համաձայնության ձեռքբերման ձևերին։ Քննության են առնվում նշանադրության նշանակությունը և այն գործողությունները, որոնց միջոցով ամուսնության նախնական համաձայնությունը ստանում էր հասարակական ճանաչում։ Ուսումնասիրվում են նշանի, նվերների և նյութական փոխանակումների վերաբերյալ տեղեկությունները՝ դրանք դիտարկելով ընտանիքների միջև ձևավորվող հարաբերությունների համատեքստում։ Առանձին նշանակություն է տրվում եկեղեցական պսակադրության ձևավորմանն ու ամրապնդմանը։ Քրիստոնեության տարածման և Հայոց եկեղեցու կանոնական համակարգի զարգացման պայմաններում ամուսնությունը աստիճանաբար ենթարկվում է ավելի հստակ եկեղեցական կարգավորման։ Դիտարկվում են ամուսնության թույլատրելիության պայմանները, ազգակցական և խնամիական սահմանափակումները, ամուսնական տարիքի, փոխադարձ համաձայնության, մենամուսնության և եկեղեցական օրհնության վերաբերյալ նորմերը։ Քննության են առնվում եկեղեցական ժողովների և կանոնական գրականության մեջ արտացոլված դրույթները, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևել ամուսնաընտանեկան հարաբերությունների իրավական ու բարոյական կարգավորման զարգացմանը։ Կարևորվում է սովորութային և եկեղեցական իրավունքի փոխհարաբերությունը, քանի որ նախաքրիստոնեական կամ ժողովրդական ծագում ունեցող մի շարք սովորույթներ շարունակել են պահպանվել քրիստոնեական ծիսակարգի շրջանակում՝ երբեմն վերաիմաստավորվելով և նոր նշանակություն ստանալով։ Հարսանեկան ծիսաշարը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված արարողությունների համակարգ, որի տարբեր փուլերը կապված էին ընտանիքի ստեղծման և նոր ամուսնական զույգի հասարակական ճանաչման հետ։ Ուսումնասիրվում են հարսնացուի և փեսացուի ընտանիքների մասնակցությունը, հանդիսավոր արարողությունները, հյուրասիրությունները, նվիրատվությունները, երաժշտական ու տոնական դրսևորումները և այլ սովորույթներ, որոնց մասին տեղեկություններ են պահպանվել միջնադարյան գրավոր աղբյուրներում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարսի՝ հայրական ընտանիքից ամուսնու ընտանիք անցնելու սոցիալական և խորհրդանշական նշանակությանը։ Այս գործընթացը դիտարկվում է ընտանիքի կառուցվածքի, ազգակցական հարաբերությունների և համայնքային կյանքի համատեքստում։ Քննության են առնվում նաև ամուսինների իրավունքների ու պարտականությունների, ընտանիքի ներսում տղամարդու և կնոջ կարգավիճակի, ժառանգության և ունեցվածքի հետ կապված պատկերացումները։ Նյութական հարաբերությունների ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են օժիտի, ամուսնական նվերների և ընտանիքների միջև կատարվող այլ նյութական փոխանցումների վերաբերյալ աղբյուրային տեղեկությունները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ամուսնությունը դիտարկել նաև միջնադարյան հասարակության տնտեսական հարաբերությունների տեսանկյունից։ Առանձին քննության առարկա են ամուսնության արգելքների և ամուսնալուծության վերաբերյալ կանոնները։ Եկեղեցական և իրավական աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ամուսնությունը կարող էր համարվել անթույլատրելի կամ անվավեր, ինչպես նաև այն բացառիկ հանգամանքները, որոնց առկայությամբ թույլատրվում էր ամուսնական միության լուծարումը։ Կարևորվում է նաև տարբեր դավանանքների պատկանող անձանց միջև ամուսնությունների նկատմամբ եկեղեցական վերաբերմունքը, որը կապված էր միջնադարյան հասարակության կրոնական ինքնության պահպանման խնդիրների հետ։ V-XVIII դարերի լայն ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևել ամուսնահարսանեկան մշակույթի շարունակականությանը և փոփոխություններին տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Քաղաքական իշխանությունների փոփոխությունը, օտար տիրապետությունները, բնակչության տեղաշարժերը, եկեղեցական կյանքի զարգացումը և հարևան ժողովուրդների հետ մշակութային շփումները տարբեր կերպ են անդրադարձել ընտանեկան հարաբերությունների և ծիսական սովորույթների վրա։ Միաժամանակ աղբյուրների համադրությունը բացահայտում է բազմաթիվ ավանդույթների երկարատև պահպանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մատենագրական աղբյուրների ազգագրական արժեքին։ Միջնադարյան հեղինակները սովորաբար նպատակ չեն ունեցել կազմելու ամուսնության և հարսանիքի ամբողջական ազգագրական նկարագրություններ, սակայն նրանց երկերում պահպանված առանձին տեղեկությունների համակարգումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել առօրյա կյանքի բազմաթիվ կողմեր։ Այդ պատճառով աղբյուրագիտական քննությունը կարևոր է տվյալների պատմական միջավայրը, հեղինակի նպատակը և հաղորդվող տեղեկության բնույթը ճիշտ գնահատելու համար։ Տարբեր դարերի վկայությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել հին ծագում ունեցող սովորույթները, հետագա փոփոխությունները և քրիստոնեական մշակույթի ազդեցությամբ ձևավորված նոր տարրերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ ընտանիքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ ամուսնության ինստիտուտի միջոցով բացահայտվում են ազգակցական համակարգը, ընտանիքի հասարակական գործառույթները, սերունդների շարունակականության վերաբերյալ պատկերացումները և համայնքի մասնակցությունը անհատի ընտանեկան կյանքին։ Հարսանեկան ծեսը ներկայացվում է որպես հայոց սոցիոնորմատիվ և հոգևոր մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ միահյուսվում են իրավական նորմերը, կրոնական պատկերացումները, ժողովրդական սովորույթները և ընտանեկան արժեքները։ Երկար ժամանակահատվածի աղբյուրների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական ավանդական հասարակության ընտանեկան կազմակերպման և ծիսական մշակույթի զարգացման մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ ազգագրության, հայոց պատմության, միջնադարյան մատենագրության, աղբյուրագիտության, Հայոց եկեղեցու պատմության, սովորութային և կանոնական իրավունքի, ընտանիքի պատմության ու մշակութային մարդաբանության ոլորտների հետազոտողների, ազգագրագետների, պատմաբանների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Литература

Գրականագիտական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խորհրդահայ գրականության գեղարվեստական ժողովածուների մատենագիտական հաշվառմանը, համակարգմանը և ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանում հրատարակված գրական-գեղարվեստական ժողովածուները՝ որպես հայ գրական կյանքի, հրատարակչական գործունեության և մշակութային զարգացման պատմությունն արտացոլող կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարիներին լույս տեսած արձակ, չափածո, դրամատիկական և բազմաժանր ժողովածուների մատենագիտական նկարագրությանը, դրանց հրատարակության ժամանակագրությանը և թեմատիկ առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են առանձին հեղինակների ստեղծագործություններն ընդգրկող, ինչպես նաև տարբեր գրողների գործերը միավորող ժողովածուների դասակարգման և ներկայացման սկզբունքները։ Աշխատանքի շրջանակներում կարևորվում են հրատարակությունների վերնագրերի, կազմողների, խմբագիրների, հրատարակչությունների, հրատարակման տարեթվերի և այլ մատենագիտական տվյալների ճշգրիտ արձանագրման ու համակարգման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում գրական ժողովածուների նշանակությանը խորհրդահայ գրականության ժանրային բազմազանության, թեմատիկ ուղղությունների, գրական սերունդների և հրատարակչական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին կողմնորոշվելու խորհրդային շրջանի հայ գեղարվեստական գրականության հրատարակությունների շրջանակում, բացահայտելու համապատասխան աղբյուրները և իրականացնելու համեմատական ու պատմագրական հետազոտություններ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մատենագետների, գրադարանավարների, գրականության պատմաբանների, հրատարակչական գործի մասնագետների և հայ գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը վերաբերում է Տարոնի ուխտի հետ կապված իրադարձություններին և հոգևոր ավանդույթներին՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի կրոնական կյանքի ու ուխտագնացության մշակույթի կարևոր դրսևորումներից մեկը։ Տարոնը պատմական Հայաստանի այն նշանավոր շրջաններից է, որը դարեր շարունակ ունեցել է առանձնահատուկ նշանակություն հայոց հոգևոր և մշակութային կյանքում։ Տարածաշրջանի սրբավայրերը, վանքերն ու եկեղեցիները եղել են հավատացյալների ուխտագնացության, աղոթքի և հոգևոր ինքնության պահպանման կարևոր կենտրոններ։ Ուխտի հետ կապված պատմություններն ու հիշատակությունները հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու կրոնական ավանդույթների ձևավորմանը, դրանց հասարակական նշանակությանը և սերունդների միջև փոխանցմանը։ Նման նյութերը կարևոր են նաև տեղական համայնքների պատմության, սրբավայրերի նկատմամբ վերաբերմունքի և հավատքի շուրջ ձևավորված հավաքական հիշողության ուսումնասիրության համար։ Տարոնյան ուխտի թեման միավորում է կրոնական հավատալիքները, պատմական հիշողությունը, ժողովրդական սովորույթներն ու ազգային ինքնագիտակցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հոգևոր կենտրոնները նպաստել համայնքային համախմբմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական պատմության, Տարոնի պատմամշակութային ժառանգության և հայ ժողովրդի ուխտագնացության ավանդույթների ուսումնասիրության տեսանկյունից։