Разработка последовательных параллельных методов определения параметрических обобщенных обратных матриц и автоматизация вычислительных процедур

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Պարկինսոնի հիվանդության փորձարարական մոդելի պայմաններում ողնուղեղի և սև նյութի նեյրոններում ընթացող սինապտիկ գործընթացների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև գալարմինի կիրառման պայմաններում դիտվող պաշտպանական ազդեցությունների գնահատմանը։ Դիտարկվում են նյարդային բջիջների միջև ազդակների փոխանցման առանձնահատկությունները, սինապտիկ ակտիվության փոփոխությունները և նեյրոնային համակարգերի ֆունկցիոնալ վիճակը հիվանդությանը բնորոշ նյարդաբանական խանգարումների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սև նյութի նեյրոնների գործունեությանը՝ հաշվի առնելով տվյալ ուղեղային կառուցվածքի կարևոր դերը շարժողական գործընթացների կարգավորման և Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման մեխանիզմներում։ Վերլուծվում են նաև ողնուղեղային նեյրոններում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և դրանց հնարավոր կապը շարժողական համակարգի խանգարումների հետ։ Քննարկվում են սինապտիկ փոխանցման ցուցանիշները, նեյրոնների գրգռելիության առանձնահատկությունները և փորձարարական պայմաններում գրանցվող նյարդաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գալարմինի հնարավոր նյարդապաշտպան ազդեցությանը և դրա պայմաններում նեյրոնային ու սինապտիկ գործընթացների փոփոխությունների բնույթին։ Համեմատական գնահատման միջոցով ուսումնասիրվում է, թե որքանով կարող է տվյալ նյութի կիրառումը նպաստել փորձարարական մոդելում առաջացած ֆունկցիոնալ խանգարումների նվազեցմանը կամ փոփոխմանը։ Հետազոտությունը նպաստում է նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների բջջային և ֆունկցիոնալ մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և կարող է օգտակար լինել նյարդաֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, նյարդագիտության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է երիտասարդ աստղերի էվոլյուցիոն և բռնկումային որոշ բնութագրերի գնահատման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով աստղերի վաղ զարգացման փուլերում տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների բացահայտման և դրանց քանակական գնահատման վրա։ Երիտասարդ աստղերը կարևոր օբյեկտներ են աստղառաջացման, աստղերի ձևավորման և վաղ էվոլյուցիայի մեխանիզմների ուսումնասիրման համար, քանի որ դրանց դիտարկվող հատկությունները կրում են ինչպես աստղի ներքին կառուցվածքի, այնպես էլ շրջակա միջավայրի հետ փոխազդեցության մասին տեղեկատվություն։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երիտասարդ աստղերի լուսատվության, ջերմաստիճանի, գույնի, սպեկտրային առանձնահատկությունների, պայծառության փոփոխականության և այլ դիտողական պարամետրերի հիման վրա դրանց ֆիզիկական ու էվոլյուցիոն վիճակը գնահատելու եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բռնկումային երևույթներին, որոնց ընթացքում աստղի պայծառությունը կարճ ժամանակահատվածում կարող է զգալիորեն փոփոխվել՝ արտացոլելով մագնիսական ակտիվության, էներգիայի արագ արտազատման և աստղային մթնոլորտում տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների առանձնահատկությունները։ Բռնկումների ուսումնասիրության համար կարևոր են դրանց հաճախականության, տևողության, ամպլիտուդի, էներգիայի և լուսային կորի ձևի գնահատման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս համեմատել տարբեր երիտասարդ աստղերի ակտիվության մակարդակները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև դիտողական տվյալների մշակման մեթոդներ, լուսաչափական շարքերի վերլուծություն, փոփոխականության հայտնաբերում և վիճակագրական չափանիշների կիրառմամբ աստղային բռնկումների առանձնացում այլ տեսակի պայծառության փոփոխություններից։ Էվոլյուցիոն բնութագրերի գնահատման տեսանկյունից կարող են օգտագործվել աստղի լուսատվության, ջերմաստիճանի, զանգվածի և տարիքի միջև առկա տեսական կապերը, ինչպես նաև աստղային էվոլյուցիայի մոդելները։ Դրանց համադրումը դիտողական տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատել երիտասարդ աստղերի զարգացման փուլերը և հետևել դրանց ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխությանը ժամանակի ընթացքում։ Կարևոր է նաև միջաստղային կլանման և շրջակա միջավայրի ազդեցության հաշվառումը, քանի որ դրանք կարող են էականորեն փոփոխել աստղի դիտվող պայծառությունն ու գույնը և, հետևաբար, ազդել ստացվող գնահատականների ճշգրտության վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր դիտողական տիրույթներում ստացված տվյալների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել երիտասարդ աստղերի ակտիվության և էվոլյուցիայի մասին։ Մեթոդների համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և օգնել ընտրելու տվյալ հետազոտական խնդրին առավել համապատասխան մոտեցումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել աստղագետների, աստղաֆիզիկոսների, դիտողական աստղագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, տվյալների վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ձևավորել երիտասարդ աստղերի էվոլյուցիոն վիճակի և բռնկումային ակտիվության գնահատման մեթոդական հիմք՝ համադրելով դիտողական տվյալների մշակումը, ֆիզիկական մոդելավորումը և վիճակագրական վերլուծությունը, ինչը կարող է նպաստել աստղառաջացման և երիտասարդ աստղերի ֆիզիկական բնույթի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ղևոնդ Վարդապետի «Պատմութիւն» երկի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ստեղծագործության բառապաշարային, քերականական և ոճական յուրահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է պատմագրական այս կարևոր աղբյուրի լեզվական կառուցվածքը, գրաբարի կիրառման առանձնահատկությունները, արտահայտչական միջոցները և հեղինակի լեզվաոճական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության ընթացքում անդրադարձ է կատարվում բառերի ընտրությանը, դարձվածքների կիրառությանը, պատմական տերմինաբանությանը, նախադասությունների կառուցվածքին և լեզվական այն միջոցներին, որոնց միջոցով փոխանցվում են պատմական իրադարձությունների նկարագրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկի լեզվի կապին տվյալ ժամանակաշրջանի հայ գրական լեզվի զարգացման հետ, ինչպես նաև դրա նշանակությանը հայոց լեզվի պատմական ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը ներկայացնում է Ղևոնդ Վարդապետի ստեղծագործության լեզուն ոչ միայն որպես պատմական հաղորդակցության միջոց, այլև որպես միջնադարյան հայ մշակույթի, մտածողության և գրական ավանդույթի արտահայտություն։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, դասախոսների, ուսանողների և գրաբարի ու հայ միջնադարյան մատենագրության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման վրա ազդող ինստիտուցիոնալ գործոնների, մեխանիզմների և պայմանների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է տնտեսական զարգացման գործընթացը ոչ միայն որպես արտադրության, եկամուտների և տնտեսական ակտիվության աճ, այլև որպես արդյունավետ ինստիտուտների ձևավորման, կառավարման համակարգերի կատարելագործման, տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման և կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ միջավայրի ստեղծման փոխկապակցված գործընթաց։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում պետության և տնտեսության փոխհարաբերություններին, սեփականության իրավունքի պաշտպանության, օրենսդրական և կարգավորող միջավայրի, պետական կառավարման արդյունավետության, տնտեսական քաղաքականության, մրցակցային դաշտի և շուկայի բնականոն գործունեության ապահովման հիմնահարցերին։ Ներկայացվում են այն հիմնական ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ներդրումների ակտիվացմանը, ձեռնարկատիրության զարգացմանը, արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը և տնտեսության մրցունակության ամրապնդմանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև այն ինստիտուցիոնալ սահմանափակումներն ու խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտել Հայաստանի տնտեսական ներուժի լիարժեք իրացմանը։ Դրանց շարքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում կառավարման արդյունավետության, ինստիտուտների նկատմամբ վստահության, իրավական կանխատեսելիության, կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման, տնտեսական մրցակցության պաշտպանության, մարդկային կապիտալի զարգացման և երկարաժամկետ տնտեսական քաղաքականության հետևողականության հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տնտեսական զարգացման և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ արդյունավետ ինստիտուտները ոչ միայն ձևավորում են բարենպաստ տնտեսական միջավայր, այլև կարող են նպաստել հասարակության տնտեսական և սոցիալական կայունության ամրապնդմանը։ Նյութում ներկայացվող մոտեցումները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի տնտեսական զարգացման հեռանկարների գնահատման, առկա ինստիտուցիոնալ խնդիրների բացահայտման և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների մշակման համար։ Աշխատությունը օգտակար է տնտեսագիտության, պետական կառավարման և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, տնտեսական քաղաքականություն մշակողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է արդի հայերենի ասացական բայերի իմաստակառուցվածքային ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել խոսքային հաղորդակցության գործընթացը արտահայտող բայերի իմաստային կազմակերպվածությունը, փոխհարաբերություններն ու գործածության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն բայական միավորները, որոնք տարբեր ձևերով արտահայտում են խոսելու, հաղորդելու, տեղեկացնելու, հարցնելու, պատասխանելու, պատմելու, բացատրելու, պնդելու, հերքելու, խնդրելու և այլ հաղորդակցական գործողություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ բայերի բառային իմաստի կառուցվածքին, իմաստային բաղադրիչներին և այն հատկանիշներին, որոնց միջոցով դրանք տարբերվում կամ մերձենում են միմյանց։ Աշխատության մեջ կարող են առանձնացվել իմաստային խմբեր և ենթախմբեր՝ ըստ խոսքային գործողության բնույթի, հաղորդակցության նպատակի, խոսողի վերաբերմունքի, հասցեատիրոջ առկայության և հաղորդվող բովանդակության առանձնահատկությունների։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բայերի բազմիմաստությանը, իմաստային փոխաբերական ընդլայնումներին, հոմանիշային և հականիշային հարաբերություններին, ինչպես նաև ընդհանուր և տարբերակիչ իմաստային հատկանիշների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ասացական բայերի շարահյուսական կապակցելիության վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի լրացումներ, կառույցներ և խոսքային համատեքստեր են բնորոշ դրանց գործածությանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում խոսողի վերաբերմունքը, հաղորդակցության նպատակը և խոսքային գործողության եղանակը արտահայտող իմաստային նրբերանգներին, որոնք հաճախ պայմանավորում են բայերի ընտրությունը կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում։ Արդի հայերենի փաստական նյութի հիման վրա կատարվող վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ասացական բայերի համակարգային կազմակերպվածությունը և դրանց տեղը հայերենի բայական բառապաշարում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայերենի բառային իմաստաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության և բայական համակարգի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատանքը կարող է ունենալ նաև գործնական նշանակություն՝ օգտակար լինելով հայերենի բառարանների կազմման, լեզվական ուսուցման, թարգմանության և բնական լեզվի մշակման խնդիրներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառագետներին, իմաստաբանությամբ և շարահյուսությամբ զբաղվող մասնագետներին, հայոց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Лингвистика

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերեն բարբառագիտության (դիալեկտոլոգիայի) ուսումնասիրություններին՝ ներկայացված «Этюды по армянской диалектологии / Studien zur Armenischen Dialectologie» խորագրով, որը ընդգծում է հայ բարբառների համակարգային վերլուծությունը բազմալեզու գիտական մոտեցման շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել հայոց լեզվի բարբառային տարբերակների կառուցվածքային, հնչյունաբանական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց պատմական զարգացման ուղիները և տարածքային տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում են արևելահայ և արևմտահայ բարբառների հիմնական ենթախմբերը, դրանց տարածվածությունը Հայաստանի պատմաաշխարհագրական տարբեր շրջաններում, ինչպես նաև հարակից հայկական համայնքներում ձևավորված խոսակցական տարբերակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառների հնչյունափոխական երևույթներին, բառապաշարային փոխառություններին, ինչպես նաև լեզվական շերտերի փոխազդեցությանը հարևան լեզուների հետ՝ թուրքերեն, պարսկերեն, վրացերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բարբառագիտության տեսական հիմքերը՝ համեմատական լեզվաբանության մեթոդների կիրառմամբ և դաշտային լեզվաբանական նյութերի հավաքագրման արդյունքների վերլուծությամբ։ Միաժամանակ ընդգծվում է հայ բարբառների պահպանման և փաստագրման կարևորությունը որպես ազգային մշակութային ժառանգության մաս։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է լեզվաբանության և հայերեն բարբառագիտության ոլորտում՝ նպաստելով հայոց լեզվի բարբառային բազմազանության ավելի խորքային գիտական ընկալմանը։