Разработка технологии упаковки мясных продуктов в гибкие полимерные пленки

Сельское хозяйство

Այս հրատարակությունը գյուղատնտեսության վերաբերյալ հանձնարարական գրականության մատենագիտական ցանկի՝ այգեգործությանը նվիրված մասնագիտացված մասն է, որի նպատակն է ընթերցողին կողմնորոշել այգեգործության ոլորտին վերաբերող անհրաժեշտ և օգտակար գրականության ընտրության հարցում։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական-մատենագիտական ուղեցույց և կարող է օգտակար լինել ինչպես գյուղատնտեսության մասնագետների, այնպես էլ ուսանողների, գյուղատնտեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, այգեգործների և համապատասխան ոլորտում ինքնակրթությամբ զբաղվող անձանց համար։ Նյութի հիմնական թեմատիկ շրջանակը ներառում է պտղատու և այլ այգեգործական մշակաբույսերի մշակությունը, այգիների հիմնադրումը և խնամքը, բույսերի աճի ու զարգացման պայմանները, հողի նախապատրաստումը, տնկման աշխատանքները, ոռոգումը, պարարտացումը, էտը, պատվաստումը, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարը, բերքատվության բարձրացումը և ստացված բերքի արդյունավետ օգտագործումը։ Քանի որ հրատարակությունը կազմված է հանձնարարական գրականության սկզբունքով, դրա հիմնական արժեքը ոչ թե առանձին մշակաբույսերի վերաբերյալ մանրամասն տեխնոլոգիական նկարագրությունն է, այլ համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների համակարգված ներկայացումը։ Նման մատենագիտական ցանկերը կարևոր դեր են ունեցել մասնագիտական գիտելիքի տարածման գործում, հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ գյուղատնտեսական մասնագիտացված գրականության որոնումը հիմնականում իրականացվում էր գրադարանների կատալոգների, մատենագիտական տեղեկատուների և թեմատիկ ցանկերի միջոցով։ Այգեգործությանը նվիրված բաժինը կարող է ընդգրկել ինչպես ընդհանուր բնույթի ձեռնարկներ ու դասագրքեր, այնպես էլ առանձին մշակաբույսերի, պտղատու ծառերի և թփերի, այգիների մշակության տեխնիկայի, բույսերի պաշտպանության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման վերաբերյալ հրատարակություններ։ Գրականության նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ընտրել աղբյուրներ՝ ըստ իր մասնագիտական կամ գործնական հետաքրքրության։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունը դրա գործնական ուղղվածությունն է։ Այգեգործությունը պահանջում է տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրություն, քանի որ բերքի քանակն ու որակը կախված են բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններից՝ մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկություններից, կլիմայական պայմաններից, հողի հատկություններից, ջրային ռեժիմից, մշակության տեխնոլոգիայից և բույսերի պաշտպանության միջոցներից։ Այդ պատճառով համապատասխան մասնագիտական գրականության ընտրությունը կարևոր նախապայման է այգեգործական աշխատանքների ճիշտ կազմակերպման համար։ Մատենագիտական ցանկը կարող է արժեքավոր լինել նաև գյուղատնտեսության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ընդգրկված գրականության կազմը պատկերացում է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանում այգեգործության զարգացման առաջնահերթությունների, տարածված մշակաբույսերի, կիրառվող ագրոտեխնիկական մոտեցումների և մասնագիտական գիտելիքի տարածման ձևերի մասին։ Նման աղբյուրների միջոցով հնարավոր է հետևել, թե ինչ հարցերի նկատմամբ էր առավել մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերվում այգեգործության ոլորտում և ինչպիսի գիտական կամ գործնական աշխատություններ էին առաջարկվում ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես այգեգործության վերաբերյալ մասնագիտական տեղեկատվության որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնող մատենագիտական ուղեցույց։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական գրադարանների, ուսումնական հաստատությունների, մասնագիտական դասընթացների, հետազոտական աշխատանքների և այգեգործական գործնական գործունեության համար՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի ոլորտի վերաբերյալ ավելի ծավալուն և մասնագիտացված աղբյուրներ։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է կիբեռանվտանգության ոլորտում ներդրումների վերաբերյալ ռազմավարական որոշումների կայացման գործընթացի ավտոմատացման ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով տեխնոլոգիական և վերլուծական գործիքների միջոցով բարձրացնել ներդրումային որոշումների հիմնավորվածությունը, արագությունը և արդյունավետությունը։ Կիբեռսպառնալիքների մշտական փոփոխությունը, տեղեկատվական համակարգերի բարդացումը և կազմակերպությունների թվային ենթակառուցվածքների ընդլայնումը հանգեցնում են անվտանգության ապահովման համար անհրաժեշտ ծախսերի աճին, ինչի պայմաններում սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսների ճիշտ բաշխումը դառնում է կառավարման կարևոր խնդիր։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կիբեռանվտանգության ներդրումների ընտրության, առաջնահերթությունների սահմանման և ռեսուրսների բաշխման մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով կազմակերպության ակտիվները, սպառնալիքները, խոցելիությունները, հնարավոր վնասների չափը և անվտանգության միջոցառումների արդյունավետությունը։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է որոշումների ավտոմատացման այնպիսի մոդելի ձևավորումը, որը կարող է հավաքագրել և մշակել տարբեր աղբյուրներից ստացված տվյալներ, գնահատել կիբեռռիսկերը և դրանց հիման վրա առաջարկել ներդրումային առաջնահերթություններ։ Այդպիսի համակարգը կարող է հաշվի առնել ոչ միայն տեխնիկական ցուցանիշները, այլև ֆինանսական և կազմակերպական գործոնները՝ ներդրման արժեքը, սպասվող օգուտը, ռիսկի նվազեցման աստիճանը, ներդրման վերադարձելիությունը, իրականացման ժամկետները և անվտանգության միջոցառումների փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կիբեռռիսկի քանակական կամ կիսաքանակական գնահատումը։ Ռիսկերի գնահատման միջոցով հնարավոր է տարբերակել առավել վտանգավոր սպառնալիքները և որոշել, թե որ ուղղություններում ներդրումները կարող են ապահովել առավել մեծ պաշտպանական արդյունք։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անցնել միայն ընդհանուր անվտանգության միջոցառումների ֆինանսավորումից դեպի ռիսկերի վրա հիմնված ներդրումային պլանավորում։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև արհեստական բանականության, մեքենայական ուսուցման, տվյալների վերլուծության և որոշումների աջակցման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Այդ տեխնոլոգիաները կարող են օգտագործվել պատմական տվյալների վերլուծության, սպառնալիքների հավանականության գնահատման, ռիսկերի դասակարգման, տարբեր ներդրումային սցենարների համեմատության և հնարավոր հետևանքների կանխատեսման համար։ Միաժամանակ ավտոմատացված համակարգը կարող է նախատեսել տարբեր սցենարների մոդելավորում՝ օրինակ՝ որոշակի անվտանգության միջոցառման ֆինանսավորման, դրա հետաձգման կամ այլընտրանքային լուծման ընտրության դեպքում հնարավոր արդյունքների գնահատմամբ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև ներդրումային որոշումների բազմաչափ բնույթը։ Կիբեռանվտանգության ոլորտում ամենաթանկ լուծումը միշտ չէ, որ ամենաարդյունավետն է, ուստի անհրաժեշտ է համադրել ծախսը, ռիսկի նվազեցումը և կազմակերպության ռազմավարական նպատակները։ Այս խնդիրը կարող է լուծվել բազմաչափ օպտիմալացման, որոշումների տեսության, ռիսկերի գնահատման և տնտեսական արդյունավետության չափանիշների կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև մարդու և ավտոմատացված համակարգի փոխգործակցությունը։ Չնայած որոշումների ավտոմատացման բարձր ներուժին, ռազմավարական ներդրումային որոշումները հաճախ պահանջում են մասնագիտական դատողություն, քանի որ տվյալները կարող են լինել թերի, անորոշ կամ արագ փոփոխվող։ Հետևաբար արդյունավետ համակարգը կարող է նախատեսել ոչ թե մարդու լիակատար փոխարինում, այլ որոշում կայացնող մասնագետներին վերլուծական առաջարկություններով, գնահատականներով և սցենարներով ապահովող մեխանիզմ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տվյալների անվտանգությանն ու համակարգի վստահելիությանը, քանի որ կիբեռանվտանգության ներդրումների վերաբերյալ որոշումներ կայացնող համակարգն ինքնին կարող է դառնալ հարձակումների թիրախ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալների ամբողջականությունը, հասանելիության վերահսկումը, մոդելների հուսալիությունը, ալգորիթմական սխալների հնարավորությունը և որոշումների թափանցիկությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի մեթոդաբանության կամ որոշումների աջակցման համակարգի մշակման հնարավորության մեջ, որը կազմակերպություններին կօգնի սահմանափակ բյուջեն ուղղել առավել կարևոր կիբեռանվտանգության խնդիրների լուծմանը։ Նման համակարգը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական կազմակերպություններում, պետական կառույցներում, խոշոր ընկերություններում, ՏՏ կազմակերպություններում և այլ կառույցներում, որտեղ տեղեկատվական ռիսկերի կառավարումը ռազմավարական նշանակություն ունի։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կիբեռանվտանգության մասնագետներին, ՏՏ կառավարիչներին, ռիսկերի կառավարման և ֆինանսների մասնագետներին, տվյալների վերլուծաբաններին, համակարգերի ճարտարապետներին և արհեստական բանականության կիրառմամբ որոշումների աջակցման համակարգեր մշակող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է կիբեռանվտանգությունը, ներդրումային կառավարումը և տվյալահեն որոշումների կայացումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ավելի արագ, հիմնավորված և ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցում անվտանգության ոլորտում ֆինանսական ռեսուրսների ռազմավարական բաշխման համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին երկու տասնամյակներում Հայաստանում աշխատավորական կազմակերպությունների ձևավորման, զարգացման և գործունեության պատմությանը՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական, հասարակական և քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արդյունաբերության, արհեստների, տրանսպորտի և աշխատանքի այլ ոլորտներում զբաղված մարդկանց մասնագիտական կազմակերպման նախադրյալները, աշխատանքային պայմանները, աշխատավարձի, աշխատաժամանակի, սոցիալական պաշտպանության և աշխատողների իրավունքների հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատավորների համախմբման սկզբնական ձևերին, մասնագիտական ընկերությունների ու կազմակերպությունների ստեղծմանը և դրանց գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Քննվում է արդյունաբերական կենտրոնների և քաղաքային միջավայրի նշանակությունը կազմակերպված աշխատանքային շարժման զարգացման համար, ինչպես նաև տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը աշխատավորական հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են գործադուլները, հավաքները, կոլեկտիվ պահանջների ներկայացման ձևերը և գործատուների հետ հարաբերությունների կարգավորման փորձերը՝ որպես աշխատավորների սոցիալական ու տնտեսական շահերի պաշտպանության միջոցներ։ Կարևորվում է նաև տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների կազմակերպվածության աստիճանը և նրանց միջև համագործակցության ձևավորումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արհեստակցական շարժման և ժամանակաշրջանի հասարակական ու քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության քննությունը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում է տարբեր գաղափարական ուղղությունների և հասարակական կազմակերպությունների ազդեցությունը աշխատավորական միջավայրի վրա՝ առանց արհեստակցական գործունեությունը միայն քաղաքական պայքարի շրջանակում սահմանափակելու։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ռուսական կայսրության վերջին շրջանի օրենսդրական և վարչական պայմաններին, 1905 թվականի հեղափոխությանը հաջորդած հասարակական ակտիվությանը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների տնտեսական դժվարություններին և հետագա քաղաքական վերափոխումների ազդեցությանը աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Քննվում են նաև պատերազմով, տնտեսական անկայունությամբ, բնակչության տեղաշարժերով և սոցիալական ճգնաժամերով պայմանավորված փոփոխությունները, որոնք էապես վերափոխել են աշխատանքի կազմակերպման և աշխատավորների սոցիալական պաշտպանության խնդիրները։ Ժամանակաշրջանի մամուլի, արխիվային փաստաթղթերի, կազմակերպությունների որոշումների, հայտարարությունների և այլ պատմական նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ վերականգնելու առանձին միությունների գործունեությունը, անդամների պահանջներն ու հասարակական դերը։ Աշխատավորական կազմակերպությունների պատմությունը ներկայացվում է նաև որպես Հայաստանի սոցիալական պատմության կարևոր բաղադրիչ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու աշխատանքի մշակույթի, կոլեկտիվ շահերի պաշտպանության և մասնագիտական ինքնակազմակերպման զարգացման ընթացքը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայաստանի նորագույն պատմության, սոցիալական և տնտեսական պատմության, աշխատանքային հարաբերությունների և աշխատավորական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է պահածոյացված սննդամթերքների նոր տեսակների ստեղծման և դրանց արդյունաբերական արտադրության տեխնոլոգիական սկզբունքների գիտական հիմնավորմանը՝ հաշվի առնելով օգտագործվող հումքի հատկությունները, սննդային արժեքը, արտադրական գործընթացների արդյունավետությունը, պատրաստի արտադրանքի որակն ու պահպանման կայունությունը։ Հետազոտության առանցքում բուսական կամ համակցված հումքի ընտրությունը, դրա տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումը և վերամշակման այնպիսի մոտեցումների մշակումը կարող են լինել, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ պահանջվող սպառողական և որակական հատկանիշներով արտադրանք։ Ուսումնասիրվում են հումքի քիմիական կազմը, խոնավությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սննդային բաղադրիչների հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական մշակման ընթացքում դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախնական մշակման, ջերմային ազդեցության, մանրացման, խառնման, տարայավորման և պահպանման փուլերի փոխկապակցվածությանը։ Կարևոր խնդիր է տեխնոլոգիական պայմանների ընտրությունը, որի դեպքում հնարավոր է միաժամանակ ապահովել արտադրանքի անվտանգությունը, պահպանել արժեքավոր սննդային բաղադրիչները և ձևավորել ընդունելի համային, բուրավետ ու կառուցվածքային հատկություններ։ Քննվում է ջերմային մշակման ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական և զգայական ցուցանիշների վրա, ինչպես նաև արտադրության տարբեր փուլերում որակի փոփոխությունների վերահսկման նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նոր բաղադրագրերի մշակման գիտական հիմնավորումը՝ հումքի տարբեր բաղադրիչների համատեղելիության, դրանց սննդային նշանակության և վերջնական արտադրանքի տեխնոլոգիական կայունության գնահատմամբ։ Դիտարկվում են նաև տեղական գյուղատնտեսական հումքի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները, ինչը կարող է նպաստել հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական վերամշակմանը և արտադրատեսականու ընդլայնմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատրաստի պահածոների պահպանման ընթացքում ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և զգայական բնութագրերի կայունությանը, քանի որ պահպանման ժամկետի հիմնավորումը կապված է արտադրանքի անվտանգության և սպառողական որակի հետ։ Արտադրական տեխնոլոգիայի գնահատման ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև նյութական ու էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցումը և գործող արտադրական սարքավորումներին նոր գործընթացների հարմարեցման հնարավորությունը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է սննդի տեխնոլոգիայի, սննդի քիմիայի, հումքի ապրանքագիտության և որակի վերահսկման մոտեցումները՝ նպաստելով նոր պահածոյացված արտադրատեսակների մշակման, դրանց արտադրական գործընթացների հիմնավորման և մրցունակ սննդամթերքի տեսականու ընդլայնման գիտատեխնոլոգիական հիմքերի ձևավորմանը։

Культура

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության հաշվառմանը, համակարգմանը և մասնագիտական հանրությանը ներկայացմանը։ Տեղեկատուի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, մշակույթի ոլորտի մասնագետներին և գրադարանային աշխատակիցներին ապահովել արդիական մատենագիտական տեղեկություններով՝ նպաստելով անհրաժեշտ գրականության որոնման և օգտագործման արդյունավետությանը։ Հրատարակության մեջ ընդգրկվում են մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին առնչվող գրքեր, գիտական հոդվածներ, ժողովածուներ, մեթոդական նյութեր և այլ հրապարակումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության, թանգարանագիտության և մշակութային ժառանգության պահպանության վերաբերյալ գրականությանը։ Նյութերը ներկայացվում են մատենագիտական նկարագրությունների և թեմատիկ բաժինների միջոցով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին կողմնորոշվել հրատարակությունների բազմազանության մեջ։ Տեղեկատուն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները, գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը և հրատարակչական գործունեության զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, արվեստագիտական հետազոտություններին և գրադարանային ու մատենագիտական տեղեկատվության տարածման նշանակությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների հարթաթաթության պայմաններում բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի կիրառման մանկավարժական և վերականգնողական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի հենաշարժական համակարգի տարիքային առանձնահատկությունները, ոտնաթաթի կամարների ձևավորումը, շարժողական զարգացման օրինաչափությունները և ֆիզիկական վարժությունների դերն են՝ որպես համալիր վերականգնողական աշխատանքի բաղադրիչ։ Քննվում են հարթաթաթության հիմնական դրսևորումները, ոտնաթաթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը քայլքի, մարմնի հավասարակշռության, շարժումների համակարգման և ստորին վերջույթների ծանրաբեռնվածության բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախադպրոցական տարիքում ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով երեխաների շարժողական կարողությունները, զարգացման մակարդակը և վարժությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի ծրագրերի կառուցման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց հաջորդականությունը և երեխայի ֆունկցիոնալ վիճակին համապատասխանեցնելու մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոտնաթաթի և ստորին վերջույթների մկանային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, շարժումների կոորդինացիայի, հավասարակշռության և ճիշտ շարժողական սովորությունների զարգացման գնահատումը։ Դիտարկվում է խաղային տարրերի կիրառման նշանակությունը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում շարժողական առաջադրանքների հետաքրքիր և հասանելի կազմակերպումը նպաստում է երեխայի ակտիվ մասնակցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ֆիզիկական զարգացման և ոտնաթաթի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները վերականգնողական աշխատանքի տարբեր փուլերում՝ կիրառվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծնողների, մանկավարժների և համապատասխան առողջապահական մասնագետների համագործակցության կարևորությանը, քանի որ երեխայի շարժողական ռեժիմի հետևողական կազմակերպումը պահանջում է անհատական մոտեցում և մասնագիտական գնահատում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի, մանկական վերականգնողական բժշկության, ֆիզիկական դաստիարակության և հենաշարժական համակարգի զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները՝ նախադպրոցականների շարժողական առողջության պահպանման և ֆունկցիոնալ հնարավորությունների բարելավման նպատակով։