Ռիսկերի կառավարման բարելավման ուղիները մաքսային հսկողության ոլորտում (ՀՀ օրինակով)

География

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հորատանցքերի բնական կորացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրանց նպատակային կիրառմանը ուղղորդված հորատման գործընթացում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն երկրաբանական, տեխնիկական և տեխնոլոգիական գործոնները, որոնք պայմանավորում են հորատանցքի առանցքի բնական շեղումն ու կորացումը, և այդ երևույթը վերածել կառավարելի տեխնոլոգիական գործոնի՝ անհրաժեշտ տարածական ուղղությամբ հորատանցք անցկացնելու համար։ Հորատման ընթացքում հորատանցքը միշտ չէ, որ պահպանվում է նախագծված ուղղության վրա․ դրա հետագիծը կարող է փոխվել ապարների ֆիզիկական և մեխանիկական հատկությունների, շերտավորման ուղղության, հորատման գործիքի կառուցվածքի, առանցքային և կողային ուժերի, հորատման ռեժիմների ու այլ պայմանների ազդեցությամբ։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է այդ բնական շեղումների պատճառների համակարգված ուսումնասիրությունը և դրանց ազդեցության քանակական գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ապարների կարծրությունը, ամրությունը, անիզոտրոպությունը, ճեղքավորվածությունը և շերտավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հորատման գործիքի շարժման և հորատանցքի հետագծի ձևավորման վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են հորատման տեխնիկական պարամետրերը՝ առանցքային բեռնվածությունը, պտտման արագությունը, հորատման արագությունը, գործիքի երկրաչափական կառուցվածքը և հորատման խողովակաշարի աշխատանքային վիճակը։ Ուղղորդված հորատման համար հատկապես կարևոր է հորատանցքի տարածական դիրքի կանխատեսումը։ Այդ նպատակով կարող են մշակվել մաթեմատիկական մոդելներ, որոնց միջոցով նկարագրվում է հորատանցքի կորացման ինտենսիվությունը և դրա փոփոխությունը տարբեր խորություններում։ Մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել հորատանցքի հետագիծը և ընտրել այնպիսի տեխնոլոգիական պայմաններ, որոնց դեպքում բնական շեղումը կարող է օգտագործվել որպես ուղղորդման միջոց՝ առանց չափազանց մեծ թվով հատուկ ուղղորդող գործողությունների։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնական կորացման և ուղղորդված հորատման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Եթե հնարավոր է նախապես որոշել տվյալ ապարային պայմաններում հորատանցքի շեղման բնույթը, ապա կարելի է համապատասխանաբար ընտրել հորատման ուղղությունը, գործիքի կառուցվածքը և տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Այս մոտեցումը կարող է բարձրացնել հորատման գործընթացի արդյունավետությունը և նվազեցնել հետագծի շտկման համար անհրաժեշտ լրացուցիչ աշխատանքների ծավալը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են օգտագործվել տարբեր հորատանցքերի փաստացի հետագծերի չափումների տվյալներ, որոնց հիման վրա վերլուծվում են կորացման անկյունները, ազիմուտային փոփոխությունները և դրանց կախվածությունը խորությունից ու երկրաբանական պայմաններից։ Փորձնական տվյալների և տեսական մոդելների համադրումը հնարավորություն է տալիս ստուգել առաջարկվող օրինաչափությունների կիրառելիությունը և կատարել հորատանցքի հետագծի կանխատեսման ճշգրտության գնահատում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուղղորդված հորատման տեխնիկական կառավարման խնդիրներին։ Հորատանցքի ցանկալի հետագիծը պահպանելու համար անհրաժեշտ է համատեղել բնական կորացման օրինաչափությունների իմացությունը և տեխնիկական կառավարման միջոցները։ Այդպիսի մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ հորատանցքը պետք է հասնի տարածության մեջ նախապես որոշված թիրախային կետի կամ անցնի բարդ երկրաբանական կառուցվածքով։ Բնական կորացման ճիշտ հաշվառումը կարող է նվազեցնել վթարների, հորատանցքի պատերի անկայունության, գործիքի խցանման կամ հետագծի չափազանց մեծ շեղման հավանականությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված մեթոդներն ու մոդելները կարող են կիրառվել նավթի և գազի հորատման, երկրաբանական հետախուզության, հանքային հումքի որոնման և այլ ոլորտներում, որտեղ անհրաժեշտ է հորատանցքը անցկացնել որոշակի ուղղությամբ և տարածական հետագծով։ Դրանք կարող են նպաստել հորատման աշխատանքների արդյունավետության բարձրացմանը, ժամանակի և նյութական ծախսերի կրճատմանը և հորատանցքի վերջնական հետագծի ավելի ճշգրիտ վերահսկմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հորատման ինժեներներին, երկրաբաններին, հանքարդյունաբերության մասնագետներին, մեխանիկներին և հորատման գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բնականորեն առաջացող հորատանցքի կորացումը դիտարկում է ոչ միայն որպես հորատման անցանկալի շեղում, այլև որպես օրինաչափորեն կանխատեսելի երևույթ, որի ճիշտ ուսումնասիրման և հաշվառման դեպքում հնարավոր է այն օգտագործել ուղղորդված հորատման արդյունավետությունը բարձրացնելու և պահանջվող տարածական հետագիծը ձևավորելու համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական և հումանիտար գիտությունների ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, ինչպես նաև պատմագրության ոլորտին առնչվող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ գիտակարգերում ձևավորվող ժամանակակից հետազոտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նաև նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, գիտական հաղորդակցության զարգացմանը և հումանիտար ու հասարակագիտական գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրություն, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

История

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1918–1920 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականության ձևավորմանն ու զարգացմանը՝ ընդգծելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված աշխարհաքաղաքական նոր իրավիճակի ազդեցությունը բրիտանական արտաքին քաղաքականության վրա։ Նյութում վերլուծվում են Մեծ Բրիտանիայի ռազմավարական շահերը տարածաշրջանում՝ կապված Օսմանյան կայսրության փլուզման, ռուսական հեղափոխության հետևանքով առաջացած ուժային վակուումի և Կասպյան-Կովկասյան հաղորդակցության ուղիների վերահսկման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական պետականության ճանաչման, սահմանային հարցերի, դիվանագիտական առաքելությունների և մարդասիրական օգնության քաղաքականության շուրջ ձևավորված բրիտանական մոտեցումներին։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է բրիտանական ռազմական և քաղաքական ներկայացուցիչների գործունեությանը տարածաշրջանում, ինչպես նաև նրանց ազդեցությանը Հայաստանի Հանրապետության ներքին և արտաքին քաղաքական որոշումների վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում է, թե ինչպես են միջազգային ուժային կենտրոնների հակասությունները և տարածաշրջանային անկայունությունը սահմանափակել բրիտանական քաղաքականության արդյունավետությունը՝ ձևավորելով բարդ և հաճախ հակասական հարաբերություններ Հայաստանի հետ այդ պատմական փուլում։

Другие предметы

Հրատարակությունը մասնագիտական պարբերական է, որը նվիրված է Հայաստանի գրադարանային ոլորտի զարգացմանը, գրադարանների գործունեությանն առնչվող արդի խնդիրներին և ոլորտի մասնագետների փորձի ու գիտական ուսումնասիրությունների ներկայացմանը։ 2017 թվականի առաջին համարը կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության, մատենագիտության, տեղեկատվական սպասարկման և մշակութային ժառանգության պահպանության հարցերով զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Համարում ընդգրկված նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման տարբեր ուղղություններին, գրադարանային հավաքածուների պահպանման և համալրման խնդիրներին, ընթերցողների սպասարկման ձևերին, տեղեկատվական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկություններին և մասնագիտական գործունեության ժամանակակից մոտեցումներին։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև գրադարանների պատմությանը, հայկական գրքի ու գրատպության ժառանգությանը, մատենագիտական գործունեությանը և գրադարանների՝ որպես կրթական ու մշակութային կարևոր հաստատությունների դերակատարությանը վերաբերող նյութերը։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է ոլորտի պատմական ընթացքի, մասնագիտական ձեռքբերումների և զարգացման միտումների ուսումնասիրության համար, քանի որ միավորում է տեսական վերլուծությունները, գործնական փորձը և գրադարանային ոլորտի մասնագիտական տեղեկատվությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մատենագետների, տեղեկատվության կառավարման մասնագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, ուսանողների, հետազոտողների և հայկական գրադարանային ու մատենագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կաթնասունների տարբեր հյուսվածքներում մետաղ պարունակող սպիտակուցների և ֆերմենտների ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը մոլիբդենի ու կադմիումի ազդեցության պայմաններում՝ կենտրոնանալով բջջային նյութափոխանակության խանգարումների և դրանց կարգավորման կենսաքիմիական մեխանիզմների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում մետաղական իոնների մասնակցությամբ գործող սպիտակուցային համակարգերն են, որոնք կարևոր դեր ունեն օքսիդավերականգնման գործընթացներում, հակաօքսիդանտային պաշտպանության, էներգետիկ նյութափոխանակության և բջջային հոմեոստազի պահպանման մեջ։ Քննվում է, թե տարբեր հյուսվածքներում այդ համակարգերի ակտիվությունն ինչպես կարող է փոփոխվել թունաբանական ազդեցության պայմաններում և ինչպիսի հյուսվածքային առանձնահատկություններ կարող են դրսևորվել օրգանիզմի պատասխանային ռեակցիաներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոլիբդենի՝ որպես որոշ ֆերմենտային համակարգերի բնական բաղադրիչի և կադմիումի՝ որպես կենսաբանական գործընթացները խանգարող թունավոր մետաղի ազդեցությունների տարբերություններին։ Դիտարկվում է մետաղական իոնների հավասարակշռության խախտման հնարավոր կապը ֆերմենտային ակտիվության, սպիտակուցների կառուցվածքային վիճակի և բջջային օքսիդավերականգնման գործընթացների փոփոխությունների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օքսիդատիվ սթրեսի և հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ ծանր մետաղների ազդեցությունը կարող է ուղեկցվել բջջային հավասարակշռության զգալի փոփոխություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր օրգանների և հյուսվածքների կենսաքիմիական ցուցանիշները՝ բացահայտելու առավել զգայուն համակարգերը և պատասխանային փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարգավորման խնդիրը դիտարկվում է օրգանիզմի բնական հարմարվողական և պաշտպանական մեխանիզմների տեսանկյունից՝ գնահատելով, թե ինչպես են բջիջները փորձում պահպանել մետաղային հոմեոստազը և ֆերմենտային համակարգերի գործառական կայունությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են մետաղների կենսաբանական դերի, թունաբանական ազդեցությունների և բջջային պաշտպանության մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաքիմիայի, թունաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության և մետաղապրոտեինների կենսաբանության մոտեցումները՝ կաթնասունների հյուսվածքներում մետաղներով պայմանավորված նյութափոխանակային փոփոխությունները բնութագրելու նպատակով։