Ещё в разделе Биология

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Культура

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների վերաբերյալ նոր հրատարակված ու գրադարանային հավաքածու մուտք գործած գրականությունը։ Այն նախատեսված է գիտնականների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, գրադարանավարների, մատենագետների, համապատասխան կազմակերպությունների և ընթերցողների լայն շրջանակի համար՝ հնարավորություն տալով պարբերաբար տեղեկանալ տվյալ ոլորտներում հրապարակվող նոր նյութերի մասին։ Տեղեկատուում ընդգրկվում են հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետությունում հրատարակվող ամսագրերում ու թերթերում և մի շարք կենտրոնական պարբերականներում տպագրված հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկություններ։ Նյութերը համակարգվում են թեմատիկ և դասակարգման սկզբունքներով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ հրապարակումների որոնումը և հնարավորություն տալիս հետևելու մշակույթի ու արվեստի առանձին ճյուղերի վերաբերյալ գրականության համալրմանը։ Յուրաքանչյուր թեմատիկ բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են որոշակի կարգով՝ առանձնացնելով հայերեն և ռուսերեն նյութերը, իսկ գրքերի վերաբերյալ գրառումներում տրվող գրադարանային շիֆրները նպաստում են համապատասխան հրատարակությունները գրադարանային ֆոնդերում արագ գտնելուն։ Հերթական թողարկումների նյութերի համարակալման շարունակականությունը հնարավորություն է տալիս տարվա ընթացքում հրատարակված մատենագիտական տեղեկատվությունը դիտարկել որպես միասնական համակարգ։ Բովանդակային առումով տեղեկատուն ընդգրկում է մշակութային կյանքի և արվեստի բազմաթիվ ուղղություններ՝ երաժշտություն, թատրոն, կերպարվեստ, ճարտարապետություն, ժողովրդական ստեղծագործություն, մշակութային հաստատությունների գործունեություն և հարակից ոլորտներ։ Այսպիսի պարբերական մատենագիտական տեղեկատվությունը կարևոր դեր է կատարում մասնագիտական գրականության տարածման, գիտական աշխատանքի համար անհրաժեշտ աղբյուրների հայտնաբերման և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման գործում։ Միաժամանակ այն ունի պատմական աղբյուրի նշանակություն, քանի որ հաջորդական թողարկումների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությունը, թեմատիկ հետաքրքրությունների փոփոխությունները և մասնագիտական մամուլում շրջանառվող նյութերի շրջանակը։ Այս առումով հրատարակությունը ոչ միայն գործնական որոնողական միջոց է, այլև խորհրդային Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական գրականության մատենագիտական պատկերը վերականգնելու համար արժեքավոր տեղեկատվական շտեմարան։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Онлайн

    Литература

    Հոմերոս․ Իլիական, երկրորդ հատոր

    Հին հունական գրականության մեծագույն ստեղծագործություններից մեկի շարունակությունն ընդգրկող այս հատորը ներկայացնում է Տրոյական պատերազմի հերոսական աշխարհի, մարդկային կրքերի, աստվածային միջամտությունների, ռազմական բախումների և ճակատագրական որոշումների գեղարվեստական պատկերը։ Ստեղծագործության հիմքում ընկած է հույների և տրոյացիների միջև երկարատև պատերազմի պատմությունը, որի միջոցով բացահայտվում են հերոսության, պատվի, փառքի, վրեժի, հավատարմության, ընկերության, մարդկային արժանապատվության և մահկանացու կյանքի անցողիկության համամարդկային խնդիրները։ Էպիկական պատումը պատերազմի իրադարձությունները ներկայացնում է ոչ միայն որպես ժողովուրդների ու զորքերի միջև ընթացող ռազմական հակամարտություն, այլև որպես անհատական ճակատագրերի, բարոյական ընտրությունների և մարդկային զգացմունքների բարդ փոխհարաբերությունների ամբողջություն։ Հերոսների սխրանքները, նրանց միջև ծագող հակասությունները, փառասիրությունը, վիրավորանքը, ցասումը և հաշտության ձգտումը ձևավորում են ստեղծագործության գաղափարական առանցքը՝ ցույց տալով, որ նույնիսկ մեծագույն քաջությունն ու ռազմական հզորությունը չեն կարող մարդուն ազատել տառապանքից, կորստից և մահվան անխուսափելիությունից։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացված աստվածների և մարդկանց փոխհարաբերություններին. օլիմպիական աստվածները մասնակցում են երկրային իրադարձություններին, հովանավորում այս կամ այն կողմին, միջամտում հերոսների որոշումներին և իրենց կամքով ազդում պատերազմի ընթացքի վրա։ Այս կերպ հին հունական դիցաբանական աշխարհընկալումը միահյուսվում է պատմական հիշողության, հերոսական ավանդության և գեղարվեստական երևակայության հետ՝ ստեղծելով բազմաշերտ էպիկական իրականություն։ Հատորի գրական արժեքը պայմանավորված է հոմերոսյան էպոսի առանձնահատուկ գեղարվեստական կառուցվածքով, լայնածավալ պատումներով, հանդիսավոր լեզվով, պատկերավոր նկարագրություններով, կրկնվող բանաձևերով, ծավալուն համեմատություններով և հերոսների խոսքի ու ներաշխարհի արտահայտիչ ներկայացմամբ։ Ստեղծագործությանը բնորոշ են ռազմական գործողությունների մանրամասն պատկերումը, մարտական տեսարանների դինամիզմը, հերոսների արտաքին ու ներքին հատկանիշների ընդգծումը, բնության և մարդկային կյանքի փոխկապակցված պատկերները, ինչպես նաև ողբերգական ու քնարական դրվագների ներդաշնակ համադրությունը։ Էպիկական պատումը առանձնանում է իր լայն ընդգրկմամբ և բազմակողմանիությամբ. պատերազմական իրադարձությունների կողքին ներկայացվում են ընտանիքի, հայրենիքի, ծնողական սիրո, ընկերական նվիրվածության, մարդկային կարեկցանքի և խաղաղ կյանքի արժեքները։ Հերոսական իդեալը ստեղծագործության մեջ չի սահմանափակվում ֆիզիկական ուժով կամ մարտական հաջողությամբ, այլ ներառում է նաև պատվի գիտակցումը, խոսքի և պարտքի նկատմամբ հավատարմությունը, անձնական զգացմունքների ու հասարակական պատասխանատվության բախումը։ Միաժամանակ պատումը բացահայտում է պատերազմի կործանարար բնույթը՝ ցույց տալով դրա ազդեցությունը ոչ միայն ռազմիկների, այլև ընտանիքների, հասարակությունների և ամբողջ մարդկային աշխարհի վրա։ Հոմերոսյան էպոսի պատմական և մշակութային նշանակությունը բացառիկ է. այն պահպանել և գրականորեն մշակել է հին հունական հերոսական ավանդությունների, կրոնական պատկերացումների, հասարակական հարաբերությունների, բարոյական նորմերի և աշխարհընկալման կարևոր շերտեր՝ դառնալով եվրոպական գրականության, դրամատուրգիայի, պատմագրության և գեղարվեստական մտածողության հիմնարար աղբյուրներից մեկը։ Դրա ազդեցությունը դարերի ընթացքում տարածվել է բազմաթիվ ժողովուրդների գրականությունների վրա՝ ձևավորելով հերոսական էպոսի, պատմողական պոեզիայի և գրական կերպարաստեղծման զարգացման կարևոր սկզբունքներ։ Հայերեն թարգմանական ավանդության տեսանկյունից այս հրատարակությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով համաշխարհային գրական ժառանգության հիմնարար ստեղծագործություններից մեկին և նպաստելով դասական գրականության հայերեն ընկալման ու տարածման գործընթացին։ Այն կարևոր արժեք է ներկայացնում ոչ միայն հին հունական մշակույթով և դիցաբանությամբ հետաքրքրվողների, այլև գրականագիտության, թարգմանության պատմության, համաշխարհային էպոսի, հնագույն հասարակությունների պատմության և դասական գեղագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։ Ստեղծագործության ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է նրա գաղափարական խորությամբ, գեղարվեստական հզորությամբ և ժամանակից անկախ մարդկային խնդիրների արծարծմամբ. այն հնարավորություն է տալիս խորհելու պատերազմի և խաղաղության, փառքի և կորստի, ուժի և բարոյականության, ճակատագրի և ազատ կամքի, անձնական շահի և ընդհանուր պարտքի փոխհարաբերությունների շուրջ։ Այս հատորը հին աշխարհի հոգևոր ու գեղարվեստական ժառանգության կարևոր վկայություն է, որն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հոմերոսյան էպիկական մտածողության առանձնահատկությունները, ծանոթանալու արևմտյան գրականության ակունքներին և գնահատելու այն մշակութային ու գեղարվեստական ավանդույթը, որի ազդեցությունը շարունակվում է համաշխարհային գրականության մեջ մինչև մեր օրերը։

    Обновлено. 2026-11-13
    Հոմերոս․ Իլիական, երկրորդ հատոր
    Онлайн

    Политология

    Ժամանակակից երկրաքաղաքական (գեոպոլիտիկական) տեսությունները և արդի Հայաստանի երկրառազմավարության (գեոստրատեգիայի) գերակայությունները

    Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից երկրաքաղաքական տեսությունների և դրանց կիրառելիության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության գեոստրատեգիական դիրքավորման համատեքստում։ Գրքում ներկայացվում են դասական և արդի գեոպոլիտիկական դպրոցների հիմնական մոտեցումները՝ ուժի բալանսի, տարածաշրջանային համակարգերի, հաղորդակցային միջանցքների և անվտանգության դիլեմաների տեսությունները։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են գլոբալ և տարածաշրջանային գործընթացները՝ մեծ տերությունների մրցակցությունը, էներգետիկ և տրանսպորտային ուղիների վերահսկումը, ինչպես նաև հարևան պետությունների ռազմավարությունները, ազդում Հայաստանի արտաքին քաղաքական և անվտանգային միջավայրի վրա։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գեոստրատեգիական գերակայություններին՝ անվտանգության ապահովում, տարածաշրջանային ինտեգրում, տնտեսական կապերի դիվերսիֆիկացում և հաղորդակցային ենթակառուցվածքների զարգացում։ Ներկայացվում են նաև ռիսկերի գնահատման մոտեցումներ և ռազմավարական որոշումների ընդունման մոդելներ՝ ուղղված պետության դիմակայունության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և ռազմավարական պլանավորման փորձագետների համար՝ նպաստելով Հայաստանի արտաքին և անվտանգային քաղաքականության ավելի համակարգված և տեսականորեն հիմնավորված ընկալմանը։

    Обновлено. 2026-09-15
    Ժամանակակից երկրաքաղաքական (գեոպոլիտիկական) տեսությունները և արդի Հայաստանի երկրառազմավարության (գեոստրատեգիայի) գերակայությունները
    Онлайн

    История

    Հայաստանի պատմության և ժողովրդագրության հիմնահարցեր

    Այս աշխատությունը գիտական ուսումնասիրություն է, որը համադրում է Հայաստանի պատմության տարբեր փուլերի և ժողովրդագրական գործընթացների վերլուծությունը։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները՝ պատերազմները, քաղաքական փոփոխությունները, միգրացիաները և պետական վերափոխումները, ազդել Հայաստանի բնակչության կառուցվածքի և զարգացման վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդագրության փոփոխություններին՝ տարբեր դարաշրջաններում բնակչության աճի, նվազման, տեղաշարժերի և էթնիկական կազմի փոփոխությունների համատեքստում։ Հեղինակը նաև քննարկում է աղբյուրագիտական խնդիրները՝ կապված մարդահամարների, վիճակագրական տվյալների և պատմական վկայությունների հավաստիության հետ։ Աշխատության հիմնական ուղղություններն են․ Հայաստանի պատմական ժողովրդագրության զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջաններում բնակչության տեղաշարժերը՝ արտագաղթ, ներգաղթ, բռնագաղթ պատերազմների և քաղաքական ճգնաժամերի ազդեցությունը բնակչության վրա աղբյուրների համադրական և քննադատական վերլուծություն պատմության և ժողովրդագրության փոխկապակցվածությունը Հեղինակը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի պատմությունը հնարավոր չէ լիարժեք հասկանալ առանց ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրության, քանի որ բնակչության փոփոխությունները հաճախ արտացոլում են պետության քաղաքական և սոցիալական զարգացումները։

    Обновлено. 2026-09-23
    Հայաստանի պատմության և ժողովրդագրության հիմնահարցեր
    Онлайн

    Медицина

    Состояние гормональной, нейрогуморальной и иммунной систем у больных острой (декомпенсированной) тиреоидной патологией в динамике лечения

    Աշխատանքը նվիրված է սուր՝ դեկոմպենսացված վահանաձև գեղձի պաթոլոգիա ունեցող հիվանդների հորմոնալ, նեյրոհումորալ և իմունային համակարգերի վիճակի ուսումնասիրությանը բուժման դինամիկայում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը հիվանդության սուր փուլում օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի փոխկապակցված փոփոխությունների բացահայտումն է և դրանց ընթացքի գնահատումը բուժական միջամտությունների ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել վահանաձև գեղձի ֆունկցիան բնութագրող հորմոնալ ցուցանիշները, ինչպես նաև սթրեսային արձագանքի, նեյրոհումորալ կարգավորման և իմունային համակարգի գործունեության հետ կապված լաբորատոր ու կլինիկական տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր համակարգերի միջև փոխազդեցությանը, քանի որ վահանաձև գեղձի ծանր ֆունկցիոնալ խանգարումները կարող են ուղեկցվել օրգանիզմի հոմեոստազի էական փոփոխություններով և ազդել բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա։ Աշխատանքում բուժման տարբեր փուլերում ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հիվանդության ծանրության և բուժման արդյունավետության հետ կապված դինամիկան, ինչպես նաև բացահայտելու այն փոփոխությունները, որոնք կարող են ունենալ ախտորոշիչ կամ կանխատեսիչ նշանակություն։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական վիճակի, հորմոնալ պրոֆիլի, նեյրոհումորալ կարգավորման և իմունաբանական ցուցանիշների համակցված գնահատում՝ բուժման սկզբում և հետագա փուլերում։ Նման համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդության ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների և օրգանիզմի համակարգային արձագանքի մասին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել դեկոմպենսացված վահանաձև գեղձի պաթոլոգիաների դեպքում հիվանդների վիճակի ավելի օբյեկտիվ գնահատմանը, բուժման ընթացքի վերահսկմանը և հնարավոր բարդությունների ռիսկի կանխատեսմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էնդոկրինոլոգներին, կլինիկական իմունոլոգներին, թերապևտներին, ֆիզիոլոգներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-10
    Состояние гормональной, нейрогуморальной и иммунной систем у больных острой (декомпенсированной) тиреоидной патологией в динамике лечения
    Онлайн

    География

    Աճի բևեռներ և կենտրոններ հայեցակարգը ՀՀ ռեգիոնալ զարգացման գործընթացում

    Աշխատությունը ուսումնասիրում է «աճի բևեռներ» և «աճի կենտրոններ» հայեցակարգերի կիրառությունը Հայաստանի Հանրապետության տարածաշրջանային զարգացման գործընթացներում՝ ներկայացնելով դրանց տեսական հիմքերը և գործնական նշանակությունը տարածքային անհավասարակշռությունների նվազեցման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են այն տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք նպաստում են որոշ քաղաքների և տարածաշրջանների արագ զարգացմանը՝ դրանք վերածելով տնտեսական ակտիվության կենտրոնների։ Հեղինակը դիտարկում է ենթակառուցվածքների զարգացումը, ներդրումային միջավայրը, մարդկային կապիտալի բաշխվածությունը և պետական քաղաքականության ուղղությունները՝ որպես հիմնական գործիքներ տարածքային աճի բևեռների ձևավորման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևանի և մարզային քաղաքների միջև զարգացման անհամաչափություններին, ինչպես նաև այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է խթանել մարզերի տնտեսական ակտիվացումը և բնակչության կայուն զբաղվածությունը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է միջազգային փորձը, տարածքային զարգացման մոդելները և դրանց ադապտացման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում՝ ընդգծելով ռազմավարական պլանավորման և պետական քաղաքականության դերը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, աշխարհագրության, պետական կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և քաղաքականություն մշակողների համար։

    Обновлено. 2026-09-23
    Աճի բևեռներ և կենտրոններ հայեցակարգը ՀՀ ռեգիոնալ զարգացման գործընթացում