Роль нейропептида ПБП-1 в регуляции активности ферментов углеводно-фосфорного обмена

Право

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության ինստիտուտների և անդամ պետությունների միջև քրեաիրավական ոլորտում լիազորությունների բաշխման, փոխազդեցության և սահմանազատման տեսական ու իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն առանձնահատուկ իրավական համակարգի վրա, որի շրջանակում ազգային քրեական իրավունքը շարունակում է մնալ անդամ պետությունների իրավակարգերի կարևոր բաղադրիչ, սակայն միաժամանակ զարգանում են միասնական եվրոպական իրավական չափանիշներ և միջպետական համագործակցության մեխանիզմներ։ Քննության է առնվում, թե ինչ իրավական հիմքերով և ինչ սահմաններում կարող են միության ինստիտուտները ներգործել քրեական օրենսդրության, քրեական արդարադատության և իրավապահ համագործակցության վրա, ինչպես նաև ինչպիսի իրավասություններ են պահպանվում անդամ պետությունների կողմից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային ինքնիշխանության և վերպետական իրավակարգավորման հարաբերակցությանը։ Քրեական իրավունքն ավանդաբար սերտորեն կապված է պետական ինքնիշխանության հետ, քանի որ հանցավոր արարքների սահմանումը, պատասխանատվության տեսակների որոշումը և քրեական արդարադատության իրականացումը պետության հիմնարար գործառույթներից են։ Եվրոպական ինտեգրման խորացման պայմաններում, սակայն, սահմանների ազատ տեղաշարժը և մի շարք հանցավոր երևույթների անդրսահմանային բնույթը մեծացրել են անդամ պետությունների միջև համակարգված իրավական համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Այդ պատճառով ձևավորվել են այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք մի կողմից նախատեսում են ազգային իրավական համակարգերի ինքնուրույնության պահպանում, իսկ մյուս կողմից՝ հնարավորություն են տալիս ընդհանուր իրավական միջոցներով արձագանքել մի քանի պետությունների շահերին առնչվող հանցավորությանը։ Հետազոտության տեսական հիմքում իրավասությունների վերապահման սկզբունքն է, որի համաձայն միության մարմինները գործում են միայն այն լիազորությունների սահմաններում, որոնք անդամ պետությունները պայմանագրերով փոխանցել են ընդհանուր կառույցներին։ Այս սկզբունքի հետ փոխկապակցված են սուբսիդիարության և համաչափության սկզբունքները։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե երբ է քրեաիրավական խնդրի լուծումը նպատակահարմար իրականացնել ընդհանուր եվրոպական մակարդակում, իսկ երբ այն պետք է մնա ազգային մարմինների իրավասության շրջանակում։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ վերպետական կարգավորումը չպետք է դուրս գա ընդհանուր նպատակների իրականացման համար անհրաժեշտ սահմաններից։ Քննության է առնվում եվրոպական ինտեգրման ընթացքում քրեաիրավական համագործակցության պատմական զարգացումը։ Սկզբնական փուլերում քրեական արդարադատության ոլորտում համագործակցությունը հիմնականում միջկառավարական բնույթ էր կրում, իսկ հետագա պայմանագրային բարեփոխումների արդյունքում այն աստիճանաբար ավելի սերտորեն ներառվեց միության ընդհանուր իրավական համակարգում։ Այս զարգացումը հանգեցրեց եվրոպական ինստիտուտների իրավաստեղծ և համակարգող դերի ընդլայնմանը, միաժամանակ պահպանելով ազգային օրենսդիր, դատական և իրավապահ մարմինների առանցքային նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում Լիսաբոնի պայմանագրից հետո ձևավորված իրավական համակարգին, որի շրջանակում ազատության, անվտանգության և արդարադատության տարածքը դարձել է ինտեգրման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Ուսումնասիրվում է միության օրենսդիր մարմինների դերը քրեաիրավական համագործակցության ընդհանուր չափանիշների սահմանման գործում։ Որոշ ոլորտներում հնարավոր է սահմանել նվազագույն կանոններ հատկապես ծանր և անդրսահմանային բնույթ ունեցող հանցավորության դեմ պայքարի համար, ինչպես նաև քրեական դատավարության որոշ հարցերում։ Նման կարգավորումների նպատակը ազգային քրեական օրենսդրությունների ամբողջական միատեսակացումը չէ, այլ համագործակցության համար անհրաժեշտ նվազագույն իրավական համատեղելիության ապահովումը։ Այդ պատճառով անդամ պետությունները շարունակում են իրականացնել ընդունված ընդհանուր չափանիշների ներպետական կիրարկումը՝ իրենց իրավական համակարգերի առանձնահատկություններին համապատասխան։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա է փոխադարձ ճանաչման սկզբունքը։ Այն եվրոպական քրեական արդարադատության համագործակցության կարևոր հիմքերից է և ենթադրում է, որ մի անդամ պետության իրավասու մարմնի որոշումը սահմանված պայմաններում կարող է ճանաչվել և կատարվել մյուս անդամ պետությունում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համագործակցությունը կազմակերպել առանց ազգային քրեական և դատավարական համակարգերի ամբողջական միատեսակեցման։ Փոխադարձ ճանաչման արդյունավետությունը, սակայն, կապված է անդամ պետությունների միջև փոխադարձ վստահության, մարդու հիմնական իրավունքների պահպանման և դատական պաշտպանության բավարար երաշխիքների հետ։ Այս համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել անձանց հանձնման, ապացույցների ձեռքբերման, դատական որոշումների կատարման և քրեական վարույթների շրջանակում փոխօգնության մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Եվրոպական միության արդարադատության դատարանի դերակատարությանը։ Դատարանի իրավական մեկնաբանությունները նպաստում են միության իրավունքի միասնական կիրառմանը և հնարավորություն են տալիս հստակեցնել եվրոպական ու ազգային իրավասությունների սահմանները։ Դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է հավասարակշռել արդյունավետ քրեական համագործակցության պահանջները և անձանց հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը։ Դիտարկվում է նաև ազգային դատարանների դերը, քանի որ եվրոպական քրեաիրավական նորմերի մեծ մասը գործնականում կիրառվում է հենց անդամ պետությունների իրավական համակարգերի միջոցով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իրավապահ և դատական համագործակցության մասնագիտացված կառույցներին։ Եվրոպական մակարդակում գործող համակարգող մարմինները նպաստում են անդամ պետությունների իրավասու հաստատությունների միջև տեղեկատվության փոխանակմանը, համատեղ գործողությունների կազմակերպմանը և անդրսահմանային քրեական գործերի համակարգմանը։ Դրանց գործունեությունը չի վերացնում ազգային ոստիկանության, դատախազության կամ դատարանների իրավասությունները, այլ ստեղծում է համագործակցության լրացուցիչ մեխանիզմներ։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել նաև Եվրոպական հանրային դատախազության առանձնահատուկ կարգավիճակը, որը միության ֆինանսական շահերին վնասող որոշ հանցագործությունների շրջանակում իրականացնում է պայմանագրերով և համապատասխան իրավական ակտերով սահմանված գործառույթներ՝ ազգային իրավական համակարգերի հետ փոխգործակցության պայմաններում։ Կարևոր ուղղություն է քրեական նյութական իրավունքի մոտարկման խնդիրը։ Որոշ անդրսահմանային հանցատեսակների դեպքում անդամ պետությունների օրենսդրությունների չափազանց մեծ տարբերությունները կարող են դժվարացնել արդյունավետ համագործակցությունը։ Այդ պատճառով ընդհանուր եվրոպական մակարդակում կարող են սահմանվել հանցակազմերի և պատժամիջոցների վերաբերյալ նվազագույն պահանջներ որոշակի ոլորտներում։ Միաժամանակ անդամ պետությունները պահպանում են ազգային քրեական օրենսդրության կառուցվածքը, քրեական պատասխանատվության բազմաթիվ ընդհանուր սկզբունքները և այն ոլորտների կարգավորումը, որոնք պայմանագրերով չեն փոխանցվել միության իրավասությանը։ Այս հարաբերակցությունը ցույց է տալիս, որ եվրոպական քրեաիրավական համակարգը կառուցված է ոչ թե ազգային քրեական իրավունքը փոխարինելու, այլ որոշակի ոլորտներում այն համակարգելու և մոտարկելու սկզբունքի վրա։ Քննության է առնվում նաև քրեական դատավարության ոլորտում իրավասությունների հարաբերակցությունը։ Անդրսահմանային գործերով համագործակցությունը պահանջում է որոշակի ընդհանուր երաշխիքներ, այդ թվում՝ կասկածյալների և մեղադրյալների դատավարական իրավունքների պաշտպանության հարցում։ Միաժամանակ քրեական վարույթի կազմակերպման հիմնական կառուցվածքները շարունակում են որոշվել ազգային օրենսդրությամբ։ Այդ պատճառով ընդհանուր չափանիշների և ներպետական դատավարական ավանդույթների հարաբերակցությունը դառնում է կարևոր իրավագիտական խնդիր։ Հատուկ նշանակություն ունի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հարցը։ Քրեական արդարադատության ոլորտում վերպետական համագործակցության արդյունավետությունը չի կարող դիտարկվել անձի իրավունքներից առանձնացված։ Ազատությունից զրկումը, անձնական տվյալների փոխանակումը, ապացույցների հավաքումը և դատական որոշումների փոխադարձ ճանաչումը կարող են անմիջականորեն առնչվել մարդու հիմնարար իրավունքներին։ Հետևաբար եվրոպական քրեաիրավական համագործակցությունը պետք է համադրվի արդար դատաքննության, պաշտպանության իրավունքի, անմեղության կանխավարկածի, անձնական կյանքի պաշտպանության և այլ հիմնարար երաշխիքների հետ։ Եվրոպական միության հիմնարար իրավունքների խարտիան այս համակարգում ունի առանձնահատուկ նշանակություն՝ միության իրավունքի կիրառման շրջանակում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային սահմանադրական համակարգերի և միության իրավունքի փոխհարաբերությանը։ Քրեական իրավունքի ոլորտում այդ հարցը հատկապես զգայուն է, քանի որ քրեական պատասխանատվությունը կապված է օրինականության, իրավական որոշակիության և անհատի ազատության պաշտպանության հիմնարար սկզբունքների հետ։ Ազգային սահմանադրական դատարանների և եվրոպական դատական մարմինների միջև ձևավորված իրավական երկխոսությունը հնարավորություն է տալիս քննարկել միության իրավունքի արդյունավետության, ազգային սահմանադրական ինքնության և հիմնարար իրավունքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև անդրսահմանային կազմակերպված հանցավորության, ահաբեկչության, մարդկանց շահագործման, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, կիբեռհանցավորության, փողերի լվացման և միության ֆինանսական շահերի դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի իրավական մեխանիզմները։ Նման երևույթները հաճախ չեն սահմանափակվում մեկ պետության տարածքով, ինչի պատճառով դրանց արդյունավետ կանխարգելումն ու քննությունը պահանջում են իրավապահ և դատական մարմինների համակարգված համագործակցություն։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր ոլորտում անհրաժեշտ է պարզել, թե որ միջոցները կարող են ընդունվել ընդհանուր եվրոպական մակարդակում և որոնք պետք է իրականացվեն ազգային իրավասությունների շրջանակում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է եվրոպական ինտեգրման և պետական ինքնիշխանության փոխհարաբերության ուսումնասիրությամբ քրեական իրավունքի առանձնահատուկ զգայուն ոլորտում։ Վերպետական և ազգային իրավասությունների հարաբերակցությունը ներկայացվում է որպես փոփոխվող իրավական համակարգ, որտեղ ընդհանուր եվրոպական նպատակները, ազգային իրավական ավանդույթները, արդյունավետ քրեական հետապնդման անհրաժեշտությունը և հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը պետք է գործեն փոխկապակցված ձևով։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է ձևավորվում բազմամակարդակ քրեաիրավական կարգավորման համակարգը, ինչ սահմաններում են գործում միության ինստիտուտները և ինչ դեր են շարունակում կատարել անդամ պետությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել Եվրոպական միության իրավունքի, քրեական իրավունքի, միջազգային իրավունքի, քրեական դատավարության և եվրոպական ինտեգրման իրավական հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, իրավաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսասակագնային կարգավորման համակարգի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա դերը արտաքին առևտրի կարգավորման, պետական եկամուտների ձևավորման և ներքին շուկայի պաշտպանության գործընթացներում։ Հեղինակը վերլուծում է մաքսային սակագների կառուցվածքը, կիրառման սկզբունքները և դրանց ազդեցությունը ներմուծման ու արտահանման հոսքերի վրա՝ հաշվի առնելով տնտեսության բացության աստիճանը և գլոբալ շուկաների փոխկապակցվածությունը։ Գրքում դիտարկվում են մաքսային քաղաքականության հիմնական գործիքները՝ սակագնային և ոչ սակագնային սահմանափակումներ, դրանց արդյունավետությունը և կիրառման խնդիրները Հայաստանի տնտեսական միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային կարգավորման համապատասխանությանը միջազգային չափորոշիչներին, մասնավորապես Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության պահանջներին և տարածաշրջանային տնտեսական միությունների կանոնակարգերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև մաքսային վարչարարության արդյունավետությունը, կոռուպցիոն ռիսկերը և թվայնացման հնարավորությունները՝ որպես համակարգի բարելավման ուղղություններ։ Աշխատությունը առաջարկում է լուծումներ՝ ուղղված մաքսային քաղաքականության թափանցիկության բարձրացմանը, վարչարարական պարզեցմանը և տնտեսական մրցունակության ուժեղացմանը։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, մաքսային ծառայողների և պետական քաղաքականության մշակողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է բանասիրական ֆակուլտետներում ռուսաց լեզվի մասնագիտական կողմնորոշմամբ ուսուցման տեսական հիմքերի մշակմանը՝ լեզվական նյութի զուգադրական-տիպաբանական վերլուծության կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարն է, որ ապագա բանասերների համար ռուսաց լեզվի ուսուցումը պետք է կառուցվի ոչ միայն ընդհանուր լեզվական գիտելիքների փոխանցման, այլև նրանց մասնագիտական գործունեությանն անհրաժեշտ լեզվաբանական կարողությունների ձևավորման վրա։ Զուգադրական-տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբեր լեզուների կառուցվածքային, քերականական, բառապաշարային և իմաստային առանձնահատկությունները համադրել՝ բացահայտելով դրանց նմանություններն ու տարբերությունները և այդ տվյալները նպատակային օգտագործելով ուսուցման գործընթացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն լեզվական երևույթները, որոնք առավել կարևոր են բանասիրական կրթություն ստացող ուսանողների համար՝ հնչյունաբանությունից և բառագիտությունից մինչև ձևաբանություն, շարահյուսություն, ոճաբանություն և տեքստի կառուցվածք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի լեզվական միավորների ընտրությանը, որոնք կարող են դժվարություններ առաջացնել տարբեր մայրենի լեզուներով խոսող ուսանողների համար։ Այդ դժվարությունների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել հնարավոր սխալները և մշակել դրանց հաղթահարմանն ուղղված ուսումնական առաջադրանքներ ու մեթոդական միջոցներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է մասնագիտական կողմնորոշվածության սկզբունքը, որի համաձայն՝ ուսուցման բովանդակությունը պետք է կապվի ուսանողների ապագա մասնագիտական գործունեության հետ։ Բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների համար դա ենթադրում է ոչ միայն ռուսերենով հաղորդակցվելու կարողություն, այլև լեզվական երևույթները գիտականորեն վերլուծելու, լեզվաբանական տերմինաբանությունից օգտվելու, մասնագիտական տեքստեր հասկանալու, մեկնաբանելու և կազմելու կարողությունների զարգացում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև ուսուցման նպատակների, բովանդակության, մեթոդների և միջոցների փոխկապակցվածությունը։ Զուգադրական-տիպաբանական վերլուծության արդյունքները կարող են ծառայել որպես ուսումնական նյութի ընտրության և համակարգման հիմք՝ ապահովելով լեզվական երևույթների աստիճանական և տրամաբանական յուրացումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվական գիտելիքի և խոսքային հմտությունների փոխհարաբերությանը՝ ընդգծելով, որ մասնագիտական լեզվական պատրաստվածությունը պետք է ներառի ինչպես տեսական գիտելիքներ, այնպես էլ դրանց գործնական կիրառման կարողություն։ Կարևոր նշանակություն ունի մասնագիտական տեքստերի օգտագործումը, քանի որ դրանք ուսանողներին ծանոթացնում են իրական գիտական և կրթական հաղորդակցության լեզվին, զարգացնում մասնագիտական ընթերցանության, վերլուծության և գրավոր խոսքի հմտությունները։ Զուգադրական մոտեցումը հատկապես արդյունավետ է բազմալեզու կրթական միջավայրում, քանի որ այն թույլ է տալիս հաշվի առնել սովորողների մայրենի լեզվի ազդեցությունը ռուսերենի յուրացման գործընթացում։ Միջլեզվային տարբերությունների համակարգված վերլուծությունը կարող է նպաստել միջլեզվային միջամտության բացասական դրսևորումների նվազեցմանը և ուսուցման անհատականացմանը։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է մասնագիտական լեզվական կրթության և զուգադրական լեզվաբանության սկզբունքների համադրմամբ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել բանասիրական ֆակուլտետներում ռուսաց լեզվի դասընթացների ծրագրավորման, դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների կազմման, լեզվական առաջադրանքների մշակման և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև ռուսաց լեզվի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի դասավանդման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հիմնավորում է ռուսաց լեզվի մասնագիտական կողմնորոշված ուսուցման այնպիսի մոդելի անհրաժեշտությունը, որը համադրում է զուգադրական-տիպաբանական լեզվաբանական վերլուծությունը, մասնագիտական հաղորդակցության պահանջները և ուսանողի լեզվական ու վերլուծական կարողությունների համակարգված զարգացումը։

Другие предметы

Հրատարակությունը պատմական բնույթի վավերագրական նյութ է, որը ներկայացնում է Մոսկվայի Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի կյանքում տեղի ունեցած նշանակալի իրադարձություններից մեկը՝ 1848 թվականի մայիսին հաստատությանը շնորհված նոր իրավունքների առիթով կազմակերպված հանդիսավոր արարողությունը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ուսումնական հաստատության իրավական և կրթական կարգավիճակի զարգացման, պետական կառույցների հետ ունեցած հարաբերությունների և XIX դարի կեսերին նրա գործունեության նշանակության մասին։ Անդրադարձ է կատարվում ինստիտուտի կրթական առաքելությանը, արևելյան լեզուների և մշակույթների ուսումնասիրման գործում ունեցած դերին, ինչպես նաև հաստատության հետագա զարգացման համար շնորհված արտոնությունների ու իրավունքների կարևորությանը։ Հանդիսավոր միջոցառման հետ կապված նյութերը ներկայացնում են տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական և ակադեմիական միջավայրին բնորոշ մոտեցումները, հաստատության ղեկավարության ու կրթական հանրության վերաբերմունքը տեղի ունեցած իրադարձությանը և ինստիտուտի դերի գնահատականը։ Հրատարակությունը միաժամանակ կարևոր սկզբնաղբյուր է Լազարյան կրթական ավանդույթի, Ռուսաստանի հայ համայնքի կրթական գործունեության և արևելագիտության զարգացման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն օգնում է հասկանալ, թե ինչ տեղ էր զբաղեցնում հաստատությունը XIX դարի կրթական համակարգում և ինչպես էր դրա գործունեությունը նպաստում լեզվաբանական, արևելագիտական ու հայագիտական գիտելիքների տարածմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, արևելագետների, կրթության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արդյունաբերական գործունեության կազմակերպման և ֆինանսավորման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում արդյունաբերության՝ որպես ազգային տնտեսության կարևորագույն ոլորտներից մեկի, զարգացման կազմակերպական, տնտեսական և ֆինանսական պայմաններն են, ինչպես նաև այն խոչընդոտները, որոնք կարող են սահմանափակել արդյունաբերական ձեռնարկությունների արդյունավետ գործունեությունը և մրցունակության բարձրացումը։ Աշխատության մեջ արդյունաբերական գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտադրանքի ստեղծման գործընթաց, այլև որպես փոխկապակցված կառավարչական համակարգ, որը ներառում է արտադրության պլանավորում, ռեսուրսների կառավարում, տեխնոլոգիական զարգացում, աշխատուժի օգտագործում, արտադրանքի իրացում և ներդրումային որոշումների ընդունում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արդյունաբերական ձեռնարկությունների կազմակերպական կառուցվածքին և արտադրական գործընթացների արդյունավետությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ձեռնարկության արտադրական ներուժի օգտագործման, ծախսերի մակարդակի, արտադրողականության և վերջնական ֆինանսական արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսավորման խնդրին, քանի որ արդյունաբերության զարգացումը սովորաբար պահանջում է զգալի երկարաժամկետ ներդրումներ՝ հիմնական միջոցների ձեռքբերման, արտադրական հզորությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական վերազինման և նոր արտադրատեսակների ներդրման համար։ Այս համատեքստում քննարկվում են ֆինանսական ռեսուրսների տարբեր աղբյուրները՝ ձեռնարկությունների սեփական միջոցները, բանկային վարկերը, ներդրումները, պետական աջակցության հնարավորությունները և ֆինանսավորման այլ մեխանիզմներ։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է ֆինանսավորման աղբյուրների հասանելիության գնահատումը և դրանց արդյունավետ օգտագործման պայմանների բացահայտումը։ Արդյունաբերական ձեռնարկությունների համար հատկապես նշանակալի է երկարաժամկետ և համեմատաբար մատչելի ֆինանսական ռեսուրսների առկայությունը, քանի որ արտադրական ներդրումների վերադարձը հաճախ պահանջում է երկար ժամանակ։ Բարձր ֆինանսական ծախսերը, վարկավորման սահմանափակումները կամ ներդրումային ռիսկերի բարձր մակարդակը կարող են նվազեցնել ձեռնարկությունների պատրաստակամությունը կատարել տեխնոլոգիական և արտադրական խոշոր ներդրումներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև արդյունաբերության պետական կարգավորման և աջակցության մեխանիզմներին։ Պետական տնտեսական քաղաքականությունը կարող է ազդեցություն ունենալ արդյունաբերական զարգացման վրա հարկային, վարկային, ներդրումային, ենթակառուցվածքային և արտահանման խթանման գործիքների միջոցով։ Միաժամանակ կարևոր է, որ պետական աջակցությունը նպաստի ոչ միայն առանձին ձեռնարկությունների կարճաժամկետ խնդիրների լուծմանը, այլև արտադրողականության, տեխնոլոգիական արդիականացման և երկարաժամկետ մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների ֆինանսական վիճակի գնահատումը։ Շահութաբերության, իրացվելիության, ֆինանսական կայունության, շրջանառու միջոցների և կապիտալի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ձեռնարկության զարգացման ներուժը և ֆինանսավորման լրացուցիչ աղբյուրների անհրաժեշտությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը արտադրական գործունեության արդյունքների հետ թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել արդյունաբերական ձեռնարկության արդյունավետության վերաբերյալ։ Հայաստանի պայմաններում արդյունաբերության զարգացման հարցը կապված է նաև ներքին շուկայի սահմանափակ չափի, արտաքին շուկաներում մրցակցության, արտահանման հնարավորությունների, տեխնոլոգիական վերազինման և արտադրության դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտության հետ։ Այդ պատճառով աշխատանքում արդյունաբերական գործունեության ֆինանսավորումը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես առանձին ձեռնարկության խնդիր, այլև որպես երկրի տնտեսական զարգացման և ներդրումային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ։ Հատուկ նշանակություն ունի նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը, քանի որ ժամանակակից արտադրության պայմաններում տեխնոլոգիական արդյունավետությունը կարող է որոշիչ լինել արտադրանքի ինքնարժեքի, որակի և միջազգային մրցունակության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել ՀՀ արդյունաբերական գործունեության կազմակերպման և ֆինանսավորման հիմնական խնդիրները, գնահատել դրանց առաջացման տնտեսական պատճառները և ներկայացնել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել արտադրության արդյունավետության, ներդրումային ակտիվության, ֆինանսական կայունության և արդյունաբերության ընդհանուր մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ֆինանսական մասնագետներին, ներդրումային քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և տնտեսական ուղղվածությամբ բուհերի ուսանողներին։

География

Աշխատությունը նվիրված է մագնիսական հատկություններով օժտված սորբենտների կիրառմամբ կեղտաջրերից տարբեր աղտոտիչների հեռացման ֆիզիկաքիմիական սկզբունքների և ջրամաքրման արդյունավետ տեխնոլոգիական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում սորբցիոն նյութերի կառուցվածքի, մակերևութային հատկությունների և մագնիսական վարքի փոխկապակցվածությունն է, որը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն կապել ջրային միջավայրում առկա որոշ աղտոտիչներ, այլև մաքրման գործընթացից հետո սորբենտը համեմատաբար հեշտ առանձնացնել արտաքին մագնիսական դաշտի օգնությամբ։ Քննվում են ադսորբցիայի հիմնական օրինաչափությունները, սորբենտի ակտիվ մակերևույթի և աղտոտող նյութերի միջև փոխազդեցությունները, ինչպես նաև ջրի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը մաքրման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սորբենտների մասնիկների չափերին, ծակոտկեն կառուցվածքին, տեսակարար մակերեսին և մակերևութային ակտիվ կենտրոններին, քանի որ այդ բնութագրերը կարող են էականորեն պայմանավորել նյութերի կլանման կարողությունը։ Ուսումնասիրվում է մագնիսական բաղադրիչի դերը սորբենտի առանձնացման և վերականգնման գործընթացներում՝ ջրամաքրման դասական սորբցիոն մեթոդների տեխնոլոգիական սահմանափակումները նվազեցնելու տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր բնույթի աղտոտիչների նկատմամբ սորբենտների ընտրողականությանը և կլանման հավասարակշռային ու կինետիկական բնութագրերի գնահատմանը։ Դիտարկվում է նաև ջրային միջավայրի թթվահիմնային վիճակի, աղային կազմի, ջերմաստիճանի և ուղեկցող նյութերի առկայության հնարավոր ազդեցությունը սորբցիոն գործընթացի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր մագնիսական սորբենտների արդյունավետության ցուցանիշները, կայունությունը և բազմակի օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն ունի օգտագործված սորբենտների վերականգնման խնդիրը, քանի որ նյութի կրկնակի կիրառման հնարավորությունը կարող է նվազեցնել մաքրման գործընթացի նյութական ծախսերը և երկրորդային թափոնների առաջացումը։ Ուսումնասիրվում են նաև սորբցիոն և մագնիսական առանձնացման փուլերի համատեղման հնարավորությունները՝ շարունակական կամ փուլային ջրամաքրման համակարգերում կիրառելու նպատակով։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սորբցիոն մաքրման բարձր արդյունավետությունը համադրել մաքրող նյութի արագ առանձնացման հետ։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ կարևոր նշանակություն ունի արդյունաբերական և այլ ծագման կեղտաջրերի մաքրման տեխնոլոգիաների զարգացման համար՝ նպաստելով ջրային ռեսուրսների աղտոտման նվազեցման, սորբցիոն նյութերի արդյունավետ օգտագործման և շրջակա միջավայրի պահպանության համար առավել կառավարելի տեխնոլոգիական լուծումների գիտական հիմնավորմանը։