Роспись общегосударственных доходов и расходов Социалистической Советской Республики Армении на 1922 год с объяснительной запиской Народного Комиссариата финансов

Лингвистика

Գիրքը նվիրված է օսմանյան թուրքերենով ընթերցանության ուսուցմանը և նախատեսված է գրավոր խոսքի ընկալման ու լեզվական հմտությունների զարգացման համար։ Վերնագրի «թա՛լիմ» բաղադրիչը նշանակում է ուսուցում, իսկ «գրաաթ» բառը վերաբերում է ընթերցանությանը, հետևաբար հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես օսմանյան թուրքերենով կարդալ սովորեցնելու նպատակով կազմված ուսումնական ձեռնարկ։ Նման գրքերը կարևոր դեր են ունեցել լեզվի ուսուցման գործընթացում՝ օգնելով սովորողներին ճանաչել գրային համակարգը, վարժվել բառերի և նախադասությունների ընթերցմանը, ընկալել գրավոր տեքստերի կառուցվածքը և զարգացնել ընթերցանության սահունությունը։ Օսմանյան թուրքերենը կիրառել է արաբատառ գրային համակարգ, որի յուրացումը պահանջել է տառերի ձևերի, դրանց միացման կանոնների և բառերի գրավոր ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն։ Ընթերցանության ուսուցման ձեռնարկները կարող էին ներառել տառաճանաչության, բառերի ընթերցման, պարզ նախադասությունների ընկալման և ավելի ընդարձակ տեքստերի հետ աշխատանքի համար նախատեսված նյութեր։ Դրանց նպատակը ոչ միայն գրերը ճանաչելն էր, այլև սովորողին գրավոր հաղորդակցության մեջ ինքնուրույն կողմնորոշվելու հնարավորություն տալը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվական կրթության պատմության, օսմանյան գրավոր մշակույթի և թուրքերենի ուսուցման մեթոդների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել օսմանագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, գրագիտության տարածման պատմությամբ և 19-րդ դարի ուսումնական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Գիրքը նաև վկայում է հայ տպագրական միջավայրում օսմանյան թուրքերենով կրթական նյութերի հրատարակման և տարբեր լեզվական համայնքների ուսումնական պահանջների բավարարման մասին։

Литература

Ֆրանց Շուբերտը ավստրիացի դասական երաժշտության կոմպոզիտոր է, ով համարվում է ռոմանտիզմի շրջանի ամենանշանավոր ստեղծագործողներից մեկը։ Նա ծնվել է Վիեննայում և վաղ տարիքից ցուցաբերել է բացառիկ երաժշտական տաղանդ՝ երգելով եկեղեցական երգչախմբում և սովորելով երաժշտական կրթություն։ Շուբերտի ստեղծագործական ժառանգությունը առանձնանում է իր խոր հուզականությամբ, մեղեդայնությամբ և մարդկային զգացմունքների նուրբ արտահայտմամբ։ Նա հատկապես հայտնի է իր երգերով՝ «Lieder»-ներով, որոնց միջոցով կարողացել է համադրել բանաստեղծական տեքստը և երաժշտությունը՝ ստեղծելով յուրահատուկ արվեստային միություն։ Նրա ստեղծագործություններից են նաև սիմֆոնիաներ, կամերային երաժշտություն, դաշնամուրային գործեր և օպերային փորձեր։ Շուբերտի երաժշտությունը հաճախ արտահայտում է տխրություն, կարոտ, սիրո և կյանքի փխրունության զգացումներ, ինչը նրան դարձնում է ռոմանտիկ երաժշտության ամենախորքային ներկայացուցիչներից մեկը։ Չնայած իր կարճ կյանքին և ֆինանսական դժվարություններին՝ նա թողել է հսկայական ստեղծագործական ժառանգություն, որը հետագայում մեծ ճանաչում է ստացել և դարձել դասական երաժշտության անբաժանելի մաս։ Նրա երաժշտությունը առանձնանում է պարզությամբ, բայց միաժամանակ խորությամբ, ինչը թույլ է տալիս այն հասկանալի լինել լայն լսարանի համար և միաժամանակ գրավել մասնագետներին։ Ֆրանց Շուբերտի անունը այսօր համարվում է եվրոպական երաժշտական մշակույթի կարևորագույն խորհրդանիշներից մեկը, իսկ նրա ստեղծագործությունները շարունակում են հնչել աշխարհի լավագույն բեմերում։

Медицина

Բժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ թոքային հիվանդություններով պացիենտների վիրահատական միջամտությունների ընթացքում կանխարգելիչ բրոնխոսկոպիայի կիրառման հնարավորությունների և կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում շնչուղիների վիճակի գնահատման, վիրահատության ընթացքում առաջացող շնչառական բարդությունների կանխարգելման և բրոնխային համակարգի վերահսկման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բրոնխոսկոպիկ հետազոտության իրականացման ցուցումներին, դրա տեղին վիրահատական և անեսթեզիոլոգիական գործընթացում, ինչպես նաև տարբեր կլինիկական իրավիճակներում կիրառման նպատակահարմարությանը։ Վերլուծվում են շնչուղիների անցանելիության պահպանման, բրոնխային արտազատուկների հեռացման և հետվիրահատական շնչառական բարդությունների ռիսկի նվազեցման հետ կապված հարցերը։ Քննարկվում են նաև կանխարգելիչ միջամտության արդյունավետության գնահատման չափանիշները, պացիենտների ընտրության սկզբունքները և կլինիկական հսկողության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու բրոնխոսկոպիայի դերը ոչ թոքային վիրահատությունների ժամանակ շնչառական համակարգի բարդությունների կանխարգելման համալիր միջոցառումներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անեսթեզիոլոգների, վիրաբույժների, թոքաբանների և էնդոսկոպիկ ախտորոշման ոլորտի մասնագետների համար։

Финансы

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկերում ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման, բաշխման և օգտագործման գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց կառավարման արդյունավետության գնահատումը։ Առևտրային բանկի կայուն և շահութաբեր գործունեությունը մեծապես կախված է այն բանից, թե որքան արդյունավետ է այն կառավարում իր միջոցների աղբյուրները, ակտիվների կառուցվածքը, իրացվելիությունը, վարկային ներդրումները և դրանց հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բանկի սեփական կապիտալի, ավանդների, ներգրավված այլ միջոցների և պարտավորությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արժեքն ու բանկի ընդհանուր ֆինանսավորման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ռեսուրսների և ակտիվների միջև հավասարակշռության ապահովմանը, քանի որ չափազանց բարձր իրացվելիությունը կարող է նվազեցնել միջոցների եկամտաբեր օգտագործման հնարավորությունները, մինչդեռ չափազանց ագրեսիվ վարկավորումը կարող է մեծացնել իրացվելիության և վարկային ռիսկերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բանկի ակտիվների ու պարտավորությունների կառավարման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Այդ գործընթացում անհրաժեշտ է հաշվի առնել միջոցների ներգրավման ժամկետները, արժեքը և կայունությունը, ինչպես նաև ակտիվների եկամտաբերությունը և մարման ժամկետները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ժամկետային անհամապատասխանություններից առաջացող ռիսկերը և ապահովել բանկի վճարունակության ու իրացվելիության պատշաճ մակարդակ։ Ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետության գնահատման համար կարող են օգտագործվել մի շարք ցուցանիշներ՝ ակտիվների և սեփական կապիտալի եկամտաբերություն, զուտ տոկոսային մարժա, կապիտալի բավարարության մակարդակ, իրացվելիության ցուցանիշներ, ներգրավված միջոցների արժեք, վարկային պորտֆելի որակ և չաշխատող վարկերի տեսակարար կշիռ։ Այս ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանկի ֆինանսական կառավարման ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատելու կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը։ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի համատեքստում կարևոր է նաև հաշվի առնել Կենտրոնական բանկի կողմից սահմանվող կարգավորող պահանջները, քանի որ կապիտալի, իրացվելիության, ռիսկերի կառավարման և այլ նորմատիվների պահպանումը բանկերի ֆինանսական կայունության կարևոր նախապայման է։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին առևտրային բանկերի ֆինանսական հաշվետվությունների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համար տարբեր բանկերի ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման արդյունավետության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բանկային ավանդների և վարկային պորտֆելի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ներգրավված միջոցների արդյունավետ վերափոխումը վարկային և այլ եկամտաբեր ակտիվների կարևորագույն գործառույթներից է։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել ռիսկերի կառավարման դերը, քանի որ ֆինանսական ռեսուրսների բարձր եկամտաբեր օգտագործումը պետք է իրականացվի ընդունելի ռիսկի սահմաններում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական շուկաների փոփոխություններին, տոկոսադրույքների տատանումներին, գնաճային միջավայրին, արժութային ռիսկերին և տնտեսական ակտիվության փոփոխություններին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ բանկերի ռեսուրսների արժեքի և օգտագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման բարելավման այնպիսի ուղղությունների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են նպաստել բանկերի շահութաբերության, իրացվելիության և ֆինանսական կայունության բարձրացմանը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել ֆինանսավորման աղբյուրների դիվերսիֆիկացումը, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման կատարելագործումը, ռիսկերի գնահատման մեթոդների զարգացումը, կապիտալի արդյունավետ օգտագործումը և ֆինանսական պլանավորման ու կանխատեսման գործիքների կատարելագործումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ֆինանսական ռեսուրսների կառավարումը դիտարկում է որպես առևտրային բանկի արդյունավետ գործունեության առանցքային գործոն՝ ուսումնասիրելով ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման փոխկապակցվածությունը, դրանց կառավարման արդյունքները և Հայաստանի բանկային համակարգում արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։

История

Այս պատմագիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության և Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը 1920-1922 թվականներին՝ Հայաստանի խորհրդայնացման և նորաստեղծ խորհրդային իշխանության ձևավորման կարևորագույն ժամանակաշրջանում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպիսի քաղաքական, վարչական, տնտեսական և դիվանագիտական կապեր էին ձևավորվում Հայաստանի և խորհրդային Ռուսաստանի միջև, ինչպես էին այդ հարաբերությունների վրա ազդում տարածաշրջանային իրադարձությունները, ներքին քաղաքական զարգացումները և բոլշևիկյան կենտրոնական իշխանության քաղաքականությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո պետական կառավարման համակարգի վերակազմավորումը, կենտրոնական և հանրապետական իշխանությունների միջև լիազորությունների հարաբերակցությունը, տնտեսական ու ֆինանսական հարցերի կարգավորումը, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին և ներքին քաղաքականության վրա Մոսկվայի ազդեցության աստիճանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև այդ տարիներին Անդրկովկասում ձևավորված քաղաքական իրավիճակին և այն գործընթացներին, որոնք հետագայում հանգեցրին խորհրդային հանրապետությունների միջև հարաբերությունների ավելի սերտ համակարգմանը։ 1920-1922 թվականները հատկապես կարևոր են, քանի որ հենց այս ընթացքում ձևավորվեցին այն քաղաքական և վարչական մեխանիզմները, որոնք հետագայում էապես որոշեցին Հայաստանի՝ խորհրդային համակարգում ունեցած կարգավիճակն ու հարաբերությունները միութենական կենտրոնի հետ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի նորագույն պատմության, խորհրդային պետականաշինության և հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմական զարգացումների ավելի ամբողջական ընկալման համար։

Экономика

Սա քաղաքական տնտեսագիտության և մակրոտնտեսական վերլուծության ոլորտին պատկանող հետազոտություն է, որը նվիրված է ընտրությունների նախաշեմին ձևավորվող տնտեսական սպասումների և դրանց ազդեցության ուսումնասիրությանը հետխորհրդային երկրների մակրոտնտեսական քաղաքականության վրա՝ Հայաստանի օրինակով, որտեղ վերլուծվում է, թե ինչպես են ընտրողների սպասումները՝ կապված գնաճի, աշխատատեղերի, սոցիալական աջակցության և տնտեսական աճի հետ, ազդում քաղաքական որոշումների ընդունման վրա, ինչպես նաև ինչպես են քաղաքական դերակատարները ձևավորում տնտեսական խոստումներ և քաղաքական ծրագրեր՝ ընտրական վարքագծի վրա ազդեցություն ունենալու նպատակով, աշխատանքը դիտարկում է նաև հանրային կարծիքի, վստահության ինստիտուտների և տեղեկատվական ասիմետրիայի դերը տնտեսական քաղաքականության ձևավորման գործընթացում, միաժամանակ ընդգծվում է, որ ընտրական ցիկլերը կարող են առաջացնել կարճաժամկետ պոպուլիստական քաղաքականություններ, որոնք երբեմն հակասում են երկարաժամկետ մակրոտնտեսական կայունության նպատակներին, և քննարկվում են քաղաքականության հավասարակշռման ու ինստիտուցիոնալ ամրապնդման հնարավոր ուղիներ՝ Հայաստանի տնտեսության կայուն զարգացման համատեքստում։