Ռուսաց լեզվի շտեմարան 2

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է սոցիոլոգիական հետազոտությունների կազմակերպման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության գործընթացների ավտոմատացման համար նախատեսված տեղեկատվական համակարգի մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունը դիտարկվում է որպես բազմափուլ գործընթաց, որը ներառում է հետազոտական խնդրի ձևակերպումը, հարցաթերթերի և այլ գործիքների ստեղծումը, ընտրանքի կազմակերպումը, սկզբնական տվյալների հավաքագրումը, դրանց ստուգումը, դասակարգումը, վիճակագրական մշակումը և վերջնական արդյունքների ներկայացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գործողությունների ավտոմատացմանը, որոնք ձեռքով իրականացման դեպքում պահանջում են զգալի ժամանակ և կարող են մեծացնել տվյալների մուտքագրման կամ մշակման սխալների հավանականությունը։ Քննվում են համակարգի ֆունկցիոնալ կառուցվածքը, տվյալների պահպանման և կառավարման սկզբունքները, օգտագործողների աշխատանքի կազմակերպումը և սոցիոլոգիական տեղեկատվության միասնական շտեմարանի ձևավորման հնարավորությունները։ Կարևորվում է էլեկտրոնային հարցաթերթերի ստեղծման, հարցերի տարբեր տեսակների սահմանման, պատասխանների կոդավորման և ստացված տեղեկատվության համակարգված գրանցման գործառույթների մշակումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տվյալների ավտոմատ ստուգումը, որը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել բացակայող, անհամապատասխան կամ տրամաբանորեն հակասական պատասխանները և բարձրացնել հետագա վերլուծության համար օգտագործվող տեղեկատվության որակը։ Դիտարկվում են նաև ընտրանքի վերաբերյալ տվյալների կառավարման, հարցվողների տարբեր խմբերի դասակարգման և սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշների հիման վրա արդյունքների համեմատության հնարավորությունները։ Վերլուծական բաղադրիչի շրջանակում կարող են նախատեսվել հաճախականությունների հաշվարկման, խմբավորման, խաչաձև աղյուսակների կազմման, տարբեր ցուցանիշների համեմատության և վիճակագրական տվյալների ամփոփման գործիքներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արդյունքների տեսողական ներկայացմանը՝ աղյուսակների, գրաֆիկական պատկերների և հաշվետվությունների ձևավորման միջոցով, ինչը հեշտացնում է մեծածավալ տվյալների մեկնաբանումը և հետազոտական եզրակացությունների ներկայացումը։ Կարևորվում են նաև տեղեկատվության պահպանման հուսալիությունը, տվյալների հասանելիության կառավարումը և համակարգի տարբեր օգտագործողների իրավասությունների սահմանումը։ Ծրագրային համակարգի նախագծման ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել տվյալների բազայի կառուցվածքի, օգտագործողի միջերեսի, ծրագրային մոդուլների փոխգործակցության և համակարգի ընդլայնելիության խնդիրները։ Ավտոմատացված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սոցիոլոգիական հետազոտության տարբեր փուլերը միավորել միասնական տեղեկատվական միջավայրում՝ նվազեցնելով կրկնվող աշխատանքների ծավալը և արագացնելով տվյալների մշակումն ու արդյունքների ստացումը։ Նման համակարգը կարող է կիրառվել հասարակական կարծիքի, սոցիալական գործընթացների, կազմակերպությունների գործունեության և բնակչության տարբեր խմբերի ուսումնասիրության ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սոցիոլոգիայի, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների մշակման, ծրագրային ապահովման և սոցիալական հետազոտությունների մեթոդաբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Euphorbiaceae ընտանիքին պատկանող Euphorbia ցեղի կենսահամակարգային և ֆիտոաշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հյուսիսարևելյան Իրանի տարածքում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տվյալ տարածաշրջանում տարածված տեսակների բազմազանությունը, դրանց տաքսոնոմիական առանձնահատկությունները, տարածման օրինաչափությունները և էկոլոգիական պայմանների հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեսակների նույնականացմանը, մորֆոլոգիական հատկանիշների համեմատությանը և դրանց համակարգաբանական դիրքի ճշգրտմանը, ինչը կարևոր է տարածաշրջանային ֆլորայի կազմի և բազմազանության ամբողջական գնահատման համար։ Ֆիտոաշխարհագրական վերլուծության միջոցով դիտարկվում են տեսակների տարածման արեալները, աշխարհագրական խմբավորումները և այն բնական գործոնները, որոնք պայմանավորում են դրանց տարածվածությունը Հյուսիսարևելյան Իրանի տարբեր բնակավայրերում։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են հաշվի առնվել կլիմայական պայմանները, բարձրությունը ծովի մակարդակից, հողային առանձնահատկությունները, խոնավության մակարդակը և բուսական համակեցությունների բնույթը՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը Euphorbia ցեղի տեսակների տարածման վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տարածաշրջանի բուսական աշխարհի կենսաբազմազանության ուսումնասիրման, հազվադեպ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների բացահայտման և բնական բուսական ռեսուրսների պահպանության խնդիրների տեսանկյունից։ Տվյալների համակարգված ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նաև Իրանի ֆլորայի տաքսոնոմիական և աշխարհագրական պատկերի կատարելագործմանը և հարակից տարածաշրջանների բուսական աշխարհի հետ համեմատական ուսումնասիրությունների իրականացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բուսաբաններին, տաքսոնոմներին, ֆիտոաշխարհագրագետներին, էկոլոգներին, կենսաբազմազանության պահպանության մասնագետներին, գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հակադարձ կախովի թռիչքային կառուցվածքով մետաղական կամուրջների հաշվարկային մեթոդիկայի մշակմանը՝ սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում դրանց հուսալիության, կայունության և անվտանգության ապահովման նպատակով։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են երկրաշարժերի ժամանակ առաջացող դինամիկ բեռնվածքների ազդեցությունը կամրջային կառուցվածքների վրա, վերլուծվում են դրանց լարվածադեֆորմացված վիճակը, տատանումների բնույթը և կրող տարրերի աշխատանքը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Հեղինակը ներկայացնում է ժամանակակից հաշվարկային մոտեցումներ և մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել ճշգրիտ գնահատել կառուցվածքի վարքագիծը, կատարել նախագծային լուծումների օպտիմալացում և բարձրացնել սեյսմակայունության մակարդակը։ Աշխատությունը հիմնված է տեսական ուսումնասիրությունների, ինժեներական հաշվարկների և մոդելավորման արդյունքների վրա՝ առաջարկելով գործնական կիրառման համար արդյունավետ մեթոդաբանություն։ Գիրքը նախատեսված է կամրջաշինության, շինարարական և սեյսմիկ ճարտարագիտության ոլորտների մասնագետների, նախագծողների, գիտաշխատողների, մագիստրանտների և ասպիրանտների համար, ովքեր զբաղվում են բարդ ինժեներական կառույցների նախագծմամբ և սեյսմակայունության գնահատմամբ։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի վերջի կարևոր քաղաքական շրջանին, երբ ձևավորվեց Լեռնային Ղարաբաղի հայկական պետական կառավարման համակարգը և սկսվեց պետական ինստիտուտների կառուցման գործընթացը։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է 1991 թ. քաղաքական իրադարձությունները՝ կապված Լեռնային Ղարաբաղի անկախության հռչակման հետ, ինչպես նաև այն դժվարին պայմանները, որոնցում նորաստեղծ կառույցները փորձում էին կազմակերպել պետական կյանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատերազմի, շրջափակման և ներքին կառավարման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հետևյալ հիմնական ուղղությունները․ ԼՂՀ հռչակման քաղաքական և իրավական հիմքերը պետական կառավարման մարմինների ձևավորումը զինված հակամարտության ազդեցությունը պետական շինարարության վրա սոցիալ-տնտեսական պայմանները պատերազմի տարիներին արտաքին քաղաքական և մարդասիրական աջակցությունը Հեղինակը փորձ է անում ցույց տալ, թե ինչպես էր նորաստեղծ վարչակարգը համադրում ռազմական դիմադրությունը և պետական ինստիտուտների ստեղծումը՝ ձևավորելով կառավարման համակարգ դժվարագույն պայմաններում։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ այն դիտարկում է պետականության ձևավորման գործընթացը ոչ միայն քաղաքական, այլ նաև սոցիալական և կառավարչական տեսանկյունից։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է դրամավարկային քաղաքականության շրջանակում գնաճի նպատակադրման մեխանիզմի կիրառման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Հետազոտության առանցքում գների կայունության ապահովման, գնաճային սպասումների կառավարման և կենտրոնական բանկի դրամավարկային գործիքների արդյունավետ օգտագործման հարցերն են։ Քննվում է գնաճի նպատակադրման տնտեսական էությունը, դրա ձևավորման նախադրյալները և այն հիմնական պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են այս ռազմավարության արդյունավետ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դրամավարկային քաղաքականության նպատակների և գործիքների փոխկապակցվածությանը, տոկոսադրույքների փոփոխությունների ազդեցությանը տնտեսության վրա, փողի առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցությանը, ինչպես նաև դրամավարկային ազդակների փոխանցման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են գնաճի վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները՝ համախառն պահանջարկի փոփոխությունները, արտադրության ծախսերը, փոխարժեքի տատանումները, ներմուծվող ապրանքների գները և արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում փոքր և բաց տնտեսություններին բնորոշ առանձնահատկությունների դիտարկումը, քանի որ արտաքին շուկաներից և ներմուծումից կախվածությունը կարող է սահմանափակել միայն դրամավարկային գործիքներով գնաճային գործընթացների կարգավորման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է նաև կենտրոնական բանկի հաղորդակցման քաղաքականության և հասարակության գնաճային սպասումների միջև կապը։ Դրամավարկային քաղաքականության նկատմամբ վստահությունը, որոշումների կանխատեսելիությունը և նպատակների հստակ ներկայացումը դիտարկվում են որպես գնաճի նպատակադրման արդյունավետության կարևոր պայմաններ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցման անհրաժեշտությանը, ֆինանսական համակարգի կայունությանը և տնտեսական աճի ու գների կայունության միջև հնարավոր փոխազդեցություններին։ Հայաստանի տնտեսական միջավայրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գնաճի նպատակադրման կիրառման առանձնահատկությունները և բացահայտելու դրա արդյունավետությունը սահմանափակող կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, դրամավարկային կարգավորման և ֆինանսական քաղաքականության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գնաճի կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման և դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է գիտության՝ որպես հասարակական և ճանաչողական համակարգի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև գիտելիքի չափելի բնութագրերի իմացաբանական ու մեթոդաբանական վերլուծությանը։ Քննության են առնվում գիտական գործունեության սոցիալական պայմանները, գիտական հանրությունների ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, գիտելիքի ստեղծման, տարածման ու ընդունման գործընթացները։ Վերլուծվում է գիտության և հասարակության փոխազդեցությունը, գիտական հաստատությունների, մասնագիտական հաղորդակցության, գիտական հեղինակության և հետազոտական համագործակցության դերը գիտելիքի զարգացման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտական արդյունքների քանակական գնահատման հնարավորություններին և այն չափանիշներին, որոնց միջոցով փորձ է արվում բնութագրել գիտելիքի արտադրությունը, տարածումը և ազդեցությունը։ Դիտարկվում են հրապարակումների, հղումների, գիտական հաղորդակցության և հետազոտական ակտիվության հետ կապված չափելի ցուցանիշները՝ դրանց ճանաչողական նշանակության և կիրառման սահմանափակումների տեսանկյունից։ Քննարկվում է, թե որքանով կարող են քանակական տվյալները արտահայտել գիտական աշխատանքի որակը, նորարարությունը և գիտելիքի իրական նշանակությունը։ Կարևորվում է քանակական և որակական մոտեցումների համադրումը՝ գիտական գործունեության բազմակողմանի գնահատման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գիտելիքի օբյեկտիվության, հիմնավորվածության, ստուգելիության և գիտական չափանիշների ձևավորման խնդիրներին։ Իմացաբանական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են գիտելիքի բնույթի և զարգացման վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, իսկ մեթոդաբանական տեսանկյունից՝ գիտության ուսումնասիրության գործիքների և գնահատման սկզբունքների կիրառելիությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գիտության սոցիոլոգիայի, փիլիսոփայության, իմացաբանության, գիտաչափության և գիտական գործունեության կազմակերպման հարցերով զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։