Шаракан

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ոսկու ցիանացման գործընթացում օգտագործվող պուլպայի խտությունը չափող սարքի մշակմանը և հետազոտմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ստեղծել և գնահատել այնպիսի չափիչ սարք, որը հնարավորություն կտա տեխնոլոգիական գործընթացի ընթացքում օպերատիվ և բավարար ճշգրտությամբ վերահսկել պուլպայի խտությունը։ Պուլպան հանքահարստացման գործընթացներում կարևոր տեխնոլոգիական միջավայր է, որի պինդ և հեղուկ բաղադրիչների հարաբերակցությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ ցիանացման արդյունավետության, նյութերի խառնման, զանգվածափոխանակության և ոսկու կորզման ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պուլպայի ֆիզիկական հատկությունները, խտության չափման տարբեր սկզբունքները, չափիչ սարքի կառուցվածքային լուծումները և դրա աշխատանքի վրա ազդող տեխնոլոգիական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքի չափման ճշգրտությանը, զգայունությանը, կայունությանը և արդյունքների վերարտադրելիությանը՝ հաշվի առնելով արդյունաբերական միջավայրի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է ներառել սարքի նախագծման և պատրաստման, չափիչ հանգույցների ընտրության, փորձարարական փորձարկումների և ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծության հարցեր։ Կարևոր ուղղություն է նաև չափման գործընթացի ավտոմատացման հնարավորությունը, որի միջոցով պուլպայի խտության վերաբերյալ տվյալները կարող են օգտագործվել տեխնոլոգիական ռեժիմի վերահսկման և օպտիմալացման համար։ Նման սարքի կիրառումը կարող է նպաստել ցիանացման գործընթացի կայունացմանը, տեխնոլոգիական պարամետրերի ավելի ճշգրիտ կառավարմանը, արտադրական կորուստների նվազեցմանը և ոսկու կորզման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հանքարդյունաբերության և մետալուրգիայի մասնագետներին, հանքահարստացման տեխնոլոգներին, չափիչ սարքավորումների և ավտոմատացման մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին և ուսանողներին։

История

Հրատարակությունը նվիրված է նշանավոր հայագետ, պատմաբան, բանասեր և մանկավարժ Նիկողայոս Էմինի գիտական ու կրթական գործունեության հիսնամյա հոբելյանի առթիվ կազմակերպված հանդիսություններին և ներկայացնում է նրա բազմամյա աշխատանքի գնահատմանն առնչվող նյութերի ամբողջություն։ Բովանդակության առանցքում գիտնականի անցած մասնագիտական ուղին է, նրա ներդրումը հայագիտության զարգացման, հայկական պատմագրական և գրական ժառանգության ուսումնասիրության, թարգմանության ու գիտելիքի տարածման գործում։ Հոբելյանական բնույթի նման հրատարակության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել հանդիսավոր նիստերի նկարագրությունները, շնորհավորական խոսքերը, ուղերձները, պաշտոնական ողջույնները և գիտական ու կրթական հաստատությունների ներկայացուցիչների գնահատականները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել ոչ միայն հոբելյարի գիտական հեղինակության, այլև այն մտավոր և ակադեմիական միջավայրի մասին, որտեղ ծավալվել է նրա գործունեությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայագիտության զարգացման վերաբերյալ ժամանակակիցների դիտարկումները, քանի որ դրանք արտացոլում են XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի սկզբի գիտական առաջնահերթությունները, պատմական աղբյուրների ուսումնասիրման սկզբունքները և հայ մշակույթի նկատմամբ ձևավորված գիտական հետաքրքրությունը։ Նյութերը կարող են լուսաբանել նաև գիտնականի մանկավարժական գործունեությունը, աշակերտների և գործընկերների հետ ունեցած կապերը, կրթական հաստատություններում նրա կատարած աշխատանքը և գիտական ավանդույթների փոխանցման գործում ունեցած դերը։ Հոբելյանական ելույթներն ու շնորհավորական տեքստերը միաժամանակ կարևոր աղբյուր են գիտնականի կերպարի՝ ժամանակակիցների ընկալումը ուսումնասիրելու համար, թեև դրանց հանդիսավոր բնույթը պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատական մոտեցում։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև գիտության սոցիալական պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին կազմակերպվում գիտական հոբելյանները, ինչ հաստատություններ և անհատներ էին մասնակցում դրանց, և ինչպիսի նշանակություն էր տրվում գիտնականի երկարամյա ծառայության հանրային գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը կարող է օգտագործվել հայագիտության պատմության, գիտական կապերի, կրթության պատմության և Նիկողայոս Էմինի գիտական ժառանգության ուսումնասիրման համար՝ միաժամանակ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի ակադեմիական մշակույթի մասին արժեքավոր վկայություններ։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 70–80-ական թվականների արևմտահայ պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումների, գաղափարական ուղղվածության և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ժամանակաշրջանի բանաստեղծական ժառանգության թեմատիկ բազմազանությունը, ազգային ինքնության, հայրենիքի, ազատության, հասարակական կյանքի և մարդու ներաշխարհի արտացոլման ձևերը, ինչպես նաև քնարական մտածողության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են ժամանակի գրական գործընթացները, արևմտահայ պոեզիայի կապը ազգային-մշակութային վերածննդի գաղափարների հետ, ինչպես նաև գրական ավանդույթի և նորարարական միտումների փոխհարաբերությունները։ Գրքում տեղ են գտել գրականագիտական վերլուծություններ և համեմատական դիտարկումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել XIX դարի վերջին տասնամյակների արևմտահայ պոեզիայի գեղարվեստական արժեքի, պատմամշակութային նշանակության և հայ գրականության զարգացման մեջ ունեցած կարևոր դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների, հետազոտողների և արևմտահայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի համար քվազիգեոիդի մոդելի ճշգրտման և արդիականացման գիտամեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ստացված մոդելի կիրառական արդյունավետության գնահատմանը գեոդեզիական և քարտեզագրական աշխատանքներում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Երկրի իրական գրավիտացիոն դաշտի առանձնահատկությունների հաշվառման, բարձրությունների ժամանակակից համակարգերի կատարելագործման և արբանյակային դիրքորոշման միջոցով ստացվող երկրաչափական բարձրությունների ու գործնականում կիրառվող ֆիզիկական բարձրությունների միջև հուսալի կապի ապահովման վրա։ Քվազիգեոիդը դիտարկվում է որպես Երկրի գրավիտացիոն դաշտի հետ կապված հաշվարկային մակերևույթ, որի ճշգրիտ մոդելավորումը կարևոր նշանակություն ունի տարածական կոորդինատների և բարձրությունների որոշման ժամանակ։ Հայաստանի լեռնային և խիստ մասնատված ռելիեֆի պայմաններում նման մոդելի ճշգրտությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ տեղանքի բարձրությունների մեծ տարբերությունները և գրավիտացիոն դաշտի տարածական փոփոխությունները կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ հաշվարկների արդյունքների վրա։ Քննության են առնվում քվազիգեոիդի ձևավորման և ճշգրտման համար օգտագործվող գրավիմետրական, գեոդեզիական, արբանյակային և տեղագրական տվյալները։ Կարևորվում է տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկատվության համատեղ մշակումը, տվյալների միասնական համակարգի ձևավորումը և դրանց ճշգրտության գնահատումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում GNSS տեխնոլոգիաներով ստացված տվյալների օգտագործմանը, քանի որ գլոբալ նավիգացիոն արբանյակային համակարգերը հնարավորություն են տալիս բարձր ճշգրտությամբ որոշել կետերի տարածական դիրքը և էլիպսոիդային բարձրությունները։ Սակայն բազմաթիվ ինժեներական և քարտեզագրական խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ են ֆիզիկական բարձրություններ, ինչի պատճառով քվազիգեոիդի ճշգրիտ մոդելը կարևոր կապող օղակ է արբանյակային և ավանդական բարձրաչափական համակարգերի միջև։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան բարձրությունների տարբերությունների հաշվարկման սկզբունքները և մոդելի միջոցով դրանց որոշման ճշգրտության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում գրավիմետրական տվյալների մշակմանը։ Երկրի գրավիտացիոն դաշտի տեղային առանձնահատկությունների վերաբերյալ չափումները հնարավորություն են տալիս ճշգրտել գլոբալ և տարածաշրջանային մոդելները և առավել մանրամասն ներկայացնել Հայաստանի տարածքում առկա անոմալիաները։ Քննության են առնվում գրավիտացիոն չափումների որակի, տարածական բաշխվածության և խտության ազդեցությունները վերջնական մոդելի ճշգրտության վրա։ Տվյալների անհավասար բաշխվածության պայմաններում կարևորվում են մաթեմատիկական մշակման և ինտերպոլյացիայի համապատասխան մեթոդները։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում թվային ռելիեֆային մոդելների օգտագործումը։ Լեռնային տարածքներում տեղանքի զանգվածների ազդեցությունը գրավիտացիոն դաշտի վրա կարող է նշանակալի լինել, ուստի ռելիեֆի մանրամասն հաշվառումը նպաստում է քվազիգեոիդի հաշվարկային մակերևույթի ճշգրտմանը։ Քննության են առնվում ռելիեֆային տվյալների տարածական լուծաչափի և ճշգրտության ազդեցությունները ստացվող արդյունքների վրա, ինչպես նաև բարձր լեռնային և բարդ ռելիեֆ ունեցող շրջաններում համապատասխան ուղղումների կիրառման անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գլոբալ գրավիտացիոն մոդելների և տեղային տվյալների համատեղ կիրառմանը։ Գլոբալ մոդելները հնարավորություն են տալիս ներկայացնել Երկրի գրավիտացիոն դաշտի ընդհանուր կառուցվածքը, իսկ տեղական գեոդեզիական և գրավիմետրական չափումները լրացնում են դրանք տարածաշրջանային մանրամասներով։ Այս տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել Հայաստանի տարածքին առավել համապատասխան բարձր ճշգրտության մոդել։ Քննության են առնվում նաև մաթեմատիկական հաշվարկների, վիճակագրական գնահատման և տարածական մոդելավորման մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել չափումների սխալների ազդեցությունը և ստանալ առավել հուսալի արդյունքներ։ Մոդելի արդիականացման կարևոր փուլ է դրա անկախ ստուգումն ու ճշգրտության գնահատումը։ Այդ նպատակով կարող են օգտագործվել հայտնի բարձրություններով գեոդեզիական կետեր, նիվելիրային տվյալներ և GNSS չափումներ։ Հաշվարկված և փաստացի հայտնի արժեքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել մոդելի մնացորդային սխալները, բացահայտել տարածքային շեղումները և որոշել այն շրջանները, որտեղ անհրաժեշտ են լրացուցիչ չափումներ կամ հաշվարկային մեթոդների կատարելագործում։ Առանձին նշանակություն է տրվում պետական գեոդեզիական ցանցի տվյալների օգտագործմանը և արդիականացմանը։ Ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների ինտեգրումը ավանդական գեոդեզիական ցանցերի հետ հնարավորություն է տալիս բարձրացնել տարածական տվյալների միասնականությունը և պարզեցնել տարբեր ժամանակներում ու տարբեր տեխնոլոգիաներով կատարված չափումների համադրումը։ Քվազիգեոիդի արդիականացված մոդելը կարող է նպաստել բարձրությունների որոշման գործընթացի արագացմանը՝ որոշ խնդիրներում նվազեցնելով երկարատև դասական նիվելիրային աշխատանքների անհրաժեշտությունը։ Դիտարկվում է մոդելի կիրառությունը քարտեզագրության բնագավառում, որտեղ տարածական տվյալների ճշգրտությունը կարևոր պայման է տեղագրական քարտեզների, թվային քարտեզագրական նյութերի և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի ձևավորման համար։ Բարձրությունների միասնական և ճշգրիտ հիմքը հնարավորություն է տալիս բարելավել տեղանքի ռելիեֆի ներկայացումը, տարբեր աղբյուրներից ստացված տարածական տվյալների համադրելիությունը և քարտեզագրական արտադրանքի ընդհանուր որակը։ Կարևորվում է նաև մոդելի կիրառումը ինժեներական գեոդեզիայում։ Ճանապարհների, կամուրջների, շենքերի, հիդրոտեխնիկական կառույցների և այլ ենթակառուցվածքների նախագծման ու շինարարության ժամանակ անհրաժեշտ է բարձրությունների ճշգրիտ որոշում։ Արբանյակային չափումների և համապատասխան քվազիգեոիդային մոդելի համատեղ կիրառումը կարող է բարձրացնել դաշտային աշխատանքների արդյունավետությունը և արագացնել անհրաժեշտ բարձրաչափական տվյալների ստացումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կադաստրային և հողաշինարարական աշխատանքներում կիրառման հնարավորություններին։ Միասնական տարածական հենքի առկայությունը նպաստում է տարբեր տվյալների փոխհամադրելիությանը, տարածքների ճշգրիտ քարտեզագրմանը և գեոդեզիական տեղեկատվական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարմանը։ Դիտարկվում է նաև մոդելի նշանակությունը ժամանակակից գեոդինամիկական և երկրագիտական ուսումնասիրությունների համար, որտեղ բարձր ճշգրտության տարածական չափումները կարող են օգտագործվել երկրակեղևի շարժումների և ժամանակային փոփոխությունների դիտարկման նպատակով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է կիրառման արդյունավետության գնահատումը։ Այն ներառում է ոչ միայն ստացվող բարձրությունների ճշգրտության, այլև աշխատանքների ժամանակատարության, չափումների ծավալի և տեխնոլոգիական կազմակերպման գնահատում։ Եթե արդիականացված մոդելը հնարավորություն է տալիս GNSS չափումների հիման վրա անհրաժեշտ ճշգրտությամբ ստանալ գործնական բարձրություններ, ապա որոշ գեոդեզիական խնդիրների լուծումը կարող է իրականացվել ավելի արագ և արդյունավետ եղանակով։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ մոդելի կիրառելիությունը պետք է գնահատվի կոնկրետ աշխատանքների համար սահմանված ճշգրտության պահանջների համաձայն։ Առանձին նշանակություն է տրվում մոդելի պարբերական արդիականացման անհրաժեշտությանը։ Նոր գրավիմետրական չափումների, ավելի ճշգրիտ արբանյակային տվյալների, թվային ռելիեֆային մոդելների և գեոդեզիական ցանցի նոր դիտարկումների կուտակումը հնարավորություն է տալիս շարունակաբար բարձրացնել դրա ճշգրտությունը։ Այդ պատճառով քվազիգեոիդի մոդելավորումը դիտարկվում է ոչ թե որպես մեկանգամյա հաշվարկ, այլ որպես տվյալների շարունակական համալրում և գիտատեխնիկական զարգացում պահանջող գործընթաց։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայաստանի տարածքի գրավիտացիոն դաշտի և բարձրությունների համակարգի առավել ճշգրիտ ներկայացման մեթոդների կատարելագործմամբ, իսկ կիրառական նշանակությունը՝ ժամանակակից արբանյակային գեոդեզիայի հնարավորությունների արդյունավետ օգտագործմամբ։ Արդիականացված մոդելի կիրառումը կարող է նպաստել գեոդեզիական չափումների միասնականության բարձրացմանը, քարտեզագրական աշխատանքների կատարելագործմանը, տարածական տվյալների որակի բարելավմանը և տարբեր ինժեներական ու գիտական խնդիրների առավել արդյունավետ լուծմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գեոդեզիայի, քարտեզագրության, ֆիզիկական գեոդեզիայի, գրավիմետրիայի, գեոինֆորմատիկայի և արբանյակային դիրքորոշման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ գրող Գուրգեն Մահարու արձակի գեղարվեստական համակարգի առանձնահատկություններին՝ կենտրոնանալով նրա ստեղծագործությունների կառուցվածքային, լեզվական և գաղափարական շերտերի վերլուծության վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է Մահարու արձակին բնորոշ պատկերային մտածողությունը, որի միջոցով առօրյա իրականությունը ներկայացվում է խորքային հոգեբանական և գեղարվեստական մեկնաբանություններով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա լեզվական ոճին՝ հարուստ փոխաբերություններով, նուրբ հեգնանքով և հուզական լարվածությամբ, որոնք ձևավորում են հեղինակային յուրօրինակ ձայն։ Վերլուծվում են նաև թեմատիկ հիմնական ուղղությունները՝ մարդու ներաշխարհի հակասությունները, պատմական և սոցիալական իրականության ազդեցությունը անհատի ճակատագրի վրա, ինչպես նաև հիշողության և փորձառության դերակատարությունը ստեղծագործական կառուցվածքում։ Աշխատությունը ընդգծում է Մահարու արձակի պոետիկայի բազմաշերտ բնույթը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևի և բովանդակության փոխազդեցությունները ստեղծում խորապես անհատական և միաժամանակ համամարդկային գրական աշխարհ։