Симфоническое творчество Тиграна Чухаджяна

Другие предметы

Հեղինակներ Շ. Մ. Գրիգորյանը, Ա. Ց. Խաչատրյանը և Մինաը գրքում ներկայացնում են երկրագործական գործընթացների մեխանիկայի հիմնական սկզբունքները՝ ընդգրկելով հողի մշակման ժամանակ առաջացող դիմադրությունները, աշխատանքային օրգանների շարժման օրենքները, էներգիայի ծախսը և մեքենաների արդյունավետության հաշվարկման հիմքերը։ Աշխատությունը բացատրում է, թե ինչպես են մեխանիկական ուժերը և շարժման պարամետրերը ազդում հողի մշակման որակի, մեքենաների արտադրողականության և էներգետիկ արդյունավետության վրա՝ ձևավորելով գիտական հիմք գյուղատնտեսական տեխնիկայի ճիշտ նախագծման և շահագործման համար։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են տարբեր աշխատանքային օրգանների փոխազդեցությունը հողի հետ, տրակտորային ագրեգատների շարժման դինամիկան, սահքի, շփման և դիմադրության ուժերի ազդեցությունը, ինչպես նաև մեխանիկական համակարգերի օպտիմալացման ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս գնահատել մեքենաների արդյունավետությունը և նվազեցնել էներգիայի կորուստները տարբեր դաշտային պայմաններում։ Աշխատությունը ներառում է նաև գործնական կիրառություններ՝ կապված հողամշակման մեքենաների նախագծման և կարգավորման հետ, ինչը կարևոր է ժամանակակից մեքենայացված գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական ինժեներների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները երկրագործության մեխանիկական հիմքերի և գյուղատնտեսական տեխնիկայի արդյունավետության բարձրացման ոլորտում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Իրանի Հյուսիսային Զագրոսի անտառներում տարածված կաղնու երեք տեսակների քանակական էկոլոգիական առանձնահատկությունների և տարածական բաշխման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում անտառային բուսականությունը դիտարկվում է որպես բարդ էկոլոգիական համակարգ, որի կառուցվածքի և տեսակային կազմի ձևավորման վրա միաժամանակ ազդում են տեղանքի բարձրությունը, ռելիեֆը, լանջերի դիրքադրությունը, հողի հատկությունները, խոնավությունը, ջերմաստիճանը և այլ միջավայրային գործոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Quercus brantii, Quercus libani և Quercus infectoria տեսակների տարածման առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել դրանց էկոլոգիական պահանջների և բնակավայրային նախընտրությունների հնարավոր տարբերությունները։ Քանակական էկոլոգիայի մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեսակների հանդիպման հաճախականությունը, խտությունը, տարածական կառուցվածքը և դրանց կապը միջավայրի տարբեր բնութագրերի հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարածական բաշխման մոդելների ձևավորումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել առանձին տեսակների համար առավել համապատասխան տարածքների տեղաբաշխումը և բացահայտել դրանց տարածման վրա առավել նշանակալի ազդեցություն ունեցող էկոլոգիական գործոնները։ Կարևորվում է դաշտային դիտարկումների և աշխարհագրական տեղեկատվության համադրումը՝ բուսականության տարածման օրինաչափությունները տարածական տեսանկյունից ներկայացնելու համար։ Ուսումնասիրվում են նաև տարբեր բարձրությունների, լանջերի թեքության և կողմնադրության պայմաններում կաղնու տեսակների հանդիպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հողային և կլիմայական պայմանների հնարավոր ազդեցությունը դրանց տարածման սահմանների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեսակների միջև տարածական համընկնումներին և տարբերություններին, ինչը կարող է օգնել հասկանալու դրանց էկոլոգիական խորշերի առանձնահատկությունները և անտառային համայնքներում ունեցած դիրքը։ Տարածական մոդելավորումը կարող է կիրառվել նաև այն տարածքների բացահայտման համար, որտեղ բնական պայմանները տեսականորեն նպաստավոր են տվյալ տեսակների պահպանման կամ բնական վերականգնման համար։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես Զագրոսի անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքի և կենսաբազմազանության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ծառատեսակների տարածման օրինաչափությունների իմացությունը կարող է նպաստել անտառային ռեսուրսների գիտականորեն հիմնավորված կառավարմանը։ Քանակական տվյալների, էկոլոգիական ցուցանիշների և տարածական վերլուծության համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող տեսակների տարածման պայմանների և միջավայրի հետ դրանց փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն անտառների պահպանության, բնական վերականգնման, տարածքային պլանավորման և կենսաբազմազանության կառավարման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով անտառագիտության, բույսերի էկոլոգիայի, կենսաաշխարհագրության և տարածական էկոլոգիական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Политология

Աշխատանքը նվիրված է Ղարաբաղյան հակամարտության շրջանակում զսպման քաղաքականության և ռազմավարության ուսումնասիրությանը՝ հակամարտության զարգացման, կողմերի փոխհարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի համատեքստում։ Հետազոտության հիմքում «զսպման» հասկացությունն է՝ որպես հակառակորդի գործողությունները կանխելու կամ սահմանափակելու նպատակով քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմական, տնտեսական և այլ միջոցների համակցություն։ Աշխատանքը կարող է դիտարկել, թե ինչպես են ուժերի հարաբերակցությունը, ռազմական ներուժը, արտաքին դերակատարների ներգրավվածությունը և միջազգային միջնորդական գործընթացները ազդել հակամարտության դինամիկայի վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հակամարտության պատմական և քաղաքական նախադրյալների ներկայացումը։ Ղարաբաղյան հակամարտությունը ձևավորվել է Խորհրդային Միության վերջին տարիներին սրված ազգային-քաղաքական հակասությունների պայմաններում և հետագայում վերածվել լայնածավալ զինված հակամարտության։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հակամարտությունը ձեռք բերեց միջազգային անվտանգության խնդիրների բնույթ՝ ներգրավելով ոչ միայն անմիջական կողմերին, այլև տարածաշրջանային և միջազգային մի շարք դերակատարների։ Այս համատեքստում զսպման քաղաքականության ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել ինչպես տեղային, այնպես էլ տարածաշրջանային ուժերի փոխազդեցությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել ռազմական զսպման դերը։ Ռազմական ներուժը հակամարտող կողմերի համար կարող է ծառայել որպես հակառակորդի գործողությունները սահմանափակելու միջոց, սակայն դրա արդյունավետությունը կախված է ուժերի հարաբերակցությունից, ռազմական տեխնոլոգիաներից, զորքերի պատրաստվածությունից, ռազմավարական հաղորդակցությունից և արտաքին աջակցության հնարավորություններից։ Միաժամանակ ռազմական զսպումը կարող է ունենալ երկակի բնույթ․ այն կարող է նվազեցնել լայնածավալ գործողությունների հավանականությունը, բայց ուժերի հարաբերակցության փոփոխության կամ փոխադարձ սպառնալիքների աճի դեպքում կարող է նաև նպաստել լարվածության սրմանը։ Առանձին նշանակություն ունի քաղաքական և դիվանագիտական զսպման ուսումնասիրությունը։ Միջազգային միջնորդությունը, բանակցային գործընթացները, հրադադարի պահպանման մեխանիզմները և միջազգային կազմակերպությունների ներգրավվածությունը կարող են դիտարկվել որպես հակամարտության ռազմական էսկալացիան սահմանափակելու միջոցներ։ Այս տեսանկյունից կարևոր է ուսումնասիրել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով արտաքին դերակատարները փորձել են կանխել լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսումը և կողմերին պահել բանակցային գործընթացի շրջանակում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանային տերությունների դերակատարությանը։ Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության վրա ազդել են հարևան պետությունների ռազմաքաղաքական շահերը, տնտեսական կապերը, էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերը և անվտանգության համակարգերը։ Այդ պատճառով Ղարաբաղյան հակամարտության զսպման մեխանիզմները չեն կարող ամբողջությամբ ուսումնասիրվել միայն հակամարտության անմիջական կողմերի հարաբերությունների շրջանակում։ Կարևոր է նաև հաշվի առնել արտաքին ռազմական և քաղաքական աջակցության ազդեցությունը։ Զենքի մատակարարումները, ռազմական համագործակցությունը, դիվանագիտական աջակցությունը և ռազմավարական գործընկերությունները կարող են փոխել կողմերի գնահատականները սեփական հնարավորությունների և հակառակորդի ներուժի վերաբերյալ։ Այդ հանգամանքը կարող է ազդել ինչպես զսպման արդյունավետության, այնպես էլ հակամարտության ուժային հավասարակշռության վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է զսպման և էսկալացիայի փոխհարաբերության բացահայտումը։ Զսպման ռազմավարության արդյունավետությունը մեծապես կախված է հակառակորդի կողմից ազդանշանների ճիշտ ընկալումից։ Եթե կողմերից մեկը մյուսի գործողությունները ընկալում է որպես պաշտպանական, սահմանափակող կամ կանխարգելիչ, հնարավոր է պահպանել հարաբերական կայունություն։ Սակայն նույն գործողությունները կարող են ընկալվել որպես ագրեսիվ կամ նախահարձակ և հանգեցնել փոխադարձ սպառնալիքների ուժեղացման։ Այդ պատճառով ռազմավարական հաղորդակցությունը, վստահության միջոցները և ճգնաժամային իրավիճակներում կապի մեխանիզմները կարևոր բաղադրիչներ են։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև միջազգային իրավունքի դերը։ Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ միջազգային մոտեցումները ներառում են տարածքային ամբողջականության, ժողովուրդների ինքնորոշման, ուժի չկիրառման և վեճերի խաղաղ կարգավորման սկզբունքների տարբեր մեկնաբանություններ։ Այս սկզբունքների փոխհարաբերությունը երկար ժամանակ եղել է բանակցային գործընթացի առանցքային խնդիրներից մեկը։ Հետևաբար զսպման քաղաքականության իրավական և դիվանագիտական սահմանների ուսումնասիրությունը կարևոր է հակամարտության կարգավորման հնարավոր մեխանիզմները հասկանալու համար։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել հրադադարի պահպանման խնդրին։ Հրադադարը կարող է դիտարկվել որպես ժամանակավոր զսպման մեխանիզմ, որը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ռազմական գործողությունների ինտենսիվությունը և պայմաններ ստեղծել բանակցությունների համար։ Սակայն դրա երկարաժամկետ արդյունավետությունը կախված է վերահսկման, փոխադարձ վստահության և խախտումների արձագանքման գործուն մեխանիզմների առկայությունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև հակամարտության տարբեր փուլերում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը զսպման ռազմավարությունների վրա։ Ռազմական տեխնոլոգիաների զարգացումը, սպառազինությունների ձեռքբերումը, տնտեսական հնարավորությունների տարբերությունները և արտաքին դաշնակիցների քաղաքականությունը կարող են փոխել նախկին հավասարակշռությունը։ Այդ պատճառով զսպումը ստատիկ երևույթ չէ և պահանջում է կողմերի կարողությունների ու ռազմավարական նպատակների շարունակական վերագնահատում։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է հակամարտությունների կանխարգելման և անվտանգության քաղաքականության մշակման հետ։ Ղարաբաղյան հակամարտության օրինակով զսպման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել հասկանալու, թե ինչ պայմաններում են աշխատում ռազմական և ոչ ռազմական զսպման գործիքները, ինչ գործոններ են նպաստում դրանց արդյունավետությանը և որոնք կարող են հանգեցնել դրանց ձախողմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Ղարաբաղյան հակամարտության զսպումը դիտարկում է որպես բազմաշերտ գործընթաց, որտեղ փոխկապակցված են ռազմական ուժը, դիվանագիտությունը, միջազգային միջնորդությունը, տարածաշրջանային ուժերի շահերը, միջազգային իրավունքը և ռազմավարական հաղորդակցությունը։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հակամարտության դինամիկան ուսումնասիրել ոչ միայն ռազմական գործողությունների, այլև դրանց կանխարգելման, սահմանափակման և քաղաքական կառավարման տեսանկյունից։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության կարևորագույն ուղղություններից մեկի։ Վերլուծվում են Արցախի տարածքում ձևավորված եկեղեցական և վանական համալիրների կառուցվածքային, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց տեղը հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանուր համակարգում։ Ուսումնասիրվում են շինարարական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները, քանդակային և դեկորատիվ տարրերը, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը ճարտարապետական կերպարի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման ընթացքը, դրա կապը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության այլ կենտրոնների հետ և նշանակությունը ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության բազմազանության, պատմական ժառանգության և գեղարվեստական արժեքների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Математика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է սահմանափակ ուռուցիկ մարմինների համար կողմնորոշումից կախված լարային երկարությունների բաշխման (orientation dependent chord length distribution) և կովարիոգրամի (covariogram) տեսությանը՝ ընդգծելով ստոխաստիկ երկրաչափության և ինտեգրալ երկրաչափության հիմնարար խնդիրները։ Աշխատությունը վերլուծում է ուռուցիկ մարմինների ներսում պատահական ուղղություններով գծված լարերի երկարությունների վիճակագրական հատկությունները, դրանց բաշխման ֆունկցիաները և երկրաչափական ինվարիանտների հետ կապը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կովարիոգրամի՝ որպես բազմության և դրա տեղափոխված պատկերի հատման ծավալի ֆունկցիայի, կառուցվածքային հատկություններին, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես է մարմնի ձևը վերականգնվում այդ ֆունկցիոնալ տվյալներից։ Ուսումնասիրությունը ներառում է նաև ուղղորդված չափումների (anisotropic measures) կիրառությունը, վերականգնման խնդիրները և եզակիության պայմանները բարձրաչափ տարածություններում։

История

Աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական, գաղափարական և հասարակական գործընթացների վրա՝ փորձելով բացահայտել այն նախադրյալները, որոնց պայմաններում ձևավորվեց հայ բնակչության նկատմամբ զանգվածային բռնության և բնաջնջման քաղաքականությունը։ Քննության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում XIX դարի վերջից կայսրությունում խորացող ներքին ճգնաժամերը, ազգային հարցերը, կենտրոնացման քաղաքականությունը, ժողովրդագրական փոփոխությունները և տարբեր ժողովուրդների կարգավիճակի շուրջ առաջացած հակասությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետևել այն գաղափարական պատկերացումների զարգացմանը, որոնց միջոցով քրիստոնյա և հատկապես հայ բնակչությունը որոշ քաղաքական շրջանակներում աստիճանաբար ներկայացվում էր որպես պետական անվտանգության կամ տարածքային ամբողջականության խնդիր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն երիտթուրքական շարժման վերափոխումները, իշխանության կենտրոնացման գործընթացները, ազգայնական գաղափարախոսության ազդեցությունը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ստեղծած արտակարգ քաղաքական միջավայրը։ Քննվում է նաև այն հարցը, թե զանգվածային բռնության քաղաքականությունը որքանով էր ձևավորվում նախորդ տասնամյակների քաղաքական փորձի, վարչական մեխանիզմների, բռնությունների և ժողովրդագրական վերափոխումների շարունակականության պայմաններում։ Աղբյուրագիտական առումով նման հետազոտությունը կարող է համադրել օսմանյան պետական փաստաթղթեր, դիվանագիտական հաղորդագրություններ, հյուպատոսական զեկույցներ, ժամանակակիցների վկայություններ, մամուլ, հուշագրություններ և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր աղբյուրների հնարավոր կողմնակալությունները քննադատաբար գնահատելով։ Կարևոր խնդիր է որոշումների ընդունման տարբեր մակարդակների՝ կենտրոնական իշխանության, կուսակցական կառույցների, տեղական վարչակազմերի և այլ դերակատարների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում բռնության գաղափարական հիմնավորման, բնակչության տեղահանման և ժողովրդագրական վերակազմավորման քաղաքականության փոխկապակցվածությանը։ Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ կենտրոնանում է ոչ միայն իրադարձությունների ընթացքի, այլև դրանց քաղաքական ու գաղափարական նախապատմության վրա՝ հնարավորություն տալով հասկանալու զանգվածային հանցագործության ձևավորման երկարաժամկետ և անմիջական գործոնների փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ այն ընդգրկվում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի պատմության, Հայկական հարցի, ցեղասպանագիտության և զանգվածային բռնության պատմական մեխանիզմների ուսումնասիրության շրջանակում։