Синтез, in vitro и in silico исследование антихолинэстеразных свойств производных хромофора зеленого флуоресцентного белка

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Ազատ գետի ավազանի բուսական աշխարհի բազմազանության, բուսական համակեցությունների կառուցվածքի, տարածման օրինաչափությունների և բնական բուսական պաշարների պահպանության ու արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարածքի ֆլորիստիկական կազմի բացահայտման, բուսատեսակների կարգաբանական պատկանելության, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և տարբեր բնական պայմաններում դրանց տարածվածության գնահատման վրա։ Գետի ավազանը դիտարկվում է որպես միասնական բնական համակարգ, որտեղ բարձրության, ռելիեֆի, կլիմայական պայմանների, հողային ծածկույթի, ջրային ռեժիմի և մարդու տնտեսական գործունեության փոխազդեցությունը պայմանավորում է բուսական աշխարհի ձևավորումն ու տարածական տարբերակումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնացվում են տարածքում հանդիպող բույսերի հիմնական կարգաբանական խմբերը, ընտանիքներն ու ցեղերը, գնահատվում է տեսակային հարստությունը և բացահայտվում են ֆլորայի բնորոշ առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է տեղական, հազվագյուտ, սահմանափակ տարածում ունեցող և պահպանության կարիք ունեցող տեսակների հայտնաբերումը, քանի որ դրանց առկայությունը կարևոր ցուցանիշ է տարածքի կենսաբազմազանության և բնապահպանական արժեքի գնահատման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում էնդեմիկ և ռելիկտային տարրերին, ինչպես նաև այն տեսակներին, որոնց պոպուլյացիաները կարող են զգայուն լինել բնական միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ։ Ֆլորիստիկական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև տարբեր աշխարհագրական ծագում ունեցող բուսատեսակների հարաբերակցությունը և բացահայտել ուսումնասիրվող տարածքի կապերը Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների բուսաշխարհագրական միավորների հետ։ Քննության են առնվում բույսերի կենսաձևերը, էկոլոգիական խմբերը և տարբեր միջավայրային պայմաններին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է բուսականության ուղղաձիգ գոտիականությունը՝ հաշվի առնելով գետի ավազանի բարձրությունների տարբերությունները և դրանց հետ կապված ջերմաստիճանային, խոնավության ու հողային պայմանների փոփոխությունները։ Տարբեր բարձրադիր գոտիներում ձևավորված բուսական համակեցությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բուսական ծածկույթի տարածական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա են անտառային, թփուտային, մարգագետնային, տափաստանային, ժայռային, ջրային և մերձջրային բուսականության տիպերը՝ կախված տարածքի բնական պայմաններից։ Դիտարկվում են դրանց տեսակային կազմը, կառուցվածքը, գերակշռող տեսակները և էկոլոգիական նշանակությունը։ Գետի և դրա վտակների հարակից հատվածներում ձևավորված բուսականությունը գնահատվում է նաև ջրային էկոհամակարգերի կայունության տեսանկյունից, քանի որ մերձափնյա բուսական ծածկույթը մասնակցում է հողերի պահպանությանը, էրոզիոն գործընթացների սահմանափակմանը և բազմաթիվ կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերի ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությանը։ Գյուղատնտեսությունը, արածեցումը, բնակավայրերի և ենթակառուցվածքների զարգացումը, հանգստի ու զբոսաշրջային գործունեությունը, բուսական ռեսուրսների հավաքը և հողօգտագործման փոփոխությունները կարող են տարբեր աստիճանի ազդեցություն ունենալ բնական բուսականության կառուցվածքի և տեսակային կազմի վրա։ Քննության են առնվում բուսական ծածկույթի խախտման հնարավոր դրսևորումները, բնական համակեցությունների փոխակերպումը և այն պայմանները, որոնց դեպքում կարող է նվազել որոշ տեսակների տարածվածությունն ու վերարտադրության հնարավորությունը։ Միաժամանակ գնահատվում են բնական վերականգնման գործընթացները և տարբեր համակեցությունների դիմադրողականությունը արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում օգտակար բույսերի ուսումնասիրությանը։ Տարածքում հանդիպող դեղաբույսերը, սննդային, կերային, մեղրատու, եթերայուղատու, դեկորատիվ և այլ տնտեսական նշանակություն ունեցող տեսակները դիտարկվում են որպես բնական ռեսուրս, որի օգտագործումը պետք է համատեղվի պաշարների պահպանության և բնական վերարտադրության ապահովման հետ։ Գնահատվում են դրանց տարածվածությունը, հնարավոր պաշարները և օգտագործման հեռանկարները՝ բացառելով այնպիսի շահագործումը, որը կարող է հանգեցնել բնական պոպուլյացիաների նվազմանը կամ կենսամիջավայրերի խախտմանը։ Այս համատեքստում կարևորվում է կայուն բնօգտագործման սկզբունքների կիրառումը, ըստ որոնց տնտեսական արժեք ունեցող բուսական ռեսուրսների օգտագործումը պետք է հիմնված լինի գիտական գնահատման և պարբերական վերահսկողության վրա։ Առանձին ուղղություն է հազվագյուտ և վտանգված տեսակների պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Բացահայտվում են դրանց հիմնական կենսավայրերը, տարածման սահմանափակող գործոնները և հնարավոր սպառնալիքները։ Տեսակների պահպանության համար դիտարկվում են ինչպես բնական կենսավայրերում իրականացվող միջոցառումները, այնպես էլ անհրաժեշտության դեպքում բուսաբանական այգիներում, սերմերի հավաքածուներում կամ այլ վերահսկվող պայմաններում պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում է առավել արժեքավոր բուսական տարածքների առանձնացումը և դրանց նկատմամբ համապատասխան պահպանական ռեժիմի սահմանման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև հատուկ պահպանվող բնական տարածքների նշանակությունը տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանման գործում։ Բուսականության վիճակի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշել այն տարածքները, որոնք առանձնանում են բարձր տեսակային բազմազանությամբ, հազվագյուտ բույսերի առկայությամբ կամ յուրահատուկ բուսական համակեցություններով և կարող են առաջնահերթ նշանակություն ունենալ բնապահպանական ծրագրերի իրականացման համար։ Քննության է առնվում բուսականության երկարաժամկետ մոնիթորինգի անհրաժեշտությունը, քանի որ պարբերական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս ժամանակին բացահայտել տեսակային կազմի, պոպուլյացիաների վիճակի և բուսական ծածկույթի կառուցվածքի փոփոխությունները։ Նման տվյալները կարևոր են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները գնահատելու համար։ Ջերմաստիճանի և տեղումների ռեժիմի երկարաժամկետ փոփոխությունները կարող են ազդել բուսատեսակների տարածման սահմանների, ծաղկման և զարգացման ժամանակաշրջանների, ինչպես նաև բուսական համակեցությունների կառուցվածքի վրա։ Առանձին նշանակություն է տրվում ֆլորիստիկական և գեոբուսաբանական տվյալների քարտեզագրմանը։ Տեսակների և բուսականության տիպերի տարածական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կենսաբազմազանության կենտրոնները, խոցելի տարածքները և պահպանության համար առաջնահերթ հատվածները։ Այդպիսի տվյալները կարող են կիրառվել տարածքային պլանավորման, բնապահպանական գնահատումների և բնական ռեսուրսների կառավարման գործընթացներում։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր հիմք են նաև գետի ավազանի էկոհամակարգային ծառայությունների գնահատման համար։ Բուսական ծածկույթը մասնակցում է հողի պահպանությանը, ջրային ռեժիմի կարգավորմանը, ածխածնի կուտակմանը, կենսաբազմազանության պահպանմանը և բնական լանդշաֆտների ձևավորմանը, ուստի դրա վիճակը անմիջականորեն կապված է ամբողջ ավազանի էկոլոգիական կայունության հետ։ Պահպանության և օգտագործման հեռանկարների համատեղ դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել այնպիսի մոտեցումներ, որոնց դեպքում բնական պաշարների տնտեսական և հասարակական օգտագործումը չի հակասում կենսաբազմազանության երկարաժամկետ պահպանությանը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տարածքի ֆլորայի և բուսականության վերաբերյալ տվյալների համակարգմամբ, տեսակային կազմի ու բուսական համակեցությունների օրինաչափությունների բացահայտմամբ և դրանց էկոլոգիական վիճակի գնահատմամբ։ Կիրառական նշանակությունը կապված է բնապահպանական կառավարման, բուսական ռեսուրսների կայուն օգտագործման, հազվագյուտ տեսակների պահպանության, տարածքային պլանավորման և բնության պահպանության միջոցառումների գիտական հիմնավորման հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բուսաբանության, ֆլորիստիկայի, գեոբուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի, կենսաբազմազանության պահպանության և բնօգտագործման ոլորտների հետազոտողների, բնապահպանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Առևտրի տնտեսական օգուտները պայմանավորված են նրանով, որ այն նպաստում է ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխմանը, արտադրության մասնագիտացման խորացմանը և ընդհանուր բարեկեցության աճին՝ ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում, քանի որ երկրների և տնտեսավարող սուբյեկտների միջև ապրանքների ու ծառայությունների փոխանակումը թույլ է տալիս յուրաքանչյուր կողմին կենտրոնանալ այն ապրանքների արտադրության վրա, որոնցում ունի համեմատական առավելություն, ինչի արդյունքում բարձրանում է արտադրողականությունը և նվազում է արտադրության ընդհանուր ծախսը։ Առևտուրը նաև ընդլայնում է սպառողական ընտրությունը՝ հնարավորություն տալով մարդկանց օգտվել ավելի լայն տեսականու ապրանքներից և ծառայություններից, որոնք հնարավոր չէ կամ անարդյունավետ է արտադրել տեղական պայմաններում, միաժամանակ խթանելով մրցակցությունը, ինչը ստիպում է արտադրողներին բարելավել որակը և նվազեցնել գները։ Բացի այդ, միջազգային առևտուրը նպաստում է տեխնոլոգիաների, գիտելիքների և նորարարությունների տարածմանը, քանի որ երկրների միջև տնտեսական կապերը արագացնում են առաջադեմ փորձի փոխանցումը և արտադրական գործընթացների արդիականացումը, ինչը երկարաժամկետ հեռանկարում նպաստում է տնտեսական աճին։ Առևտրի զարգացման արդյունքում ձևավորվում են նաև նոր աշխատատեղեր, ընդլայնվում են արդյունաբերական և ծառայությունների ոլորտները, աճում են պետական եկամուտները հարկերի և մաքսատուրքերի միջոցով, իսկ տնտեսությունները դառնում են ավելի ինտեգրված և դիմակայուն արտաքին շուկաների փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ, առևտուրը հանդիսանում է տնտեսական զարգացման հիմնական շարժիչ ուժերից մեկը, որը բարձրացնում է արդյունավետությունը, խթանում մրցակցությունը և նպաստում հասարակությունների կենսամակարդակի բարելավմանը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է հանցագործություն կատարած անձի բռնման ընթացքում վնաս պատճառելու քրեաիրավական կարգավորման ուսումնասիրությանը, դրա ժամանակակից վիճակի գնահատմանը և հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում տվյալ իրավական ինստիտուտը դիտարկվում է քրեական իրավունքի այն կառուցակարգերի համատեքստում, որոնք որոշակի պայմանների առկայության դեպքում կարող են բացառել արարքի հանցավորությունը կամ ազդել դրա իրավական գնահատման վրա։ Վերլուծվում են անձին բռնելու իրավաչափ նպատակը, անհրաժեշտության և համաչափության պահանջները, ինչպես նաև այն իրավական սահմանները, որոնց շրջանակում հնարավոր է հարկադրանքի կիրառում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բռնման անհրաժեշտության և պատճառված վնասի բնույթի միջև հարաբերակցությանը, քանի որ իրավական գնահատման համար կարևոր է տարբերակել իրավաչափ գործողությունը սահմանազանցումից։ Քննության են առնվում այն հանգամանքները, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ կիրառված միջոցների իրավաչափությունը որոշելիս՝ ստեղծված իրավիճակը, վտանգի բնույթը, անձի վարքագիծը և այլ փաստական պայմաններ։ Ուսումնասիրվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության և հանցանք կատարած անձի բռնման ընթացքում վնաս պատճառելու ինստիտուտների տարբերություններն ու փոխհարաբերությունները, քանի որ դրանց նպատակները և կիրառման իրավական հիմքերը կարող են տարբերվել։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող քրեական օրենսդրության համապատասխան դրույթների, իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանման խնդիրների և տեսական մոտեցումների համադրումը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքացու և իրավապահ մարմինների գործողությունների իրավական գնահատման առանձնահատկություններին, մարդու իրավունքների պաշտպանության պահանջներին և պետական հարկադրանքի սահմաններին։ Համեմատական իրավական ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև այլ երկրների համապատասխան կարգավորումները՝ տարբեր մոդելների առավելություններն ու խնդիրները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատության արդյունքում առանձնացվում են օրենսդրական ձևակերպումների հստակեցման, իրավակիրառ պրակտիկայի միասնականության ապահովման և իրավաչափ ու անհամաչափ գործողությունների տարբերակման չափանիշների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ գործունեության համար՝ նպաստելով անձի բռնման իրավական հիմքերի, թույլատրելի սահմանների և պատասխանատվության պայմանների առավել հստակ ու համակարգված ընկալմանը։

Другие предметы

ԱՄՆ-ի կենսական շահերը Հարավային Կովկասում ձևավորվում են տարածաշրջանի ռազմավարական դիրքի, էներգետիկ ռեսուրսների և մեծ տերությունների մրցակցության համատեքստում։ Հարավային Կովկասը հանդիսանում է կապող օղակ Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի միջև, ինչը այն դարձնում է կարևոր տարանցիկ գոտի ինչպես էներգակիրների, այնպես էլ առևտրային միջանցքների համար։ ԱՄՆ-ի համար այստեղ առանցքային նշանակություն ունի Կասպից ավազանի էներգետիկ պաշարների՝ նավթի և գազի արտահանման դիվերսիֆիկացումը դեպի Եվրոպա՝ նվազեցնելով Եվրոպայի կախվածությունը մեկ մատակարարից, հատկապես Ռուսաստանից։ Այս նպատակով ԱՄՆ-ն աջակցել է տարբեր էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերի, որոնք շրջանցում են ավանդական վերահսկվող ուղիները։ Բացի էներգետիկ շահերից, տարածաշրջանը կարևոր է նաև անվտանգության քաղաքականության տեսանկյունից, քանի որ այստեղ հատվում են Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի ազդեցության գոտիները, և ԱՄՆ-ն փորձում է պահպանել ուժերի հավասարակշռություն՝ սահմանափակելով մրցակից ուժերի գերիշխանությունը։ Հարավային Կովկասի երկրներում՝ Վրաստանում, Հայաստանում և Ադրբեջանում, ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը տարբեր աստիճաններով ուղղված է ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացմանը, տնտեսական բարեփոխումների աջակցությանը և տարածաշրջանային կայունության պահպանմանը։ Վրաստանը դիտվում է որպես արևմտյան ինտեգրման ամենաակտիվ գործընկեր, Հայաստանը՝ ավելի բարդ բազմավեկտոր քաղաքականությամբ երկիր, իսկ Ադրբեջանը՝ էներգետիկ ռեսուրսների և ռազմավարական համագործակցության տեսանկյունից կարևոր գործընկեր։ ԱՄՆ-ի համար էական է նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ լարվածության կառավարումը, քանի որ դրանք կարող են սպառնալ էներգետիկ միջանցքներին և լայն տարածաշրջանային կայունությանը։ Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՆ-ի շահերը Հարավային Կովկասում միավորում են էներգետիկ անվտանգությունը, աշխարհաքաղաքական մրցակցության զսպումը և տարածաշրջանի երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։

Право

Շորթման համար քրեական պատասխանատվության հիմնախնդիրները վերաբերում են այդ հանցակազմի իրավական սահմանազատման, ապացուցման, որակման և պատժի համաչափության հարցերին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես տեսական քրեական իրավունքի, այնպես էլ դատական պրակտիկայի համար։ Շորթումը որպես հանցագործություն սովորաբար բնութագրվում է ուրիշի գույքը կամ գույքային իրավունքները բռնության սպառնալիքով, այլ հարկադրանքի միջոցներով կամ վախի մթնոլորտ ստեղծելով պահանջելու և ստանալու գործողություններով, սակայն դրա սահմանները հաճախ հատվում են հարակից հանցակազմերի՝ կողոպուտի, խարդախության կամ ինքնիրավչության հետ, ինչը բարդացնում է իրավական որակումը։ Հիմնախնդիրներից մեկը հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերի հստակ տարանջատումն է, մասնավորապես՝ սպառնալիքի իրականության, հոգեբանական հարկադրանքի աստիճանի և տուժողի կամքի վրա ազդեցության գնահատումը։ Դատական պրակտիկայում հաճախ դժվար է ապացուցել սպառնալիքի կոնկրետ բնույթը և դրա պատճառական կապը գույքային փոխանցման հետ, ինչը կարող է հանգեցնել տարբեր մեկնաբանությունների և անհամաչափ դատական որոշումների։ Մյուս կարևոր խնդիրն է պատժի անհամաչափությունը՝ կապված շորթման տարբեր ձևերի ծանրության գնահատման հետ, որտեղ անհրաժեշտ է հստակ տարբերակել պարզ, ծանրացուցիչ և կազմակերպված խմբի կողմից իրականացված դեպքերը։ Բացի այդ, արդի պայմաններում աճում են նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների միջոցով կատարվող շորթման դեպքերը՝ կիբերշորթում (cyber extortion), ինչը նոր մարտահրավերներ է ստեղծում իրավական կարգավորման համար, քանի որ պահանջվում են թվային ապացույցների հավաքման և վերլուծության հատուկ մեթոդներ։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև տուժողների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմների ապահովումը, որպեսզի նրանք չվախենան համագործակցել իրավապահ մարմինների հետ։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության գործունեության և Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ապահովման գործում դրա հնարավոր դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում կազմակերպությունը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային և միջազգային անվտանգության համակարգի բաղադրիչ՝ ուշադրություն դարձնելով դրա ձևավորման պատմությանը, նպատակներին, կառուցվածքին, անդամ պետությունների միջև ռազմաքաղաքական համագործակցության մեխանիզմներին և հավաքական անվտանգության սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի մասնակցության առանձնահատկությունները կազմակերպության շրջանակում և այն հնարավորությունները, որոնք կարող են կապված լինել պաշտպանական համագործակցության, ռազմական պատրաստվածության, տեղեկատվության փոխանակման, համատեղ միջոցառումների և ճգնաժամային իրավիճակներում փոխգործակցության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ ազգային անվտանգության վրա տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական իրավիճակի ազդեցությանը և այն հարցին, թե ինչ նշանակություն կարող են ունենալ բազմակողմ անվտանգության մեխանիզմները երկրի պաշտպանունակության և անվտանգության շահերի ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել կազմակերպության ռազմաքաղաքական կառույցները, հավաքական անվտանգության համակարգի գործնական հնարավորություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև անդամ պետությունների շահերի համադրման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի անվտանգության միջավայրի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային հակամարտությունները, արտաքին քաղաքական զարգացումները և անվտանգության սպառնալիքների փոփոխվող բնույթը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն կազմակերպության ֆորմալ նշանակությունը, այլև դրա իրական ազդեցության շրջանակը Հայաստանի անվտանգության քաղաքականության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել հավաքական անվտանգության մեխանիզմների արդյունավետությունը՝ անդամ պետությունների տարբեր քաղաքական առաջնահերթությունները, շահերի հնարավոր հակասությունները և կազմակերպության ներսում որոշումների կայացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ՀՀ անվտանգության քաղաքականության, միջազգային կազմակերպությունների և տարածաշրջանային անվտանգության համակարգերի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգության ոլորտի հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների և տարածաշրջանային քաղաքականությամբ զբաղվող փորձագետների համար։