Ещё в разделе Медицина

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հատոր 4

    Գիտական այս ժողովածուն հայագիտության և պատմական աղբյուրագիտության կարևոր աշխատություններից է, որը ներկայացնում է Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրության համար արժեքավոր օտարալեզու սկզբնաղբյուրներ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով թուրքական պատմագրական և ուղեգրական ժառանգությանը։ Հատորի հիմնական բովանդակությունը կազմում են օսմանյան նշանավոր ճանապարհորդ և պատմագիր Էվլիյա Չելեբիի հանրահայտ «Ուղեգրությունը»՝ ներկայացված մի քանի գրքերից բաղկացած ծավալուն նյութով։ Չելեբիի աշխատությունը XVII դարի օսմանյան աշխարհի, նրա քաղաքական, վարչական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքի մասին կարևոր վկայությունների ամբողջություն է, որն առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Հայաստանի և հայ բնակչության պատմական անցյալի լուսաբանման համար։ Ճանապարհորդի գրառումներում աշխարհագրական նկարագրությունները, քաղաքների ու բնակավայրերի մասին տեղեկությունները, պատմական հիշատակությունները, բնակչության կենցաղի, զբաղմունքների, սովորույթների, կրոնական կյանքի և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ դիտարկումները միավորվում են ժամանակաշրջանի բազմակողմանի պատկերի մեջ։ Հայաստանի և հայերի մասին հաղորդումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ բնակչության ներկայությունը տարածաշրջանի տարբեր բնակավայրերում, նրա հասարակական ու տնտեսական գործունեությունը, առօրյա կյանքը, մշակութային առանձնահատկությունները և հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած պատմական փոխհարաբերությունները։ Հատկապես կարևոր են այն տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են հայկական բնակավայրերին, քաղաքային միջավայրին, առևտրական կապերին, արհեստներին, ճանապարհներին, տեղական իշխանություններին և տարածաշրջանի պատմաաշխարհագրական նկարագրությանը։ Էվլիյա Չելեբիի ուղեգրական ժառանգությունն առանձնանում է իր ժամանակի համար բնորոշ նկարագրական հարուստ ոճով, պատմական տեղեկությունների, անձնական տպավորությունների, ժողովրդական պատմությունների, ավանդությունների և աշխարհագրական դիտարկումների համադրությամբ։ Նրա հաղորդումները հնարավորություն են տալիս ոչ միայն պատկերացում կազմելու XVII դարի տարածաշրջանային իրողությունների մասին, այլև ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին օսմանյան ճանապարհորդները ընկալում տարբեր ժողովուրդների, բնակավայրերի և մշակութային միջավայրերի առանձնահատկությունները։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հայ ժողովրդի պատմությունը դիտարկել ոչ միայն ազգային պատմագրության, այլև օտար հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների համադրման միջոցով։ Նման սկզբնաղբյուրները կարևոր նյութ են պատմական իրադարձությունների համեմատական քննության, տեղանունների և անձնանունների ուսումնասիրության, պատմական աշխարհագրության վերակազմության, միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի հասարակական հարաբերությունների բացահայտման համար։ Միաժամանակ դրանք արժեքավոր են թուրքագիտական, օսմանագիտական, արևելագիտական և ազգագրական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում են Օսմանյան կայսրության և հարակից տարածքների բազմազան պատմամշակութային միջավայրը։ Հատորը կարևոր տեղ ունի հայ ժողովրդի պատմական հիշողության պահպանման և գիտական շրջանառության մեջ օտար աղբյուրների ներգրավման գործում՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրողներին բացահայտելու հայկական պատմության այն կողմերը, որոնք արտացոլվել են այլ ժողովուրդների հեղինակների աշխատություններում։ Այն նախատեսված է պատմաբանների, արևելագետների, թուրքագետների, աղբյուրագետների, ազգագրագետների, հայագետների, ուսանողների և Հայաստանի ու հարևան ժողովուրդների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-11-17
    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հատոր 4
    Онлайн

    Биология

    Действие внешних электростатических полей на сперматогенез и структурно-функциональное состояние сперматозоидов

    Монография посвящена исследованию влияния внешних электростатических полей на процессы сперматогенеза и структурно-функциональное состояние сперматозоидов. В работе рассматриваются биологические механизмы воздействия электростатических факторов на репродуктивную систему, анализируются изменения, происходящие на клеточном и тканевом уровнях под влиянием различных режимов электростатического воздействия. Особое внимание уделяется оценке морфологических характеристик сперматозоидов, их подвижности, жизнеспособности, функциональной активности и способности к оплодотворению. На основе экспериментальных данных исследуются возможные физиологические и биохимические механизмы наблюдаемых эффектов, а также их зависимость от интенсивности и продолжительности воздействия электростатических полей. Работа содержит результаты лабораторных исследований, их статистический анализ и обсуждение значения полученных данных для репродуктивной биологии, медицины и экологии человека. Издание представляет интерес для специалистов в области физиологии, биофизики, репродуктивной медицины, клеточной биологии, экспериментальной медицины, а также для исследователей, изучающих влияние физических факторов окружающей среды на живые организмы.

    Обновлено. 2026-08-20
    Действие внешних электростатических полей на сперматогенез и структурно-функциональное состояние сперматозоидов
    Онлайн

    Лингвистика

    Ժամանակակից հայոց լեզու

    Գիրքը ներառում է՝ հայոց լեզվի հնչյունաբանության (ֆոնետիկա) և ձևաբանության (մորֆոլոգիա) հիմունքները, բառագիտության և բառապաշարի առանձնահատկությունները, շարահյուսական կառուցվածքները և նախադասությունների տեսակները, լեզվի զարգացման օրինաչափությունները և նորմերը, գրական հայերենի կանոնների համակարգված ներկայացում։ Այն օգտակար է՝ բուհերի լեզվաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար, հայոց լեզվի ուսուցիչների և մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հայերեն լեզվի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համարվում է հիմնարար աղբյուր՝ ժամանակակից հայոց լեզվի տեսական և գործնական ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-09-20
    Ժամանակակից հայոց լեզու
    Онлайн

    Религия

    Դավթի սաղմոսները

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսների ամբողջական ժողովածուն՝ հայ քրիստոնեական հոգևոր կյանքի և աստվածաշնչյան բանաստեղծական ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Սաղմոսներում միահյուսված են հավատքի, ապաշխարության, երախտագիտության, փառաբանության, վշտի, հույսի և աստվածային օգնության հայցման թեմաները։ Դրանք արտահայտում են մարդու հոգևոր ապրումների լայն շրջանակը՝ սկսած ուրախությունից ու երախտագիտությունից մինչև մեղքի գիտակցում, ներքին պայքար և դժվարությունների հաղթահարման ակնկալիք։ Բովանդակությամբ ժողովածուն ներառում է տարբեր բնույթի աղոթական երգեր․ մի հատվածներում փառաբանվում են Աստծո զորությունն ու արարչագործությունը, մյուսներում ընդգծվում են աստվածային ողորմածությունը, արդարությունը և մարդու՝ Աստծո նկատմամբ ունեցած պատասխանատվությունը։ Սաղմոսների գեղարվեստական առանձնահատկություններն են պատկերավոր խոսքը, կրկնությունները, հակադրությունները, խորհրդանշական արտահայտությունները և հուզական խորությունը, որոնք դրանց հաղորդում են միաժամանակ բանաստեղծական ու ծիսական նշանակություն։ Դարերի ընթացքում դրանք դարձել են եկեղեցական ժամերգության, պաշտամունքի և անհատական աղոթքի անբաժանելի մասը՝ ծառայելով որպես հոգևոր մխիթարության ու ինքնաքննության աղբյուր։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ճանաչելու աստվածաշնչյան աղոթքի ավանդույթը, հասկանալու քրիստոնեական հոգևոր մտածողության առանցքային գաղափարները և ուսումնասիրելու հայ եկեղեցական մշակույթում սաղմոսերգության տեղն ու նշանակությունը։ Այն կարևոր է նաև հայերեն աստվածաշնչյան հրատարակությունների և կրոնական գրականության պատմության տեսանկյունից։

    Обновлено. 2026-11-09
    Դավթի սաղմոսները
    Онлайн

    Лингвистика

    Фигура сравнения как особенность индивидуального стиля автора (на материале английского языка)

    Այս աշխատանքը նվիրված է համեմատության պատկերաձևի (ֆիգուրայի) ուսումնասիրությանը որպես հեղինակի անհատական ոճի կարևոր առանձնահատկություն՝ անգլերեն լեզվի նյութի հիման վրա։ Վերլուծության մեջ դիտարկվում է, թե ինչպես են համեմատական կառուցվածքները՝ «as…as», «like», «as if», ինչպես նաև ավելի բարդ և անուղղակի համեմատական ձևերը, օգտագործվում տարբեր հեղինակների կողմից ոչ միայն պատկերավոր արտահայտչականության համար, այլ նաև որպես ոճային ինքնության ձևավորման միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ համեմատությունը դուրս է գալիս զուտ լեզվական պարզ կառուցվածքի սահմաններից և դառնում է հեղինակային մտածողության, աշխարհընկալման և գեղարվեստական պատկերավորման համակարգի մաս։ Աշխատությունում վերլուծվում են տարբեր գրական ժանրերի օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է համեմատության ֆիգուրան նպաստում տեքստի էմոցիոնալ լարվածության, պատկերայնության և արտահայտչական խորության բարձրացմանը։ Միաժամանակ դիտարկվում են համեմատության և այլ ոճական միջոցների փոխազդեցությունները՝ մետաֆորայի, հիպերբոլայի և էպիտետի հետ, որոնք միասին ձևավորում են հեղինակի անհատական լեզվական ոճը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ համեմատության ֆիգուրան ոչ միայն լեզվական կառուցվածք է, այլև կարևոր գործիք է գրողի ոճական ինքնության և գեղարվեստական մտածողության բացահայտման համար:

    Обновлено. 2026-08-25
    Фигура сравнения как особенность индивидуального стиля автора (на материале английского языка)
    Онлайн

    Политология

    Սիոնիզմի և պանթուրքիզմի առնչությունները և դրանց սպառնալիքը Հայաստանի գոյությանը

    Աշխատությունը նվիրված է սիոնիզմի և պանթուրքիզմի գաղափարական ու քաղաքական ուղղությունների, դրանց պատմական ձևավորման, նպատակների և հնարավոր փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի և հայ ժողովրդի ազգային ու պետական գոյության հետ կապված հարցերին։ Հեղինակը դիտարկում է երկու տարբեր պատմական և գաղափարախոսական շարժումների ծագումը, զարգացման ընթացքը, քաղաքական նպատակադրումները և դրանց ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքի ու հարակից տարածաշրջանների քաղաքական գործընթացների վրա։ Սիոնիզմը ներկայացվում է որպես հրեական ազգային շարժում, որը ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջին՝ նպատակ ունենալով ապահովել հրեա ժողովրդի ազգային ինքնորոշումն ու պետականության ստեղծումը պատմական Պաղեստինի տարածքում, իսկ պանթուրքիզմը՝ որպես թուրքալեզու ժողովուրդների քաղաքական, մշակութային և ազգային միասնության գաղափարախոսություն, որը ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ու տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել է տարբեր քաղաքական դրսևորումներ։ Աշխատության հիմնական ուսումնասիրության առարկան այս շարժումների հնարավոր քաղաքական և ռազմավարական հատման կետերն են, դրանց գաղափարական ընդհանրությունների ու տարբերությունների մեկնաբանությունը և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության վրա դրանց ազդեցության հարցը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքին, հայ ժողովրդի պատմական փորձին, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրներին և հայկական պետականության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգություններին։ Գրքույկի գաղափարական առանցքում Հայաստանի գոյության, տարածքային ամբողջականության, ինքնիշխանության և ազգային շահերի պաշտպանության հարցերն են։ Հեղինակը քննարկում է այն մտահոգությունները, որոնք կապվում են թուրքական ազգայնականության, պանթուրքիստական տարածքային պատկերացումների և տարածաշրջանային քաղաքական վերադասավորումների հնարավոր հետևանքների հետ՝ դրանք դիտարկելով հայկական պատմական փորձի և ազգային անվտանգության տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գաղափարախոսությունների և իրական քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության հարցը՝ ընդգծելով, որ ազգային շարժումների ծրագրերը, արտաքին քաղաքական շահերը և պետությունների ռազմավարական նպատակները կարող են էական ազդեցություն ունենալ հարևան ժողովուրդների ու պետությունների ճակատագրի վրա։ Միաժամանակ թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու սիոնիզմի և պանթուրքիզմի պատմական ծագումը, գաղափարական բովանդակությունը և քաղաքական դրսևորումները՝ խուսափելով դրանք նույնականացնելուց կամ որպես միասնական երևույթ ներկայացնելուց։ Սիոնիզմն ու պանթուրքիզմը տարբեր պատմական պայմաններում ձևավորված շարժումներ են, և դրանց հնարավոր փոխգործակցության վերաբերյալ առաջադրված տեսակետները պետք է դիտարկել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական պատկերացումների ու հեղինակային մեկնաբանությունների համատեքստում։ Աշխատության գրական և բովանդակային առանձնահատկությունը հրապարակախոսական ու քաղաքական վերլուծական մոտեցումն է, որի միջոցով ազգային անվտանգության, աշխարհաքաղաքականության և գաղափարախոսությունների փոխհարաբերության բարդ հարցերը ներկայացվում են հայ ազգային շահերի տեսանկյունից։ Այն արտացոլում է 20-րդ դարի վերջին տասնամյակի հայկական քաղաքական մտքի այն մտահոգությունները, որոնք պայմանավորված էին Խորհրդային Միության փլուզմամբ, Հայաստանի անկախ պետականության վերականգնմամբ, տարածաշրջանային ուժային հարաբերությունների փոփոխությամբ և ազգային անվտանգության նոր մարտահրավերներով։ 1990 թվականը հայ ժողովրդի պատմության մեջ առանձնահատուկ ժամանակաշրջան էր, երբ անկախության վերականգնման գործընթացները, Արցախի հիմնախնդիրը և Հարավային Կովկասի քաղաքական վերափոխումները նոր հրատապություն էին հաղորդում Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի ու ապագայի վերաբերյալ քննարկումներին։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն իր բարձրացրած քաղաքական հարցերով, այլև որպես ժամանակաշրջանի ազգային մտահոգությունների, գաղափարական պատկերացումների և հասարակական-քաղաքական քննարկումների արտահայտություն։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց նորագույն պատմությամբ, քաղաքական գաղափարախոսություններով, թուրքական ազգայնականության պատմությամբ, սիոնիզմի ուսումնասիրությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով և Հայաստանի ազգային անվտանգության հիմնախնդիրներով զբաղվող պատմաբաններին, քաղաքագետներին, արևելագետներին ու հետազոտողներին։ Գրքույկի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու 1990 թվականի հայ քաղաքական հրապարակախոսության առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանի հայ մտավոր ու հասարակական շրջանակներում մեկնաբանվում Հայաստանի պետականության, տարածաշրջանային քաղաքականության և ազգային գոյության հետ կապված հարցերը։

    Обновлено. 2026-11-17
    Սիոնիզմի և պանթուրքիզմի առնչությունները և դրանց սպառնալիքը Հայաստանի գոյությանը