Социально-гигиеническая оценка здоровья работающих на химических предприятиях РА в условиях экологического неблагополучия

Культура

Գիրքը ներկայացնում է 1953 թվականի հիշարժան տարեթվերի օրացույցը՝ ներառելով պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների, տարեդարձերի և նշանավոր անձանց մասին տեղեկություններ։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական և տեղեկատու հրատարակություն, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է տարվա ընթացքում նշվող կարևոր ամսաթվերը և դրանց հետ կապված պատմական փաստերը։ Աշխատանքը նպաստում է ընթերցողների ընդհանուր գիտելիքների ընդլայնմանը, ազգային և համաշխարհային պատմական իրադարձությունների ճանաչմանը, ինչպես նաև մշակութային ու գիտական ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել գրադարանային, կրթական և մշակութային աշխատանքներում՝ որպես օժանդակ նյութ դասախոսների, ուսուցիչների, գրադարանավարների, հետազոտողների և տեղեկատու գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ալկոհոլային խմիչքներ արտադրող ձեռնարկություններում ներբիզնես կառավարման արդյունավետության բարձրացման ռազմավարությունների մշակմանը և դրանց գործնական կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ձեռնարկության ներքին կառավարման համակարգի կատարելագործման խնդիրը՝ հաշվի առնելով արտադրական, ֆինանսական, կազմակերպական և շուկայական պայմանների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ձեռնարկությունների կառավարման կառուցվածքը, որոշումների ընդունման մեխանիզմները, ստորաբաժանումների փոխգործակցությունը, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և կառավարման համակարգի ազդեցությունը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ոլորտի առանձնահատկություններին, որտեղ արդյունավետ կառավարումը կապված է հումքի մատակարարման, արտադրական հզորությունների օգտագործման, արտադրանքի որակի վերահսկման, պահեստավորման, իրացման և ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ձեռնարկության ներքին միջավայրի գնահատումը՝ ուժեղ և թույլ կողմերի, առկա ռեսուրսների, կառավարչական խնդիրների և զարգացման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունում կարող են դիտարկվել կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշներ, աշխատանքի արտադրողականության և ծախսերի օպտիմալացման մեխանիզմներ, ֆինանսական ցուցանիշների բարելավման հնարավորություններ և կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործման մոտեցումներ։ Կարևորվում է նաև ռազմավարական կառավարման և ընթացիկ կառավարչական որոշումների փոխկապակցվածությունը, քանի որ երկարաժամկետ զարգացման նպատակների իրականացումը պահանջում է ձեռնարկության բոլոր ներքին գործընթացների համակարգված կազմակերպում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ կառավարման տեղեկատվական ապահովմանը, վերահսկողության և պլանավորման մեխանիզմներին, աշխատակիցների մոտիվացմանը և մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը՝ որպես ձեռնարկության մրցունակության բարձրացման կարևոր պայմանների։ Առաջարկվող ռազմավարական մոտեցումները նպատակ ունեն բարձրացնել արտադրական և ֆինանսական գործունեության արդյունավետությունը, նվազեցնել անարդյունավետ ծախսերը, բարելավել կառավարչական որոշումների որակը և ուժեղացնել ձեռնարկությունների դիրքերը շուկայում։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ տեսական դրույթներն ու կառավարման մեթոդները դիտարկվում են Հայաստանի ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ոլորտի իրական ձեռնարկությունների նյութերի հիման վրա՝ հնարավորություն տալով դրանք կապել կոնկրետ կազմակերպատնտեսական խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, ռազմավարական պլանավորման և բիզնեսի կազմակերպման ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև տնտեսագիտության և կառավարման համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունում քննարկվում են այդ շուկաների հիմնական կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ ներմուծման և տեղական արտադրության բաժանումը, մրցակցության մակարդակը, գնաճի ռիսկերն ու դրանք վերահսկելու գործիքները։ Հեղինակը շեշտում է, որ այս շուկաների արդյունավետ կարգավորումը կարևոր է ոչ միայն տնտեսական կայունության, այլև սոցիալական բարեկեցության պահպանման համար, քանի որ պարենային ապրանքները և առաջին անհրաժեշտության ոչ պարենային ապրանքները հանդիսանում են բնակչության կենսական անհրաժեշտության համար առանցքային ապրանքներ։ Գրքում ներկայացվում են նաև պետական քաղաքականության գործիքները՝ պարենային շուկայի և առաջին անհրաժեշտության ոչ պարենային ապրանքների վերահսկման և կարգավորման գործում։ Հեղինակը անդրադառնում է Հայաստանում գործող կարգավորող մարմիններին, այդ թվում՝ պարենային անվտանգության ապահովման և գնային վերահսկողության մեխանիզմներին, որոնք ուղղված են շուկայի գների անբարեխիղճ դրսևորումների և մոնոպոլիաների կանխմանը։ Աշխատությունում նաև առաջարկվում են վերակազմավորման հնարավորությունները՝ այդ շուկաների մրցունակությունը և արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով, ինչպես նաև քննարկվում է շուկայի կառավարման միջազգային փորձը, որը կարող է լինել օգտակար Հայաստանում իրականացվող քաղաքականության ձևավորման համար։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության, մարքեթինգի, պետական կառավարման և սոցիալական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, ինչպես նաև ուսանողների համար։

Литература

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական խորհրդային գրականության և բանահյուսության (ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության) փոխկապակցված զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր մշակութային ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են խորհրդային շրջանում ձևավորված գրական ուղղությունները, թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոցիալիստական իրականության արտացոլումը հայ գրողների ստեղծագործություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժանրերին՝ հեքիաթներին, երգերին, առածներին, էպիկական և լիրիկական ստեղծագործություններին, որոնք պահպանել են ազգային մտածողության, լեզվի և մշակութային ինքնության կարևոր շերտերը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև բանահյուսության ազդեցությունը խորհրդային գրականության վրա՝ որպես ստեղծագործական ներշնչման աղբյուր և գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործոն։ Ներկայացվում են գրականության և բանավոր ավանդույթի փոխազդեցության օրինակներ, ինչպես նաև դրանց ուսումնասիրության գիտական մոտեցումները։ Գիրքը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մշակութաբանության և բանահյուսագիտության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի մշակութային գործընթացների մասին։

Сельское хозяйство

Հրատարակությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին առնչվող նոր տեխնիկական լուծումների, գյուտերի և նորարարական մշակումների վերաբերյալ համակարգված արտոնագրային ու մատենագիտական տեղեկատվություն։ Նյութերը կարող են ընդգրկել բուսաբուծության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական մեքենայացման, ոռոգման և ջրային տնտեսության, հողերի մշակման, բերքահավաքի, գյուղատնտեսական հումքի պահպանման ու վերամշակման և հարակից բնագավառներում ստեղծված տեխնիկական նորույթներ։ Հեղինակային վկայագրերի և պատենտների մասին տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում գյուղատնտեսական գիտության և տեխնիկայի զարգացման հիմնական ուղղություններին, բացահայտելու կիրառական նշանակություն ունեցող նոր գաղափարներ և գնահատելու գյուտարարական գործունեության ակտիվությունը։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գյուտի անվանումը, հեղինակի կամ հեղինակների վերաբերյալ տվյալները, դասակարգման ցուցիչները, հայտի կամ պահպանական փաստաթղթի տվյալները և նոր տեխնիկական լուծման բովանդակությունը բնութագրող համառոտ տեղեկությունները։ Նման տեղեկատվական նյութը կարևոր գործիք է գիտահետազոտական կազմակերպությունների, ինժեներների, գյուղատնտեսության մասնագետների, գյուտարարների և տեղեկատվական ծառայությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել արդեն գրանցված տեխնիկական լուծումների շրջանակում և խուսափել նախկինում մշակված գաղափարների անհարկի կրկնությունից։ Հրատարակության տեղեկատվական նշանակությունը կապված է նաև արտոնագրային փաստաթղթերի՝ որպես գիտատեխնիկական տեղեկատվության առանձնահատուկ աղբյուրի հետ, քանի որ դրանցում արտացոլվում են ոչ միայն տեսական գաղափարներ, այլև արտադրական խնդիրների լուծմանն ուղղված տեխնիկական մոտեցումներ։ Նյութերի թեմատիկ և դասակարգային կազմակերպումը կարող է նպաստել անհրաժեշտ փաստաթղթերի որոնմանը, տեխնոլոգիական զարգացման ուղղությունների համեմատմանը և որոշակի ոլորտում նորարարությունների պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Միաժամանակ նման հավաքածուները արժեքավոր աղբյուր են գյուղատնտեսական տեխնիկայի ու տեխնոլոգիաների պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչ խնդիրներ են համարվել առաջնային և ինչ ուղղություններով է զարգացել գյուտարարական գործունեությունը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է արտոնագրային, գիտատեխնիկական և մատենագիտական տեղեկատվությունը՝ ծառայելով գյուղատնտեսական նորարարությունների որոնման, ուսումնասիրության և համակարգման նպատակներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական սեփականության կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական սեփականության՝ որպես հանրային ռեսուրսի, արդյունավետ օգտագործման, պահպանման և կառավարման հարցերն են։ Ուսումնասիրության շրջանակում պետական սեփականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետությանը պատկանող գույքի ամբողջություն, այլև որպես տնտեսական ներուժ, որի ճիշտ կառավարումը կարող է նպաստել պետական եկամուտների ավելացմանը, տնտեսական ակտիվության խթանմանը և հանրային շահի ապահովմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել պետական սեփականության կազմը, դրա հաշվառման, գնահատման, կառավարման և օգտագործման գործող մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական գույքի կառավարման գործընթացում ներգրավված կառույցների լիազորություններն ու պատասխանատվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ընկերությունների, անշարժ գույքի, հողային և այլ ակտիվների արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է պետական սեփականության կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշների ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն գույքի պահպանությունը բավարար չէ դրա տնտեսական և սոցիալական արդյունավետությունը որոշելու համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել պետական ակտիվների եկամտաբերությունը, դրանց օգտագործման արդյունավետությունը, կառավարման ծախսերը, ներդրումային ներուժը և հանրային նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականության կառավարման թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը և վերահսկողությանը։ Այդ գործոնները կարևոր են պետական ակտիվների ոչ արդյունավետ օգտագործման, չարաշահումների և կառավարչական ռիսկերի նվազեցման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական գույքի վարձակալության, օտարման, մասնավորեցման, հավատարմագրային կառավարման և այլ ձևերով օգտագործման արդյունավետությանը՝ գնահատելով դրանց տնտեսական և հասարակական հետևանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը, այդ թվում՝ թվայնացված հաշվառմանը, պետական ակտիվների միասնական տեղեկատվական համակարգերի զարգացմանը, տվյալների վերլուծությանը և կատարողականի վրա հիմնված կառավարմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև միջազգային փորձը և այլ երկրներում պետական սեփականության կառավարման արդյունավետ մոդելները՝ Հայաստանի պայմաններին համապատասխան կիրառելի մոտեցումներ բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքում կարող են առաջարկվել պետական ակտիվների կառավարման ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական բարեփոխումներ, վերահսկողության մեխանիզմների կատարելագործում, կառավարման արդյունավետության չափման նոր ցուցանիշներ և պետական սեփականության տնտեսական ներուժի ավելի լիարժեք օգտագործման ուղիներ։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող լուծումները կարող են նպաստել պետական գույքի արդյունավետ օգտագործմանը, պետական բյուջեի եկամուտների ավելացմանը, կառավարման թափանցիկության բարձրացմանը և հանրային ռեսուրսների նկատմամբ պատասխանատվության ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման մարմինների մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, կառավարման փորձագետներին, պետական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և հանրային սեփականության կառավարման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողներին։