Сорбенты на основе природных материалов их использование для удаления тяжелых металлов из воды

Информатика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բնական լեզվի կառուցվածքների և UNL լեզվի միջև ավտոմատ փոխակերպում իրականացնող երկխոսային և ուսուցանվող համակարգի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը բնական լեզվով ներկայացված տեղեկատվության համակարգչային վերլուծության, դրա իմաստային կառուցվածքի բացահայտման և UNL միջանկյալ ներկայացման միջոցով այլ լեզվական ձևաչափերի հետ փոխադարձ ներկայացման հնարավորությունների ստեղծումն է։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնական լեզվի շարահյուսական և իմաստաբանական կառուցվածքների մեքենայական ներկայացման խնդիրները, լեզվական տեղեկատվության ձևայնացման եղանակները և դրանց ավտոմատ փոխակերպման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի երկխոսային բնույթին, որի միջոցով հնարավոր է օգտվողի հետ փոխգործակցել, ճշտել լեզվական տվյալները և կատարել անհրաժեշտ ուղղումներ։ Ուսուցանվող համակարգի գաղափարը ենթադրում է, որ համակարգը կարող է կատարելագործել իր աշխատանքի արդյունքները՝ հիմնվելով կուտակվող լեզվական տեղեկատվության և նախորդ փոխակերպումների փորձի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բնական լեզվի վերլուծության, բառային և շարահյուսական միավորների ճանաչման, իմաստային հարաբերությունների որոշման և դրանց UNL ներկայացման համապատասխան կառուցվածքների վերածման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը միավորում է համակարգչային լեզվաբանության, արհեստական բանականության, բնական լեզվի մշակման և տեղեկատվական համակարգերի նախագծման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել լեզվական տեղեկատվության ավտոմատ մշակման ավելի ճկուն մեխանիզմներ։ Նման համակարգի մշակումը կարող է նշանակություն ունենալ բազմալեզու տեղեկատվական համակարգերի, մեքենայական թարգմանության, լեզվական տվյալների ավտոմատ մշակման և մարդու ու համակարգչի միջև բնական լեզվով փոխգործակցության զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային լեզվաբանությամբ, արհեստական բանականությամբ, մեքենայական թարգմանությամբ, բնական լեզվի մշակմամբ և լեզվական տեղեկատվական համակարգերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Религия

Գրքում ուսումնասիրվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու բարենորոգության հիմնահարցը 1901–1906 թվականներին՝ դիտարկելով այդ շրջանի կրոնական, հասարակական և քաղաքական պայմանները, որոնք ազդել են եկեղեցական բարեփոխումների պահանջների ձևավորման վրա, վերլուծվում են եկեղեցու կառավարման համակարգի, հոգևոր կրթության, ծխական կյանքի կազմակերպման և վարչական կառուցվածքի բարելավման նախաձեռնությունները, ներկայացվում են եկեղեցու ներսում ձևավորված տարբեր ուղղությունների և մոտեցումների հակասությունները, ինչպես նաև աշխարհիկ իշխանությունների և եկեղեցական կառույցների փոխհարաբերությունները, քննարկվում են բարենորոգչական շարժման գաղափարական հիմքերը և դրանց կապը ազգային ինքնագիտակցության ու հասարակական զարգացման գործընթացների հետ, աշխատանքը հիմնված է պատմական աղբյուրների և կրոնագիտական վերլուծության վրա՝ բացահայտելով բարեփոխումների իրականացման դժվարությունները և դրանց ազդեցությունը եկեղեցու հետագա զարգացման վրա, գիրքը նախատեսված է հայ եկեղեցու պատմությամբ, կրոնագիտությամբ և ազգային շարժումների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Armenian Nuclear Power Plant շրջակա ագրոցենոզներում գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վիճակի մոնիտորինգի արդյունքների ուսումնասիրությանը և դրանց գիտական վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով գնահատել շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունները և գյուղատնտեսական էկոհամակարգերի կայունությունը։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր մշակաբույսերի՝ հացահատիկների, բանջարեղենի և կերային բույսերի ռադիոէկոլոգիական և ագրոքիմիական ցուցանիշների երկարաժամկետ դիտարկումների տվյալները, ինչպես նաև դրանցում կուտակվող հնարավոր աղտոտիչների և իզոտոպների մակարդակները։ Հեղինակը վերլուծում է հողի, ջրի և բույսերի միջև փոխազդեցությունները, աղտոտման հնարավոր ուղիները և էկոլոգիական հավասարակշռության վրա ազդեցող գործոնները՝ առանձնացնելով ինչպես բնական, այնպես էլ տեխնածին ռիսկերը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են մոնիտորինգային մեթոդաբանության առանձնահատկությունները, փորձարարական տվյալների վիճակագրական մշակումը և ստացված արդյունքների համեմատությունը միջազգային նորմատիվների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ռադիոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական անվտանգության, շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման քաղաքականության ձևավորման համար՝ ապահովելով գիտական հիմք շրջակա ագրոցենոզների վերահսկման և ռիսկերի նվազեցման միջոցառումների մշակման համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է 5-8-րդ դասարաններում սովորող հայ աշակերտների ռուսերեն բանավոր և գրավոր խոսքում հանդիպող քերականական սխալների համակարգված դասակարգմանը և դրանց տարբերակված կանխարգելման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ ռուսերենը հայախոս սովորողների համար հաճախ հանդես է գալիս որպես երկրորդ լեզու, և մայրենի լեզվի քերականական կառուցվածքի ազդեցությունը կարող է պայմանավորել ռուսերենում որոշակի բնորոշ սխալների առաջացումը։ Այդ սխալների բացահայտումը, պատճառների ուսումնասիրությունը և դրանց կանխարգելման համապատասխան մեթոդների ընտրությունը կարևոր նշանակություն ունեն ռուսաց լեզվի ուսուցման արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատության հիմնական նպատակներից է պարզել, թե դպրոցականների խոսքում ինչպիսի քերականական շեղումներ են առավել հաճախ հանդիպում, ինչ օրինաչափություններով են դրանք առաջանում և ինչպես կարելի է ուսուցման գործընթացում հաշվի առնել սովորողների անհատական և տարիքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ռուսերենի հոլովների, թվի, սեռի, բայաձևերի, ժամանակների, նախադասության կառուցվածքի, բառերի համաձայնության և կառավարման հետ կապված սխալները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել այն դեպքերին, երբ աշակերտը ռուսերեն քերականական ձևը կառուցում է հայերենի համապատասխան կառուցվածքի ազդեցությամբ։ Նման միջլեզվային ազդեցությունը կարող է դրսևորվել ինչպես բառերի ձևաբանական փոփոխության, այնպես էլ նախադասության շարահյուսական կառուցվածքի մակարդակում։ Սխալների դասակարգումը հնարավորություն է տալիս դրանք բաժանել որոշակի խմբերի՝ ըստ քերականական բնույթի, առաջացման պատճառի, կայունության և ուսուցման ընթացքում դրանց ուղղման բարդության։ Այդպիսի դասակարգումը կարևոր է ոչ միայն սխալների նկարագրության, այլև դրանց կանխարգելման արդյունավետ համակարգ ստեղծելու համար։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է տարբերակված մոտեցման կիրառումը։ Բոլոր աշակերտների համար նույն վարժությունների և նույն մեթոդների կիրառումը միշտ չէ, որ ապահովում է անհրաժեշտ արդյունք, քանի որ նույն սխալը տարբեր սովորողների մոտ կարող է ունենալ տարբեր պատճառներ։ Մի դեպքում այն կարող է առաջանալ մայրենի լեզվի ազդեցությամբ, մեկ այլ դեպքում՝ կանոնի թերի յուրացման, հիշողության դժվարության, անբավարար բառապաշարի կամ խոսքային հմտության չձևավորված լինելու հետևանքով։ Հետևաբար ուսուցիչը պետք է կարողանա որոշել սխալի պատճառը և դրան համապատասխան ընտրել ուղղիչ կամ կանխարգելիչ աշխատանքների ձևը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել աշակերտների գրավոր աշխատանքների, թելադրությունների, շարադրությունների, բանավոր խոսքի և ուսումնական առաջադրանքների վերլուծության մեթոդներ։ Սխալների քանակական և որակական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու դրանց տարածվածությունը տարբեր դասարաններում և հետևելու, թե ինչպես են դրանք փոփոխվում սովորողի տարիքին ու լեզվական փորձին զուգահեռ։ Կարևոր է նաև համեմատել տարբեր մակարդակի լեզվական պատրաստվածություն ունեցող աշակերտների սխալները՝ բացահայտելու համար դրանց բնորոշ առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեթոդական հատվածում ուշադրություն է դարձվում սխալների կանխարգելման գործնական միջոցներին։ Դրանց թվում կարող են կիրառվել նպատակային քերականական վարժություններ, համեմատական վերլուծություններ հայերենի և ռուսերենի միջև, սխալների ինքնուրույն հայտնաբերում և ուղղում, խոսքային իրավիճակների մոդելավորում, կրկնողական առաջադրանքներ և տարբեր բարդության վարժությունների համակարգ։ Հատկապես արդյունավետ կարող է լինել այնպիսի առաջադրանքների կիրառումը, որոնք աշակերտին ստիպում են ոչ միայն հիշել քերականական կանոնը, այլև այն գործնականում կիրառել իրական կամ մոտ իրական հաղորդակցական իրավիճակում։ Միջլեզվային համեմատությունը ևս կարևոր մեթոդական գործիք է, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս սովորողին գիտակցել երկու լեզուների կառուցվածքային տարբերությունները և կանխել մայրենի լեզվից մեխանիկական փոխանցվող սխալները։ Տարբերակված ուսուցումը կարող է ենթադրել առաջադրանքների բարդության աստիճանական փոփոխություն՝ հաշվի առնելով սովորողի լեզվական մակարդակը և առավել հաճախ հանդիպող սխալների բնույթը։ Միաժամանակ կարևոր է խուսափել սխալների մեխանիկական ուղղումից և սովորողին հնարավորություն տալ հասկանալու դրանց առաջացման պատճառը։ Այդ մոտեցումը նպաստում է լեզվական ինքնավերահսկման և ինքնուրույն խոսքային հմտությունների ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ սխալների դասակարգման հիման վրա հնարավոր է ստեղծել ուսուցչի համար կիրառելի մեթոդական համակարգ, որը թույլ կտա ավելի նպատակային կազմակերպել քերականության ուսուցումը և կանխարգելիչ աշխատանքը։ Նման համակարգը կարող է օգտակար լինել ինչպես սովորական դասապրոցեսում, այնպես էլ լրացուցիչ կամ անհատական պարապմունքների ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է ռուսաց լեզվի ուսուցման մեթոդիկան, համադրական լեզվաբանությունը և սխալների վերլուծության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայախոս դպրոցականների ռուսերեն խոսքում քերականական սխալների հիմնական տեսակները, դրանց առաջացման պատճառները և տարբերակված կանխարգելման առավել արդյունավետ ուղիները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել ռուսաց լեզու դասավանդող ուսուցիչների, մեթոդիստների, լեզվաբանների, մանկավարժների և երկլեզու կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս դասագիրքը նախատեսված է 7-րդ դասարանի աշակերտների համար և ուղղված է ռուսաց լեզվի քերականական, ուղղագրական և խոսքային հմտությունների զարգացմանը։ Գրքում ներկայացվում են լեզվի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և կետադրություն՝ համապատասխան դասարանային ծրագրին։ Նյութը մատուցվում է տեսական բացատրությունների, օրինակների և բազմաբնույթ գործնական վարժությունների միջոցով, որոնք օգնում են ամրապնդել լեզվական գիտելիքները և զարգացնել գրավոր ու բանավոր խոսքը։ Դասագիրքը նպաստում է բառապաշարի հարստացմանը, լեզվական նորմերի ճիշտ կիրառմանը և տեքստերի ընկալման ու վերլուծության կարողությունների ձևավորմանը։ Այն նաև ներառում է ընթերցանության նյութեր, ստեղծագործական առաջադրանքներ և ինքնաստուգման աշխատանքներ, որոնք խթանում են սովորողների ինքնուրույն աշխատանքը և հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը։

Экономика

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկերի գործունեության արդյունավետության գնահատման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով ժամանակակից ֆինանսական համակարգի պայմանները, բանկերի առջև ծառացած մարտահրավերները և ֆինանսական կայունության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Նյութում ներկայացվում է առևտրային բանկի գործունեության արդյունավետության էությունը և դրա գնահատման նշանակությունը, քանի որ բանկի հաջողությունը չի սահմանափակվում միայն շահույթի մեծությամբ, այլ ներառում է ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, եկամտաբերության ապահովումը, իրացվելիության պահպանումը, ռիսկերի կառավարումը և երկարաժամկետ կայունության ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում բանկային գործունեության հիմնական ցուցանիշներին, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել բանկի ֆինանսական վիճակը և կառավարման արդյունքները։ Քննարկվում են ակտիվների և սեփական կապիտալի եկամտաբերությունը, զուտ տոկոսային եկամուտը, շահութաբերության մակարդակը, ծախսերի և եկամուտների հարաբերակցությունը, ակտիվների կառուցվածքը, վարկային պորտֆելի որակը, իրացվելիության և կապիտալի բավարարության ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր ցուցանիշներ պետք է վերլուծվեն փոխկապակցված կերպով, քանի որ առանձին վերցրած որևէ բարձր ցուցանիշ դեռևս չի նշանակում, որ բանկի գործունեությունն ընդհանուր առմամբ արդյունավետ է։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև բանկային ռիսկերի ազդեցությունը արդյունավետության վրա։ Վարկային, շուկայական, իրացվելիության, գործառնական և այլ ռիսկերի արդյունավետ կառավարումը կարևոր նախապայման է կայուն ֆինանսական արդյունքների ապահովման համար, քանի որ չափազանց բարձր եկամտաբերությունը կարող է ուղեկցվել նաև բարձր ռիսկայնությամբ։ Այդ պատճառով արդյունավետության գնահատումը ենթադրում է ոչ միայն ստացված ֆինանսական արդյունքների, այլև դրանց ձևավորման պայմանների և ռիսկերի մակարդակի ուսումնասիրություն։ Կարևորվում է նաև բանկի ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման, վարկավորման քաղաքականության, ավանդների ներգրավման, ծախսերի օպտիմալացման և սեփական կապիտալի արդյունավետ օգտագործման վերլուծությունը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակային և համեմատական վերլուծության մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել բանկի ցուցանիշների փոփոխության միտումները, համեմատել արդյունքները նախորդ ժամանակաշրջանների կամ այլ բանկերի ցուցանիշների հետ և գնահատել կառավարման որոշումների արդյունավետությունը։ Ժամանակակից պայմաններում բանկերի արդյունավետության վրա էական ազդեցություն ունեն նաև թվայնացումը, նոր ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրումը, սպասարկման որակի բարելավումը, գործառնական գործընթացների ավտոմատացումը և հաճախորդների պահանջների փոփոխությունը։ Հետևաբար արդյունավետության ամբողջական գնահատումը կարող է ներառել ինչպես ֆինանսական, այնպես էլ ոչ ֆինանսական չափորոշիչներ։ Աշխատանքի կարևոր նպատակներից է բացահայտել այն հիմնական խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտել բանկերի արդյունավետ գործունեությանը, և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Այդ համատեքստում կարևորվում են ծախսերի վերահսկումը, վարկային ռիսկի նվազեցումը, ակտիվների կառուցվածքի օպտիմալացումը, կապիտալի արդյունավետ կառավարումը, եկամտաբերության բարձրացումը և ժամանակակից կառավարման գործիքների կիրառումը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել առևտրային բանկերի գործունեության արդյունավետության գնահատման սկզբունքների և մեթոդների մասին՝ ընդգծելով, որ արդյունավետ բանկային գործունեությունը պետք է միաժամանակ ապահովի շահութաբերություն, ֆինանսական կայունություն, ռիսկերի վերահսկելի մակարդակ և ռեսուրսների նպատակային օգտագործում։