Դասական գրաբարի շարադասական կաղապարները

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է պահանջարկի անորոշության պայմաններում առաջարկի ծավալների, կառուցվածքի և տնտեսական արդյունավետության գնահատման տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Քննարկվում են շուկայական պահանջարկի փոփոխականության, տեղեկատվության անբավարարության և տնտեսական ռիսկերի ազդեցությունները արտադրողների ու մատակարարների որոշումների կայացման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջարկի ձևավորման տնտեսական օրինաչափություններին, պահանջարկի կանխատեսման դժվարություններին, արտադրության և իրացման ծավալների համաձայնեցման խնդիրներին, ինչպես նաև շուկայական հավասարակշռության ապահովման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են պահանջարկի և առաջարկի փոխկապակցվածության մաթեմատիկական նկարագրման մոտեցումները, հավանականային և վիճակագրական մոդելների կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև անորոշության պայմաններում տնտեսական ցուցանիշների գնահատման մեթոդները։ Դիտարկվում են արտադրական ծախսերի, գների, պաշարների, իրացման հնարավորությունների և շուկայական տատանումների ազդեցությունները առաջարկի օպտիմալ ծավալների որոշման վրա։ Կարևորվում են տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման, ռիսկերի քանակական գնահատման և տարբեր սցենարների համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և վիճակագրական տվյալները՝ պահանջարկի փոփոխությունների և առաջարկի արձագանքման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական որոշումների հիմնավորման, սահմանափակ ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, արտադրական ծրագրերի մշակման և շուկայական անորոշության հետևանքով առաջացող հնարավոր կորուստների նվազեցման խնդիրներին։ Առանձնացվում են առաջարկի կառավարման ճկունության բարձրացման, պահանջարկի կանխատեսումների ճշգրտության բարելավման, տնտեսական գործունեության արդյունավետության գնահատման և որոշումների կայացման մաթեմատիկական գործիքների կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական գործընթացների քանակական վերլուծության, շուկայական ռիսկերի գնահատման և անորոշության պայմաններում տնտեսական կառավարման մեթոդների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, շուկայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սևանա լիճ սնուցող հիմնական գետերի ջրաքիմիական վիճակի և դրա փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք կապելով Սևանի ջրհավաք ավազանում իրականացվող տնտեսական ու մարդածին գործունեության հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում ջրի քիմիական կազմն է, դրա որակական ցուցանիշների փոփոխությունը և այն գործընթացները, որոնց միջոցով գյուղատնտեսությունը, բնակավայրերի զարգացումը, հողօգտագործումը, ջրառը, կենցաղային ու արտադրական գործունեությունը կարող են ազդել գետային համակարգերի և, վերջնական արդյունքում, Սևանա լճի էկոհամակարգի վրա։ Նման հետազոտություններում կարևոր նշանակություն ունեն ջրի թթվածնային ռեժիմը, թթվայնությունը՝ pH-ը, հանքայնացումը, կենսածին տարրերի՝ հատկապես ազոտի և ֆոսֆորի միացությունների պարունակությունը, ինչպես նաև այլ քիմիական բաղադրիչների և աղտոտիչների առկայությունը։ Սևանա լիճ թափվող գետերի ջրաքիմիական ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն առանձին գետերի ջրի որակը գնահատելու, այլև լճի էկոլոգիական վիճակի վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունը հասկանալու համար։ Հետազոտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի տարբեր հատվածներում կամ տարբեր ժամանակահատվածներում արձանագրված ցուցանիշները և բացահայտել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ջրհավաք ավազանի բնական առանձնահատկություններով կամ մարդու տնտեսական գործունեությամբ։ Հատկապես կարևոր է կենսածին նյութերի ներհոսքի հարցը, քանի որ դրանց ավելացումը կարող է նպաստել Սևանա լճում էվտրոֆացման գործընթացների ուժեղացմանը և ազդել ջրային էկոհամակարգի բնական հավասարակշռության վրա։ Գիտական աղբյուրներում Սևանի հիմնական վտակների ուսումնասիրությունները ներառում են ջրաֆիզիկական, ջրաքիմիական և ջրակենսաբանական ցուցանիշների համատեղ գնահատում, իսկ տնտեսական գործունեության ազդեցությունը դիտարկվում է որպես լճի և նրա վտակների ջրի որակի փոփոխության կարևոր գործոն։ Աշխատանքի թեման առանձնապես կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ Սևանա լիճը երկրի ռազմավարական նշանակության ջրային պաշարներից է, իսկ դրա ջրհավաք ավազանի վիճակը անմիջականորեն կապված է լճի ջրի որակի և ամբողջ էկոհամակարգի կայունության հետ։ Պաշտոնական փաստաթղթերում նույնպես ընդգծվում է, որ ջրհավաք ավազանի բնօգտագործման և տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացող մարդածին ազդեցությունների նվազեցումը Սևանի էկոհամակարգի պահպանության և վերականգնման առանցքային խնդիրներից է։ Այսպիսով, աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես Սևանա լճի ջրային համակարգի վրա մարդու գործունեության ազդեցությունը քանակական և որակական տեսանկյուններից բացահայտող ուսումնասիրություն, որի հիմնական արժեքը գետերի ջրի քիմիական փոփոխությունների և դրանց առաջացման հնարավոր պատճառների միջև կապի բացահայտումն է։ Այն կարող է օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ, բնապահպանությամբ, ջրաբանությամբ, էկոլոգիայով և Սևանի ավազանի կայուն օգտագործմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը մեթոդական բնույթի աշխատանք է, որը նվիրված է գյուղական բնակավայրի մշակութային համալիրի կազմում գործող գրադարանային հաստատության աշխատանքի կազմակերպման, զարգացման և մյուս մշակութային օղակների հետ համագործակցության հարցերին։ Ներկայացվում են գյուղական մշակութային կյանքի պայմաններում գրադարանի հիմնական գործառույթները՝ բնակչության ընթերցանության սպասարկումը, գրքային և տեղեկատվական պաշարների օգտագործումը, կրթական ու մշակութային նախաձեռնությունների կազմակերպումը և տարբեր տարիքային խմբերի ներգրավումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրադարանի, ակումբի, մշակույթի տան և համայնքային մշակութային գործունեության այլ ձևերի փոխգործակցությանը՝ միասնական մշակութային միջավայր ձևավորելու նպատակով։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են ընդգրկել աշխատանքի պլանավորման, ընթերցողների պահանջմունքների ուսումնասիրման, գրականության ընտրության ու հանրայնացման, թեմատիկ միջոցառումների, գրքի ցուցադրությունների, գրական հանդիպումների, քննարկումների և տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներ։ Կարևորվում է տարբեր սոցիալական և տարիքային խմբերի՝ երեխաների, երիտասարդների, աշխատավորների և տարեց բնակիչների հետաքրքրությունների հաշվառումը՝ գրադարանային ծառայություններն առավել նպատակային կազմակերպելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղական պատմության, մշակույթի, ավանդույթների և գյուղական համայնքի կյանքի վերաբերյալ նյութերի հավաքագրման ու տարածման նշանակությանը, որի շնորհիվ գրադարանը կարող է նպաստել տեղական մշակութային հիշողության պահպանմանը։ Դիտարկվում են գրադարանային աշխատողի մասնագիտական պարտականությունները, կազմակերպչական աշխատանքի ձևերը և մշակութային համալիրի մյուս աշխատակիցների հետ համատեղ ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ֆոնդի արդյունավետ օգտագործմանը, մատենագիտական և տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպմանը, ինչպես նաև ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գյուղական գրադարանների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար՝ առաջարկելով աշխատանքի կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքներ և մեթոդական մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ այն արտացոլում է գյուղական գրադարանի դերը ոչ միայն որպես գրականության տրամադրման վայր, այլև որպես կրթական, տեղեկատվական և մշակութային գործունեության կարևոր կենտրոն։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ալբերտո Մորավիայի երկու վեպերի հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների լեզվի զուգադրական քննությանը՝ բնագրի և թարգմանական տարբերակների միջև լեզվական, ոճական և թարգմանական համապատասխանությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության հիմքում գեղարվեստական թարգմանության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես են իտալերեն բնագրի բառային, դարձվածային, քերականական, շարահյուսական և ոճական առանձնահատկությունները փոխանցվում հայերեն և ռուսերեն։ Աշխատության մեջ կարող են համեմատվել երկու թարգմանությունների բառապաշարը, խոսքի տարբեր շերտերը, դարձվածաբանական միավորները, առածներն ու ասացվածքները, նորակազմությունները, փոխաբերական արտահայտությունները և մշակութային իրողություններն արտահայտող բառերն ու կապակցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդախոսակցական և բարբառային տարրերին, որոնք հատկապես նշանակալի են առաջին վեպի լեզվական կառուցվածքում․ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այդ ստեղծագործությունը հարուստ է ժողովրդախոսակցական բառերով, բարբառային ձևերով, դարձվածքներով, առածներով ու ասացվածքներով և նորակազմություններով։ Մյուս վեպի լեզվական համակարգը համեմատաբար տարբեր բնույթ ունի՝ ավելի գրական և քաղաքային-բուրժուական բառապաշարով ու ոճական կառուցվածքով, իսկ շարահյուսական առումով բարդ կառուցվածքները միաժամանակ ներկայացվում են ընթերցողին բավական հստակ և պարզ ձևով։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե թարգմանիչներն ինչպիսի ռազմավարություններ են ընտրել բնագրի իմաստային և ոճական նրբերանգները պահպանելու համար։ Այդ նպատակով կարող են քննվել բառացի և ազատ թարգմանության հարաբերակցությունը, բառերի փոխարինումը, բացատրական թարգմանությունը, իմաստային ընդլայնումը կամ սեղմումը, քերականական վերակառուցումները, փոխհատուցումը և այլ թարգմանական փոխակերպումներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական նորմին․ հայերեն և ռուսերեն տարբերակների համեմատական ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայերեն թարգմանության որոշ շեղումներ գրական նորմից կարող են դիտարկվել որպես թարգմանչական գիտակցված ընտրություն, որի շնորհիվ առավել ցայտուն է փոխանցվում ժողովրդախոսակցական խոսքի բնույթը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ գեղարվեստական ստեղծագործության թարգմանության ժամանակ անհրաժեշտ է փոխանցել ոչ միայն բառերի ուղղակի իմաստը, այլև տվյալ հասարակության մշակութային պատկերացումները, խոսքային վարքի առանձնահատկությունները և ազգային-մշակութային ենթատեքստը։ Աշխատության մեջ կարող են առանձնացվել նաև դարձվածքների, առածների և ասացվածքների թարգմանության խնդիրները, քանի որ դրանց բառացի փոխանցումը հաճախ չի ապահովում բնագրի իմաստային կամ ոճական համարժեքությունը։ Այս ուղղությամբ հեղինակի առանձին ուսումնասիրությունները ևս անդրադառնում են համապատասխան միավորների թարգմանության խնդիրներին։ Նորակազմությունների ուսումնասիրությունը ևս կարևոր է, քանի որ գեղարվեստական թարգմանության ընթացքում կարող են առաջանալ նոր բառեր, բառապատճենումներ և այլ լեզվական նորամուծություններ, որոնք հետագայում կարող են ազդեցություն ունենալ թարգմանական լեզվի և նույնիսկ ժամանակակից գրական լեզվի զարգացման վրա։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատել հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների համարժեքության աստիճանը, այլև բացահայտել յուրաքանչյուր լեզվի կառուցվածքային և արտահայտչական հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է ցույց տալ, թե նույն բնագրային միավորը ինչպես է տարբեր կերպ վերարտադրվում երկու թիրախային լեզուներում և ինչպիսի կորուստներ, ձեռքբերումներ կամ իմաստային ու ոճական փոփոխություններ են առաջանում այդ գործընթացում։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է թարգմանագիտության, համեմատական լեզվաբանության, լեզվաոճաբանության և լեզվամշակութաբանության խնդիրները՝ գեղարվեստական կոնկրետ նյութի հիման վրա։ Այս թեմայով Զարուհի Ոսկանյանի 2014 թվականի թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանվել է «Ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանություն» մասնագիտությամբ, իսկ հետագա հրապարակումներում ևս ուսումնասիրվել են տվյալ թարգմանությունների լեզվական ընդհանուր բնութագրերն ու առանձին խնդիրներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, գրականագետներին, իտալերենից հայերեն և ռուսերեն թարգմանության մասնագետներին, համեմատական լեզվաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսության և պրակտիկայի խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս գիրքը նվիրված է 0,38/0,22 կՎ լարման էլեկտրական ցանցերի ոչ սիմետրիկ ռեժիմների կանխատեսման մեթոդների մշակմանը՝ ներկայացնելով էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի հուսալիության և արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են էլեկտրական ցանցերում առաջացող անհավասարակշռված ռեժիմների պատճառները, դրանց գնահատման և կանխատեսման մեթոդները, ինչպես նաև ցանցերի շահագործման օպտիմալացման հնարավորությունները։ Գրքում ներկայացվում են հաշվարկային մոտեցումներ, մոդելավորման մեթոդներ և վերլուծական գործիքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ցածր լարման ցանցերի աշխատանքի կայունությունն ու անվտանգությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի ոլորտի մասնագետների, էլեկտրատեխնիկների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի կարտոֆիլի ցանքատարածություններում չրխկանների տարածվածության, տեսակային կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և մշակաբույսերին պատճառվող վնասի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է վնասատուների տարածման տարածքային օրինաչափությունների բացահայտման, պոպուլյացիաների խտության գնահատման և կարտոֆիլի մշակության տարբեր պայմաններում դրանց վնասակարության աստիճանի որոշման վրա։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի բույսերի պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ հողաբնակ վնասատուները և հատկապես դրանց թրթուրային փուլերը կարող են վնասել կարտոֆիլի ստորգետնյա օրգանները՝ բացասաբար անդրադառնալով բերքի քանակական և ապրանքային ցուցանիշների վրա։ Քննության են առնվում Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի բնակլիմայական ու հողային առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական նշանակության տարածքների կառուցվածքը, կարտոֆիլի մշակության պայմանները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել վնասատուների բազմացման ու տարածման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր բարձրադիր գոտիներում, հողատեսակներում և մշակության համակարգերում դրանց հանդիպման հաճախականությանը։ Հետազոտությունների ընթացքում կարևոր է վնասատուների տեսակային կազմի ճշգրտումը, քանի որ տարբեր տեսակներ կարող են տարբերվել զարգացման տևողությամբ, կենսակերպով, սննդային նախասիրություններով և վնասակարության աստիճանով։ Տեսակային կազմի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված ընտրել պայքարի մեթոդները և կանխատեսել վնասատուների զարգացման հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում չրխկանների կենսաբանական զարգացման փուլերին և սեզոնային դինամիկային։ Դիտարկվում են ձվադրման, թրթուրների զարգացման, հողում պահպանման և հասուն միջատների ակտիվության առանձնահատկությունները։ Հողում բնակվող թրթուրների տարածվածության ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ դրանց առկայությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է ժամանակին նկատել միայն բույսերի վերգետնյա մասերի զննությամբ։ Այդ պատճառով կարևորվում են հողի հետազոտության և վնասատուների քանակական հաշվառման համապատասխան մեթոդները։ Ուսումնասիրվում է վնասատուների թվաքանակի փոփոխությունը կարտոֆիլի աճի և զարգացման տարբեր փուլերում, ինչպես նաև դրա կապը ջերմաստիճանի, հողի խոնավության, տեղումների և այլ բնապահպանական գործոնների հետ։ Նման դիտարկումները հնարավորություն են տալիս որոշել վնասակարության առավել բարձր ռիսկ ունեցող ժամանակաշրջանները և համապատասխանաբար կազմակերպել բույսերի պաշտպանության միջոցառումները։ Կարևոր ուղղություն է չրխկանների տարածվածության և նախորդ մշակաբույսերի միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը։ Ցանքաշրջանառության կառուցվածքը, բազմամյա խոտաբույսերի առկայությունը, հողի մշակման եղանակները և դաշտերի նախկին օգտագործումը կարող են ազդել հողաբնակ վնասատուների պոպուլյացիաների ձևավորման վրա։ Այս գործոնների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել վնասատուների բարձր թվաքանակի ձևավորմանը նպաստող ագրոտեխնիկական պայմանները։ Քննության են առնվում նաև կարտոֆիլի պալարների վնասման բնույթը և բերքի վրա դրա ազդեցությունը։ Վնասված պալարները կարող են կորցնել ապրանքային արժեքի մի մասը և ավելի խոցելի դառնալ պահպանման ընթացքում առաջացող որոշ երկրորդային խնդիրների նկատմամբ։ Հետևաբար վնասակարության գնահատման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն բերքի ընդհանուր զանգվածը, այլև պալարների որակական վիճակը և վնասված արտադրանքի բաժինը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է վնասատուների քանակի հաշվառման և տարածվածության գնահատման մեթոդների կատարելագործումը։ Դաշտային ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է առանձնացնել առավել վարակված տեղամասերը, համեմատել տարբեր համայնքների կամ գյուղատնտեսական գոտիների ցուցանիշները և կազմել վնասատուների տարածման վերաբերյալ տարածական պատկերացում։ Նման տեղեկատվությունը կարող է օգտագործվել բուսասանիտարական մշտադիտարկման և կանխատեսման համակարգերի զարգացման համար։ Առանձին տեղ է հատկացվում ագրոտեխնիկական պայքարի միջոցառումներին։ Հողի մշակման ճիշտ կազմակերպումը, ցանքաշրջանառության կիրառումը, մոլախոտային բուսականության կառավարումը, տնկանյութի և դաշտերի ճիշտ ընտրությունը կարող են նպաստել վնասատուների համար անբարենպաստ պայմանների ձևավորմանը։ Ագրոտեխնիկական մեթոդները դիտարկվում են որպես համալիր պաշտպանության կարևոր բաղադրիչ, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս երկարաժամկետ հեռանկարում նվազեցնել վնասատուների պոպուլյացիաների զարգացման համար նպաստավոր պայմանները։ Ուսումնասիրվում են նաև կենսաբանական և այլ բնապահպանական առումով հիմնավորված մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Վնասատուների բնական թշնամիների պահպանությունը, կենսաբանական միջոցների կիրառման հեռանկարները և ագրոէկոհամակարգի կայունության բարձրացումը կարող են լրացնել ավանդական պայքարի միջոցառումները։ Քիմիական պաշտպանության միջոցները դիտարկվում են նպատակային և հիմնավորված կիրառման տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով վնասատուների իրական թվաքանակը, վնասակարության տնտեսական նշանակությունը և շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջները։ Կարևորվում է անհարկի մշակումների սահմանափակումը և այնպիսի մոտեցման ձևավորումը, որի դեպքում պաշտպանության միջոցառումների ընտրությունը հիմնվում է դաշտային մշտադիտարկման արդյունքների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում պայքարի տարբեր մեթոդների համակցմանը։ Ինտեգրված բույսերի պաշտպանության սկզբունքներով ագրոտեխնիկական, կենսաբանական, կազմակերպական և անհրաժեշտության դեպքում բուսապաշտպանական միջոցների համատեղ կիրառումը կարող է ապահովել ավելի կայուն արդյունք, քան որևէ առանձին մեթոդի մեկուսացված օգտագործումը։ Այս մոտեցման դեպքում վնասատուի ամբողջական ոչնչացումը չի դիտարկվում որպես հիմնական նպատակ․ առավել կարևոր է դրա թվաքանակը պահել այնպիսի մակարդակում, որը չի առաջացնում տնտեսապես նշանակալի վնաս։ Ուսումնասիրվում է նաև առաջարկվող միջոցառումների տնտեսական արդյունավետությունը։ Պաշտպանության համակարգի գնահատման ժամանակ կարևոր է համադրել կատարվող ծախսերը, պահպանված բերքի քանակը և ստացված արտադրանքի որակը։ Այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գյուղացիական տնտեսությունների համար ընտրել ոչ միայն կենսաբանական տեսանկյունից արդյունավետ, այլև տնտեսապես հիմնավորված միջոցառումներ։ Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի պայմաններում ստացված տվյալների համադրումը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես են տեղական բնակլիմայական և ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունները պայմանավորում վնասատուների տարածվածության տարբերությունները։ Դա հնարավորություն է տալիս ընդհանուր հանձնարարականների փոխարեն մշակել առանձին գյուղատնտեսական գոտիների պայմաններին առավել համապատասխանեցված պաշտպանության մոտեցումներ։ Կարևորվում է նաև պարբերական բուսասանիտարական մոնիթորինգը, որի միջոցով հնարավոր է հետևել վնասատուների պոպուլյացիաների փոփոխություններին և ժամանակին արձագանքել դրանց թվաքանակի աճին։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է կարտոֆիլի ագրոցենոզներում չրխկանների տարածման, կենսաբանության և վնասակարության առանձնահատկությունների համալիր գնահատմամբ, իսկ կիրառական նշանակությունը՝ Հայաստանի կարևոր կարտոֆիլագործական շրջաններից երկուսում վնասատուների դեմ արդյունավետ և տնտեսապես հիմնավորված պաշտպանության համակարգի ձևավորման հնարավորությամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել կարտոֆիլի բերքատվության և ապրանքային որակի պահպանմանը, բույսերի պաշտպանության միջոցների ավելի նպատակային կիրառմանը և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության բարձրացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական միջատաբանության, կարտոֆիլաբուծության և ագրոնոմիայի ոլորտների հետազոտողների, գյուղատնտեսների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։