Состояние опорных зубов под несъемными конструкциями

Культура

Աշխատությունը ներկայացնում է հայկական մանրանկարչության բազմադարյա ավանդույթը՝ կենտրոնանալով ձեռագիր մատյանների գեղարվեստական ձևավորման, պատկերային համակարգի, ոճական առանձնահատկությունների և պատմամշակութային նշանակության վրա։ Հայկական մանրանկարչությունը ձևավորվել և զարգացել է ձեռագրային մշակույթի հետ սերտ կապի մեջ և այսօր համարվում է հայկական միջնադարյան արվեստի ամենակարևոր պահպանված դրսևորումներից մեկը։ Հայկական ձեռագրերի զգալի մասը զարդարված է մանրանկարներով, զարդագրերով, խորաններով, գլխազարդերով և լուսանցազարդերով, որոնք ոչ միայն գեղագիտական, այլև կառուցվածքային ու խորհրդանշական գործառույթներ են կատարել։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է մանրանկարչության զարգացման փուլերի և տարբեր գեղարվեստական դպրոցների առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Հայկական մանրանկարչության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Անիի, Գլաձորի, Տաթևի, Վասպուրականի, Սյունիքի, Արցախի և Կիլիկիայի կենտրոնները, որոնցից յուրաքանչյուրում ձևավորվել են գունային լուծումների, կերպարների պատկերման, զարդանախշերի և կոմպոզիցիոն կառուցվածքի յուրահատուկ ավանդույթներ։ Հատկապես կարևոր է XIII-XIV դարերի շրջանը, երբ հայկական մանրանկարչությունը հասել է բարձր գեղարվեստական զարգացման, իսկ Կիլիկյան Հայաստանի և Մեծ Հայքի տարբեր կենտրոններում ստեղծագործել են նշանավոր վարպետներ։ Այդ շրջանի արվեստը աչքի է ընկնում պատկերագրական բազմազանությամբ, արտահայտիչ կերպարներով, բարդ կոմպոզիցիաներով, հարուստ զարդանախշերով և գունային նրբերանգների վարպետական օգտագործմամբ։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի Թորոս Ռոսլինի ստեղծագործական ժառանգությունը, որը կարևոր դեր է ունեցել Կիլիկյան մանրանկարչության զարգացման գործում։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել Ավետարանների, Աստվածաշնչերի և այլ ձեռագիր գրքերի պատկերազարդումները, այդ թվում՝ Քրիստոսի կյանքի տեսարանները, ավետարանիչների դիմանկարները, աստվածաշնչյան դրվագները, ինչպես նաև լուսանցքներում և զարդային հատվածներում տեղ գտած բուսական ու կենդանական պատկերները։ Հայկական մանրանկարիչները կրոնական թեմաների կողքին երբեմն պատկերել են նաև առօրյա կյանքի տեսարաններ, արհեստներ, որս, երաժշտություն, մարդկանց կենցաղ, տարազ և այլ մանրամասներ, ինչի շնորհիվ մանրանկարները արժեքավոր աղբյուր են միջնադարյան հասարակության կյանքի ուսումնասիրության համար։ Կարևոր է նաև գույնի և նյութի ուսումնասիրությունը․ մանրանկարներում կիրառվող վառ գույները, ոսկու օգտագործումը, զարդային մոտիվների հարստությունը և գծանկարի ճշգրտությունը ստեղծում են հայկական ձեռագրային արվեստին բնորոշ արտահայտչականություն։ Միաժամանակ հայկական մանրանկարչությունը զարգացել է տարբեր մշակութային միջավայրերի հետ փոխազդեցության պայմաններում՝ պահպանելով սեփական պատկերագրական և ոճական ինքնատիպությունը։ Հայկական մանրանկարիչների գործունեությունը տարածվել է ոչ միայն Հայկական լեռնաշխարհում, այլև Կիլիկիայում, Ղրիմում, Պարսկաստանում, Սիրիայում, Կոստանդնուպոլսում և հայկական սփյուռքի այլ կենտրոններում։ Մանրանկարչության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ձեռագրի՝ որպես ամբողջական մշակութային առարկայի ընկալման համար։ Ձեռագիրը միաժամանակ գրական, պատմական, կրոնական և գեղարվեստական արժեք ունեցող հուշարձան է, որի մանրանկարները, զարդագրերը, կազմը և հիշատակարանները միասին տեղեկություններ են հաղորդում ստեղծման ժամանակաշրջանի, պատվիրատուների, գրիչների, նկարիչների և հասարակական կյանքի մասին։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հայկական մանրանկարչությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես գեղեցիկ պատկերների ամբողջություն, այլև որպես հայկական մշակութային հիշողության, հոգևոր աշխարհի և գեղարվեստական մտածողության կարևոր արտահայտություն։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, ձեռագրագետների, գրականագետների, հայագետների, ուսանողների և միջնադարյան արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հայկական մանրանկարչության ձևավորման ու զարգացման, նրա գլխավոր կենտրոնների և վարպետների, պատկերագրական թեմաների, գեղարվեստական լեզվի և հայկական մշակույթի պատմության մեջ ունեցած բացառիկ նշանակության մասին։

Политология

Հոդվածը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի երկարատև հակամարտության քաղաքական զարգացումներին և այն նոր աշխարհաքաղաքական շահերին, որոնք ժամանակի ընթացքում փոխել են տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցությունն ու հակամարտության շուրջ միջազգային դիրքավորումները։ Հեղինակը հակամարտությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկարամյա վեճ, այլև որպես ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների բաղադրիչ, որի վրա ազդեցություն են ունենում հարևան և միջազգային դերակատարների ռազմավարական շահերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թուրքիայի՝ Ադրբեջանի նկատմամբ քաղաքական և ռազմավարական աջակցության ակտիվացմանը և դրա հնարավոր հետևանքներին տարածաշրջանային հավասարակշռության համար։ Հոդվածում քննարկվում են այն հանգամանքները, որոնց պայմաններում նախկինում երկար ժամանակ ձգձգվող հակամարտությունը ձեռք է բերել նոր դինամիկա, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք նպաստել են դրա միջազգային նշանակության վերաիմաստավորմանը։ Վերլուծության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերություններին, Թուրքիայի տարածաշրջանային դերակատարությանը, արտաքին քաղաքական շահերի բախմանը և Հարավային Կովկասում ազդեցության համար ձևավորվող մրցակցությանը։ Հոդվածը կարևոր է նրանով, որ հակամարտության խնդիրը ներկայացնում է լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են տարածաշրջանային պետությունների ռազմավարական առաջնահերթությունները վերափոխել երկարատև հակամարտությունների ընթացքը։ Այն կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, տարածաշրջանագիտության, անվտանգության և ժամանակակից պատմության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Другие предметы

Այս աշխատությունը նվիրված է Երևանի XIX դարի և XX դարի սկզբի ճարտարապետական զարգացման պատմությանը՝ ներկայացնելով քաղաքի քաղաքաշինական կերպարի ձևավորման հիմնական փուլերը, կառուցապատման առանձնահատկությունները և այդ ժամանակաշրջանի ճարտարապետական ժառանգությունը։ Հեղինակը վերլուծում է բնակելի, հասարակական, վարչական և կրոնական կառույցների նախագծային լուծումները, կիրառված շինարարական նյութերն ու ճարտարապետական ոճերը, ինչպես նաև դրանց կապը պատմական, մշակութային և սոցիալ-տնտեսական զարգացումների հետ։ Աշխատությունում լուսաբանվում են քաղաքի տարածքային ընդլայնման, փողոցային ցանցի ձևավորման, նոր թաղամասերի կառուցման և քաղաքաշինական սկզբունքների փոփոխության գործընթացները՝ հիմնվելով արխիվային նյութերի, պատմական փաստաթղթերի և ճարտարապետական ուսումնասիրությունների վրա։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է ճարտարապետների, քաղաքաշինության մասնագետների, պատմաբանների, արվեստաբանների, մշակութային ժառանգության պահպանությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև Երևանի պատմությամբ և ճարտարապետությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Культура

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայկական ազգային օպերաներում վոկալ դերերգերի առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Armen Tigranyan-ի «Անուշ» և Alexander Spendiaryan-ի «Ալմաստ» օպերաներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է, թե ինչպես են վոկալ կերպարները ձևավորվում հայկական ժողովրդական երաժշտական մտածողության, ինտոնացիոն լեզվի և եվրոպական օպերային ավանդույթի համադրության հիման վրա՝ ստեղծելով ազգային ինքնատիպ դրամատուրգիական արտահայտչաձև։ «Անուշ» օպերայում վոկալ դերերգերը բնութագրվում են մեղեդիական պարզությամբ, երգեցիկ խոսքի մոտիկությամբ և ժողովրդական երգարվեստից եկող ինտոնացիոն կառուցվածքներով, որոնք ընդգծում են հերոսների հուզական անմիջականությունը և սոցիալական միջավայրի ավանդական բնույթը։ «Ալմաստ» օպերայում վոկալ գրությունն ավելի բարդ է՝ պայմանավորված սիմֆոնիկ մտածողության ուժեղացմամբ, դրամատիկ կոնֆլիկտների խորացմամբ և եվրոպական օպերային տեխնիկայի ազդեցությամբ, ինչը վոկալ դերերգերին հաղորդում է ավելի զարգացած ձևային և տեխնիկական պահանջներ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է, որ երկու ստեղծագործություններում էլ վոկալ արտահայտչամիջոցները ծառայում են ոչ միայն կերպարների բնութագրմանը, այլև ազգային երաժշտական ինքնության ձևավորմանը՝ միավորելով ժողովրդական և դասական երաժշտական համակարգերը մեկ ամբողջական գեղարվեստական լեզվի մեջ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում կրթական և դաստիարակչական գործընթացների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների, մեթոդների ու տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դպրոցի՝ որպես միասնական մանկավարժական համակարգի արդյունավետ կազմակերպման վրա, որտեղ ուսուցումը, դաստիարակությունը, կառավարչական գործունեությունը և կրթական միջավայրի զարգացումը փոխկապակցված գործընթացներ են։ Քննության են առնվում կրթական հաստատության կառավարման հիմնական գործառույթները՝ նպատակադրումը, պլանավորումը, կազմակերպումը, համակարգումը, վերահսկումը, արդյունքների գնահատումը և հետադարձ կապի ապահովումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցի ղեկավարության, ուսուցիչների, դասղեկների, մանկավարժական խորհրդի, սովորողների և ծնողների միջև համագործակցության կազմակերպմանը՝ այն դիտարկելով կրթադաստիարակչական աշխատանքի արդյունավետության կարևոր պայման։ Ուսումնասիրվում են կառավարման ավանդական և նորարարական մոտեցումները, ռազմավարական ու ընթացիկ պլանավորման մեխանիզմները, որոշումների ընդունման գործընթացները և կրթական հաստատության ներքին կառավարման կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է սովորողակենտրոն կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ հաշվի են առնվում աշակերտների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունները, կրթական պահանջները, հետաքրքրությունները և սոցիալական զարգացման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում դաստիարակչական աշխատանքի ծրագրավորմանը, արժեքային համակարգի, պատասխանատվության, համագործակցության, ինքնուրույնության և հասարակական ակտիվության զարգացմանը նպաստող միջոցառումներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև մանկավարժական կոլեկտիվի կառավարման խնդիրը՝ մասնագիտական համագործակցության, աշխատանքի արդյունավետ բաշխման, ուսուցիչների շարունակական զարգացման և նախաձեռնողականության խթանման տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության որակի վերահսկման և գնահատման տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել առկա խնդիրները, գնահատել իրականացվող ծրագրերի արդյունքները և համապատասխան փոփոխություններ կատարել կառավարման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառությունը դպրոցի կառավարման մեջ՝ տվյալների հավաքագրման ու մշակման, փաստաթղթաշրջանառության, հաղորդակցության, պլանավորման և կրթական գործընթացի մշտադիտարկման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում են նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցությունը, ծնողների մասնակցությունը կրթադաստիարակչական գործընթացին և դպրոցի կապը համայնքի ու սոցիալական այլ հաստատությունների հետ։ Կառավարման արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես կրթության որակի, բարենպաստ հոգեբանական միջավայրի, մանկավարժական գործունեության կազմակերպվածության և սովորողների բազմակողմանի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, մանկավարժության և դպրոցական կառավարման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, դպրոցների ղեկավարների, ուսուցիչների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պոլիգրաֆիայի արտադրական կազմակերպություններում նյութական ծախսումների կառավարչական հաշվառման համակարգի ուսումնասիրմանն ու դրա կատարելագործման մեթոդաբանական հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են արտադրական գործընթացում օգտագործվող հումքի, հիմնական և օժանդակ նյութերի, կիսաֆաբրիկատների, փաթեթավորման միջոցների և այլ նյութական ռեսուրսների ծախսերի ձևավորման, հաշվառման, խմբավորման, վերահսկման և վերլուծության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է նյութական ռեսուրսների օգտագործման վերաբերյալ հաշվապահական և կառավարչական տեղեկատվությունը դարձնել առավել ճշգրիտ, օպերատիվ և օգտակար արտադրական ու կառավարչական որոշումների ընդունման համար։ Աշխատությունը ներկայացնում է նյութական ծախսումների կառավարչական հաշվառման տեսական և գործնական հիմքերը՝ անդրադառնալով ծախսերի դասակարգման, նորմավորման, ինքնարժեքի ձևավորման, ծախսերի պատասխանատվության կենտրոնների, ներքին վերահսկողության և շեղումների վերլուծության խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են պոլիգրաֆիական արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկություններից բխող նյութական ծախսումների հաշվառման դժվարությունները, քանի որ այս ոլորտում արտադրանքի բազմազանությունը, պատվերների անհատական բնույթը, նյութերի մեծ տեսականին և արտադրական գործընթացների փուլայնությունը պահանջում են հաշվառման ավելի ճկուն ու նպատակային մեթոդներ։ Նյութում կարևոր տեղ է հատկացվում նյութական ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ձևավորման և կառավարչական հաշվետվությունների կատարելագործմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ծախսերի վերահսկելիությունը, բացահայտել ռեսուրսների ոչ արդյունավետ օգտագործման պատճառները և նվազեցնել արտադրանքի ինքնարժեքը։ Քննարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել նաև արտադրանքի գների հիմնավորմանը, արտադրական ծրագրերի պլանավորմանը, շահութաբերության գնահատմանը և կազմակերպության ֆինանսատնտեսական արդյունքների բարելավմանը։ Աշխատանքը հատկապես արժեքավոր է կառավարչական հաշվառման և արտադրական ծախսերի կառավարման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, տնտեսագետների, հաշվապահների, ֆինանսական և արտադրական կառավարման մասնագետների, ինչպես նաև տնտեսագիտական բուհերի ուսանողների համար։ Այն համադրում է տեսական դրույթները և դրանց կիրառական նշանակությունը՝ առաջարկելով նյութական ծախսումների հաշվառման և կառավարման այնպիսի կատարելագործված մոտեցումների ուսումնասիրություն, որոնք կարող են համապատասխանել Հայաստանի պոլիգրաֆիական արտադրության պայմաններին և նպաստել կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։