Սոցիոմշակութային պարադոքսների առանձնահատկությունները համակարգային փոխակերպումների համատեքստում

Педагогика

Աշխատությունը վերաբերում է դպրոցական կյանքի կազմակերպմանն ու կրթական հաստատության ներքին կարգուկանոնի սահմանմանը։ Այն ներկայացնում է դպրոցական միջավայրում գործող կանոնների, ուսուցիչների և աշակերտների պարտականությունների, վարքագծի սկզբունքների ու կարգապահության պահպանման նշանակությունը։ Գրքում արտացոլվում են ուսումնական գործընթացի կազմակերպման, դպրոցական համայնքի անդամների փոխհարաբերությունների կարգավորման և կրթական հաստատության բնականոն գործունեությունն ապահովելու մոտեցումները։ Այն կարևորում է կարգապահությունը, պատասխանատվությունը, փոխադարձ հարգանքը և դպրոցական պարտականությունների պատշաճ կատարումը՝ որպես կրթության արդյունավետության ու աշակերտների բարոյական դաստիարակության կարևոր պայմաններ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրթության պատմության, դպրոցական կառավարման, մանկավարժական մտքի և 19-րդ դարի հայկական կրթական հաստատություններում կիրառվող կանոնակարգերի ուսումնասիրության համար։

Литература

Գրիգոր Զոհրապի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն ներկայացնում է արևմտահայ նշանավոր գրողի, մտավորականի և հասարակական գործչի քնարական ստեղծագործությունները, որոնցում արտացոլված են մարդու ներաշխարհը, սիրո, կարոտի, կյանքի անցողիկության և հասարակական զգայունության թեմաները։ Թեև Զոհրապը առավել հայտնի է որպես բացառիկ վիպագիր և պատմվածքագիր, նրա պոեզիան ևս կարևոր տեղ ունի հայ գրականության մեջ՝ առանձնանալով նուրբ զգացմունքայնությամբ, հոգեբանական խորությամբ և գրական մշակվածությամբ։ Ժողովածուում ընդգրկված բանաստեղծությունները արտահայտում են հեղինակի մտահոգությունները մարդու ճակատագրի, բարոյական արժեքների և հասարակական իրականության վերաբերյալ։ Նրա քնարերգության մեջ հաճախ հանդիպում են միայնության, հիասթափության, հիշողության և մարդկային հարաբերությունների փխրունության մոտիվներ։ Զոհրապի ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն նաև սիրային ապրումները, ներքին հակասությունները և գեղեցկության որոնումը, որոնք ներկայացված են մեղմ, երբեմն էլ թախծոտ հնչերանգներով։ Հեղինակի լեզուն պարզ է, բայց միաժամանակ հարուստ պատկերներով և նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով, ինչը նրա պոեզիային հաղորդում է ինտիմ և անկեղծ բնույթ։ Նրա բանաստեղծություններում զգացվում է արևմտահայ մտավորականի աշխարհընկալումը, եվրոպական գրական ազդեցությունները և ազգային ինքնության հանդեպ խոր պատասխանատվությունը։ Զոհրապի գրական ոճը համադրում է ռեալիստական մտածողությունը և քնարական զգայունությունը, ինչի շնորհիվ նրա ստեղծագործությունները պահպանել են իրենց արդիականությունն ու հուզական ուժը։ «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն կարևոր է ոչ միայն որպես գրողի ստեղծագործական ժառանգության մաս, այլև որպես արևմտահայ մշակութային և հոգևոր կյանքի արտացոլում։ Այն հետաքրքիր է հայ դասական պոեզիայի սիրահարների, գրականագետների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են բացահայտել Գրիգոր Զոհրապի բազմակողմանի գրական աշխարհը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայ նշանավոր գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ Դերենիկ Դեմիրճյանի գրականագիտական, գեղագիտական և ստեղծագործական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ հայ գրականության զարգացման պատմական և մշակութային համատեքստում։ Քննարկվում են գրողի պատկերացումները գրականության էության, հասարակական նշանակության, գեղարվեստական ստեղծագործության նպատակների և գրողի պատասխանատվության վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեմիրճյանի աշխարհայացքի ձևավորման պայմաններին, նրա ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և տարբեր գրական ուղղությունների ու գեղագիտական սկզբունքների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքին։ Ուսումնասիրվում են գրականության և իրականության փոխհարաբերության, գեղարվեստական ճշմարտության, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մարդկային արժեքների արտացոլման առանձնահատկությունները նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ։ Դիտարկվում են գրողի մոտեցումները գեղարվեստական կերպարի կառուցման, բնավորությունների հոգեբանական բացահայտման, սյուժեի զարգացման, լեզվական արտահայտչամիջոցների և գրական ոճի ձևավորման հարցերին։ Կարևորվում են Դեմիրճյանի արձակ, դրամատիկական և հրապարակախոսական ստեղծագործություններում արտահայտված գաղափարական ու գեղագիտական սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց կապը ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային գործընթացների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել գրողի գրականագիտական հոդվածները, հրապարակախոսական ելույթները, նամակները և ստեղծագործությունները՝ նրա գրական հայացքների ամբողջական պատկերը ներկայացնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում հայ դասական գրականության ավանդույթների նկատմամբ Դեմիրճյանի վերաբերմունքին, ազգային գրական ժառանգության արժևորմանը և նոր գրականության զարգացման վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Առանձնացվում են գրականության դաստիարակչական նշանակության, հասարակական խնդիրների գեղարվեստական մեկնաբանության և մարդկային բնավորության բարոյահոգեբանական առանձնահատկությունների բացահայտման հարցերը։ Կարևորվում են նաև գրողի ստեղծագործական ինքնատիպությունը, երգիծանքի և հումորի կիրառման առանձնահատկությունները, պատմական թեմաների գեղարվեստական մշակումը և ազգային մշակույթի զարգացման գործում գրականության ունեցած դերը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Դեմիրճյանի գրական ժառանգության առավել խորքային ընկալմանը, նրա գեղագիտական սկզբունքների համակարգմանը և հայ գրական մտքի պատմության մեջ ունեցած նշանակության գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ նորագույն գրականության, գրական քննադատության և գեղագիտական մտածողության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Այն օգտակար է գրականագետների, բանասերների, հայ գրականության ուսուցիչների, մշակութաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս երկլեզու տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն գրականության նմուշներ, որոնք ուղղված են երիտասարդ ընթերցողների հետաքրքրությունների և կրթական կարիքների բավարմանը։ Նյութը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ օգնելով կողմնորոշվել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության բազմազան աշխարհում և ընտրել ընթերցանության համար առավել համապատասխան գրքեր՝ ըստ թեմատիկ, ժանրային և ճանաչողական հետաքրքրությունների։ Ցանկում ընդգրկված ստեղծագործությունները ներառում են արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, հոգեբանական և սոցիալական թեմաներով վեպեր, ինչպես նաև կրթական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են լեզվական հմտությունների, ստեղծագործական մտածողության և աշխարհընկալման զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևորում է ընթերցանության դերը պատանեկան զարգացման գործընթացում՝ որպես գիտելիքի ընդլայնման, արժեքային համակարգի ձևավորման և ինքնաճանաչման միջոց, միաժամանակ աջակցելով գրադարանային և կրթական հաստատությունների աշխատանքին՝ ընթերցողների համար գրքերի ընտրության գործընթացը դյուրացնելու նպատակով։

Другие предметы

Սա լատիներենով կազմված հանդիսավոր աղոթական և ծիսական բնույթի հնատիպ հրատարակություն է, որը կապված է Մխիթարյան տպարանի գործունեության և Ավստրիական կայսրության բարձրագույն արքունական շրջանակների մասնակցությամբ իրականացված հանդիսավոր արարողության հետ։ Հրատարակության բովանդակության հիմքում բազմալեզու աղոթքն է, որը կազմվել է քսանհինգ լեզուներով և տպագրության է հանձնվել Մխիթարյան տպարանում։ Բազմալեզու ձևաչափը վկայում է հրատարակության ներկայացուցչական և միջազգային բնույթի մասին՝ ընդգծելով տարբեր ժողովուրդների ու լեզվական ավանդույթների ընդգրկումը մեկ կրոնական-ծիսական համատեքստում։ Նյութը կապված է սրբազան հիմնաքարի հանդիսավոր օրհնության և դրման արարողության հետ, որն իրականացվել է կայսր Ֆերդինանդ I-ի և կայսրուհի Մարիա Աննայի ներկայությամբ։ Այս հանգամանքը հրատարակությանը հաղորդում է ոչ միայն կրոնական, այլև պատմամշակութային և արարողակարգային նշանակություն՝ այն դարձնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, եկեղեցական և քաղաքական մշակույթի ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։ Հրատարակության մեջ արտացոլվում է Մխիթարյան տպագրական ավանդույթի առանձնահատկությունը, մասնավորապես՝ բազմալեզու հոգևոր և գիտակրթական նյութերի պատրաստման ու տարածման կարողությունը։ Այն կարևոր է նաև գրքի պատմության և հնատիպ տպագրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տպագրական մշակույթի, լեզուների ներկայացման և կրոնական արարողությունների փաստագրման փոխկապակցվածությունը։ Բազմալեզու աղոթքի առկայությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել լեզվաբանական և համեմատական ուսումնասիրությունների համար, իսկ հրատարակության ծիսական համատեքստը՝ եկեղեցական պատմության, մշակութաբանության և եվրոպական արքունական արարողակարգերի հետազոտության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հայագետների, Մխիթարյան միաբանության և նրա տպագրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, գրքի պատմաբանների, բիբլիոգրաֆների, եկեղեցական պատմության հետազոտողների և հնատիպ գրականության սիրահարների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը հայերենի, մասնավորապես գրաբարի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը նվիրված դասական լեզվաբանական աշխատություն է, որի հեղինակը Միքայել Չամչյանն է (1738–1823)՝ Մխիթարյան միաբանության նշանավոր գործիչ, պատմաբան, լեզվաբան և աստվածաբան։ Առաջին անգամ 1779 թվականին Վենետիկում հրատարակված այս աշխատությունը երկար ժամանակ ծառայել է որպես գրաբարի ուսուցման կարևոր դասագիրք և նշանակալի ազդեցություն ունեցել հայ քերականագիտական մտքի զարգացման վրա։ Այն համակարգված ձևով ներկայացնում է լեզվի քերականական կանոնները, խոսքի մասերը, բառերի կազմությունն ու փոփոխությունը, հոլովման և խոնարհման ձևերը, բառերի միջև քերականական համաձայնության սկզբունքները, ինչպես նաև գրավոր խոսքի կառուցման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ձգտում է նկարագրել հայերենի ներքին օրինաչափությունները և քերականական կանոնները ներկայացնել հայերեն լեզվական ավանդույթի հիման վրա՝ անդրադառնալով նաև նախորդ քերականագիտական աշխատությունների մոտեցումներին։ Գիրքը նպաստել է գրաբարի ուսուցման կազմակերպմանը, հայերեն քերականական տերմինաբանության զարգացմանը և լեզվի կառուցվածքի համակարգված ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը բազմիցս վերահրատարակվել է տարբեր ժամանակներում և տարբեր վայրերում, այդ թվում՝ Վենետիկում ու Մոսկվայում։ Այն կարևոր աղբյուր է գրաբարի պատմական քերականության, հայ լեզվաբանության զարգացման, հայ կրթական ավանդույթների և Մխիթարյան միաբանության գիտական ժառանգության ուսումնասիրության համար։