Список населенных мест Эриванской губернии

Философия

Գիրքը՝ «Գեղագիտություն», հեղինակը Բորև Յու., հանդիսանում է ուսումնական և տեսական ձեռնարկ, որը նվիրված է գեղագիտության որպես փիլիսոփայական և մշակութաբանական գիտության հիմնական խնդիրների, հասկացությունների և զարգացման փուլերի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գեղեցիկի, արվեստի և գեղագիտական ընկալման էությունը, դրանց ձևավորման օրենքները և մարդու հոգևոր կյանքի մեջ ունեցած դերը։ Գրքում մանրամասն վերլուծվում են գեղագիտական կատեգորիաները՝ գեղեցիկ, վեհ, ողբերգական, կատակերգական, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակների առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը հասարակության և անհատի գիտակցության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված արվեստի պատմական զարգացման փուլերին, գեղարվեստական մտածողության ձևերին, ստեղծագործական գործընթացի հոգեբանական և սոցիալ-մշակութային հիմքերին։ Ներառված են նաև ժամանակակից գեղագիտության խնդիրները՝ զանգվածային մշակույթի ազդեցությունը, արվեստի և իրականության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև գեղագիտական դաստիարակության նշանակությունը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների և արվեստի ու մշակույթի տեսությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ նպաստելով գեղագիտական մտածողության համակարգված և խորքային ընկալմանը։

Право

Աշխատանքը նվիրված է III–XIII դարերի միջնադարյան Հայաստանում իրավական աղբյուրների ձևավորման, զարգացման և կիրառության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն աղբյուրներին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ժամանակաշրջանի իրավական հարաբերությունների և իրավական մշակույթի պատկերը։ Հետազոտության առանցքում իրավական նորմերի ոչ միայն ձևական ամրագրումն է, այլև դրանց արտացոլումը պատմագրական, եկեղեցական, վիմագրական և այլ գրավոր ու նյութական աղբյուրներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել սովորութային իրավունքը, աշխարհիկ իշխանությունների իրավական ակտերը, կանոնական կամ եկեղեցական իրավունքը, օտար իրավական համակարգերի ազդեցությունն ու դրանց առանձին դրույթների ընդունումը, ինչպես նաև ազգային իրավական ժողովածուները։ Միջնադարյան Հայաստանի իրավական համակարգում սովորույթը, աշխարհիկ օրենքը և կանոնական իրավունքը կարևոր իրավական ձևեր էին, իսկ ժամանակի ընթացքում նկատվում է չգրված սովորութային նորմերից դեպի գրավոր ամրագրված իրավական կարգավորումներ անցման գործընթաց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև քրիստոնեության ընդունումից հետո եկեղեցական կանոնների դերի մեծացմանը և դրանց ազդեցությանը հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է օտար իրավական ավանդույթների՝ հատկապես հռոմեաբյուզանդական և այլ իրավական համակարգերի ներթափանցման ու տեղայնացման հարցը, քանի որ միջնադարյան հայկական իրավունքը զարգանում էր տարբեր քաղաքական և մշակութային ազդեցությունների պայմաններում։ Առանձին նշանակություն կարող է տրվել իրավական բնույթի պատմագրական երկերին, վիմագիր արձանագրություններին և այլ փաստական նյութերին, որոնք, նույնիսկ եթե անմիջականորեն օրենքներ չեն, հնարավորություն են տալիս բացահայտելու իրավական նորմերի գործնական կիրառությունը և հասարակական հարաբերությունների իրական պատկերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև հայկական իրավական մտքի կարևորագույն գրավոր հուշարձանների ձևավորումն ու զարգացումը՝ սկսած վաղ միջնադարյան կանոնական ժողովածուներից մինչև XII–XIII դարերի դատաստանագրքերը։ Մասնավորապես, Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքը» ներկայացնում է միջնադարյան հայկական իրավագիտության կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը, իսկ Կիլիկյան Հայաստանում XIII դարում իրավական համակարգի զարգացմանը նպաստեցին նաև Սմբատ Սպարապետի դատաստանագիրքը, բյուզանդական իրավական նյութերի թարգմանությունները և Անտիոքի ասիզները։ Աշխատանքի կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ իրավական աղբյուրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն վերականգնելու իրավունքի առանձին ճյուղերի պատմությունը, այլև հասկանալու միջնադարյան հայկական հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, սեփականության հարաբերությունները, ընտանեկան ու ժառանգական իրավունքը, քրեական և դատավարական կարգավորումները, եկեղեցու ու աշխարհիկ իշխանության փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել իրավական մշակույթի զարգացման վրա քաղաքական կայունության, պետականության, տնտեսական հարաբերությունների և կրոնական գործոնի ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր ներդրում է միջնադարյան Հայաստանի իրավական պատմության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրության մեջ՝ հնարավորություն տալով տարբեր բնույթի աղբյուրների համադրմամբ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական իրավունքի ձևավորման, շարունակականության և փոխակերպումների մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, պատմաբաններին, հայագետներին, իրավունքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, աղբյուրագետներին և միջնադարյան Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական հեպատիտ C վիրուսային վարակի ընթացքում հակավիրուսային հակամարմինների ձևավորման և դրանց կազմում ընդհանուր իդիոտիպերի էքսպրեսիայի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում իմունային համակարգի այն առանձնահատկությունն է, թե ինչպես է երկարատև HCV վարակը ազդում հակամարմինների կառուցվածքային և իմունոլոգիական բնութագրերի վրա, և ինչ դեր կարող են ունենալ ընդհանուր իդիոտիպերը հակավիրուսային հումորալ իմունային պատասխանի ձևավորման ու պահպանման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ քրոնիկական վարակների ժամանակ իմունային պատասխանը հաճախ դառնում է բարդ, երկարատև և ոչ միշտ արդյունավետ, իսկ հակամարմինների բազմազանության ու փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու վիրուսի և հյուրընկալողի իմունային համակարգի փոխազդեցությունը։ Նյութում դիտարկվում են հակամարմինների իդիոտիպային առանձնահատկությունները, դրանց ընդհանուր կամ կրկնվող կառուցվածքային բնութագրերի արտահայտվածությունը և հնարավոր կապը քրոնիկական վարակի պայմաններում ձևավորվող իմունային պատասխանի հետ։ Այսպիսի հետազոտությունները կարող են նշանակություն ունենալ HCV վարակի իմունապաթոգենեզի բացահայտման, հիվանդության ընթացքում հակավիրուսային պաշտպանական մեխանիզմների գնահատման և ապագայում ախտորոշիչ կամ թերապևտիկ նոր մոտեցումների մշակման տեսանկյունից։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր է բժշկական իմունոլոգիայի, վիրուսաբանության և վարակաբանության ոլորտներով զբաղվող ընթերցողների համար, քանի որ այն համադրում է հակամարմինների մոլեկուլային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը քրոնիկական վիրուսային վարակի ընթացքի հետ։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիոնալ ծրագրերի հիմնական իմաստային բովանդակության ուսումնասիրությանը՝ լեզվական միավորների գործառույթների, իմաստային կառուցվածքի և հաղորդակցական կիրառության տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես են տարբեր լեզվական կառուցվածքներ և ծրագրային միավորներ արտահայտում որոշակի իմաստային հարաբերություններ և ինչպես է դրանց գործառույթը պայմանավորվում խոսքային միջավայրով։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում իմաստի և գործառույթի փոխհարաբերությանը, լեզվական ձևի ու բովանդակության կապին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ նույն ձևական կառուցվածքը տարբեր համատեքստերում կարող է իրականացնել տարբեր իմաստային կամ հաղորդակցական գործառույթներ։ Աշխատությունում ֆունկցիոնալ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական երևույթները դիտարկել ոչ միայն որպես ձևական համակարգի բաղադրիչներ, այլև որպես հաղորդակցական նպատակների իրականացման միջոցներ։ Քննության են առնվում հիմնական իմաստային բաղադրիչները, դրանց փոխկապակցվածությունը և խոսքում դրսևորման եղանակները։ Կարևորվում է նաև համատեքստի դերը, քանի որ լեզվական միավորի գործառական նշանակությունը հաճախ բացահայտվում է միայն կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր լեզվական օրինակների վերլուծություն՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են իմաստային հարաբերությունները ձևավորվում, փոփոխվում և փոխանցվում տարբեր կառուցվածքների միջոցով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում իմաստային ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանել ֆունկցիոնալ ծրագրերի հիմնական բնութագրերը և դրանց կիրառության ոլորտները։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է նաև լեզվական համակարգի տարբեր մակարդակների՝ բառային, ձևաբանական, շարահյուսական և հաղորդակցական բաղադրիչների փոխազդեցության դիտարկումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է ձևական կառուցվածքը վերածվում որոշակի իմաստային և հաղորդակցական գործառույթի և ինչ պայմաններում է տեղի ունենում դրա իմաստային փոփոխությունը։ Աշխատանքը կարող է նշանակություն ունենալ ժամանակակից լեզվաբանության այն ուղղությունների համար, որոնք ուսումնասիրում են լեզվի գործառական կազմակերպվածությունը, իմաստի ձևավորումը և լեզվական միջոցների կիրառությունը իրական հաղորդակցության մեջ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել լեզվաբաններին, իմաստաբանության և շարահյուսության մասնագետներին, գործառական քերականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ձգտում է բացահայտել ֆունկցիոնալ ծրագրերի հիմնական իմաստային կառուցվածքը և ցույց տալ, թե ինչպես են դրանց իմաստային բաղադրիչները փոխկապակցվում լեզվական ձևի, համատեքստի և հաղորդակցական գործառույթի հետ՝ նպաստելով լեզվական համակարգի ավելի ամբողջական գործառական ընկալմանը։

Информатика

Այս աշխատանքը նվիրված է իրական ժամանակում տվյալների մշակման համակարգերի ուսումնասիրությանը և նախագծմանը, որոնք կիրառվում են հատուկ նշանակության թվային ազդանշանային պրոցեսորների վրա, որտեղ պահանջվում է բարձր արագություն, ցածր ուշացում և կանխատեսելի հաշվարկային վարքագիծ։ Հեղինակը վերլուծում է իրական ժամանակի համակարգերի հիմնական պահանջները՝ ներառյալ ժամանակային սահմանափակումների խիստ պահպանումը, բազմաթել մշակումը և ռեսուրսների օպտիմալ կառավարումը՝ ապահովելով տվյալների հոսքերի կայուն և անխափան մշակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային ազդանշանային պրոցեսորների (DSP) ճարտարապետությանը, դրանց զուգահեռ մշակման հնարավորություններին և հիշողության կառավարման առանձնահատկություններին, որոնք որոշիչ դեր ունեն բարձր արդյունավետությամբ համակարգերի նախագծման մեջ։ Աշխատությունում ներկայացվում են տվյալների մշակման ալգորիթմներ՝ ֆիլտրացիա, սպեկտրալ վերլուծություն և ազդանշանների վերականգնում, ինչպես նաև դրանց օպտիմալացման մեթոդներ՝ իրական ժամանակի սահմանափակումներին համապատասխանեցնելու համար։ Քննարկվում են նաև համակարգերի ծրագրային և ապարատային համատեղ նախագծման սկզբունքները, որոնք թույլ են տալիս հասնել բարձր կատարողականության և էներգախնայողության հավասարակշռության։ Շեշտվում է նման համակարգերի կիրառությունը կապի տեխնոլոգիաներում, ռադարային համակարգերում, բժշկական ազդանշանների վերլուծության և արդյունաբերական ավտոմատացման ոլորտներում՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը ժամանակակից բարձր տեխնոլոգիական ինժեներիայում։

Социология

Այս աշխատությունը ներկայացնում է արդիականացման գործընթացների բազմաշերտ և հակասական բնույթը՝ դիտարկելով դրանք պատմասոցիոլոգիական տեսանկյունից։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են տնտեսական, քաղաքական, մշակութային և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները տարբեր հասարակություններում միաժամանակ ստեղծում թե՛ զարգացման նոր հնարավորություններ, թե՛ սոցիալական լարվածություններ, անհավասարություններ և արժեքային հակասություններ։ Գրքում արդիականացումը ներկայացվում է ոչ թե որպես գծային և միանշանակ առաջընթաց, այլ որպես բարդ գործընթաց, որի արդյունքները կախված են պատմական պայմաններից, պետական կառավարման առանձնահատկություններից, հասարակական ինստիտուտների կայունությունից և սոցիալական դերակատարների փոխազդեցությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական և ժամանակակից սոցիոլոգիական տեսություններին, համեմատական պատմական վերլուծությանը, ինչպես նաև տարբեր երկրների փորձի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով զարգացման տարբեր մոդելների ուժեղ և թույլ կողմերը։ Աշխատությունը քննարկում է ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունները, գլոբալացման ազդեցությունը, քաղաքական վերափոխումների սոցիալական հետևանքները և հասարակությունների հարմարվողականության մեխանիզմները՝ առաջարկելով արդիականացման երևույթի խորքային և քննադատական մեկնաբանություն։ Այն օգտակար է սոցիոլոգիայի, պատմության, քաղաքագիտության և հասարակական գիտությունների ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հասարակական զարգացման տեսություններով և պատմական փոփոխությունների օրինաչափություններով։