Թեյի արտադրության գործընթացի կառավարման և որակի բարձրացման ուղիները ԻԻՀ-ում

Лингвистика

Ամիրդովլաթ Ամասիացի-ի «Օգուտ բժշկութեան» երկի բառապաշարի ուսումնասիրությունը վերաբերում է միջնադարյան հայ բժշկական գրականության լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով տեքստում կիրառված բժշկական, դեղաբանական և անատոմիական տերմինների համակարգը։ Այս երկի բառապաշարը ձևավորվել է միջին հայերենի հիմքի վրա և առանձնանում է գիտական-մասնագիտական բնույթով, որտեղ լայնորեն օգտագործվում են ինչպես հայերեն բնիկ բառեր, այնպես էլ պարսկերեն, արաբերեն և հունարեն փոխառություններ, որոնք կապված են բժշկության և դեղագիտության ոլորտների հետ։ Բառապաշարի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել միջնադարյան բժշկական գիտելիքների տարածման ուղիները, ինչպես նաև հայ բժշկական տերմինաբանության զարգացման փուլերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդությունների անվանումներին, բուժման մեթոդներին, դեղաբույսերի նկարագրություններին և մարդու մարմնի կառուցվածքին վերաբերող բառերի իմաստային առանձնահատկություններին։ Այսպիսով, «Օգուտ բժշկութեան»-ի բառապաշարը կարևոր աղբյուր է ոչ միայն բժշկության պատմության, այլ նաև հայերեն լեզվի պատմական զարգացման և մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման ուսումնասիրության համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է պալլիդոնիգրալ պրոյեկցիայի մորֆոֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Պարկինսոնի հիվանդության փորձարարական մոդելի պայմաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նեյրոնային համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխություններին։ Գրքում ներկայացվում են բազալ գանգլիաների դեգեներատիվ գործընթացները, դոպամիներգիկ համակարգի խանգարումները և շարժողական ֆունկցիաների կարգավորման մեխանիզմների փոփոխությունները։ Հեղինակը վերլուծում է փորձարարական մոդելներում կիրառվող նեյրոտոքսինների ազդեցությունը և դրանց միջոցով ստացված պաշտպանական կամ մոդուլացնող ազդեցությունները նյարդային հյուսվածքի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Naja oxiana և Montivipera raddei օձերի թույների, ինչպես նաև galarmin պեպտիդային միացության նեյրոֆիզիոլոգիական ազդեցությունները՝ գնահատելով դրանց հնարավոր նեյրոպաշտպանիչ հատկությունները Պարկինսոնի մոդելի պայմաններում։ Ներկայացվում են հիստոլոգիական, էլեկտրոֆիզիոլոգիական և մորֆոմետրիկ մեթոդներով ստացված տվյալները, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել նեյրոնային կապերի փոփոխությունները և կառուցվածքային վերակազմավորումները։ Գիրքը նաև քննարկում է շարժողական վերահսկման շղթաների դիսֆունկցիան և փորձարարական միջամտությունների ազդեցությունը հիվանդության ընթացքի վրա։ Աշխատությունը նախատեսված է նյարդաբանների, նեյրոֆիզիոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների, ասպիրանտների և փորձարարական բժշկության ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի մասին նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ակնարկ՝ ընդգրկելով պատմության, մշակույթի, հասարակական-քաղաքական կյանքի, տնտեսության, իրավունքի, կրթության, արվեստի և բնական գիտությունների ոլորտներին նվիրված հրատարակություններ։ Ցանկում ներառված աշխատությունները արտացոլում են Հայաստանի ժամանակակից զարգացումները, պետականության կայացման գործընթացները, տարածաշրջանային դիրքավորումը և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, ինչպես նաև երկրի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության նոր մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի վերաբերյալ գիտական մոնոգրաֆիաներին, հետազոտական ժողովածուներին, վիճակագրական և վերլուծական նյութերին, որոնք նպաստում են երկրի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացված գրքերը նախատեսված են հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների, վերլուծաբանների և լայն ընթերցողական շրջանակի համար՝ ծառայելով որպես տեղեկատվական աղբյուր Հայաստանի մասին նոր գիտական և հրապարակային գրականության վերաբերյալ։

История

Աշխատությունը նվիրված է կնոջ կերպարի և նրա տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրությանը Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն և հին մշակույթներում՝ հիմնվելով նյութական մշակույթի, հնագիտական գտածոների, պատկերագրական հուշարձանների և առնչվող պատմամշակութային տվյալների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում կնոջ կերպարի ձևավորման, զարգացման և իմաստային փոփոխությունների բացահայտումն է տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում՝ սկսած նախապատմական մշակույթներից մինչև հին հասարակությունների ձևավորման և զարգացման փուլերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում կնոջ պատկերումները արձանիկներում, կնիքներում, զարդարվեստի նմուշներում, խեցեղենի ու այլ առարկաների վրա, ինչպես նաև կանացի կերպարի հետ կապված խորհրդանշական և ծիսական պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մայրության, պտղաբերության, ընտանիքի, կյանքի շարունակականության և բնության հետ կնոջ կերպարի կապին, քանի որ հնագույն հասարակություններում կանացի կերպարը հաճախ ունեցել է ոչ միայն կենցաղային կամ գեղարվեստական, այլև կրոնածիսական նշանակություն։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև այն հարցը, թե ինչպես է կնոջ սոցիալական և մշակութային դիրքն արտացոլվել նյութական մշակույթի մեջ և ինչպիսի պատկերացում կարելի է կազմել հնագույն հասարակություններում կնոջ դերի մասին պահպանված հնագիտական աղբյուրների միջոցով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է տարբեր ժամանակաշրջանների և մշակույթների միջև համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կանացի կերպարի պատկերագրական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև աստվածուհիների և առասպելական կանացի կերպարների պատկերումներին՝ դիտարկելով դրանց կապը հին կրոնական աշխարհընկալման, բնության ուժերի, պտղաբերության պաշտամունքի և հասարակության հոգևոր պատկերացումների հետ։ Միաժամանակ կնոջ կերպարը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրոնական խորհրդանիշ, այլև որպես սոցիալական իրականության արտացոլում, ինչի շնորհիվ հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության կենցաղի, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական կառուցվածքի և գեղագիտական ընկալումների մասին։ Աշխատանքը կարևոր է հայկական հնագիտության և մշակույթի պատմության համար, քանի որ կանացի կերպարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նոր տեսանկյունից դիտարկել հնագույն հասարակությունների աշխարհայացքը և դրանցում կնոջ ունեցած տեղն ու նշանակությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, հայագետներին և հին աշխարհի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է կնոջ կերպարը որպես Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն և հին մշակույթների կարևորագույն գեղարվեստական, սոցիալական և հոգևոր արտահայտություններից մեկը՝ փորձելով բացահայտել դրա բազմաշերտ նշանակությունը և պատմական զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։

География

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գյուղատնտեսության աշխարհագրական ուսումնասիրությանը և երկրի գյուղատնտեսական ատլասի նախագծի մշակման գիտամեթոդական հիմքերի ձևավորմանը։ Դիտարկվում են Սիրիայի բնական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, գյուղատնտեսության տարածքային կազմակերպման առանձնահատկությունները, հողային և ջրային ռեսուրսների բաշխվածությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա ազդող աշխարհագրական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլիմայական պայմանների, ռելիեֆի, հողածածկույթի, ոռոգման համակարգերի և բնակչության տեղաբաշխման ազդեցությանը գյուղատնտեսության ճյուղային ու տարածքային կառուցվածքի վրա։ Քննարկվում են բուսաբուծության և անասնապահության հիմնական ուղղությունները, գյուղատնտեսական շրջանների մասնագիտացումը, մշակաբույսերի տարածվածությունը և արտադրական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թեմատիկ քարտեզների կազմման, վիճակագրական և աշխարհագրական տվյալների հավաքագրման, դասակարգման ու քարտեզագրական ներկայացման մեթոդներին։ Կարևորվում են գյուղատնտեսական ատլասի կառուցվածքի մշակումը, քարտեզների բովանդակության ընտրությունը, պայմանական նշանների համակարգի ձևավորումը և տարածքային տեղեկատվության համադրումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, քարտեզագիրների, գյուղատնտեսության մասնագետների, տարածքային պլանավորման հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Գուրգեն Մահարու բանաստեղծական ժառանգության լեզվաոճական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա չափածո ստեղծագործությունների բառապաշարի, պատկերավորման համակարգի, շարահյուսական կառուցվածքի, արտահայտչամիջոցների և անհատական ոճի ձևավորման սկզբունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում բանաստեղծական լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական մտքի արտահայտման միջոց, այլև որպես հեղինակի աշխարհընկալումը, հուզական ապրումները և ստեղծագործական մտածողությունը բացահայտող համակարգ։ Քննության են առնվում բառերի ընտրության ու իմաստային վերափոխումների առանձնահատկությունները, հոմանիշների, հականիշների, դարձվածային միավորների և այլ բառային միջոցների գործառույթները բանաստեղծական խոսքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխաբերություններին, համեմատություններին, մակդիրներին, խորհրդանշական պատկերներին և այլ արտահայտչամիջոցներին՝ պարզաբանելով դրանց դերը ստեղծագործությունների պատկերային և հուզական կառուցվածքի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրվում են նաև բանաստեղծական շարահյուսության առանձնահատկությունները՝ նախադասությունների կառուցվածքը, կրկնությունները, շրջադասությունները, զուգահեռ կառույցները և խոսքի ռիթմական կազմակերպմանը նպաստող լեզվական միջոցները։ Կարևորվում է հնչյունական կազմակերպման և բառային ընտրության փոխհարաբերությունը, քանի որ չափածոյում հնչերանգը, ռիթմը և բառերի հնչյունական ներդաշնակությունը կարող են լրացուցիչ գեղարվեստական նշանակություն ստանալ։ Հետազոտության մեջ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև գրական լեզվի և խոսակցական տարրերի հարաբերակցությանը, հեղինակային նորարարություններին և ժամանակաշրջանի լեզվական միջավայրի ազդեցությանը։ Լեզվաոճական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն հատկանիշները, որոնց միջոցով ձևավորվում է հեղինակի ճանաչելի բանաստեղծական ձեռագիրը և տարբերակվում նրա ստեղծագործությունը ժամանակակիցների գրական փորձից։ Միաժամանակ բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը կապվում է ստեղծագործությունների թեմատիկ և գաղափարական կառուցվածքի հետ՝ ցույց տալով լեզվական ձևի ու գեղարվեստական բովանդակության փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է գրողի չափածո ժառանգության լեզվական և ոճական արժեքի համակարգված գնահատմանը և XX դարի հայ բանաստեղծական լեզվի զարգացման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։