Թիֆլիսի Նորաշեն Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու 1881 և 1882 թվականների մուտքերի ու ծախսերի հաշվետվություն

Другие предметы

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայ և օս ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված լեզվական ու մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվաբանական, պատմամշակութային, ազգագրական և բանահյուսական նյութերի համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած շփումների արտացոլումն է լեզվի բառապաշարում, տեղանուններում, անձնանուններում, ժողովրդական բանահյուսության մեջ, ավանդույթներում և մշակութային պատկերացումներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխառյալ բառերի բացահայտմանը, դրանց ծագման, իմաստային փոփոխությունների և հնչյունական հարմարեցման քննությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ժողովուրդների միջև կապերի առանձին պատմական շերտեր։ Լեզվական նյութը դիտարկվում է պատմական միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ հաշվի առնելով Հարավային և Հյուսիսային Կովկասում բնակչության տեղաշարժերը, առևտրական ու տնտեսական հարաբերությունները և հարևան ժողովուրդների միջև մշակութային հաղորդակցությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օսերենի՝ իրանական լեզվախմբին պատկանելու հանգամանքը, որի շնորհիվ հայերենի և օսերենի համեմատությունը կարող է արժեքավոր նյութ տրամադրել նաև հայերենի իրանական լեզվական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ տարբերակվում են անմիջական շփումների հետևանքով առաջացած երևույթները և այն ընդհանրությունները, որոնք կարող էին ձևավորվել միջնորդ լեզուների կամ ավելի լայն տարածաշրջանային փոխազդեցությունների պայմաններում։ Բանահյուսական նյութի ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է համեմատել առասպելական պատկերացումները, հերոսական պատումները, ավանդությունները, սովորույթներն ու ծիսական մշակույթի որոշ տարրեր՝ բացահայտելով ինչպես նմանությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային ինքնատիպությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննվել նաև պատմական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են հայերի և օսերի փոխադարձ կապերին ու միմյանց վերաբերյալ պատկերացումներին։ Համեմատական և պատմալեզվաբանական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փաստերը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ պատմական ու մշակութային լայն համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է Կովկասի ժողովուրդների փոխհարաբերությունների բազմաշերտ բնույթի բացահայտմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են երկարատև պատմական շփումները հետքեր թողել լեզվական համակարգերում, ժողովրդական մշակույթում և հավաքական մշակութային հիշողության մեջ։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության համակարգի համապարփակ ուսումնասիրությանը համաշխարհայնացման պայմաններում՝ կենտրոնանալով տեղեկատվական միջավայրում ձևավորվող սպառնալիքների, դրանց ազդեցության և հակազդման մեխանիզմների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ տեղեկատվական անվտանգությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն տեխնիկական կամ կիբերանվտանգության նեղ շրջանակում, այլև անհատի, հասարակության և պետության փոխկապակցված շահերի պաշտպանության համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվական անվտանգության տեսական և քաղաքական ընկալումները, տարբեր երկրների մոտեցումներն ու հայեցակարգերը, ինչպես նաև համաշխարհայնացման գործընթացների ազդեցությունը ազգային տեղեկատվական տարածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական սպառնալիքների առաջացման առանձնահատկություններին և դրանց հնարավոր դրսևորումներին՝ ներառյալ տեղեկատվական ազդեցությունը, ազգային ու պետական շահերին սպառնացող վտանգները և տեղեկատվական միջավայրում հասարակական ու քաղաքական գործընթացների վրա ներգործության հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության ապահովման կառուցակարգերի վերլուծությունը, դրանց արդյունավետության գնահատումը և կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է թվային դիվանագիտության դերը տեղեկատվական անվտանգության քաղաքականության իրականացման գործում, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության նշանակությունը տեղեկատվական սպառնալիքների կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի հարցում։ Ուսումնասիրությունը համադրում է Հայաստանի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և միջազգային կազմակերպությունների համապատասխան փորձն ու մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր տեղեկատվական անվտանգության համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները և դրանք դիտարկել Հայաստանի Հանրապետության ազգային շահերի տեսանկյունից։ Աշխատանքում տեղեկատվական անվտանգության խնդիրը ներկայացվում է նաև որպես ազգային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ, քանի որ տեղեկատվական միջավայրի զարգացումը կարող է ազդեցություն ունենալ պետական կառավարման, հասարակական կայունության, քաղաքական գործընթացների և ազգային արժեքների պահպանության վրա։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ազգային և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման մասնագետներին, ինչպես նաև այս ուղղություններով սովորող ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ձգտում է ձևավորել Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության հիմնախնդիրների ամբողջական պատկեր՝ համաշխարհայնացման պայմաններում առկա մարտահրավերների գնահատումից մինչև դրանց հակազդման և ազգային տեղեկատվական անվտանգության համակարգի զարգացման հնարավոր ուղղությունների ներկայացում։ Հետազոտության հեղինակը Հայկուհի Վարդգեսի Մկրտչյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2018 թվականին քաղաքական գիտությունների ոլորտում։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է շերտավոր շերտաձև մարմինների և սալերի խառը եզրային խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շերտերի միջև ոչ լրիվ կոնտակտի պայմաններում։ Քննարկվում են առաձգականության տեսության և դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկայի հիմնական դրույթները, բազմաշերտ կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի որոշման մեթոդները և տարբեր մեխանիկական հատկություններ ունեցող շերտերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շերտերի սահմանային մակերևույթներում առաջացող լարումների, տեղաշարժերի և դեֆորմացիաների բաշխմանը, ինչպես նաև դրանց վրա ոչ լրիվ մեխանիկական կոնտակտի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են շերտերի մասնակի միացման, սահմանային մակերևույթների սահքի, տեղային անջատման և կոնտակտային փոխազդեցության տարբեր պայմանների մաթեմատիկական նկարագրման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են խառը եզրային պայմաններով խնդիրների ձևակերպման առանձնահատկությունները, երբ մարմնի սահմանների տարբեր հատվածներում տրվում են տեղաշարժերի, լարումների կամ արտաքին բեռնվածքների համապատասխան պայմաններ։ Կարևորվում են դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների կիրառումը, սահմանային պայմանների համաձայնեցումը և բազմաշերտ համակարգերի մեխանիկական վարքագծի վերլուծության մաթեմատիկական մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել վերլուծական և թվային լուծման եղանակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշելու լարվածադեֆորմացիոն վիճակի բնութագրերը տարբեր երկրաչափական, նյութական և կոնտակտային պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում շերտերի առաձգական հատկությունների, հաստությունների հարաբերակցության, արտաքին բեռնվածքների և կոնտակտային գոտիների չափերի ազդեցությանը կառուցվածքի մեխանիկական վիճակի վրա։ Առանձնացվում են լարումների կենտրոնացման, շերտերի միջև փոխազդեցության անհամասեռության և հնարավոր կառուցվածքային վնասվածքների առաջացման հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում են նաև ստացված լուծումների ճշգրտության գնահատումը, սահմանային դեպքերի ուսումնասիրությունը և տարբեր մաթեմատիկական մոտեցումների համեմատական վերլուծությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բազմաշերտ կառուցվածքների ամրության, կայունության և հուսալիության գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի կիրառական մաթեմատիկայի, առաձգականության տեսության, կոնտակտային մեխանիկայի և շերտավոր կառուցվածքների հաշվարկման տեսության զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մեխանիկոսների, կիրառական մաթեմատիկոսների, կառուցվածքային ինժեներների, նյութագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկական շուկայի կազմակերպման և կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրա արդյունավետության բարձրացման, մրցակցային հարաբերությունների զարգացման, սակագնային մեխանիզմների կատարելագործման և էներգետիկ համակարգի կայուն գործունեության ապահովման խնդիրների վրա։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրաէներգիայի արտադրության, հաղորդման, բաշխման և սպառման ոլորտներում ձևավորվող տնտեսական հարաբերություններն են, ինչպես նաև պետական կարգավորման դերն այդ հարաբերությունների համակարգման գործում։ Քննվում են շուկայի կառուցվածքը, դրա հիմնական մասնակիցների գործառույթները, էլեկտրաէներգիայի առքուվաճառքի կազմակերպման սկզբունքները և տարբեր սուբյեկտների միջև տնտեսական փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական մենաշնորհների կարգավորման խնդրին, քանի որ էլեկտրաէներգիայի հաղորդման և բաշխման ենթակառուցվածքները պահանջում են այնպիսի կարգավորող մեխանիզմներ, որոնք միաժամանակ կարող են ապահովել ծառայությունների հուսալիությունը, տնտեսապես հիմնավորված ծախսերի փոխհատուցումը և սպառողների շահերի պաշտպանությունը։ Կարևորվում է սակագնային քաղաքականության ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով ծախսերի կառուցվածքի, ներդրումային ծրագրերի, արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների և էներգետիկ ռեսուրսների արժեքի ազդեցությունը վերջնական սակագների ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև մրցակցային շուկայի զարգացման նախադրյալները, արտադրողների միջև տնտեսական մրցակցության հնարավորությունները, մեծածախ և մանրածախ շուկաների փոխհարաբերությունները և սպառողների ընտրության հնարավորությունների ընդլայնման պայմանները։ Առանձին նշանակություն ունի շուկայի կանոնների թափանցիկության, տեղեկատվության հասանելիության և կարգավորող մարմինների գործունեության արդյունավետության գնահատումը։ Քննվում են նաև էներգետիկ անվտանգության և շուկայական կարգավորման փոխհարաբերությունները, քանի որ տնտեսական արդյունավետության բարձրացումը պետք է համադրվի էլեկտրամատակարարման հուսալիության և համակարգի տեխնիկական կայունության պահպանման հետ։ Ուշադրություն է դարձվում ներդրումային միջավայրին, արտադրական հզորությունների արդիականացմանը, էներգետիկ ենթակառուցվածքների զարգացմանը և երկարաժամկետ ներդրումների խթանման տնտեսական մեխանիզմներին։ Վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրումը ևս կարող է դիտարկվել որպես շուկայի կառուցվածքի և կարգավորման մոտեցումների փոփոխություն պահանջող գործոն։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել էլեկտրաէներգետիկական շուկաների կարգավորման միջազգային փորձը և գնահատել տարբեր մոդելների կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական ու էներգետիկ համակարգի առանձնահատկությունների պայմաններում։ Աշխատությունը նպաստում է էներգետիկ շուկայի պետական կարգավորման, մրցակցային մեխանիզմների և տնտեսական կառավարման փոխկապակցվածության համակարգային ընկալմանը՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացման և կարգավորող գործիքների կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Другие предметы

Անընդհատ (համատարած) քրոնոմետրաժը աշխատանքային գործընթացների ուսումնասիրության մեթոդ է, որի միջոցով չափվում և վերլուծվում է արտադրական կամ այլ աշխատանքային գործողությունների ժամանակային տևողությունը՝ առանց գործընթացի ընդհատման։ Այս մեթոդի հիմնական նպատակը աշխատանքի կազմակերպման արդյունավետության բարձրացումն է, գործողությունների ժամանակի ճիշտ հաշվարկը և աշխատանքային նորմերի սահմանումը։ Անընդհատ քրոնոմետրաժի դեպքում դիտարկումը կատարվում է ամբողջ աշխատանքային ցիկլի ընթացքում՝ սկսած առաջին գործողությունից մինչև վերջինը, և յուրաքանչյուր տարր գրանցվում է ժամանակային հաջորդականությամբ։ Սա հնարավորություն է տալիս ստանալ ամբողջական պատկեր աշխատանքի ընթացքի մասին, բացահայտել ավելորդ ժամանակային կորուստները և բարելավել արտադրական գործընթացը։ Մեթոդը լայնորեն կիրառվում է արդյունաբերությունում, շինարարությունում և սպասարկման ոլորտում՝ աշխատանքի արտադրողականությունը բարձրացնելու նպատակով։ Այն օգնում է նաև աշխատաժամանակի ճիշտ բաշխմանը, նորմավորման համակարգի կատարելագործմանը և աշխատողների աշխատանքի գնահատմանը։ Անընդհատ քրոնոմետրաժի ընթացքում օգտագործվում են հատուկ դիտարկման թերթիկներ կամ թվային սարքեր, որոնց միջոցով գրանցվում են յուրաքանչյուր գործողության սկիզբն ու ավարտը։ Ստացված տվյալների հիման վրա կատարվում է վերլուծություն, որի արդյունքում որոշվում են առավել արդյունավետ աշխատանքային մեթոդները։ Այս մեթոդի առավելություններից է գործընթացի ամբողջական վերահսկումը, սակայն այն պահանջում է բարձր ճշգրտություն և փորձառու մասնագետների ներգրավում։ Այսպիսով, անընդհատ քրոնոմետրաժը կարևոր գործիք է աշխատանքի կազմակերպման և արտադրողականության բարձրացման համար՝ ապահովելով ժամանակի արդյունավետ օգտագործում և գործընթացների օպտիմալացում։