Տնտեսական ճգնաժամի հաղթահարման և կայուն տնտեսական աճի ապահովման հարկաբյուջետային և ոլորտային քաղաքականությունների կիրառումը ՀՀ-ում (Մաս 1)

История

Աշխատությունը նվիրված է համընդհանուր խաղաղության գաղափարի ձևավորման և դրա արտացոլման ուսումնասիրությանը Վուդրո Վիլսոնի արտաքին քաղաքական հայեցակարգում։ Վերլուծվում են խաղաղության, միջազգային համագործակցության և կոլեկտիվ անվտանգության սկզբունքները, որոնք ձևավորվեցին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին և դարձան նոր միջազգային քաղաքական համակարգի հիմքերից մեկը։ Ուսումնասիրությունում ներկայացվում են Վիլսոնի արտաքին քաղաքականության գաղափարական հիմքերը, ինքնորոշման իրավունքի, միջազգային իրավունքի ամրապնդման, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային կազմակերպությունների դերի վերաբերյալ նրա պատկերացումները։ Քննարկվում է այդ հայեցակարգի ազդեցությունը հետպատերազմյան աշխարհակարգի ձևավորման, միջազգային հարաբերությունների զարգացման և փոքր ժողովուրդների քաղաքական իրավունքների ընկալման վրա։ Աշխատությունը բացահայտում է համընդհանուր խաղաղության գաղափարի պատմական նշանակությունը և Վիլսոնի քաղաքական մտածողության ազդեցությունը XX դարի միջազգային քաղաքականության հետագա զարգացման գործընթացներում։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XVII–XVIII դարերի հայ իրականության գեղարվեստական վերարտադրությանը ժամանակակից հայ պատմավեպում՝ բացահայտելով այն եղանակները, որոնց միջոցով պատմական անցյալը վերածվում է գրական պատումի և ձեռք բերում նոր գաղափարական ու գեղագիտական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ ժողովրդի պատմության բարդ և հակասական մի ժամանակաշրջանն է, որը բնորոշվում էր քաղաքական անկայունությամբ, օտար տերությունների ազդեցությամբ, ազգային ինքնության պահպանման դժվարություններով, ազատագրական ձգտումներով, սոցիալական հակասություններով և մշակութային կյանքի շարունակական զարգացմամբ։ Այս պատմական միջավայրի գեղարվեստական ներկայացումը ժամանակակից հայ պատմավեպում հնարավորություն է տալիս ոչ միայն վերականգնելու անցյալի պատկերն ու մթնոլորտը, այլև այն վերաիմաստավորելու ներկայի արժեքային և գաղափարական հարցադրումների շրջանակում։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պատմական փաստի և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերության բացահայտումը։ Պատմավեպը չի սահմանափակվում փաստերի ճշգրիտ շարադրանքով․ պատմական իրադարձությունները դառնում են գեղարվեստական աշխարհի կառուցման հիմք, իսկ իրական անձանց և դեպքերի կողքին կարող են ստեղծվել երևակայական կերպարներ ու իրավիճակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ ներկայացնելու ժամանակաշրջանի հասարակական և հոգեբանական մթնոլորտը։ Այդ եղանակով պատմությունը ձեռք է բերում մարդկային չափում, քանի որ մեծ քաղաքական իրադարձությունները ներկայացվում են անհատների ճակատագրերի, հարաբերությունների, ներքին ապրումների և բարոյական ընտրությունների միջոցով։ Ժամանակակից պատմավեպերում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ազգային ինքնության և պատմական հիշողության թեման։ XVII–XVIII դարերի իրադարձությունների գեղարվեստական վերակերտումը հաճախ կապված է հայ ժողովրդի ինքնությունը պահպանելու, մշակութային արժեքները պաշտպանելու և ազգային ապագայի մասին մտածելու խնդիրների հետ։ Անցյալի հերոսների պայքարը, կորուստներն ու ձեռքբերումները ներկայացվում են ոչ միայն որպես պատմական իրողություններ, այլև որպես ազգային հիշողության մաս, որը կարող է ազդեցություն ունենալ հետագա սերունդների ինքնագիտակցության վրա։ Այս համատեքստում պատմավեպը հանդես է գալիս որպես անցյալի և ներկայի միջև երկխոսության յուրահատուկ ձև։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ազատագրական գաղափարների գեղարվեստական արտացոլմանը։ Դարաշրջանի քաղաքական պայմանները, ազգային ազատության ձգտումները և պետականության գաղափարը պատմավեպերում հաճախ դառնում են սյուժետային հիմնական առանցքներ։ Հերոսները կանգնում են անձնական անվտանգության և ազգային պարտքի, սեփական կյանքի և ընդհանուր նպատակի միջև ընտրության առաջ։ Նրանց վարքագիծը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայրենասիրության, անձնազոհության, հավատարմության և պատասխանատվության գաղափարները՝ միաժամանակ ցույց տալով պատմական պայքարի մարդկային գինը։ Պատմական իրականության գեղարվեստական պատկերման կարևոր բաղադրիչ է ժամանակաշրջանի կենցաղի և մշակութային միջավայրի վերականգնումը։ Պատմավեպերում ներկայացվում են մարդկանց առօրյան, սովորույթները, հասարակական հարաբերությունները, հոգևոր և մշակութային կյանքը, քաղաքային ու գյուղական միջավայրերը, ինչպես նաև ժամանակաշրջանին բնորոշ բարքերը։ Այս մանրամասները նպաստում են պատմական հավաստիության տպավորության ստեղծմանը և ընթերցողին հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու XVII–XVIII դարերի հայ հասարակության մասին։ Միաժամանակ այդ կենցաղային ու մշակութային պատկերը հաճախ ծառայում է կերպարների բնավորության բացահայտմանը և նրանց սոցիալական միջավայրի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պատմական անձի գեղարվեստական կերպավորումը։ Իրական պատմական գործիչը պատմավեպում վերածվում է ոչ միայն պատմության գործող անձի, այլև գրական կերպարի, որի միջոցով հեղինակը կարող է ուսումնասիրել իշխանության, պատասխանատվության, հայրենասիրության, բարոյական ընտրության և մարդկային թուլությունների խնդիրները։ Պատմական կերպարի մարդկայնացումը հնարավորություն է տալիս նրան ներկայացնել ոչ միայն որպես հերոսական կամ քաղաքական նշանակություն ունեցող անհատ, այլև որպես հակասություններով, զգացմունքներով ու ներքին պայքարով օժտված մարդ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր է նաև ժամանակակից հայ պատմավեպի գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությունը։ Պատմական նյութի մատուցման ժամանակ օգտագործվում են տարբեր պատմողական եղանակներ, բազմաշերտ սյուժեներ, երկխոսություններ, հոգեբանական նկարագրություններ և պատմական ու անձնական ժամանակների զուգահեռում։ Այս միջոցներով հեղինակը կարողանում է համադրել պատմական լայն համայնապատկերը և անհատի ներքին աշխարհը՝ ստեղծելով անցյալի բազմակողմանի պատկերը։ XVII–XVIII դարերի հայ իրականության գեղարվեստական արտացոլումը կարևոր նշանակություն ունի նաև ժամանակակից պատմական գիտակցության ձևավորման տեսանկյունից։ Պատմավեպը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն ճանաչելու անցյալի իրադարձությունները, այլև դրանք զգալու կերպարների ճակատագրերի և մարդկային ապրումների միջոցով։ Այդ պատճառով պատմական գրականությունը կարող է նպաստել պատմական հիշողության պահպանմանը՝ միաժամանակ խթանելով անցյալի նկատմամբ քննադատական և բազմակողմանի վերաբերմունքը։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից հայ պատմավեպում XVII–XVIII դարերի իրականությունը վերածվում է ոչ միայն անցյալի նկարագրության, այլև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, ազատության, պետականության և մարդու բարոյական պատասխանատվության մասին խորհելու միջոցի։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, պատմավեպի ժանրով, ազգային պատմական հիշողությամբ և ժամանակակից հայ արձակով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես է անցյալի բարդ պատմական իրականությունը վերաիմաստավորվում ժամանակակից գեղարվեստական մտածողության շրջանակում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է հայկական պոպուլյացիայի գենետիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ X և Y սեռական քրոմոսոմների պոլիմորֆիզմների վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հայկական բնակչության գենետիկական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ուսումնասիրել տարբեր գենետիկական մարկերների տարածվածությունը և դրանց հիման վրա գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանությունն ու հնարավոր պատմական գենետիկական կապերը։ X քրոմոսոմի պոլիմորֆիզմների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետազոտել ինչպես մայրական, այնպես էլ ընդհանուր պոպուլյացիոն գենետիկական գործընթացների որոշ կողմեր, մինչդեռ Y քրոմոսոմի մարկերները հատկապես կարևոր են հայրական գծերի և տղամարդկանց պոպուլյացիոն պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության շրջանակում նման տվյալների համադրումը կարող է օգտագործվել հայկական պոպուլյացիայի գենոֆոնդի կառուցվածքը բնութագրելու, տարբեր ենթախմբերի միջև գենետիկական տարբերությունները գնահատելու և այլ պոպուլյացիաների հետ համեմատական վերլուծություններ իրականացնելու նպատակով։ Հետազոտությունն արժեքավոր է մարդաբանության, պոպուլյացիոն գենետիկայի, բժշկական գենետիկայի և կենսաբանական մարդաբանության տեսանկյունից, քանի որ սեռական քրոմոսոմների ժառանգական առանձնահատկությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել բնակչության ձևավորման և պատմական ժողովրդագրական գործընթացների մասին։ Միաժամանակ նման տվյալների մեկնաբանությունը պահանջում է զգուշություն, քանի որ առանձին գենետիկական մարկերները չեն կարող ինքնուրույն ներկայացնել ամբողջ պոպուլյացիայի ծագումն ու պատմությունը․ դրանք առավել արդյունավետ են այլ գենետիկական, մարդաբանական և պատմական տվյալների հետ համադրության դեպքում։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերաբերյալ փաստաթղթերում և կարգավորման գործընթացում կիրառված քաղաքական փաստարկների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կողմերի դիրքորոշումների ձևավորման տրամաբանությունը, դրանց հիմնավորման հիմնական մոտեցումները և բանակցային գործընթացում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հիմնախնդրի քաղաքական, իրավական, պատմական և անվտանգային մեկնաբանությունները, ինչպես նաև այն առանցքային դրույթները, որոնց միջոցով տարբեր կողմեր ներկայացրել և հիմնավորել են իրենց դիրքորոշումները։ Վերլուծության են ենթարկվում բանակցային գործընթացի տարբեր փուլերում ձևավորված փաստաթղթերը, հայտարարությունները, առաջարկությունները և այլ քաղաքական նյութեր՝ ուշադրություն դարձնելով ինքնորոշման, տարածքային ամբողջականության, անվտանգության, բնակչության իրավունքների, պատմական ժառանգության և միջազգային իրավունքի սկզբունքների շուրջ ձևավորված փաստարկներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են քաղաքական փաստարկները փոփոխվել գործընթացի տարբեր փուլերում՝ պայմանավորված տարածաշրջանային և միջազգային զարգացումներով, ուժերի հարաբերակցությամբ, ներքաղաքական իրողություններով և միջազգային միջնորդության առանձնահատկություններով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բանակցային հռետորաբանության և քաղաքական դիրքորոշումների փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու փաստարկների հիմնական ուղղությունները և գնահատելու դրանց ազդեցությունը կարգավորման գործընթացի ընթացքի վրա։ Քննարկվում են նաև միջազգային կազմակերպությունների և միջնորդական ձևաչափերի դերակատարությունը, տարբեր նախաձեռնությունների և փաստաթղթերի նշանակությունը, ինչպես նաև հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ ձևավորված քաղաքական մոտեցումների ընդհանրություններն ու հակասությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Ղարաբաղյան հիմնախնդրի քաղաքական պատմության, բանակցային գործընթացի և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում, քանի որ փաստաթղթերում ամրագրված փաստարկների համակարգված քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կողմերի դիրքորոշումների, բանակցային ռազմավարությունների և կարգավորման գործընթացի քաղաքական բովանդակության վերաբերյալ։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բարդ տեխնիկական, տեխնոլոգիական կամ կազմակերպական օբյեկտների վիճակի կանխատեսման համար ավտոմատացված համակարգերի կառուցման մեթոդների մշակմանը և դրանց տեսական ու կիրառական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տարբեր աղբյուրներից ստացվող տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվող համակարգի ընթացիկ վիճակը գնահատելու և դրա հետագա փոփոխությունները կանխատեսելու խնդիրներն են։ Քննվում են բարդ օբյեկտների բնորոշ առանձնահատկությունները՝ բազմաթիվ փոխկապակցված պարամետրերի առկայությունը, գործընթացների դինամիկ բնույթը, արտաքին և ներքին գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև տեղեկատվության անորոշությունն ու ոչ ամբողջականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսման համար նշանակություն ունեցող հատկանիշների ընտրությանը, տվյալների նախնական մշակմանը և այնպիսի մաթեմատիկական մոդելների ձևավորմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու համակարգի վիճակի փոփոխման հիմնական օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում են ժամանակային տվյալների վերլուծության, վիճակագրական գնահատման, մաթեմատիկական մոդելավորման, օրինաչափությունների ճանաչման և որոշումների ընդունման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ավտոմատացված համակարգի կառուցվածքի ձևավորումը՝ ներառելով տվյալների ստացման, պահպանման, վերլուծության, կանխատեսման և արդյունքների ներկայացման փոխկապակցված ենթահամակարգերը։ Դիտարկվում է նաև համակարգի աշխատանքի հուսալիության խնդիրը, քանի որ կանխատեսման արդյունքների ճշգրտությունը կախված է ինչպես մուտքային տվյալների որակից, այնպես էլ ընտրված մոդելների համապատասխանությունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել տարբեր կանխատեսման մեթոդների համեմատման և դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշներ՝ կանխատեսման սխալի, հաշվարկային բարդության և նոր տվյալներին հարմարվելու հնարավորության տեսանկյուններից։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի համակարգի հարմարվողականությունը, երբ նոր տեղեկատվության ստացման պայմաններում հնարավոր է ճշգրտել մոդելի պարամետրերը և բարձրացնել հետագա կանխատեսումների արդյունավետությունը։ Նման ավտոմատացված համակարգերը կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ արտադրական գործընթացների, տեխնիկական սարքավորումների, էներգետիկական համակարգերի, տրանսպորտային համալիրների և այլ բազմապարամետր օբյեկտների վիճակի գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համակարգային վերլուծության, մաթեմատիկական մոդելավորման, կանխատեսման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել բարդ օբյեկտների վիճակի ժամանակին ու հիմնավորված կանխատեսման արդյունավետ ավտոմատացված միջոցներ։

Медицина

Այս աշխատությունը վերաբերում է կոկորդի տարածված քաղցկեղի (լարինգեալ քաղցկեղ) վիրաբուժական բուժման որոշ ասպեկտների ուսումնասիրությանը՝ օնկոլոգիայի և օտորինոլարինգոլոգիայի շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել հիվանդության տարածված ձևերի բուժման վիրաբուժական մոտեցումները, դրանց արդյունավետությունը և հետվիրահատական արդյունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդության փուլը, տարածման աստիճանը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Ուսումնասիրվում են տարբեր վիրաբուժական միջամտությունների տեսակները՝ մասնակի և ամբողջական լարինգէկտոմիա, ինչպես նաև համակցված բուժման մոտեցումները, որոնք ներառում են վիրահատություն, ճառագայթային թերապիա և քիմիաթերապիա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրաբուժական տեխնիկայի կատարելագործմանը, որը նպատակ ունի ապահովել ուռուցքի լիարժեք հեռացում՝ միաժամանակ հնարավորինս պահպանելով հիվանդի շնչառական, ձայնային և կուլ տալու ֆունկցիաները։ Դիտարկվում են նաև հետվիրահատական բարդությունները, վերականգնողական գործընթացները և հիվանդների կյանքի որակի գնահատումը բուժումից հետո։ Աշխատությունը կարևորում է վաղ ախտորոշման և բազմամասնագիտական մոտեցման դերը, որը զգալիորեն բարձրացնում է բուժման արդյունավետությունը և հիվանդների գոյատևման հնարավորությունները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը ունի ինչպես կլինիկական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ նպաստելով կոկորդի քաղցկեղի վիրաբուժական բուժման ժամանակակից մեթոդների կատարելագործմանը։