Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловГеография
Հանքարդյունաբերական հոսքաջրերի հետազոտումը և մաքրման գործընթացի բարելավումը
Աշխատությունը նվիրված է հանքարդյունաբերական գործունեության ընթացքում առաջացող հոսքաջրերի կազմի, բնապահպանական ազդեցության և դրանց մաքրման արդյունավետության բարձրացման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հանքավայրերի շահագործման, հանքաքարի արդյունահանման և վերամշակման տարբեր փուլերում ձևավորվող ջրային հոսքերի ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների գնահատումն է։ Ուսումնասիրվում են ջրի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ հանքային մասնիկների, լուծված աղերի, մետաղական միացությունների, կախված նյութերի և արդյունաբերական գործընթացներից առաջացող այլ աղտոտիչների առկայությունը, ինչպես նաև դրանց տարածման հնարավոր ազդեցությունը մակերևութային և ստորերկրյա ջրային համակարգերի վրա։ Կարևորվում է հոսքաջրերի բնութագրերի պարբերական վերահսկումը, քանի որ դրանց բաղադրությունը կարող է փոփոխվել՝ կախված հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքից, արդյունահանվող հումքի հատկություններից, կիրառվող տեխնոլոգիական գործընթացներից և ջրային ռեժիմից։ Մաքրման գործընթացի ուսումնասիրությունը հիմնվում է տարբեր ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիկաքիմիական մոտեցումների համադրման վրա՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել աղտոտիչների պարունակությունը և բարձրացնել ջրի հետագա կառավարման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մաքրման համակարգի առանձին փուլերի փոխկապակցվածության գնահատումը, քանի որ տարբեր բնույթի աղտոտիչները կարող են պահանջել տարբեր սկզբունքների վրա հիմնված մշակման մեթոդներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել նստեցման, զտման, սորբցիոն, թաղանթային և այլ մաքրման տեխնոլոգիական մոտեցումների հնարավորությունները՝ դրանց ընտրությունը կապելով հոսքաջրի բաղադրության, մաքրման պահանջվող աստիճանի, առաջացող մնացորդների կառավարման և տնտեսական նպատակահարմարության հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև մաքրված ջրի հնարավոր կրկնակի օգտագործման ուսումնասիրությունը, որը կարող է նպաստել արտադրական գործընթացներում թարմ ջրի պահանջարկի նվազեցմանը և ջրային ռեսուրսների առավել արդյունավետ կառավարմանը։ Միաժամանակ ուշադրություն է հատկացվում մաքրման արդյունքում առաջացող նստվածքների և այլ երկրորդային թափոնների անվտանգ կառավարման խնդրին, որպեսզի աղտոտումը պարզապես ջրային միջավայրից չտեղափոխվի շրջակա միջավայրի մեկ այլ բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բնապահպանական ճարտարագիտության, հիդրոքիմիայի, հանքարդյունաբերության և ջրերի մաքրման տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ ուղղված հանքարդյունաբերական հոսքաջրերի ազդեցության նվազեցմանը, ջրային ռեսուրսների պահպանությանը և արտադրական ջրօգտագործման ավելի կայուն համակարգերի ձևավորմանը։
Обновлено. 2026-09-27
География
Հայաստանի Հանրապետության գյուղական բնակչությունը և բնակավայրերը
Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետություն-ի գյուղական բնակչության և բնակավայրերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գյուղական բնակչության ձևավորման, տեղաբաշխման և զարգացման հիմնական օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով ինչպես պատմական, այնպես էլ ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Գրքում վերլուծվում են գյուղական բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները, միգրացիոն գործընթացները, բնակչության տարիքային և սոցիալական կազմը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև գյուղական բնակավայրերի տեսակներին, դրանց կառուցվածքին և տեղաբաշխմանը՝ կախված բնական պայմաններից, տնտեսական գործունեությունից և տարածաշրջանային առանձնահատկություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության դերին՝ որպես գյուղական բնակչության հիմնական զբաղմունք, ինչպես նաև գյուղերի զարգացման խնդիրներին՝ աշխատատեղերի պակաս, արտագաղթ, ենթակառուցվածքների զարգացում և սոցիալական պայմաններ։ Գիրքը նաև քննարկում է գյուղական բնակավայրերի զարգացման հեռանկարները՝ ներկայացնելով հնարավոր լուծումներ և ռազմավարական մոտեցումներ՝ ուղղված գյուղերի կայուն զարգացմանը և բնակչության կյանքի որակի բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար և օգտակար է ուսանողների, հետազոտողների ու ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-09-17
Литература
Հայ և պարսից միջնադարյան քնարերգության համեմատական պոետիկան (X–XVI դարեր)
Աշխատությունը նվիրված է հայ և պարսից միջնադարյան քնարերգության համեմատական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով երկու ժողովուրդների գրական ավանդույթների գեղարվեստական, բանաստեղծական և ոճական առանձնահատկությունների բացահայտման վրա։ Այն ընդգրկում է X–XVI դարերի գրական ժամանակաշրջանը, երբ հայ և պարսից գրականությունները զարգանում էին հարուստ մշակութային փոխազդեցությունների, պատմական իրադարձությունների և արևելյան գրական մտածողության ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում միջնադարյան քնարերգության պոետիկական համակարգերի համադրությունն է՝ բանաստեղծական խոսքի կառուցման սկզբունքների, պատկերավորման միջոցների, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, թեմատիկ ընդհանրությունների և ազգային գրական առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Հատուկ նշանակություն ունի երկու գրականությունների միջև առկա ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան արևելյան քնարերգության զարգացման օրինաչափությունների մասին։ Հայ և պարսից բանաստեղծական ավանդույթների համեմատական դիտարկումը կարևոր է նաև գրական փոխազդեցությունների, մշակութային կապերի և գեղարվեստական մտածողության փոխադարձ ազդեցությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հայ միջնադարյան գրականությունը դիտարկում է ոչ միայն ազգային գրական զարգացման շրջանակում, այլև ավելի լայն՝ արևելյան գրական-մշակութային միջավայրի համատեքստում՝ ընդգծելով նրա ինքնատիպությունը և միաժամանակ ընդհանուր գեղագիտական սկզբունքների հետ ունեցած առնչությունները։ Համեմատական պոետիկայի մեթոդաբանությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են տարբեր լեզվական և մշակութային միջավայրերում ձևավորվել ու զարգացել քնարական արտահայտության ձևերը, բանաստեղծական պատկերները և գեղարվեստական մտածողության սկզբունքները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ և պարսից միջնադարյան գրականության մասնագետների, գրականագետների, արևելագետների, համեմատական գրականագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է ընձեռում հայ-իրանական գրական ու մշակութային կապերի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով երկու ժողովուրդների գրական ժառանգության փոխկապակցվածության և միջնադարյան քնարերգության ընդհանուր գեղարվեստական արժեքների առավել խորքային ընկալմանը։
Обновлено. 2026-11-19
Другие предметы
Բանբեր Հայաստանի գրադարանների ։ 2018, N 1
Պարբերականի այս համարը ներկայացնում է Հայաստանի գրադարանային ոլորտի մասնագիտական, գիտամեթոդական և տեղեկատվական խնդիրներին վերաբերող նյութերի ամբողջություն՝ արտացոլելով գրադարանների գործունեության զարգացման միտումները, մասնագիտական փորձը և ոլորտում իրականացվող նախաձեռնությունները։ Հրապարակումներում ուշադրություն է դարձվում գրադարանների դերին ժամանակակից տեղեկատվական և մշակութային միջավայրում, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպմանը, գրքային հավաքածուների պահպանությանն ու համալրմանը, մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործմանը և տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության ընդլայնմանը։ Կարևոր ուղղություններից է գրադարանային աշխատանքի ավանդական ձևերի և նոր տեխնոլոգիական հնարավորությունների համադրումը, մասնավորապես՝ էլեկտրոնային շտեմարանների ստեղծումը, հավաքածուների թվայնացումը, թվային տեղեկատվության կազմակերպումը և օգտվողներին նոր ձևաչափերով ծառայությունների մատուցումը։ Նյութերը կարող են ներկայացնել Հայաստանի տարբեր գրադարանների աշխատանքային փորձը, մասնագիտական միջոցառումները, համագործակցության ծրագրերը, ցուցահանդեսները, գրքի շնորհանդեսները և ընթերցանության խթանման նախաձեռնությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրադարանավարների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, վերապատրաստմանը և ոլորտում կիրառվող ժամանակակից մեթոդների տարածմանը։ Գրադարանն այստեղ դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրքային ժառանգության պահպանության հաստատություն, այլև որպես կրթական, տեղեկատվական և մշակութային հաղորդակցության կենտրոն, որը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և հասարակության տարբեր խմբերի տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Պարբերականում տեղ գտած մասնագիտական հոդվածներն ու հաղորդումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի գրադարանային համակարգի առջև ծառացած խնդիրները, դրանց լուծման վերաբերյալ մասնագիտական մոտեցումները և տարբեր հաստատությունների կուտակած փորձը։ Միաժամանակ այն կարևոր նյութ է գրադարանագիտության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ փաստագրում է ոլորտի ընթացիկ գործունեությունը, կազմակերպվող միջոցառումները, մասնագիտական քննարկումները և գրադարանային գործի զարգացման որոշակի փուլի առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ համարը ծառայում է որպես մասնագիտական տեղեկատվության փոխանակման հարթակ՝ նպաստելով գրադարանների միջև փորձի տարածմանը, գրադարանային աշխատանքի նոր մոտեցումների ներկայացմանը և Հայաստանի գրադարանային ու մատենագիտական գործունեության շարունակական զարգացմանը։
Обновлено. 2026-09-24
Сельское хозяйство
Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Информационный указатель (1978, Փետրվար, թիվ 2)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Обновлено. 2026-11-02
Технология
ՀՀ Լոռու մարզի վայրի հումքատեսակներից բուսաթեյերի արտադրության տեխնոլոգիաների հիմնավորում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Լոռու մարզում բնական պայմաններում աճող բուսական հումքի ուսումնասիրությանը և դրա հիման վրա բուսաթեյերի արտադրության արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանի վայրի բուսատեսակների ընտրության, հավաքման, նախնական մշակման, չորացման, պահպանման և հետագա վերամշակման գործընթացները՝ հաշվի առնելով հումքի բնական հատկությունների հնարավորինս լիարժեք պահպանումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բուսական հումքի որակական հատկանիշներին, քիմիական բաղադրությանը, բուրավետ և կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների պահպանմանը, ինչպես նաև այն գործոններին, որոնք կարող են ազդել պատրաստի թեյային արտադրանքի համի, բույրի, գույնի և ընդհանուր սպառողական հատկությունների վրա։ Քննվում է բույսերի հավաքման ժամանակաշրջանի, աճման վայրի, բուսական տարբեր մասերի օգտագործման և հումքի հասունության աստիճանի նշանակությունը վերջնական արտադրանքի որակի ձևավորման գործում։ Տեխնոլոգիական գործընթացում կարևորվում է չորացման եղանակի և պայմանների ընտրությունը, քանի որ ջերմաստիճանը, տևողությունը, օդափոխության ինտենսիվությունը և հումքի նախնական պատրաստման առանձնահատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ բույսերի արժեքավոր բաղադրիչների պահպանման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև չորացված հումքի մանրացման, տեսակավորման և տարբեր բուսատեսակների համակցման հնարավորությունները՝ հավասարակշռված և կայուն հատկություններով թեյային խառնուրդներ ստանալու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտադրանքի անվտանգությանն ու որակին՝ հումքի մաքրության, խոնավության, պահպանման պայմանների և հնարավոր մանրէաբանական ցուցանիշների տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեխնոլոգիական տարբեր ռեժիմների համեմատությունը և այնպիսի պայմանների ընտրությունը, որոնք միաժամանակ ապահովում են արտադրանքի բարձր որակ, հումքի արդյունավետ օգտագործում և արտադրական գործընթացի նպատակահարմար կազմակերպում։ Կարևորվում է նաև պատրաստի բուսաթեյերի զգայորոշման գնահատումը՝ համային, բուրավետ, արտաքին տեսքի և թուրմի բնութագրերի ուսումնասիրությամբ։ Տեղական վայրի բուսական ռեսուրսների կիրառումը դիտարկվում է նաև տնտեսական և բնապահպանական տեսանկյուններից՝ կարևորելով բնական պաշարների կայուն օգտագործումը, հավաքման ճիշտ կազմակերպումը և հումքային բազայի պահպանությունը։ Տարածաշրջանային բուսական հումքի վերամշակման զարգացումը կարող է նպաստել տեղական արտադրության ընդլայնմանը, նոր սննդամթերքի տեսականու ձևավորմանը և գյուղական համայնքներում փոքր արտադրությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն սննդի արդյունաբերության և բուսական հումքի վերամշակման համար՝ առաջարկելով գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ տեղական բուսական ռեսուրսներից որակյալ թեյային արտադրանքի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների կազմակերպման վերաբերյալ։
Обновлено. 2026-09-23