Учебник по лексикологии

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիաների մասնիկային ֆիզիկայում կիրառվող Monte Carlo մոդելավորման գործիքի պարամետրերի ճշգրտմանը Belle II փորձի հետազոտական պահանջներին համապատասխան։ Ուսումնասիրության առանցքում էլեկտրոն-պոզիտրոն բախումների արդյունքում առաջացող մասնիկային գործընթացների հնարավորինս իրատեսական թվային նկարագրությունն է և մոդելավորված տվյալների համապատասխանեցումը փորձարարական դիտարկումներին։ Monte Carlo գեներատորները կարևոր դեր ունեն ժամանակակից փորձարարական մասնիկային ֆիզիկայում, քանի որ հնարավորություն են տալիս թվային եղանակով վերարտադրել բախման սկզբնական փուլից մինչև վերջնական վիճակի մասնիկների ձևավորումն ընդգրկող բարդ գործընթացները և ստացված արդյունքները համեմատել դետեկտորներում գրանցվող տվյալների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հադրոնացման, մասնիկների բազմակի առաջացման, մասնիկային հոսքերի և վերջնական վիճակների հատկությունները կառավարող մոդելային պարամետրերին։ Պարամետրերի ճշգրտման ընթացքում ընտրվում են փորձարարական դիտարկելի մեծություններ, որոնց նկատմամբ գեներատորի կանխատեսումները զգայուն են, և գնահատվում է տարբեր պարամետրային արժեքների ազդեցությունը մոդելավորման արդյունքների վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է այնպիսի պարամետրային հավաքածուի ձևավորումը, որը միաժամանակ բավարար կերպով նկարագրում է մի քանի տարբեր ֆիզիկական դիտարկելի մեծություններ և չի սահմանափակվում միայն մեկ բաշխման համապատասխանեցմամբ։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել վիճակագրական համեմատության, պարամետրերի օպտիմալացման և անորոշությունների գնահատման մեթոդներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մոդելավորված ու փորձարարական բաշխումների համեմատական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել գեներատորի սկզբնական կարգավորումների սահմանափակումները և գնահատել նոր ճշգրտումների արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև պարամետրերի միջև փոխկապակցվածություններին, քանի որ միևնույն ֆիզիկական դիտարկելի մեծության վրա երբեմն ազդեցություն են ունենում մոդելի մի քանի բաղադրիչներ։ Ճշգրիտ մոդելավորումը նշանակություն ունի ոչ միայն բախումների ընդհանուր ֆիզիկական պատկերը վերարտադրելու, այլև փորձարարական վերլուծությունների համակարգային անորոշությունները վերահսկելու, ֆոնային գործընթացները գնահատելու և դետեկտորի արձագանքի ուսումնասիրությունը բարելավելու համար։ Աշխատանքը միավորում է բարձր էներգիաների փորձարարական ֆիզիկայի, հաշվողական ֆիզիկայի և վիճակագրական տվյալների վերլուծության մեթոդները՝ նպաստելով թվային մոդելների ու իրական փորձարարական տվյալների միջև համապատասխանության բարձրացմանը և մասնիկային փոխազդեցությունների առավել ճշգրիտ ուսումնասիրմանը։

История

1945-1965 թվականներին Խորհրդային Հայաստանում կրթության զարգացումը բնութագրվում էր արագ ընդլայնմամբ, համակարգի ամրապնդմամբ և գաղափարական վերահսկողության պայմաններում գիտակրթական մակարդակի բարձրացմամբ, երբ հետպատերազմյան շրջանում առաջնահերթ խնդիր էր բնակչության կրթական մակարդակի վերականգնումն ու բարձրացումը, դպրոցական ցանցի ընդլայնումը և գրագիտության համընդհանուր ապահովումը։ Այս ժամանակահատվածում զգալիորեն աճեց միջնակարգ դպրոցների թիվը, բարելավվեց ուսուցման նյութատեխնիկական բազան, ներդրվեցին միասնական կրթական ծրագրեր, որոնք համահունչ էին խորհրդային կրթական համակարգի պահանջներին, և մեծ ուշադրություն դարձվեց տեխնիկական ու բնագիտական առարկաներին՝ երկրի արդյունաբերականացման ու գիտատեխնիկական առաջընթացի պահանջներին համապատասխան։ Զուգահեռաբար զարգացավ բարձրագույն կրթությունը՝ ընդլայնվեցին Երևանի պետական համալսարանը և այլ ինստիտուտներ, ձևավորվեցին նոր մասնագիտական ուղղություններ, որոնք պատրաստում էին ինժեներներ, բժիշկներ, մանկավարժներ և գիտաշխատողներ, ինչի արդյունքում աճեց գիտական կադրերի քանակը և որակը։ Այս տարիներին նաև ակտիվացավ գիտահետազոտական գործունեությունը, ամրապնդվեց Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի դերը, և կրթությունը դարձավ սոցիալական շարժունակության կարևոր միջոց, որը հնարավորություն էր տալիս տարբեր սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներին ստանալ բարձրագույն կրթություն։ Միաժամանակ կրթական համակարգը կրում էր խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցությունը, ինչը արտահայտվում էր ուսումնական ծրագրերի բովանդակության և դաստիարակչական քաղաքականության մեջ, սակայն ընդհանուր առմամբ այս փուլը համարվում է կրթական համակարգի կայացման և որակական աճի կարևոր շրջափուլ Հայաստանում։

Культура

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որը համակարգված տեղեկատվություն է ներկայացնում Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու մասնագիտական նյութերի մասին։ Այն նախատեսված է համապատասխան գրականության որոնումը հեշտացնելու և տվյալ ժամանակաշրջանում հրապարակված աշխատությունների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Ընդգրկված նյութերը կարող են վերաբերել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների՝ կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության և մշակութային կյանքի կազմակերպման հարցերին։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս բացահայտել անհրաժեշտ գրքերը, հոդվածները, ժողովածուները, հետազոտական աշխատությունները և այլ հրապարակումներ՝ նպաստելով մասնագիտական ու գիտահետազոտական աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Տեղեկատուն միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունները՝ հնարավորություն տալով հետևել տարբեր թեմաների նկատմամբ գիտական հետաքրքրության զարգացմանը։ Այն կարևոր աղբյուր է նաև պատմամշակութային ուսումնասիրությունների համար, քանի որ հավաքված մատենագիտական տվյալների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել խորհրդային Հայաստանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության ձևավորումն ու զարգացումը։ Հրատարակության համակարգված կառուցվածքը նպաստում է անհրաժեշտ տեղեկատվության արագ հայտնաբերմանը և թեմատիկ գրականության ընտրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի մշակութային կյանքի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Բաթումի և Կարսի մարզերում հողային հարաբերությունների ձևավորման, հողատիրության կառուցվածքի և ագրարային քաղաքականության պատմական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողի սեփականության, օգտագործման և բաշխման այն առանձնահատկություններն են, որոնք ձևավորվել էին տարածաշրջանի քաղաքական պատկանելության փոփոխությունների, վարչական վերակազմավորումների և տարբեր իրավական համակարգերի փոխազդեցության պայմաններում։ Քննվում են պետական, մասնավոր և համայնքային հողատիրության ձևերը, գյուղացիական տնտեսությունների հողօգտագործման հնարավորությունները, հողային իրավունքների հաստատման ու գրանցման խնդիրները և դրանց կապը պետական կառավարման քաղաքականության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ սահմանային այս տարածքներում հողային հարցը սերտորեն կապված էր բնակչության սոցիալական ու տնտեսական դրության, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման, բնակեցման գործընթացների և ժողովրդագրական փոփոխությունների հետ։ Տարբեր համայնքների ավանդական հողօգտագործման ձևերի և նոր վարչաիրավական կարգավորումների միջև առաջացած հակասությունները դիտարկվում են որպես ագրարային հարաբերությունների զարգացման կարևոր գործոն։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել հարկային պարտավորությունների, հողաչափության, հողային վեճերի, արոտավայրերի և վարելահողերի օգտագործման, ինչպես նաև գյուղական համայնքների տնտեսական պայմանների ուսումնասիրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախկինում գործող հողային կարգերի և հետագա վարչական համակարգի միջև իրավական շարունակականության ու փոփոխությունների վերլուծությունը, քանի որ քաղաքական իշխանության փոփոխությունը միշտ չէ, որ անմիջապես վերացնում էր տեղական սովորույթներն ու սեփականության նախկին ձևերը։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ վարչական փաստաթղթերը, վիճակագրական նյութերը, հողային հաշվառման տվյալները, իրավական ակտերը և տեղական կառավարման մարմինների գրագրությունը։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն պետական քաղաքականությունը, այլև դրա գործնական ազդեցությունը գյուղական բնակչության առօրյա տնտեսական կյանքի վրա։ Հողային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ավելի լայնորեն հասկանալու տարածաշրջանի սոցիալական կառուցվածքը, գյուղատնտեսական տնտեսությունը և պետական կառավարման առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր աղբյուր է Հարավային Կովկասի ագրարային պատմության համար՝ բացահայտելով հողային սեփականության, գյուղացիական հողօգտագործման, վարչական քաղաքականության և տարածաշրջանային սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։

История

Պատմագիտական և ցեղասպանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցեղասպանության երևույթի ճանաչման, ընկալման և դրա վերաբերյալ գիտելիքի ձևավորման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զանգվածային բռնությունների պատմական համատեքստի ուսումնասիրման, դրանց պատճառների ու հետևանքների վերլուծության, ինչպես նաև փաստագրական նյութերի և վկայությունների նշանակության հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական հիշողության ձևավորմանը, վերապրածների վկայությունների պահպանմանը, զոհերի հիշատակի ոգեկոչմանը և անցյալի իրադարձությունների վերաբերյալ գիտելիքի փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Վերլուծվում են կրթության, պատմագրության, մշակույթի և հանրային հիշողության դերը ցեղասպանությունների մասին գիտելիքի տարածման և դրանց հետևանքների ըմբռնման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև ժխտման, պատմական փաստերի մեկնաբանման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և զանգվածային ոճագործությունների կանխարգելման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցեղասպանության թեման դիտարկել պատմական, իրավական, հասարակական և հիշողության ուսումնասիրությունների փոխկապակցված տեսանկյուններից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ցեղասպանագիտության, պատմության, մարդու իրավունքների և հիշողության ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբամուսուլմանական փիլիսոփայական և գիտական տեքստերի մետալեզվի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով «Ռասաիլ Իխուան աս-Սաֆա» հանրահայտ հանրագիտարանային ժողովածուին։ Հեղինակը վերլուծում է այդ տեքստերում լեզվի և իմաստի կառուցման եղանակները, գիտական հասկացությունների ձևակերպման մոդելները և փիլիսոփայական մտքի արտահայտման լեզվական միջոցները։ Գրքում դիտարկվում է մետալեզվի դերը որպես երկրորդային լեզվական համակարգ, որի միջոցով միջնադարյան հեղինակները նկարագրում, մեկնաբանում և համակարգում են գիտելիքը՝ համադրելով փիլիսոփայական, կրոնական և գիտական դիսկուրսները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տերմինաբանության ձևավորմանը, փոխաբերական մտածողությանը, խորհրդանշական լեզվին և տարբեր գիտակարգերի միջև լեզվական սահմանների լղոզմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև «Ռասաիլ Իխուան աս-Սաֆա»-ի կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է տեքստը միավորում տարբեր գիտելիքային ոլորտներ մեկ համընդհանուր փիլիսոփայական համակարգի մեջ։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է միջնադարյան արաբական մտքի, լեզվաբանության և գիտության պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ բացահայտելով գիտելիքի կազմակերպման և ներկայացման յուրահատուկ լեզվական մեխանիզմները այդ դարաշրջանում։