Возрастные особенности изменения концентрации тиреотропного и тиреоидных гормонов в крови у крыс при субклиническом гипотиреозе

Математика

Աշխատանքը նվիրված է 20 ՄէՎ էներգիա ունեցող էլեկտրոնների՝ պիեզոէլեկտրական մոնոբյուրեղներում արտաքին ակուստիկ դաշտերի առկայության պայմաններում ալիքային ուղղորդման՝ каналավորման, երևույթի տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բյուրեղային կառուցվածքի և բարձր էներգիայի լիցքավորված մասնիկների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, որի ընթացքում էլեկտրոնների շարժումը կարող է զգալիորեն պայմանավորվել բյուրեղի ատոմների պարբերական դասավորությամբ և առաջացող էլեկտրական դաշտերով։ Արտաքին ակուստիկ դաշտի ներգործությունը հնարավորություն է տալիս փոփոխելու բյուրեղային ցանցի դինամիկ վիճակը և, հետևաբար, ազդելու էլեկտրոնների շարժման հետագծերի, էներգետիկ կորուստների և каналավորման պայմանների վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոնների շարժման հավանական հետագծերը, բյուրեղային պոտենցիալի առանձնահատկությունները, каналավորման կայունության պայմանները և արտաքին ակուստիկ ազդանշանի պարամետրերի ազդեցությունը մասնիկների դինամիկայի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակուստիկ դաշտի հաճախության, ամպլիտուդի և տարածման բնութագրերի փոփոխության հետևանքով առաջացող երևույթներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը էլեկտրոնների բաշխման և բյուրեղից դուրս գալու գործընթացների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել տեսական մոդելավորում, մաթեմատիկական հաշվարկներ և մասնիկների շարժման թվային սիմուլյացիա՝ տարբեր ֆիզիկական պայմաններում համակարգի վարքագիծը գնահատելու համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են բյուրեղային միջավայրում բարձր էներգիայի մասնիկների փոխազդեցության ավելի խոր ըմբռնման, ինչպես նաև ճառագայթման և մասնիկների կառավարման նոր մեխանիզմների հետազոտության տեսանկյունից։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բյուրեղային նյութերում մասնիկների տրանսպորտի, ճառագայթային ֆիզիկայի, բարձր էներգիայի ֆիզիկայի և պինդ մարմնի էլեկտրադինամիկայի հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, նյութագետներին, բարձր էներգիայի մասնիկների ֆիզիկայով զբաղվող հետազոտողներին, պիեզոէլեկտրական նյութերի մասնագետներին և համապատասխան ֆիզիկական ուղղությունների ասպիրանտներին ու ուսանողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային հատվածում՝ տեխնածին ազդեցության պայմաններում ձևավորվող ջրային ռեսուրսների որակի և դրանց գյուղատնտեսական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուշադրության կենտրոնում Դեբեդ գետն է և նրա հիմնական վտակները՝ Փամբակը, Ձորագետը և Շնողը, որոնց ջրերի քիմիական կազմի, ոռոգման հատկությունների և էկոլոգիական վիճակի փոփոխությունները դիտարկվում են տարբեր տարածքային ու սեզոնային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ տվյալ գետավազանը գտնվում է արդյունաբերական գործունեության և բնակավայրերի ազդեցության ներքո, ինչի հետևանքով ջրային համակարգ կարող են ներթափանցել տարբեր քիմիական աղտոտիչներ, այդ թվում՝ ծանր մետաղներ և հանքային միացություններ։ Հետազոտության շրջանակում ջրերի նմուշառումն իրականացվել է նախապես ընտրված դիտակետերում՝ հնարավորություն տալով գնահատել ջրի քիմիական կազմի փոփոխությունները գետերի հոսքի ուղղությամբ և տարվա տարբեր եղանակներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի հանքայնացման աստիճանին, իոնային կազմին, միջավայրի ռեակցիային, ծանր մետաղների պարունակությանը և այնպիսի ցուցանիշներին, որոնք որոշիչ նշանակություն ունեն ոռոգման համար ջրի պիտանիությունը գնահատելիս։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև ջրի որակի ազդեցության ուսումնասիրությունը հողի սննդատարրերի ռեժիմի, կենսաբանական ակտիվության և միկրոտարրերի պարունակության վրա։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ջրային ռեսուրսների վիճակը դիտարկել ոչ միայն որպես հիդրոքիմիական խնդիր, այլև որպես գյուղատնտեսական և էկոլոգիական անվտանգության հարց։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ տեխնածին ազդեցության պայմաններում ջրի որակը կարող է էականորեն փոփոխվել գետի տարբեր հատվածներում, իսկ աղտոտիչների կոնցենտրացիաները կարող են պայմանավորված լինել ինչպես արդյունաբերական գործունեությամբ, այնպես էլ հոսքի սեզոնային տատանումներով։ Ջրի հոսքի նվազման ժամանակ որոշ նյութերի հարաբերական պարունակության աճը կարող է մեծացնել դրանց ազդեցությունը ոռոգվող հողերի և գյուղատնտեսական արտադրության վրա։ Հատկապես կարևոր է ծանր մետաղների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց կուտակումը ջրային և հողային համակարգերում կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռության և գյուղատնտեսական հողերի բերրիության վրա։ Աշխատանքը միաժամանակ ընդգծում է, որ աղտոտված ոռոգման ջրի օգտագործումը կարող է հանգեցնել հողի սննդային ռեժիմի փոփոխությունների, մասնավորապես՝ շարժուն ազոտի, ֆոսֆորի և կալիումի պարունակության նվազման, ինչն իր հերթին կարող է անդրադառնալ հողի բերրիության վրա։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն համադրում է ջրի քիմիական վերլուծությունը, ոռոգման հատկությունների գնահատումը և ջրային ռեսուրսների ազդեցությունը հողային էկոհամակարգերի վրա՝ ձևավորելով խնդրի համալիր պատկեր։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Լոռու մարզի բնապահպանական խնդիրների ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսական հողերի պահպանության, արդյունաբերական աղտոտման վերահսկման և բնապահպանական քաղաքականության մշակման ոլորտներում։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում էկոլոգիայի, ագրոէկոլոգիայի, հիդրոքիմիայի, բնապահպանության, հողագիտության և ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների և հետազոտողների համար։

Технология

Այս աշխատանքը վերաբերում է էլեկտրական մեքենաների կրող հանգույցների (պոդշիպնիկային հանգույցների) թրթռային ակտիվության և ծառայության երկարակեցության գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տեխնիկական ախտորոշման ճշգրտությունը և սարքավորումների հուսալի շահագործման մակարդակը։ Այն ընդգրկում է ժամանակակից վիբրոախտորոշման մոտեցումների ուսումնասիրություն, որոնց միջոցով հնարավոր է հայտնաբերել վաղ փուլում առաջացող մաշվածությունը, անհամաչափությունները և այլ դինամիկ խախտումներ, որոնք ազդում են մեքենաների աշխատանքի կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելավորման և փորձարարական տվյալների համադրմանը, ինչը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել կրող հանգույցների մնացորդային ռեսուրսը և կանխատեսել դրանց հնարավոր խափանումները։ Նյութում քննարկվում են նաև ազդանշանների մշակման ժամանակակից մեթոդներ, սպեկտրալ վերլուծության կիրառություններ և ախտորոշման ավտոմատացված համակարգերի ներդրման հնարավորությունները արդյունաբերական պայմաններում։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակն է բարելավել էլեկտրամեխանիկական համակարգերի հուսալիությունը, նվազեցնել չնախատեսված կանգերը և օպտիմալացնել տեխնիկական սպասարկման գործընթացները՝ հիմնվելով վիճակագրական և ինժեներական վերլուծությունների վրա։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական Միության միջև հարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և խորացման գործընթացի ուսումնասիրությանը 1992-2013 թվականների ընթացքում։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի անկախացումից հետո Եվրոպական Միության հետ քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ կապերի հաստատումն ու դրանց աստիճանական զարգացումն է։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել երկկողմ հարաբերությունների հիմնական փուլերը՝ սկսած դիվանագիտական կապերի ձևավորումից մինչև համագործակցության առավել ընդգրկուն մեխանիզմների ստեղծումը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական Միության՝ Հարավային Կովկասում իրականացվող քաղաքականությանը, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքականության եվրոպական ուղղության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում տնտեսական և տեխնիկական համագործակցությանը, ժողովրդավարական կառավարման, իրավական բարեփոխումների, մարդու իրավունքների պաշտպանության, պետական կառավարման կատարելագործման և քաղաքացիական հասարակության զարգացման ոլորտներում իրականացված ծրագրերին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է 2004 թվականից հետո Հայաստանի ներգրավվածությունը Եվրոպական հարևանության քաղաքականության շրջանակում և դրա արդյունքում համագործակցության նոր ուղղությունների ձևավորումը։ Քննարկվում են նաև Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների զարգացման վրա ազդած տարածաշրջանային և միջազգային գործոնները, այդ թվում՝ Հարավային Կովկասի անվտանգության միջավայրը, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը, Հայաստանի հարաբերությունները հարևան երկրների հետ և եվրոպական կառույցների դերակատարությունը տարածաշրջանային գործընթացներում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 2009 թվականին մեկնարկած Արևելյան գործընկերությանը, որի շրջանակում Հայաստանի և ԵՄ-ի հարաբերությունները ստացան առավել համակարգված բնույթ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի և Եվրոպական Միության միջև բանակցությունների զարգացմանը, ասոցացման համաձայնագրի և Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու վերաբերյալ քննարկումներին, ինչպես նաև այն քաղաքական և տնտեսական գործոններին, որոնք ազդեցություն ունեցան այդ գործընթացների ընթացքի վրա։ 2013 թվականը հետազոտության համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այդ շրջանում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ուղղության փոփոխությունը նոր փուլ ձևավորեց Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների հետագա զարգացման համար։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատելու համագործակցության ձեռքբերումները, առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները և հասկանալու եվրոպական ուղղության նշանակությունը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և եվրոպական ինտեգրման մասնագետներին, դիվանագետներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքականությամբ և Եվրոպական Միության հետ հարաբերություններով հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ստեփանոս Օրբելյանի պատմագիտական երկի լեզվական և ոճական համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել միջնադարյան հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի լեզվի կառուցվածքային, բառապաշարային, շարահյուսական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ հեղինակը ներկայացնում է Սյունիքի պատմությունը, աշխարհագրությունը, իշխանական տոհմերի գործունեությունը, եկեղեցական կյանքը, քաղաքական իրադարձություններն ու հասարակական հարաբերությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երկի բառապաշարի շերտերը՝ գրաբարյան ավանդական ձևերից մինչև տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ նորաբանություններ, բարբառային կամ խոսակցական տարրեր, օտարալեզու փոխառություններ և հատուկ անուններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական ու շարահյուսական կառուցվածքներին, նախադասությունների տեսակներին, բարդ շարահյուսական կապերին, բայական ձևերի գործածությանը և ժամանակային ու պատճառահետևանքային հարաբերությունների լեզվական արտահայտությանը։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացում կազմելու միջին հայերենի ձևավորման և զարգացման գործընթացների մասին, քանի որ երկը ստեղծվել է այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ գրական հայերենում դասական գրաբարյան ավանդույթը շարունակում էր գոյակցել լեզվական նոր զարգացումների հետ։ Ոճական տեսանկյունից կարևոր է պատմողական, նկարագրական, բանավիճական, քարոզչական և հռետորական տարրերի փոխհարաբերությունը։ Հեղինակը պատմական փաստերի ներկայացումը հաճախ համադրում է գնահատողական դատողությունների, բարոյախոսական մեկնաբանությունների, հուզական արտահայտությունների և հռետորական հնարքների հետ, ինչի շնորհիվ պատմագիտական շարադրանքը ձեռք է բերում նաև գրական-գեղարվեստական բնույթ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև մեջբերումների, պատմական վկայությունների, բանավոր ավանդությունների և եկեղեցական գրականության ազդեցությունը շարադրանքի լեզվի ու ոճի վրա։ Կարևոր է նաև երկի հեղինակային խոսքի և տարբեր աղբյուրներից փոխանցված նյութի փոխհարաբերության բացահայտումը, քանի որ այդ հանգամանքը կարող է օգնել տարբերակելու հեղինակի անհատական ոճական հատկանիշները և ավանդական պատմագրական ձևերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ոչ միայն տվյալ երկի լեզվի ու ոճի ավելի խոր ընկալմանը, այլև միջնադարյան հայ պատմագրության լեզվական զարգացման, գրական ոճերի ձևավորման և Սյունիքի մշակութային պատմության ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, գրականագետներին, միջնադարագետներին, պատմաբաններին, բանասերներին, ձեռագրագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և հայ միջնադարյան գրականության ու պատմագրության պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Экономика

Գյուլասարյան Մ.Ռ., հանդիսանում է մասնագիտական և վերլուծական բնույթի ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մաքսային համակարգում կիրառվող վճարների կառուցվածքի, հաշվարկման մեթոդների և իրավական կարգավորման ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է մաքսային վճարների հիմնական տեսակները՝ մաքսատուրքեր, ավելացված արժեքի հարկ, ակցիզային հարկեր և այլ պարտադիր վճարներ, ինչպես նաև դրանց կիրառման սկզբունքներն արտաքին տնտեսական գործունեության շրջանակներում։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են մաքսային արժեքի որոշման մեթոդները, վճարների հաշվարկման առանձնահատկությունները, ներմուծման և արտահանման գործընթացներում կիրառվող հարկային ռեժիմները և համապատասխան օրենսդրական հիմքերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված մաքսային վճարների ազդեցությանը ազգային տնտեսության վրա, բյուջետային եկամուտների ձևավորմանը, ինչպես նաև միջազգային առևտրի կարգավորման և ինտեգրացիոն գործընթացների համատեքստում դրանց դերին։ Ներառված են նաև գործնական օրինակներ և վերլուծություններ, որոնք օգնում են ավելի լավ հասկանալ մաքսային վճարների կիրառման մեխանիզմները։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, տնտեսագետների, հարկային և մաքսային ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով մաքսային ֆինանսական համակարգի համակարգված ընկալմանը և գործնական կիրառման արդյունավետությանը։