Ещё в разделе Лингвистика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Лингвистика

    Интерференция согласных в русской речи армян

    Աշխատությունը նվիրված է ռուսերեն խոսքում հայախոսների կողմից արտասանվող բաղաձայնների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանցում մայրենի լեզվի ազդեցության դրսևորումների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն է, որը հատկապես նկատելի է այն իրավիճակներում, երբ անձը ռուսերենը կիրառում է որպես երկրորդ լեզու, սակայն նրա արտասանական համակարգի վրա շարունակում են ազդել հայերենի հնչյունաբանական և հնչյունածին առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության առանցքային հարցերից է այն, թե ինչպես կարող է հայերենի բաղաձայնական համակարգը ներգործել ռուսերեն խոսքի հնչյունական իրականացման վրա՝ առաջացնելով ռուսերեն գրական արտասանությունից որոշակի շեղումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բաղաձայնների արտաբերման ձևերը, ձայնեղության և խլության հակադրության իրականացումը, հնչյունների դիրքային փոփոխությունները, արտասանական լարվածության տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ հայերենի համար բնորոշ հնչյունաբանական առանձնահատկությունները փոխանցվում են ռուսերեն խոսքին։ Այսպիսի երևույթները կարևոր են ոչ միայն տեսական լեզվաբանության, այլև կիրառական տեսանկյունից, քանի որ մայրենի լեզվի ազդեցության բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ երկրորդ լեզվի յուրացման ընթացքում առաջացող արտասանական դժվարությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման մեթոդաբանության մշակման համար, քանի որ հայախոս սովորողների բնորոշ հնչյունական սխալների ճանաչումը թույլ է տալիս մշակել նպատակային վարժություններ և ուղղիչ մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև արժեքավոր է համեմատական հնչյունաբանության տեսանկյունից, քանի որ ռուսերենի և հայերենի բաղաձայնական համակարգերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց կառուցվածքային տարբերությունները և հասկանալ, թե ինչու են որոշ ռուսերեն հնչյուններ կամ հնչյունական հակադրություններ հայախոսների համար ավելի բարդ յուրացվում, քան մյուսները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հնչյունաբաններին, ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև ռուսերենը որպես երկրորդ լեզու սովորող հայախոսների կրթական գործընթացով զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայախոսների ռուսերեն խոսքի հնչյունական առանձնահատկությունները որպես երկու լեզվական համակարգերի փոխազդեցության արդյունք և ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես է մայրենի լեզվի հնչյունաբանական կառուցվածքը շարունակում ազդել երկրորդ լեզվի արտասանության վրա։

    Обновлено. 2026-09-13
    Интерференция согласных в русской речи армян
    Онлайн

    Биология

    The effect of vitamin E and α-lipoic acid on cellular and molecular changes induced by pre- and postnatal ethanol administration in the developing hippocampus and cerebellum of rat

    Այս հետազոտությունը ուսումնասիրում է վիտամին E-ի և ալֆա-լիպոիկ թթվի ազդեցությունը այն բջջային և մոլեկուլային փոփոխությունների վրա, որոնք առաջանում են նախածննդյան և հետծննդյան էթանոլի ազդեցության պայմաններում զարգացող առնետի հիպոկամպում և ուղեղիկում։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն մեխանիզմների բացահայտման վրա, որոնց միջոցով ալկոհոլը խաթարում է նյարդային համակարգի բնականոն զարգացումը՝ առաջացնելով օքսիդատիվ սթրես, նեյրոնային վնասվածքներ, սինապտիկ կապերի խանգարումներ և բջջային մահվան գործընթացների ակտիվացում։ Միաժամանակ գնահատվում է հակաօքսիդանտ հատկություններով օժտված վիտամին E-ի և ալֆա-լիպոիկ թթվի պաշտպանիչ դերը, որոնք կարող են նվազեցնել ազատ ռադիկալների վնասակար ազդեցությունը, կարգավորել հակաօքսիդանտ համակարգերի ակտիվությունը և նպաստել նյարդային հյուսվածքի վերականգնողական գործընթացներին։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են նաև գեների արտահայտության փոփոխությունները, նեյրոտրանսմիտերային համակարգերի խանգարումները և ուղեղի կառուցվածքային զարգացումը տարբեր զարգացման փուլերում, ինչը թույլ է տալիս ավելի խորքային պատկերացում կազմել ալկոհոլի նեյրոտոքսիկ ազդեցության և հնարավոր պաշտպանական միջամտությունների արդյունավետության մասին։

    Обновлено. 2026-09-01
    The effect of vitamin E and α-lipoic acid on cellular and molecular changes induced by pre- and postnatal ethanol administration in the developing hippocampus and cerebellum of rat
    Онлайн

    Экономика

    Կորպորատիվ կառավարման կառուցակարգերի կատարելագործման արդի ուղղությունները (ՀՀ նյութերով)

    Ուսումնասիրությունը նվիրված է կորպորատիվ կառավարման համակարգերի կատարելագործման ժամանակակից ուղղություններին՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և գործարար միջավայրի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել կորպորատիվ կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները, ուսումնասիրել գործող կառավարման կառուցակարգերի հիմնախնդիրները և ներկայացնել դրանց զարգացման ու բարելավման արդիական մոտեցումներ։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում կորպորատիվ կառավարման հիմնական բաղադրիչներին՝ ընկերության կառավարման մարմինների փոխհարաբերություններին, բաժնետերերի իրավունքների պաշտպանությանը, կառավարման թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը, որոշումների ընդունման արդյունավետությանը և շահագրգիռ կողմերի հետ փոխգործակցությանը։ ՀՀ նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի կորպորատիվ հատվածում առկա կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և բացահայտելու այն գործոնները, որոնք կարող են խոչընդոտել դրանց լիարժեք զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև միջազգային փորձի և ժամանակակից կառավարման սկզբունքների համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ, ինչը թույլ է տալիս ձևակերպել տեղական տնտեսության առանձնահատկություններին համապատասխան կիրառելի մոտեցումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, կորպորատիվ կառավարման ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև բուհերի ուսանողների և դասախոսների համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է Հայաստանի գործարար միջավայրում կառավարման մշակույթի զարգացման, կազմակերպությունների արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային գրավչության ամրապնդման և կորպորատիվ կառավարման ժամանակակից չափանիշների ներդրման խնդիրների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

    Обновлено. 2026-09-20
    Կորպորատիվ կառավարման կառուցակարգերի կատարելագործման արդի ուղղությունները (ՀՀ նյութերով)
    Онлайн

    Биология

    Երաշտի ազդեցությունը Triticum aestivum L. տեսակի ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական ցուցանիշների և բերքի վրա

    Աշխատությունը նվիրված է սովորական ցորենի՝ Triticum aestivum L. տեսակի աճի, նյութափոխանակության և բերքատվության վրա ջրային անբավարարության ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում բույսերի՝ երաշտային պայմաններին արձագանքելու ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական մեխանիզմներն են, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների կապը վերջնական բերքի ձևավորման հետ։ Ջրի պակասը դիտարկվում է որպես կարևոր աբիոտիկ սթրեսային գործոն, որը կարող է ազդել բույսի աճի, ֆոտոսինթետիկ գործունեության, ջրային հավասարակշռության, բջջային նյութափոխանակության և զարգացման տարբեր փուլերի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել բնականոն ջրամատակարարման և երաշտային պայմաններում աճեցված բույսերի ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները՝ գնահատելով տերևների ջրային վիճակի, ֆոտոսինթետիկ ապարատի գործունեության, գազափոխանակության և աճի առանձնահատկությունների փոփոխությունները։ Կենսաքիմիական մակարդակում ուշադրություն կարող է հատկացվել բույսերի պաշտպանական արձագանքներին, հակաօքսիդանտային համակարգի գործունեությանը, օսմոտիկ հավասարակշռության պահպանմանը մասնակցող նյութերի կուտակմանը և սթրեսի հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային փոփոխություններին։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբեր ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու, թե դրանցից որոնք կարող են առավել հստակ արտացոլել ցորենի երաշտադիմացկունությունը։ Առանձին նշանակություն ունի ջրային սթրեսի ազդեցության գնահատումը բերքի կառուցվածքային բաղադրիչների վրա, քանի որ բույսի ֆիզիոլոգիական վիճակի փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ հասկերի ձևավորման, հատիկների զարգացման, դրանց զանգվածի և ընդհանուր բերքատվության վրա։ Երաշտի ազդեցությունը կարող է տարբեր լինել նաև կախված բույսի զարգացման փուլից, ինչի պատճառով աճի տարբեր ժամանակահատվածներում արձագանքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու սթրեսի նկատմամբ զգայունության մասին։ Տարբեր սորտերի կամ գենոտիպերի համադրական ուսումնասիրության դեպքում հնարավոր է առանձնացնել այն հատկանիշները, որոնք կապված են ջրի սահմանափակ հասանելիության պայմաններում ավելի կայուն ֆիզիոլոգիական վիճակի և բերքատվության պահպանման հետ։ Նման հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն բուսաբուծության և գյուղատնտեսական կենսաբանության համար՝ նպաստելով երաշտադիմացկուն ցորենի ձևերի գնահատման և կլիմայական սթրեսների նկատմամբ մշակաբույսերի հարմարվողականության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բույսերի ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, ագրոէկոլոգիայի և բուսաբուծության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով ջրային սթրեսից մինչև բերքի ձևավորում ընթացող փոխկապակցված փոփոխությունները։

    Обновлено. 2026-09-27
    Երաշտի ազդեցությունը Triticum aestivum L. տեսակի ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական ցուցանիշների և բերքի վրա
    Онлайн

    Биология

    Բուսական աշխարհ: Գրականության հանձնարական ցանկ

    Հրատարակությունը բուսական աշխարհին նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկ է, որը նպատակ ունի ընթերցողներին ուղղորդել բույսերի, դրանց բազմազանության, կառուցվածքի, կենսագործունեության, տարածվածության և բնության մեջ ունեցած նշանակության վերաբերյալ համապատասխան գրականության ընտրության հարցում։ Ցանկը կարող է ներառել բուսաբանությանը և բուսական աշխարհին առնչվող գիտահանրամատչելի, ուսումնական, մասնագիտական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ՝ ընթերցողների տարբեր տարիքային և գիտելիքային մակարդակներին համապատասխան։ Նյութերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ բույսերի հիմնական խմբերին, դրանց առանձնահատկություններին, աճի և զարգացման պայմաններին, բազմացման եղանակներին, շրջակա միջավայրի հետ փոխհարաբերություններին և էկոհամակարգերում ունեցած դերին։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև Հայաստանի բուսական աշխարհի վերաբերյալ աղբյուրները, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տեղական բուսատեսակների բազմազանությունը, տարածման առանձնահատկությունները, հազվագյուտ և պահպանության կարիք ունեցող տեսակները։ Գրականության հանձնարարական ցանկի գործնական նշանակությունն այն է, որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և նպաստում թեմատիկ ընթերցանության կազմակերպմանը՝ հատկապես գրադարաններում, դպրոցներում և կրթական այլ հաստատություններում։ Այն կարող է օգտագործվել բնագիտական թեմաներով ցուցահանդեսների, գրականության տեսությունների, ընթերցանության կազմակերպման, բնապահպանական միջոցառումների և ճանաչողական աշխատանքների նախապատրաստման ընթացքում։ Հրատարակությունը միաժամանակ նպաստում է բնության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը և բուսական աշխարհի պահպանության կարևորության գիտակցմանը՝ գրականության միջոցով ընթերցողին ներկայացնելով բույսերի գիտական, բնապահպանական, տնտեսական և մշակութային նշանակությունը։ Ցանկը կարող է օգտակար լինել աշակերտների, ուսանողների, ուսուցիչների, գրադարանավարների, բնագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և բուսաբանության վերաբերյալ լրացուցիչ գիտելիքներ ձեռք բերել ցանկացող անձանց համար՝ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության ընտրության և ինքնուրույն ուսումնասիրության հարմար ուղեցույց։

    Обновлено. 2026-09-15
    Բուսական աշխարհ: Գրականության հանձնարական  ցանկ
    Онлайн

    Математика

    Граничные задачи для эллиптических дифференциальных уравнений в классе непрерывных с весом функций

    Այս աշխատությունը նվիրված է էլիպտիկ տիպի դիֆերենցիալ հավասարումների սահմանային խնդիրների տեսության ուսումնասիրությանը՝ կշռային շարունակական ֆունկցիաների դասում։ Գրքում ներկայացվում են էլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների տեսական հիմքերը, սահմանային պայմանների ձևակերպման առանձնահատկությունները և լուծումների գոյության, միակության ու կայունության հարցերը։ Հեղինակը մանրամասն ուսումնասիրում է կշռային ֆունկցիոնալ տարածությունների կիրառումը, վերլուծում է դասական և ընդհանրացված մեթոդների արդյունավետությունը, ինչպես նաև ներկայացնում է նոր տեսական արդյունքներ և ապացույցներ, որոնք նպաստում են մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների ժամանակակից տեսության զարգացմանը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ֆունկցիոնալ անալիզի, սահմանային արժեքային խնդիրների և կիրառական մաթեմատիկայի փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով ստացված արդյունքների նշանակությունը մաթեմատիկական ֆիզիկայի, մեխանիկայի և ինժեներական մոդելավորման ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ասպիրանտների, մագիստրանտների և կիրառական մաթեմատիկայով ու դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-09-12
    Граничные задачи для эллиптических дифференциальных уравнений в классе непрерывных с весом функций