Готовые материалы

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Կոստան Զարյանի գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությանը՝ «Անցորդը և իր ճամփան», «Բանկոոպը և մամութի ոսկորները» և «Նավը լեռան վրա» վեպերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Քննության են առնվում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա արձակի գաղափարագեղարվեստական ուղղվածությունը և տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպերի թեմատիկ կառուցվածքին, փիլիսոփայական ենթաշերտերին, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը, ինչպես նաև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և անհատական ազատության խնդիրներին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների սյուժետային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների հոգեբանական նկարագրերը, խորհրդանշական պատկերները և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են Կոստան Զարյանի արձակին բնորոշ լեզվաոճական միջոցները, պատկերավոր մտածողությունը, պատմողական եղանակները և եվրոպական գրական ու փիլիսոփայական ավանդույթների հետ հնարավոր առնչությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երեք վեպերի գաղափարական և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հեղինակի աշխարհընկալման դրսևորումները և ստեղծագործական զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի արձակի արդիականության, հայ գրականության մեջ նրա ինքնատիպության և ազգային ու համաշխարհային գրական գործընթացների հետ ունեցած կապերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության և Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խորհրդահայ գրականության գեղարվեստական ժողովածուների մատենագիտական հաշվառմանը, համակարգմանը և ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանում հրատարակված գրական-գեղարվեստական ժողովածուները՝ որպես հայ գրական կյանքի, հրատարակչական գործունեության և մշակութային զարգացման պատմությունն արտացոլող կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարիներին լույս տեսած արձակ, չափածո, դրամատիկական և բազմաժանր ժողովածուների մատենագիտական նկարագրությանը, դրանց հրատարակության ժամանակագրությանը և թեմատիկ առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են առանձին հեղինակների ստեղծագործություններն ընդգրկող, ինչպես նաև տարբեր գրողների գործերը միավորող ժողովածուների դասակարգման և ներկայացման սկզբունքները։ Աշխատանքի շրջանակներում կարևորվում են հրատարակությունների վերնագրերի, կազմողների, խմբագիրների, հրատարակչությունների, հրատարակման տարեթվերի և այլ մատենագիտական տվյալների ճշգրիտ արձանագրման ու համակարգման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում գրական ժողովածուների նշանակությանը խորհրդահայ գրականության ժանրային բազմազանության, թեմատիկ ուղղությունների, գրական սերունդների և հրատարակչական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին կողմնորոշվելու խորհրդային շրջանի հայ գեղարվեստական գրականության հրատարակությունների շրջանակում, բացահայտելու համապատասխան աղբյուրները և իրականացնելու համեմատական ու պատմագրական հետազոտություններ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մատենագետների, գրադարանավարների, գրականության պատմաբանների, հրատարակչական գործի մասնագետների և հայ գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական և արևելագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հին թաբարի լեզվի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Ղուրանի հին թաբարիերեն թարգմանության ձեռագրի հիման վրա։ Քննության են առնվում թաբարի լեզվի պատմական զարգացման նախադրյալները, դրա տեղը իրանական լեզուների համակարգում և միջնադարյան գրավոր հուշարձանների նշանակությունը լեզվի վաղ շրջանի առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնասիրվող ձեռագրի հնչյունաբանական, ձևաբանական, շարահյուսական և բառապաշարային բնութագրերին, ինչպես նաև լեզվական հնագույն ձևերի պահպանման ու փոփոխության հնարավոր դրսևորումներին։ Վերլուծվում են գոյականական և բայական համակարգերի կառուցվածքը, քերականական ձևերի գործածությունը, նախադասությունների կազմության սկզբունքները և բառերի իմաստային առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են Ղուրանի արաբերեն բնագրի և թաբարիերեն թարգմանության փոխհարաբերությունները, կրոնական հասկացությունների փոխանցման եղանակները, թարգմանական համարժեքների ընտրությունը և արաբերենի հնարավոր ազդեցությունը ձեռագրի լեզվի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հին թաբարիի և իրանական այլ լեզուների պատմահամեմատական առնչությունները, բարբառային առանձնահատկությունները և ձեռագրական աղբյուրների լեզվաբանական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում կրոնական թարգմանական գրականության նշանակությանը լեզվական պատմության վերականգնման, միջնադարյան գրավոր մշակույթի ուսումնասիրման և տարածաշրջանային լեզվական փոխազդեցությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրանագիտության, պատմական լեզվաբանության, ձեռագրագիտության, արևելյան լեզուների պատմության և Ղուրանի թարգմանությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Հոգեբանական և կազմակերպական հոգեբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անձի հոգեբանական տիպերի և աշխատանքային սթրեսի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական գործունեության ընթացքում անհատական առանձնահատկությունների և հոգեբանական լարվածության փոխազդեցության համատեքստում։ Քննության են առնվում անձի հոգեբանական տիպաբանությունների տեսական հիմքերը, խառնվածքի, բնավորության, հուզական կայունության և անհատական վարքագծային առանձնահատկությունների նշանակությունը աշխատանքային միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր հոգեբանական տիպերին բնորոշ սթրեսային արձագանքներին, հարմարվողականության մեխանիզմներին և մասնագիտական դժվարությունների հաղթահարման անհատական ռազմավարություններին։ Վերլուծվում են աշխատանքային ծանրաբեռնվածության, ժամանակային սահմանափակումների, միջանձնային հարաբերությունների, կազմակերպական պահանջների և մասնագիտական պատասխանատվության հնարավոր ազդեցությունները աշխատակիցների հոգեբանական վիճակի վրա։ Քննարկվում են անձնային առանձնահատկությունների և աշխատանքային սթրեսի մակարդակի միջև վիճակագրական կապերի բացահայտման, հոգեբանական գնահատման և համեմատական վերլուծության մեթոդաբանական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սթրեսակայունության, հուզական ինքնակարգավորման, մասնագիտական մոտիվացիայի, աշխատանքային բավարարվածության և հոգեբանական բարեկեցության փոխհարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կազմակերպություններում սթրեսի կանխարգելման, հոգեբանական աջակցության, բարենպաստ աշխատանքային միջավայրի ձևավորման և անհատական տարբերությունները հաշվի առնող կառավարման մոտեցումների նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անձի հոգեբանության, աշխատանքի և կազմակերպական հոգեբանության, մասնագիտական սթրեսի ուսումնասիրության, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և հոգեբանական խորհրդատվության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմագիտական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական շարժման և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության նշանավոր գործիչ Ռուբեն Տեր-Մինասյանի հասարակական-քաղաքական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա կենսագրության հիմնական փուլերը, քաղաքական հայացքների ձևավորման նախադրյալները, Հայ հեղափոխական դաշնակցության շարքերում ծավալած գործունեությունը և մասնակցությունը հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանում նրա գործունեությանը, Սասունի ինքնապաշտպանական շարժման կազմակերպման գործում ունեցած դերակատարությանը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների պատմական իրադարձություններին։ Վերլուծվում են Ռուբեն Տեր-Մինասյանի քաղաքական դիրքորոշումները, կազմակերպչական գործունեության առանձնահատկությունները և ազգային պետականության վերականգնման վերաբերյալ նրա պատկերացումները։ Քննարկվում են Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետական կառավարման համակարգում նրա գործունեությունը, ռազմական և ներքին գործերի նախարարի պաշտոններում իրականացրած աշխատանքը, ինչպես նաև երկրի ներքին անվտանգության և պաշտպանության կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նրա հարաբերությունները ժամանակի քաղաքական գործիչների հետ, կուսակցական գործունեության առանձնահատկությունները և Հայաստանի անկախության պահպանմանն ուղղված քաղաքական որոշումները։ Անդրադարձ է կատարվում արխիվային փաստաթղթերի, ժամանակի մամուլի, հուշագրությունների և պատմագիտական գրականության նշանակությանը՝ Ռուբեն Տեր-Մինասյանի գործունեության բազմակողմանի գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, ազգային-ազատագրական շարժումների, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետականության և հայ քաղաքական գործիչների կենսագրությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկագիտական և սրտաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտամկանի ինֆարկտի սուր շրջանում կլինիկական, էլեկտրասրտագրական և կենսաքիմիական որոշ ցուցանիշների դինամիկ փոփոխությունների բազմագործոն համադրական վերլուծությանը և դրանց ախտորոշիչ ու կանխատեսական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում սրտամկանի ինֆարկտի առաջացման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, սրտամկանի իշեմիկ վնասման առանձնահատկությունները և հիվանդության սուր փուլի կլինիկական ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների կլինիկական վիճակի, էլեկտրասրտագրական փոփոխությունների և արյան կենսաքիմիական ցուցանիշների փոխկապակցվածությանը՝ հիվանդության զարգացման տարբեր փուլերում։ Վերլուծվում են սրտի էլեկտրական ակտիվության խանգարումները, սրտամկանի վնասման հետ կապված կենսաքիմիական փոփոխությունները և դրանց դինամիկայի գնահատման հնարավորությունները։ Քննարկվում են կլինիկական ախտանշանների, էլեկտրասրտագրական տվյալների և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների համադրման մեթոդները՝ սրտամկանի ինֆարկտի ծանրության աստիճանի, հնարավոր բարդությունների և հիվանդության ընթացքի գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բազմագործոն վիճակագրական վերլուծության կիրառման, տարբեր ցուցանիշների միջև կապերի բացահայտման և ախտորոշիչ ու կանխատեսական չափանիշների որոշման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հիվանդների վիճակի շարունակական հսկողության, սուր շրջանում առաջացող փոփոխությունների ժամանակին հայտնաբերման և կլինիկական որոշումների հիմնավորման գործում համադրական հետազոտությունների նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, կլինիկական կենսաքիմիայի, ֆունկցիոնալ ախտորոշման, անհետաձգելի բժշկության և սրտանոթային հիվանդությունների կլինիկական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմագիտական և արևելագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսին Իրանում տեղի ունեցած հասարակական-քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությանը և այդ գործընթացներում Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու պատմական դերակատարության գնահատմանը։ Քննության են առնվում Ղաջարական Իրանի քաղաքական համակարգի առանձնահատկությունները, պետական կառավարման կառուցվածքը, հասարակական հարաբերությունները և ներքին ու արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ֆաթհ Ալի շահի և Մոհամմադ շահի կառավարման ժամանակաշրջանների պատմական իրադարձություններին, արքունական իշխանության կազմակերպմանը, պետական բարեփոխումների փորձերին և տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերություններին։ Վերլուծվում են Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու կենսագրության հիմնական հանգամանքները, նրա քաղաքական գործունեությունը, Մոհամմադ շահի արքունիքում ունեցած ազդեցությունը և Իրանի պետական կառավարման համակարգում զբաղեցրած դիրքը։ Քննարկվում են նրա գործունեության հետ կապված վարչական, տնտեսական, ռազմական և արտաքին քաղաքական հիմնախնդիրները, ինչպես նաև ժամանակակիցների ու հետագա պատմագիրների կողմից նրա քաղաքական որոշումներին տրված տարբեր գնահատականները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Իրանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ, ռուս-իրանական և անգլո-իրանական քաղաքական փոխազդեցությունները, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած փոփոխությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պարսկական, հայկական և այլ պատմական աղբյուրների համեմատական ուսումնասիրության նշանակությանը՝ Հաջի Միրզա Աղասու գործունեության և Ղաջարական Իրանի պատմության առավել ամբողջական լուսաբանման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Իրանի նոր շրջանի պատմության, արևելագիտության, հայ-իրանական հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության և XIX դարի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հեռահաղորդակցության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է էլեկտրոնային փոստի և SMS հաղորդագրությունների տեխնոլոգիաների վրա հիմնված բազմաֆունկցիոնալ տեղեկատվական-հաղորդակցական համակարգի մշակման, նախագծման և կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից տեղեկատվական հաղորդակցության համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հաղորդագրությունների փոխանցման սկզբունքները և տարբեր հաղորդակցական ծառայությունների միասնական ծրագրային միջավայրում ինտեգրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային փոստի և կարճ տեքստային հաղորդագրությունների փոխգործակցության կազմակերպմանը, տվյալների ավտոմատ փոխանցմանը, հաղորդագրությունների մշակմանը և օգտատերերի հետ արդյունավետ հաղորդակցության ապահովմանը։ Վերլուծվում են համակարգի ծրագրային ճարտարապետության, տվյալների բազաների նախագծման, սերվերային բաղադրիչների աշխատանքի և հաղորդակցական ծառայությունների կառավարման տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են հաղորդագրությունների ավտոմատ ուղարկման և ստացման, ծանուցումների կառավարման, օգտատերերի նույնականացման, տեղեկատվության պահպանման և հաղորդակցական գործընթացների վերահսկման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են էլեկտրոնային փոստի փոխանցման արձանագրությունների, SMS ծառայությունների ծրագրային միջերեսների, տեղեկատվական անվտանգության և անձնական տվյալների պաշտպանության պահանջների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում համակարգի հուսալիության, արագագործության, ընդլայնելիության, հաղորդագրությունների առաքման արդյունավետության և տարբեր ծրագրային հարթակների հետ համատեղելիության ապահովման հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ծրագրային ճարտարագիտության, տեղեկատվական համակարգերի նախագծման, հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների, տվյալների բազաների կառավարման և ավտոմատացված հաղորդակցական համակարգերի մշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բնապահպանական և տեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կայուն և թունավոր աղտոտիչներից թափոնաջրերի մաքրման տարբեր համակարգերի մշակմանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը և գործնական կիրառության հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արդյունաբերական և կենցաղային թափոնաջրերի աղտոտման հիմնական աղբյուրները, ջրային միջավայրում դժվար քայքայվող ու թունավոր միացությունների տարածման առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր ազդեցությունները բնական էկոհամակարգերի ու մարդու առողջության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրգանական և անօրգանական աղտոտիչների ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, դրանց կայունությանը, կենսաբանական քայքայման նկատմամբ դիմադրողականությանը և ջրային միջավայրից հեռացման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են թափոնաջրերի մաքրման մեխանիկական, ֆիզիկաքիմիական, քիմիական և կենսաբանական մեթոդները, ինչպես նաև ադսորբցիայի, թաղանթային զտման, օքսիդացման և համակցված մաքրման տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են մաքրման համակարգերի նախագծման, տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության, աղտոտիչների հեռացման արդյունավետության բարձրացման և էներգետիկ ու նյութական ծախսերի նվազեցման հիմնահարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տարբեր մաքրման եղանակների համեմատական գնահատման, լաբորատոր և փորձարարական հետազոտությունների, մաքրված ջրի որակական ցուցանիշների վերահսկման և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մաքրման արդյունքում առաջացող երկրորդային թափոնների անվտանգ կառավարման, ջրային ռեսուրսների պահպանության, մաքրված ջրի կրկնակի օգտագործման և բնապահպանական պահանջներին համապատասխանող տեխնոլոգիաների ներդրման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շրջակա միջավայրի ճարտարագիտության, ջրամաքրման տեխնոլոգիաների, կիրառական քիմիայի, արդյունաբերական էկոլոգիայի և ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ընթերցողներին ներկայացմանը։ Քննության են առնվում հայկական մշակութային ժառանգության, արվեստի պատմության, մշակութային կյանքի և ստեղծագործական գործունեության տարբեր բնագավառներին առնչվող հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրման ու դասակարգման սկզբունքները։ Տեղեկատուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութաբանության և մշակութային հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ գրականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր հրատարակությունների մասին ընթացիկ տեղեկատվության տրամադրմանը, մասնագիտական գրականության որոնման դյուրացմանը և հետազոտական աշխատանքների համար անհրաժեշտ աղբյուրների բացահայտմանը։ Ներկայացվող մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ներառել գրքերի, գիտական հոդվածների, ժողովածուների, պարբերական հրատարակությունների և մշակույթի ու արվեստի ոլորտին վերաբերող այլ նյութերի նկարագրություններ։ Դիտարկվում են գրականության թեմատիկ համակարգման, մատենագիտական տվյալների ներկայացման և համապատասխան տեղեկատվության հասանելիության ապահովման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը նպաստում է հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ տեղեկատվական միջավայրի ձևավորմանը, նոր գիտական ու մասնագիտական աշխատությունների հանրայնացմանը և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը։ Տեղեկատուն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրադարանային աշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գյուղատնտեսական և կենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է նոր եթերայուղատու մշակաբույսերի տնտեսական և կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության Արարատյան դաշտի հողակլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում եթերայուղատու բույսերի կենսաբանական բնութագրերը, աճի և զարգացման օրինաչափությունները, շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ պահանջները և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ դրանց ներդրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան դաշտի ջերմաստիճանային ռեժիմի, արևային ճառագայթման, հողային պայմանների, ոռոգման և խոնավության ապահովվածության ազդեցությանը ուսումնասիրվող մշակաբույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Վերլուծվում են բույսերի վեգետացիոն շրջանի տևողությունը, ֆենոլոգիական փուլերը, կենսազանգվածի ձևավորման առանձնահատկությունները և եթերայուղերի կուտակման հնարավոր օրինաչափությունները։ Քննարկվում են մշակության ագրոտեխնիկական միջոցառումները, ցանքի կամ տնկման ժամկետների ընտրությունը, բույսերի խնամքի առանձնահատկությունները և բերքահավաքի օպտիմալ պայմանների որոշման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են եթերայուղերի պարունակության, որակական ցուցանիշների, արտադրանքի տնտեսական արժեքի և մշակաբույսերի աճեցման շահութաբերության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նոր եթերայուղատու մշակաբույսերի ներդրման նշանակությանը գյուղատնտեսական արտադրության բազմազանեցման, տեղական հումքային բազայի ընդլայնման և դեղագործական, օծանելիքագործական ու սննդարդյունաբերական ոլորտների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբուծության, ագրոնոմիայի, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, եթերայուղատու մշակաբույսերի մշակության և Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկագիտական և ակնաբուժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է օկուլոբեխչետի՝ Բեհչետի հիվանդության աչքային դրսևորումների կլինիկական բնութագրի, ընթացքի առանձնահատկությունների և ախտորոշման ու բուժման նոր մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Բեհչետի հիվանդության ընդհանուր կլինիկական բնութագրերը, բորբոքային գործընթացների զարգացման մեխանիզմները և տեսողական օրգանի ախտահարման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աչքի բորբոքային փոփոխություններին, ուվեիտի տարբեր դրսևորումներին, ցանցաթաղանթի անոթային ախտահարումներին և դրանց հնարավոր ազդեցությանը տեսողական ֆունկցիաների վրա։ Վերլուծվում են հիվանդության կլինիկական ընթացքի տարբերակները, ախտանշանների արտահայտվածությունը, կրկնվող բորբոքային դրվագների առանձնահատկությունները և տեսողության խանգարումների առաջացման ռիսկի գործոնները։ Քննարկվում են ակնաբուժական հետազոտության, տեսողական ֆունկցիաների գնահատման, աչքի հատակի ուսումնասիրության և ժամանակակից պատկերային ախտորոշման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են դեղորայքային բուժման, իմունաբորբոքային գործընթացների վերահսկման, հիվանդության ակտիվության գնահատման և բուժման արդյունավետության մշտադիտարկման նոր մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում վաղ ախտորոշման, ակնաբույժների և այլ մասնագիտությունների բժիշկների համագործակցության, հիվանդների երկարաժամկետ հսկողության և տեսողական բարդությունների կանխարգելման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ակնաբուժության, ռևմատոլոգիայի, կլինիկական իմունոլոգիայի, բորբոքային աչքային հիվանդությունների ախտորոշման և Բեհչետի հիվանդության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրադարանագիտական, մատենագիտական և աղբյուրագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանում պահպանվող հայերեն հնատիպ գրքերի ձեռագիր և գրադարանային գրառումների հավաքագրմանը, համակարգմանը և գիտական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայ գրատպության վաղ շրջանի հրատարակությունների պատմամշակութային նշանակությունը, հնատիպ գրքերի առանձնահատկությունները և դրանցում պահպանված ձեռագիր հիշատակությունների տեղեկատվական արժեքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքերի էջերին, կազմերին և լուսանցքներին հանդիպող սեփականատիրական նշումներին, ընծայագրերին, հիշատակարաններին, գրադարանային կնիքներին, համարանիշերին և այլ գրառումներին, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել գրքերի պատկանելության, շրջանառության և պահպանման պատմության մասին։ Դիտարկվում են գրառումների լեզվական, ժամանակագրական և բովանդակային առանձնահատկությունները, դրանց վերծանման, նկարագրման և դասակարգման սկզբունքները։ Վերլուծվում է նմանատիպ աղբյուրների նշանակությունը հայ գրքի պատմության, գրադարանային հավաքածուների ձևավորման, ընթերցողական մշակույթի և գրքերի տարածման աշխարհագրության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության շրջանակներում կարևորվում են հնատիպ գրքերի առանձին օրինակների պատմության վերականգնման, նախկին սեփականատերերի և գրքային հավաքածուների վերաբերյալ տեղեկությունների բացահայտման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ձեռագիր և գրադարանային գրառումների պահպանման, գիտական հրապարակման ու հետագա հետազոտություններում օգտագործման նշանակությանը՝ հայկական գրավոր ժառանգության ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմության, մատենագիտության, աղբյուրագիտության, հնատիպ գրքերի ուսումնասիրության և գրադարանային հավաքածուների հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Ազգագրական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արասբարան ցեղի ընտանեկան ծիսակարգերի, ավանդական տոների և դրանց հասարակական ու մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ էթնոմշակութային համայնքի ընտանեկան հարաբերությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները, ավանդույթների փոխանցման մեխանիզմները և ծիսական սովորույթների դերը համայնքային ինքնության պահպանման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտանիքի կազմավորման, ամուսնության, հարսանեկան արարողությունների, ծննդյան, երեխաների դաստիարակության և կյանքի տարբեր փուլերին առնչվող ծիսական սովորույթների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ընտանեկան տոնակատարությունների կառուցվածքը, դրանց խորհրդանշական բովանդակությունը, մասնակիցների դերաբաշխումը և ավանդական պատկերացումների արտահայտման ձևերը։ Վերլուծվում են կրոնական, սեզոնային և համայնքային տոների հնարավոր փոխկապակցվածությունները, տոնական արարողությունների ընթացքում կիրառվող երգերի, պարերի, ուտեստների և նյութական մշակույթի տարրերի նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում քննարկվում են ավանդական ծիսակարգերի պատմական ձևավորման, հարևան ժողովուրդների մշակույթների հետ փոխազդեցության և հասարակական փոփոխությունների պայմաններում դրանց պահպանման ու վերափոխման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում բանավոր ավանդույթների, ազգագրական դիտարկումների և մշակութային հիշողության նշանակությանը ընտանեկան ու տոնական սովորույթների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ազգագրության, մշակութաբանության, սոցիալական մարդաբանության, ավանդական ծիսագիտության և տարածաշրջանային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։