Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է Միքայել Միանսարյանցի կյանքին և գործունեությանը՝ ներկայացնելով նրա տեղը հայ մշակութային ու մտավոր կյանքի պատմության մեջ։ Անհատական կենսագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործչի ձևավորման միջավայրը, մասնագիտական հետաքրքրությունները, հասարակական կապերը և այն պատմամշակութային պայմանները, որոնցում ծավալվել է նրա գործունեությունը։ Հայ մտավորականության և մշակույթի պատմության հետազոտության համար նման աշխատությունները կարևոր են ոչ միայն առանձին անձանց կենսագրական տվյալների համակարգման, այլև նրանց գործունեության միջոցով տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական, գրական, հրատարակչական և հասարակական կյանքի առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից։ Միքայել Միանսարյանցի կյանքի ու գործի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նրա անձնական և մասնագիտական ժառանգության գնահատմանը, ինչպես նաև հայ մշակույթի զարգացման մեջ նրա ունեցած դերի բացահայտմանը։ Կենսագրական նյութերի և պատմական համատեքստի համադրումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին պատկերացում կազմելու գործչի գործունեության պայմանների, հետաքրքրությունների շրջանակի և ժամանակակիցների հետ ունեցած հնարավոր կապերի մասին։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ մշակույթի և մտավորականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, կենսագրական գրականության ուսումնասիրողներին, հայագետներին, գրադարանային ու մատենագիտական ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև հայ մշակութային ժառանգության առանձին գործիչների կյանքն ու գործունեությունը ճանաչել ցանկացող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկահայության բանավոր ավանդույթի ձևավորմանը, պահպանմանը և փոփոխություններին պատմական ժամանակի ընթացքում։ Բանավոր ավանդույթը կարևոր դեր ունի համայնքի պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության, լեզվական ժառանգության և սերունդների միջև կապի պահպանման գործում։ Այն ներառում է ժողովրդական պատմություններ, զրույցներ, հիշողություններ, ավանդազրույցներ, հեքիաթներ, երգեր, ասացվածքներ և այլ բանավոր ստեղծագործություններ, որոնց միջոցով փոխանցվում են համայնքի փորձառությունը, արժեքները, սովորույթներն ու աշխարհընկալումը։ Ամերիկահայության միջավայրում բանավոր ավանդույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, գաղթը, նոր հասարակական միջավայրին հարմարվելը և սերունդների փոխհարաբերություններն ազդել ավանդական պատմությունների բովանդակության ու փոխանցման եղանակների վրա։ Ժամանակի ընթացքում բանավոր ժառանգությունը կարող է պահպանել հայրենիքի, ընտանեկան պատմության և համայնքային կյանքի մասին հիշողությունները՝ միաժամանակ ներառելով նոր միջավայրի ազդեցությամբ ձևավորված թեմաներ ու արտահայտման ձևեր։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև բանահյուսական նյութերի հավաքագրման, գրանցման, դասակարգման և գիտական վերլուծության տեսանկյունից, քանի որ բանավոր աղբյուրները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու սփյուռքահայ համայնքի մշակութային շարունակականությունն ու ինքնության վերափոխման գործընթացները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բանահյուսագետներին, ազգագրագետներին, սփյուռքագետներին, մշակութաբաններին, բանավոր պատմության հետազոտողներին, ինչպես նաև ամերիկահայության պատմությամբ և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Ուդուրի-Էթիունի երկրի հնագիտական ժառանգությանը և Հայաստանի հնագույն պատմության ու մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներին։ Ուդուրի-Էթիունին հիշատակվում է հին աղբյուրների և պատմական հետազոտությունների համատեքստում՝ կապված Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային շրջանների ու տարածաշրջանի հնագույն քաղաքական և մշակութային միջավայրի հետ։ Հնագիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այդ տարածքի բնակեցման պատմությունը, բնակավայրերի ու ամրությունների առանձնահատկությունները, նյութական մշակույթի դրսևորումները և հարևան քաղաքական միավորների հետ ունեցած կապերը։ «Ծովային Հայաստան» խորագիրը ուշադրություն է հրավիրում պատմական Հայաստանի տարածքում ջրային միջավայրի և լճային ավազանների նշանակության վրա՝ դրանց շուրջ ձևավորված բնակավայրերի, տնտեսական գործունեության և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հնագիտական նյութերի քննությունը կարևոր է հնագույն հասարակությունների կենսակերպը, բնակեցման համակարգերը, արհեստներն ու արտադրական գործունեությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի պատմական զարգացումները հասկանալու համար։ Նման հետազոտությունները նպաստում են հնագիտական հուշարձանների գիտական փաստագրմանը, դրանց պատմամշակութային արժեքի գնահատմանը և Հայաստանի հնագույն անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, ուրարտագիտությամբ և Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, պատմական աշխարհագրության հետազոտողներին, ուսանողներին և Հայաստանի հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի կոլտնտեսականների ընտանիքի կառուցվածքի և ընտանեկան կենցաղի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական հասարակության առօրյա կյանքին, ընտանեկան հարաբերություններին և կենցաղային ավանդույթներին։ Ընտանիքը գյուղական համայնքի հիմնական սոցիալական միավորներից է, որի ներսում ձևավորվում և փոխանցվում են վարքականոնները, աշխատանքային սովորույթները, ընտանեկան պարտականությունները, սերունդների միջև հարաբերությունները և մշակութային ավանդույթները։ Կոլտնտեսային համակարգի պայմաններում գյուղական ընտանիքի կյանքը կապված էր գյուղատնտեսական աշխատանքի կազմակերպման, համայնքային փոխօգնության, կենցաղային պարտականությունների բաշխման և հասարակական փոփոխություններին հարմարվելու գործընթացների հետ։ Ընտանեկան կենցաղի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու բնակարանի ու տնային տնտեսության կազմակերպումը, առօրյա աշխատանքները, սննդի և հագուստի հետ կապված սովորույթները, երեխաների դաստիարակությունը, ամուսնության ու ազգակցական կապերի նշանակությունը, ինչպես նաև ավանդական արժեքների պահպանման ու փոփոխման առանձնահատկությունները։ Այս թեման կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես են տնտեսական և հասարակական վերափոխումներն ազդել Հայաստանի գյուղական բնակչության կենսակերպի և ընտանեկան հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ գյուղական կենցաղի, ընտանեկան սովորույթների և խորհրդային ժամանակաշրջանի սոցիալական կյանքի ազգագրական ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել ազգագրագետներին, սոցիոլոգներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ընտանեկան հարաբերությունների հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի գյուղական համայնքների պատմությամբ ու ավանդական կենցաղով հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։

Ժողովածուն նվիրված է հայ նշանավոր գիտնական, ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին և ներկայացնում է նրա գիտական ժառանգության, հետազոտական գործունեության ու գիտության տարբեր բնագավառներում ունեցած ավանդի քննարկմանն առնչվող նյութեր։ Հովսեփ Օրբելին կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության պատմության մեջ։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները և ուսումնասիրությունները նպաստել են Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների պատմության, մշակույթի, հնագիտական հուշարձանների և միջնադարյան արվեստի գիտական ճանաչմանը։ Գիտաժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու գիտնականի հետազոտական ժառանգությանը, նրա գիտական մոտեցումների նշանակությանը և տարբեր գիտակարգերի զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Միջազգային գիտաժողովի ձևաչափը կարևոր է տարբեր երկրների և գիտական ավանդույթների ներկայացուցիչների հետազոտական դիտարկումների համադրման, գիտական համագործակցության ընդլայնման և գիտնականի ժառանգության արդիականության գնահատման տեսանկյունից։ Ժողովածուն կարող է ընդգրկել Հովսեփ Օրբելու գիտական գործունեության տարբեր կողմերին, նրա ուսումնասիրած պատմամշակութային խնդիրներին և գիտության զարգացման մեջ նրա ունեցած դերին առնչվող զեկուցումներ։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գիտության պատմության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով գիտական ժառանգության պահպանմանն ու հետագա հետազոտություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, արևելագետներին, հնագետներին, արվեստաբաններին, գիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և Հովսեփ Օրբելու գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում 1983–1984 թվականներին իրականացված դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջանի զեկուցումների թեզիսները։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի տարածքում հնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքը, հետազոտական հիմնական ուղղությունները և պեղումների ու դաշտային դիտարկումների արդյունքում ստացված գիտական տվյալների քննարկման շրջանակը։ Դաշտային հնագիտական աշխատանքները կարևոր նշանակություն ունեն տարբեր ժամանակաշրջանների բնակավայրերի, ամրոցների, դամբարանադաշտերի և այլ հուշարձանների բացահայտման ու ուսումնասիրության, ինչպես նաև հնագույն և միջնադարյան հասարակությունների կյանքի, նյութական մշակույթի ու պատմական զարգացման վերակազմության համար։ Զեկուցումների թեզիսները գիտական քննարկումների համառոտ ձևաչափով ներկայացնում են հետազոտությունների հիմնական խնդիրները, դիտարկումները և եզրակացությունները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու հնագիտական գիտության տվյալ շրջանի ձեռքբերումների ու ուսումնասիրության ենթակա հարցերի մասին։ Նյութերը կարևոր են Հայաստանի տարբեր տարածաշրջաններում կատարված հնագիտական աշխատանքների պատմությունը, հետազոտական մեթոդների զարգացումը և հնագիտական գիտելիքների կուտակման ընթացքը հասկանալու համար։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր Հայաստանի հնագիտության պատմության, հնագիտական հուշարձանների ուսումնասիրության և գիտական հետազոտությունների կազմակերպման վերաբերյալ աշխատանքների համար։ Այն օգտակար է հնագետներին, պատմաբաններին, հնագիտական նյութեր ուսումնասիրող մասնագետներին, գիտական աշխատողներին և Հայաստանի հնագույն անցյալով ու հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Ժողովածուն նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմության փաստագրմանը՝ արևմտահայերի բանավոր վկայությունների միջոցով։ Անհատական հիշողություններն ու ականատեսների պատմությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են պատմական իրադարձությունների մարդկային կողմը բացահայտելու, վերապրածների փորձառությունները ներկայացնելու և համայնքների կրած կորուստների ու տեղահանությունների հետևանքները հասկանալու համար։ Բանավոր վկայությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն բռնությունների ու հարկադրական տեղաշարժերի պատմական ընթացքը, այլև դրանց ազդեցությունը մարդկանց անձնական կյանքի, ընտանիքների, համայնքային կապերի, մշակութային միջավայրի և հետագա սերունդներին փոխանցվող հիշողության վրա։ Դրանք արժեքավոր նյութ են նաև արևմտահայության նախացեղասպանական կյանքի, բնակավայրերի, ընտանեկան ավանդույթների և հասարակական հարաբերությունների մասին պահպանված հիշողությունների ուսումնասիրման համար։ Վկայությունների հավաքագրումն ու գիտական շրջանառությունը կարևոր նշանակություն ունեն պատմական փաստերի պահպանման, անհատական պատմությունների միջոցով հավաքական փորձառության վերակազմության և ցեղասպանության հիշողության փոխանցման տեսանկյունից։ Այսպիսի աղբյուրները հնարավորություն են տալիս համադրելու անձնական պատմությունները պատմագիտական ուսումնասիրությունների ու այլ փաստաթղթային նյութերի հետ՝ առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայոց ցեղասպանության հետևանքների և արևմտահայության պատմական ճակատագրի մասին։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, ցեղասպանագետներին, բանավոր պատմության հետազոտողներին, ազգագրագետներին, հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ և արևմտահայության մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է միգրացիայի և առօրեական կյանքի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մարդկանց տեղաշարժի, մշակութային միջավայրերի փոփոխության և առօրյա գործելակերպերի փոխազդեցությանը։ Միգրացիան դիտարկվում է ոչ միայն որպես բնակության վայրի փոփոխություն, այլև որպես սոցիալական և մշակութային գործընթաց, որն ազդում է մարդկանց կենսակերպի, սովորույթների, հարաբերությունների, ինքնության ընկալման և նոր միջավայրին հարմարվելու ձևերի վրա։ Առօրեականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են միգրանտները կազմակերպում իրենց առօրյան, պահպանում նախկին մշակութային փորձը, յուրացնում նոր հասարակության վարքականոններն ու գործելակերպերը և ձևավորում կապեր տարբեր համայնքների միջև։ Մշակույթների և պրակտիկաների սահմանագծին կատարվող այսպիսի «ճանապարհորդությունը» ենթադրում է արժեքների, սովորույթների, լեզվական ու հաղորդակցական ձևերի և սոցիալական սպասումների հանդիպում, փոխազդեցություն ու հնարավոր վերափոխում։ Թեման կարևոր է նաև մշակութային տարբերությունների, պատկանելության զգացման, սոցիալական ներառման և միջմշակութային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարող է հետաքրքրել այն հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են միգրացիայի մարդկային և հասարակական կողմերը, առօրյա կյանքի կազմակերպումը, մշակութային սահմանները և շարժունության ազդեցությունը սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգներին, մարդաբաններին, մշակութաբաններին, միգրացիայի հարցերով զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և ժամանակակից հասարակություններում մշակութային փոխազդեցությունների ու միգրացիոն փորձառությունների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Երկերի ժողովածուն նվիրված է Հայաստանի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին՝ քարե դարից մինչև միջնադար՝ ընդգրկելով հայոց պատմության և հնագույն մշակույթի ուսումնասիրության լայն ժամանակագրական շրջանակ։ Ժողովածուի թեմատիկ ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Հայաստանի տարածքում մարդկային հասարակությունների ձևավորման ու զարգացման երկարատև ընթացքը, նախապատմական բնակչության կենսակերպը, նյութական մշակույթի փոփոխությունները և հետագա պատմական ժամանակաշրջանների հասարակական ու մշակութային առանձնահատկությունները։ Քարե դարի ուսումնասիրությունը կարևոր է վաղ մարդկային համայնքների կյանքի, գործիքների պատրաստման, բնակեցման և շրջակա միջավայրին հարմարվելու եղանակների բացահայտման համար, մինչդեռ հաջորդող դարաշրջանների հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու արտադրական գործունեության, արհեստների, բնակավայրերի, հասարակական կազմակերպման և մշակութային կապերի զարգացմանը։ Հայաստանի հնագույն և միջնադարյան պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է նաև հնագիտական հուշարձանների, նյութական գտածոների, պատմական միջավայրի և տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային ժառանգության քննությունը։ Այսպիսի բազմաժամանակաշրջանային ժողովածուն կարևոր է պատմական գործընթացների շարունակականությունը հասկանալու, տարբեր դարաշրջանների միջև ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու և Հայաստանի պատմամշակութային զարգացման ամբողջական պատկեր կազմելու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, նախապատմական և միջնադարյան մշակույթների մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի հնագույն անցյալով և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզում գտնվող Լոռի Բերդ հնագիտական հուշարձանին և դրա միջին բրոնզի դարին վերաբերող նյութերի ուսումնասիրությանը։ Լոռի Բերդը կարևոր նշանակություն ունեցող հնագիտական հուշարձան է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի տարածքում հնագույն բնակչության կյանքի, նյութական մշակույթի և հասարակական զարգացման պատմական առանձնահատկությունների մասին։ Միջին բրոնզի դարաշրջանի հնագիտական նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են բնակավայրերի բնույթի, կենցաղի, արտադրական գործունեության, արհեստների, նյութերի մշակման եղանակների և առօրյա կյանքի տարբեր կողմերի ուսումնասիրման համար։ Հուշարձանի հնագիտական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութական մնացորդները, դրանց բնորոշ հատկանիշները, ժամանակագրական դիրքը և կապերը Հայաստանի ու հարակից տարածքների համաժամանակյա մշակութային երևույթների հետ։ Այսպիսի ուսումնասիրություններում կարևոր տեղ ունեն խեցեղենի, գործիքների, զարդերի և այլ գտածոների գիտական նկարագրությունն ու համեմատական քննությունը, որոնք նպաստում են հնագույն հասարակությունների կենսակերպի և մշակութային կապերի բացահայտմանը։ Լոռի Բերդի նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Լոռու տարածաշրջանի հնագույն պատմության, բնակեցման գործընթացների և Հայաստանի բրոնզեդարյան մշակույթների զարգացման առանձնահատկությունների լուսաբանման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, բրոնզի դարի մշակույթներով զբաղվող մասնագետներին, հնագիտական նյութերի ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Հայաստանի հնագույն պատմությամբ և պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմական հիշողության և Ղարաբաղյան շարժման միջև առկա կապերի ու փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պատմական ողբերգության հիշողության պահպանմանն ու փոխանցմանը, դրա նշանակությանը հայ հասարակական գիտակցության ձևավորման մեջ և այն հանգամանքներին, որոնց պայմաններում անցյալի իրադարձությունների ընկալումը կարող է ազդեցություն ունենալ հետագա հասարակական ու քաղաքական գործընթացների վրա։ Պատմական հիշողությունը դիտարկվում է որպես ազգային ինքնության, հավաքական փորձի և հասարակական համախմբման կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով տարբեր սերունդներ իմաստավորում են անցյալը և դրա կապը ներկայի հետ։ Ղարաբաղյան շարժման ուսումնասիրության համատեքստում կարևոր են շարժման առաջացման ու զարգացման հասարակական միջավայրը, ազգային ինքնագիտակցության դրսևորումները, պատմական արդարության պատկերացումները, հանրային խոսույթի ձևավորումը և անցյալի հիշողության տեղը քաղաքական պահանջների ու հավաքական գործողությունների մեջ։ Աշխատության թեման հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես կարող են պատմական հիշողությունը, ազգային ինքնության ընկալումները և հասարակական շարժումները փոխկապակցվել՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով դրանց պատմական առանձնահատկություններին և ժամանակաշրջանի հասարակական պայմաններին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի նորագույն պատմության, հիշողության ուսումնասիրությունների, հասարակական շարժումների և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացների քննության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, մշակութաբաններին, պատմական հիշողության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության հիշողության և Ղարաբաղյան շարժման պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է հայոց տոնածիսական մշակույթին՝ հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, ինքնության և ազգային ավանդույթների կարևոր բաղադրիչներից մեկին։ Տոները և ծեսերը հայկական մշակութային կյանքի բազմաշերտ երևույթներ են, որոնցում արտացոլվում են ժողովրդի աշխարհընկալումը, կրոնական պատկերացումները, բնության ու ժամանակի ընկալման առանձնահատկությունները, ընտանեկան և համայնքային հարաբերությունները, ինչպես նաև սերնդեսերունդ փոխանցվող սովորույթներն ու վարքականոնները։ Տոնածիսական մշակույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական տոնական օրացույցի առանձնահատկությունները, տարվա տարբեր ժամանակահատվածների հետ կապված ավանդույթները, ծիսական գործողությունների նշանակությունը և դրանց հասարակական գործառույթները։ Այս մշակութային համակարգում միահյուսվում են քրիստոնեական եկեղեցական տոները, ժողովրդական հավատալիքները, ընտանեկան ծեսերը, համայնքային հավաքույթները, ավանդական երգերը, պարերը, ուտեստները և տոնական խորհրդանիշները։ Հետազոտության թեման կարևոր է նաև հին սովորույթների պահպանման, պատմական փոփոխությունների ընթացքում դրանց վերափոխման և ժամանակակից հասարակության մեջ դրանց շարունակականության ուսումնասիրման համար։ Հայոց տոնածիսական մշակույթի քննությունը նպաստում է ազգային մշակութային ժառանգության ճանաչմանը, ժողովրդական գիտելիքների ու ավանդույթների արժևորմանը և հայ ժողովրդի հոգևոր ու հասարակական կյանքի առանձնահատկությունների ընկալմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ազգագրագետներին, բանահյուսագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, ծիսագիտության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական ավանդական տոներով ու սովորույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի վանական կալվածատիրության ձևավորմանն ու զարգացմանը IX–XIII դարերում՝ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական, հասարակական և եկեղեցական պատմության կարևոր ժամանակաշրջանում։ Վանական կալվածատիրությունը միջնադարյան հասարակության հողատիրական հարաբերությունների նշանակալի բաղադրիչներից էր, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու եկեղեցական հաստատությունների տնտեսական հիմքերը, հողային սեփականության ձևերը և վանքերի տեղն ու դերը հասարակական կյանքում։ Հետազոտության թեման առնչվում է Սյունիքի վանքերի նյութական ապահովվածությանը, նրանց տնօրինության տակ գտնվող հողային և այլ ունեցվածքին, կալվածքների կառավարման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև վանական հաստատությունների ու տեղական իշխանական կառույցների միջև ձևավորված հարաբերություններին։ IX–XIII դարերի ժամանակահատվածի ուսումնասիրությունը կարևոր է տարածաշրջանում հողատիրական համակարգի զարգացման, տնտեսական ռեսուրսների բաշխման և միջնադարյան հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Սյունիքի վանքերը կարևոր դեր են ունեցել ոչ միայն հոգևոր և կրոնական կյանքում, այլև կրթության, ձեռագրական մշակույթի, շինարարության և մշակութային արժեքների պահպանման գործում, իսկ նրանց տնտեսական հնարավորությունները նպաստել են այդ գործունեության իրականացմանը։ Վանական կալվածատիրության պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան Սյունիքի սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի, եկեղեցական հաստատությունների ազդեցության և հայկական պատմական ժառանգության ձևավորման պայմանների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ պատմաբաններին, միջնադարյան Հայաստանի և Սյունիքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, եկեղեցու պատմության մասնագետներին, տնտեսական պատմությամբ հետաքրքրվողներին, ինչպես նաև պատմության և հայագիտության ուսանողներին։

Ժողովածուն նվիրված է հայագիտության տարբեր ուղղություններին և ընդգրկում է հայ ժողովրդի պատմության, լեզվի, գրականության, մշակույթի ու հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությանն առնչվող գիտական հարցեր։ Հայագիտությունը որպես գիտական բնագավառ միավորում է հայ ժողովրդի անցյալի և ներկայի, ազգային ինքնության, լեզվական ու գրական ավանդույթների, պատմական աղբյուրների և մշակութային արժեքների համակողմանի հետազոտությունը։ Այսպիսի աշխատություններում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել պատմական իրադարձությունների ու հասարակական գործընթացների քննությունը, հայերեն գրավոր հուշարձանների և մատենագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունը, լեզվի զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտումը, գրական երկերի վերլուծությունը և հայկական մշակութային ժառանգության տարբեր դրսևորումների գնահատումը։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայագիտական խնդիրների բազմակողմանի ներկայացմամբ և տարբեր մասնագիտական մոտեցումների համադրման հնարավորությամբ։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնասիրության նյութ հայ ժողովրդի պատմությամբ, հայերենագիտությամբ, գրականագիտությամբ, պատմագրությամբ և մշակութաբանությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին, ասպիրանտներին և հայագիտության տարբեր ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով հայկական գիտական մտքի, ազգային մշակույթի և պատմական ժառանգության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։