Հայկական ԽՍՀ-ում 1983–1984 թթ. դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջան․ զեկուցումների թեզիսներ (ապրիլ, 1985 թ.)

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է արտակարգ իրավիճակներում դպրոցականների անվտանգության մշակույթի ձևավորման և զարգացման մանկավարժական տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են անվտանգության կրթության տեսական հիմքերը, դպրոցականների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ուսուցման գործընթացում կիրառվող ժամանակակից մանկավարժական մոտեցումները։ Հեղինակը վերլուծում է այն մեթոդներն ու տեխնոլոգիաները, որոնք նպաստում են սովորողների մոտ վտանգների կանխատեսման, ճիշտ վարքագծի ընտրության, ինքնապաշտպանության և պատասխանատու որոշումների կայացման հմտությունների ձևավորմանը արտակարգ իրավիճակների պայմաններում։ Աշխատությունում քննարկվում են ուսուցման ինտերակտիվ ձևերը՝ սիմուլյացիոն վարժանքներ, դերային խաղեր, իրավիճակային խնդիրների լուծում և պրակտիկ ուսուցում, ինչպես նաև ուսումնական միջավայրի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցիչների դերին, դպրոց-համայնք համագործակցությանը և կանխարգելիչ կրթական ծրագրերի արդյունավետությանը։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, դպրոցների վարչական աշխատակիցների, մեթոդիստների, կրթության կազմակերպիչների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական մեթոդական լուծումներ դպրոցական անվտանգության մշակույթի զարգացման համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ազգային դպրոցի տարրական դասարաններում ռուսաց լեզվի ուսուցման ընթացքում կրտսեր դպրոցականների ճանաչողական գործունեության ակտիվացման մանկավարժական և մեթոդական ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն ուսուցողական պայմանների, մեթոդների և առաջադրանքների վրա, որոնք նպաստում են սովորողների հետաքրքրության, ուշադրության, հիշողության, մտածողության, խոսքային ակտիվության և ինքնուրույն ուսումնական գործունեության զարգացմանը։ Ռուսաց լեզվի դասավանդումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական գիտելիքների և հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման գործընթաց, այլև որպես երեխայի ճանաչողական զարգացման կարևոր միջոց։ Հատուկ նշանակություն է տրվում այն հանգամանքին, որ ազգային դպրոցում ռուսերենը սովորողի համար կարող է չլինել մայրենի լեզու, ինչի պատճառով ուսուցման կազմակերպումը պահանջում է հաշվի առնել մայրենի և ուսումնասիրվող լեզուների փոխազդեցությունը, սովորողների լեզվական փորձը և տարիքային հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում կրտսեր դպրոցական տարիքի ճանաչողական զարգացման հիմնական բնութագրերը։ Այս փուլում կարևոր դեր ունեն ուսումնական հետաքրքրության ձևավորումը, ուշադրության կայունացումը, հիշողության նպատակային օգտագործումը, համեմատելու, դասակարգելու, ընդհանրացնելու և պատճառահետևանքային կապեր բացահայտելու կարողությունների զարգացումը։ Լեզվի դասը կարող է ստեղծել համապատասխան պայմաններ այդ գործընթացների ակտիվացման համար, եթե սովորողը ոչ միայն վերարտադրում է պատրաստի կանոններ, այլև ինքնուրույն դիտարկում է լեզվական նյութը, համեմատում օրինակները, նկատում օրինաչափությունները և փորձում ձևակերպել եզրակացություններ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման մոտիվացիային։ Կրտսեր դպրոցականների ճանաչողական ակտիվությունը մեծապես կախված է դասի բովանդակության մատչելիությունից, հետաքրքրությունից և սովորողի անմիջական մասնակցության հնարավորությունից։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են խաղային առաջադրանքների, խնդրահարույց իրավիճակների, հարցուպատասխանի, ստեղծագործական վարժությունների և համագործակցային աշխատանքի կիրառման հնարավորությունները։ Դիդակտիկ խաղը դիտարկվում է որպես տարրական դասարաններում արդյունավետ միջոց, որը կարող է միավորել ուսումնական և խաղային գործունեությունը՝ պահպանելով երեխայի հետաքրքրությունը և միաժամանակ զարգացնելով լեզվական կարողությունները։ Կարևորվում է սովորողի ակտիվ մասնակցությունը բառապաշարի, քերականության, ընթերցանության և բանավոր խոսքի յուրացման գործընթացում։ Բառային աշխատանքը կարող է կազմակերպվել համեմատությունների, թեմատիկ խմբավորումների, նկարների, իրավիճակային առաջադրանքների և բառերի իմաստային կապերի բացահայտման միջոցով։ Նման աշխատանքը նպաստում է ոչ միայն բառապաշարի հարստացմանը, այլև տրամաբանական մտածողության, հիշողության և լեզվական երևույթների նկատմամբ ուշադրության զարգացմանը։ Քերականական նյութի ուսուցման ընթացքում կարևորվում է այնպիսի մոտեցումը, երբ սովորողը օրինակների ուսումնասիրության միջոցով աստիճանաբար բացահայտում է լեզվական օրինաչափությունը և սովորում կիրառել այն նոր իրավիճակներում։ Առանձին տեղ է հատկացվում ընթերցանությանը՝ որպես ճանաչողական գործունեության ակտիվացման միջոցի։ Տեքստի հետ աշխատանքը կարող է ներառել բովանդակության կանխատեսում, հիմնական մտքի առանձնացում, հարցերի ձևակերպում, գործողությունների հաջորդականության որոշում, հերոսների վարքագծի քննարկում և տեղեկատվության համեմատություն։ Այսպիսի առաջադրանքները նպաստում են գիտակցված ընթերցանության զարգացմանը և սովորեցնում երեխային տեքստը դիտարկել որպես տեղեկատվության և մտավոր աշխատանքի աղբյուր։ Կարևորվում է նաև բանավոր խոսքի զարգացումը։ Երկխոսությունների, պատմությունների, նկարների նկարագրության, դերային իրավիճակների և կարճ հաղորդումների միջոցով սովորողները հնարավորություն են ստանում գործնականորեն կիրառել ձեռք բերած լեզվական գիտելիքները։ Խոսքային գործունեության ակտիվացումը հատկապես կարևոր է ոչ մայրենի լեզվի ուսուցման պայմաններում, քանի որ լեզվի յուրացումը պահանջում է սովորողի պարբերական ներգրավվածություն իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Քննության է առնվում մայրենի լեզվի ազդեցությունը ռուսերենի յուրացման վրա։ Երկու լեզուների կառուցվածքային ընդհանրություններն ու տարբերությունները կարող են ինչպես հեշտացնել, այնպես էլ որոշ դեպքերում դժվարացնել նոր լեզվական նյութի ընկալումը։ Այդ պատճառով համեմատական մոտեցումը կարող է օգտագործվել սովորողների արդեն ունեցած լեզվական գիտելիքների վրա հենվելու և բնորոշ սխալների կանխարգելման նպատակով։ Միաժամանակ կարևորվում է, որ համեմատությունը ծառայի ուսումնասիրվող լեզվի ավելի լավ ըմբռնմանը և չծանրաբեռնի տարրական դասարանի սովորողին բարդ տեսական բացատրություններով։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցչի դերին։ Ուսուցիչը դիտարկվում է որպես ճանաչողական գործունեության կազմակերպող, որը ստեղծում է խնդիրներ և ուսումնական իրավիճակներ, ուղղորդում է սովորողների որոնողական աշխատանքը, խրախուսում հարցերի առաջադրումը և ապահովում հետադարձ կապ։ Այս մոտեցման դեպքում ուսուցչի խնդիրը պատրաստի տեղեկատվության փոխանցմամբ չի սահմանափակվում․ նա օգնում է սովորողներին աստիճանաբար ձեռք բերել ինքնուրույն մտածելու, տեղեկությունը մշակելու և լեզվական խնդիրներ լուծելու կարողություններ։ Քննության են առնվում անհատական և տարբերակված ուսուցման հնարավորությունները։ Նույն դասարանում սովորողները կարող են ունենալ ռուսերենի իմացության, բառապաշարի, ընթերցանության արագության և ճանաչողական զարգացման տարբեր մակարդակներ։ Հետևաբար առաջադրանքների բարդության և աջակցության աստիճանի տարբերակումը հնարավորություն է տալիս պահպանել յուրաքանչյուր երեխայի ակտիվ մասնակցությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում զույգերով և խմբերով աշխատանքին, որի ընթացքում երեխաները սովորում են համագործակցել, լսել միմյանց, ձևակերպել սեփական միտքը և համատեղ լուծել ուսումնական խնդիրները։ Կարևոր տեղ է տրվում տեսողական և դիդակտիկ նյութերի օգտագործմանը։ Նկարները, քարտերը, աղյուսակները, սխեմաները և այլ ուսումնական միջոցները կարող են հեշտացնել նոր բառերի և լեզվական կառուցվածքների ընկալումը՝ հատկապես ոչ մայրենի լեզվի ուսումնասիրման սկզբնական փուլերում։ Դրանց նպատակային կիրառումը նպաստում է տեսողական հիշողության ակտիվացմանը և վերացական լեզվական նյութը երեխայի համար ավելի հասկանալի դարձնելուն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճանաչողական ակտիվության մակարդակի գնահատումը։ Այն կարող է արտահայտվել սովորողի հետաքրքրվածությամբ, հարցեր տալու պատրաստակամությամբ, առաջադրանքների կատարման ինքնուրույնությամբ, նոր լուծումներ որոնելու ցանկությամբ և ձեռք բերած գիտելիքները տարբեր իրավիճակներում կիրառելու կարողությամբ։ Նման ցուցանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող մեթոդների արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում կատարելագործել դասավանդման կազմակերպումը։ Ուսումնասիրվում է նաև փորձարարական մանկավարժական աշխատանքի կազմակերպման հնարավորությունը՝ համեմատելով ավանդական և ճանաչողական ակտիվությունը խթանող մեթոդներով ուսուցման արդյունքները։ Սովորողների լեզվական գիտելիքների, ուսումնական հետաքրքրության, ինքնուրույնության և առաջադրանքների կատարման որակի համադրումը կարող է ցույց տալ կիրառված մեթոդական համակարգի արդյունավետությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ոչ մայրենի ռուսաց լեզվի ուսուցման և կրտսեր դպրոցականների ճանաչողական զարգացման գործընթացների փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ, իսկ կիրառական նշանակությունը՝ տարրական դասարաններում դասերի արդյունավետությունը բարձրացնող մեթոդների, վարժությունների և ուսումնական իրավիճակների համակարգման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայի, տարրական կրթության, մանկավարժական հոգեբանության և երկլեզու կրթության ոլորտների հետազոտողների, ուսուցիչների, մեթոդիստների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ վանկի ընդհանուր լեզվաբանական բնութագիրը, հայերենի վանկային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, հնչույթների համակցման օրենքները և դրանց ազդեցությունը վանկավորման վրա, վանկի դերը արտասանության, շեշտադրության և խոսքի հոսունության մեջ, հայերեն հնչույթաբանության տեսական վերլուծություն՝ հիմնված լեզվական նյութի վրա։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, գիտական աշխատողների և հետազոտողների համար, ինչպես նաև հայերենի հնչույթաբանական կառուցվածքով հետաքրքրվող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը նպաստում է հայերենի հնչույթաբանական համակարգի, մասնավորապես վանկային կառուցվածքի խորքային և համակարգված ըմբռնմանը։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային բնական համակարգերի վրա հանքարդյունաբերական գործունեության ազդեցությունների տարածական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ աշխարհագրական, երկրաէկոլոգիական և լանդշաֆտային մոտեցումների համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում հանքավայրերի շահագործման, բաց և ստորգետնյա արդյունահանման, արտադրական ենթակառուցվածքների, պոչամբարների, լցակույտերի և հարակից տեխնածին օբյեկտների ազդեցության տարածքային բաշխումն է։ Լեռնային ռելիեֆի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բարձրությունների տարբերությունները, լանջերի թեքությունն ու կողմնադրությունը, գետային ցանցը, երկրաբանական կառուցվածքը և հողաբուսական ծածկույթը, քանի որ դրանք կարող են պայմանավորել տեխնածին ազդեցությունների տարածման ուղղությունն ու ինտենսիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական լանդշաֆտների փոփոխությանը, հողային ծածկույթի խախտմանը, էրոզիոն գործընթացների ակտիվացմանը, մակերևութային ու ստորերկրյա ջրերի վրա հնարավոր ազդեցություններին և բուսականության տարածական փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է տարբեր աստիճանի մարդածին ծանրաբեռնվածություն ունեցող տարածքների առանձնացումը և դրանց համեմատական գնահատումը։ Այդ նպատակով կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, քարտեզագրական նյութերը, հեռահար զոնդավորման տվյալները և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի հնարավորությունները՝ ազդեցությունների տարածական կառուցվածքը բացահայտելու համար։ GIS տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր բնապահպանական ու արտադրական տվյալները միավորել միասնական տարածական միջավայրում, կազմել թեմատիկ քարտեզներ և վերլուծել հանքարդյունաբերական օբյեկտների ու բնական բաղադրիչների միջև տարածական փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ազդեցության անմիջական գոտիների և ավելի հեռավոր տարածքներում դրսևորվող երկրորդային փոփոխությունների տարբերակումը, քանի որ լեռնային գեոհամակարգերում նյութերի և ջրային հոսքերի տեղափոխությունը կարող է ազդեցությունը տարածել արտադրական օբյեկտներից դուրս։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ բնական համակարգերի կայունության և վերականգնողական ներուժի տարածքային տարբերություններին՝ բացահայտելով առավել զգայուն լանդշաֆտները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆիզիկական աշխարհագրության, երկրաէկոլոգիայի, լանդշաֆտագիտության և տարածական վերլուծության մեթոդները՝ հանքագործական արդյունաբերության բնապահպանական ազդեցությունների տարածքային պատկերը գնահատելու և լեռնային տարածքների բնօգտագործման ու շրջակա միջավայրի կառավարման համար գիտական հիմքեր ձևավորելու նպատակով։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է «տուն» հասկացության լեզվամշակութային և իմաստաբանական ուսումնասիրությանը գերմաներենում՝ հայերենի հետ զուգադրության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառային, դարձվածաբանական, փոխաբերական և մշակութային միջոցներն են, որոնց միջոցով երկու լեզուներում արտահայտվում է տան, բնակավայրի, ընտանիքի, հայրենի վայրի, հարազատ միջավայրի և պատկանելիության գաղափարը։ Ուսումնասիրությունը «տուն» հասկացությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական բնակության վայր, այլև որպես մարդու անձնական և սոցիալական ինքնության, ընտանեկան կապերի, անվտանգության, հոգեբանական հարմարավետության և հայրենիքի զգացողության հետ կապված մշակութային երևույթ։ Գերմաներեն և հայերեն լեզվական նյութի համադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզվամշակույթներում այս հասկացության ընդհանուր և առանձնահատուկ իմաստային բաղադրիչները։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել համապատասխան բառերի հիմնական և ածանցյալ իմաստները, դրանց հոմանիշները, դարձվածքները, կայուն կապակցությունները, ասացվածքները և գեղարվեստական խոսքում հանդիպող փոխաբերական գործածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն տարբերություններին, որոնք պայմանավորված են գերմանական և հայկական մշակույթների պատմական, սոցիալական, ընտանեկան և ազգային առանձնահատկություններով։ Կարևոր է նաև «տուն» հասկացության կապը «ընտանիք», «հայրենիք», «հարազատություն», «անվտանգություն», «արմատներ» և «պատկանելիություն» հասկացությունների հետ, քանի որ դրանց միջև իմաստային փոխհարաբերությունները հաճախ արտացոլվում են լեզվական կայուն արտահայտություններում։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որ իմաստային բաղադրիչներն են համընդհանուր, իսկ որոնք ունեն տվյալ լեզվամշակույթին բնորոշ արտահայտություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև թարգմանության տեսանկյունից, քանի որ նույն հասկացությունը տարբեր լեզուներում կարող է ունենալ ոչ ամբողջությամբ համընկնող հուզական, մշակութային և ասոցիատիվ նշանակություններ։ Այսպիսի տարբերությունների բացահայտումը նպաստում է միջմշակութային հաղորդակցության ընթացքում հնարավոր իմաստային անհամապատասխանությունների ավելի ճիշտ ընկալմանը և համարժեք թարգմանական լուծումների ընտրությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գերմանագիտության, հայերենագիտության, համեմատական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և թարգմանագիտության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է մարդու և իր բնակության, ընտանիքի ու հայրենի միջավայրի հարաբերությունն արտացոլվում լեզվի մեջ՝ գերմաներեն և հայերեն լեզվական նյութի զուգադրության միջոցով բացահայտելով տվյալ հասկացության իմաստային կառուցվածքը, մշակութային բովանդակությունը և լեզվական արտահայտության առանձնահատկությունները։

Գրականություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ հեղինակային մտածողության, ստեղծագործական անհատականության և սուրբգրային կանոնի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կրոնական աշխարհայացքի, աստվածաշնչյան ավանդույթի և բանաստեղծական ինքնարտահայտման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է միջնադարյան հայ բանաստեղծության գաղափարական, գեղագիտական և հոգևոր հիմքերի վերլուծության հետ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով հեղինակի ստեղծագործական ինքնագիտակցության ձևավորումը, սուրբգրային տեքստերի ազդեցությունը և գրական կանոնների շրջանակներում անհատական գեղարվեստական մտածողության դրսևորումները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ միջնադարյան քնարերգության զարգացման պատմությունը, կրոնական և աշխարհիկ բանաստեղծության փոխառնչությունները, աստվածաշնչյան պատկերների ու խորհրդանիշների կիրառությունը, ինչպես նաև միջնադարյան գրականության մեջ հեղինակային ներկայության և ստեղծագործական ինքնուրույնության հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի սուրբգրային կանոնի՝ որպես գաղափարական, բարոյական և գեղարվեստական համակարգի նշանակությունը, աստվածաշնչյան թեմաների վերաիմաստավորումը և դրանց արտահայտությունը միջնադարյան բանաստեղծական խոսքում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է այն հարցը, թե ինչպես են հայ միջնադարյան հեղինակները համադրել քրիստոնեական վարդապետության հաստատված սկզբունքները սեփական հոգևոր ապրումների, աշխարհընկալման և գեղարվեստական պատկերացումների հետ։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն աղոթքի, ապաշխարության, մեղքի և փրկության, աստվածային սիրո, մարդկային գոյության անցողիկության, հոգևոր կատարելության և հավերժության գաղափարները, որոնք լայնորեն արտահայտված են հայ միջնադարյան քնարական ժառանգության մեջ։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Գրիգոր Նարեկացու, Ներսես Շնորհալու, Հովհաննես Երզնկացու, Կոստանդին Երզնկացու, Ֆրիկի և միջնադարյան այլ հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության հիմնահարցերին՝ դիտարկելով նրանց բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկությունները և կրոնական ու գրական ավանդույթների հետ ունեցած կապերը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում հեղինակային «ես»-ի արտահայտման ձևերը, բանաստեղծական խոսքի անձնական և ընդհանրական բնույթը, քնարական հերոսի հոգևոր ապրումները և միջնադարյան մարդու՝ Աստծո, աշխարհի ու սեփական գոյության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Սուրբգրային կանոնի ուսումնասիրությունը ներառում է նաև աստվածաշնչյան մեջբերումների, ակնարկների, խորհրդանշական պատկերների, այլաբանությունների և տիպաբանական զուգահեռների կիրառման առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով միջնադարյան բանաստեղծությունը ձեռք է բերում բազմաշերտ իմաստային և գեղարվեստական կառուցվածք։ Առանձին նշանակություն ունեն բանաստեղծական տեքստի և աստվածաշնչյան սկզբնաղբյուրի փոխհարաբերությունները, ավանդական պատկերների ստեղծագործական վերամշակումը, ինչպես նաև կրոնական բովանդակության և գեղարվեստական ձևի փոխազդեցությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև միջնադարյան գրականության ժանրային առանձնահատկությունները, մասնավորապես՝ տաղերի, շարականների, գանձերի, ողբերի, աղոթքների և հոգևոր երգերի կառուցվածքային ու գաղափարական հատկանիշները։ Հեղինակային հայեցակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է միջնադարյան բանաստեղծը ներկայանում որպես աստվածային ճշմարտության մեկնաբան, հոգևոր փորձառության կրող և ինքնուրույն գեղարվեստական աշխարհ ստեղծող անհատականություն։ Հետազոտության համար կարևոր նշանակություն ունեն նաև միջնադարյան մեկնողական գրականության, հայրաբանական ավանդույթի, քրիստոնեական խորհրդաբանության և աստվածաբանական մտածողության ազդեցությունները հայ քնարերգության զարգացման վրա։ Գրականագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը առնչվում է միջտեքստայնության, հեղինակային ինքնության, գրական ավանդույթի շարունակականության, գեղարվեստական պատկերավորման և բանաստեղծական լեզվի զարգացման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ միջնադարյան գրականության գաղափարական և գեղագիտական համակարգի առավել խորքային բացահայտման, սուրբգրային ավանդույթի ստեղծագործական յուրացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրման և հեղինակային անհատականության դերի արժևորման անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմաբաններին, միջնադարագետներին, բանասերներին, գրականագետներին, աստվածաբաններին, մշակութաբաններին, կրոնական գրականության ուսումնասիրողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան հոգևոր մշակույթի և բանաստեղծական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ աստվածաշնչյան ավանդույթի և անհատական ստեղծագործական մտածողության փոխկապակցվածության ընկալմանը՝ ընդգծելով սուրբգրային կանոնի նշանակությունը բանաստեղծական աշխարհայացքի ձևավորման, հոգևոր արժեքների արտահայտման և հայկական միջնադարյան գրական մշակույթի զարգացման գործում։