Готовые материалы

Ուսումնասիրությունը նվիրված է եվրոպական քաղաքական և փիլիսոփայական մտքի ազդեցությանը Օսմանյան կայսրության «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեի գաղափարախոսության ձևավորման վրա և այդ գաղափարական զարգացումների ու Հայոց ցեղասպանության միջև առնչությունների քննությանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի եվրոպական մտքի այն հոսանքները, որոնք տարբեր ուղիներով ներթափանցեցին օսմանյան քաղաքական և մտավոր միջավայր։ Քննարկվում են սահմանադրականության, ազգայնականության, կենտրոնացված պետականության, սոցիալական դարվինիզմի և քաղաքական արդիականացման գաղափարները, դրանց ընկալումը երիտասարդ թուրքերի շրջանում և հետագա վերափոխումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր գաղափարական ուղղություններ Օսմանյան կայսրությունում հաճախ ենթարկվում էին տեղական քաղաքական պայմանների ազդեցությանը և ստանում նոր բովանդակություն՝ կապված կայսրության պահպանման, տարածքային ամբողջականության և իշխանության կենտրոնացման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեի գաղափարական ու քաղաքական վերափոխման գործընթացի վերլուծությունը՝ սկզբնական սահմանադրական և բարեփոխական պատկերացումներից դեպի ավելի ընդգծված թուրքական ազգայնականության և կենտրոնաձիգ կառավարման մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև հայերի և մյուս ոչ թուրք ժողովուրդների նկատմամբ քաղաքականության փոփոխությունները, պետական կառավարման կենտրոնացման գործընթացը և ազգային քաղաքականության արմատականացման նախադրյալները։ Հայոց ցեղասպանության համատեքստում ուսումնասիրվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմանները, հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնաճնշումների համակարգային բնույթը, տեղահանությունները, զանգվածային սպանությունները և պետական կառույցների ներգրավվածության հարցերը։ Միաժամանակ փորձ է արվում տարբերակել գաղափարական ազդեցությունը և պատմական պատասխանատվությունը՝ խուսափելով այն պարզեցված մոտեցումից, թե եվրոպական գաղափարների առկայությունն ինքնին հանգեցրել է ցեղասպանությանը։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ անհրաժեշտ է դիտարկել եվրոպական մտքի ազդեցությունը Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքական, սոցիալական, ազգային և աշխարհաքաղաքական պայմանների հետ փոխկապակցվածության մեջ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայոց ցեղասպանության գաղափարական և քաղաքական նախադրյալների, երիտասարդ թուրքերի շարժման զարգացման և ուշ օսմանյան շրջանի քաղաքական մտքի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, օսմանագետներին, ցեղասպանագիտության մասնագետներին, քաղաքագետներին, քաղաքական գաղափարների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև հայոց պատմության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է XIX դարի առաջին երեսնամյակում ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պատերազմների ընթացքում հայերի մասնակցության պատմությանը՝ այդ ժամանակաշրջանի ռազմական, քաղաքական և հասարակական իրադարձությունների համատեքստում։ Աշխատության կենտրոնում հայ բնակչության ներգրավվածությունն է ռազմական գործողություններում, ինչպես նաև այդ մասնակցության պատճառները, ձևերը և հետևանքները։ Հետազոտության շրջանակում լուսաբանվում են Արևելյան Հայաստանի և հարակից տարածքների հայության դրությունը, տարածաշրջանում ռուսական և պարսկական ու օսմանյան իշխանությունների միջև հակասությունները և դրանց ազդեցությունը հայ հասարակության քաղաքական կողմնորոշումների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական կամավորական ջոկատների և առանձին զինվորականների մասնակցությանը, նրանց կատարած ռազմական գործողություններին, տեղական բնակչության աջակցությանը և ռազմական գործողությունների ընթացքում ունեցած դերակատարությանը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև հայերի քաղաքական ակնկալիքները, մասնավորապես՝ օտար տիրապետությունից ազատագրվելու և իրենց պատմական բնակավայրերում ավելի անվտանգ ու կայուն պայմաններ ձևավորելու ձգտումները։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատերազմների ազդեցությունը հայ բնակչության ժողովրդագրական, սոցիալական և տնտեսական վիճակի վրա, ինչպես նաև տեղաշարժերի, գաղթի և բնակեցման գործընթացների հետ կապված հետևանքները։ Կարևորվում է հայերի մասնակցության դերը ռուսական զորքերի առաջխաղացման և տարածաշրջանում ռազմական գործողությունների իրականացման ընթացքում, ինչպես նաև այդ համագործակցության ազդեցությունը հետագա քաղաքական զարգացումների վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հայերի ռազմական մասնակցությունը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին ռազմական դրվագների ամբողջություն, այլև որպես XIX դարի սկզբի հայ քաղաքական և ազգային կյանքի կարևոր գործընթացների բաղկացուցիչ մաս։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատող միգրանտների աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության իրավական և գործնական հիմնախնդիրներին։ Աշխատության կենտրոնում միգրանտ աշխատողների՝ աշխատանքի ընդունման, աշխատանքի պայմանների, արդար և հավասար վարձատրության, աշխատանքային անվտանգության, սոցիալական պաշտպանության և աշխատանքային հարաբերությունների դադարեցման ոլորտներում իրավունքների ապահովման հարցերն են։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են աշխատող միգրանտների իրավական կարգավիճակը, նրանց և գործատուների միջև աշխատանքային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միգրացիոն և աշխատանքային օրենսդրության փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակներին, երբ միգրանտ աշխատողները կարող են առավել խոցելի լինել աշխատանքային շահագործման, խտրականության, չգրանցված աշխատանքի, աշխատավարձի չվճարման կամ ոչ անվտանգ աշխատանքային պայմանների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության պետական և դատական մեխանիզմներին, վերահսկողության համակարգերին, իրավական պաշտպանության միջոցներին և աշխատողների իրազեկվածության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Քննարկվում են նաև միջազգային իրավական չափանիշների և ազգային օրենսդրության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև միգրանտ աշխատողների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել օտարերկրյա քաղաքացիների աշխատանքի թույլտվության, իրավական կարգավիճակի, սոցիալական ապահովության և աշխատանքային վեճերի լուծման հետ կապված առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է հավասար վերաբերմունքի և խտրականության բացառման սկզբունքը, քանի որ աշխատող միգրանտների իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը կարևոր պայման է արժանապատիվ աշխատանքի և սոցիալական արդարության ապահովման համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործող իրավակարգավորման և իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրները և առաջարկելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ օրենսդրական, վարչական և ինստիտուցիոնալ մակարդակներում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աշխատանքային և միգրացիոն իրավունքի մասնագետներին, իրավաբաններին, փաստաբաններին, մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև իրավագիտության ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում օդային տրանսպորտի միջազգայնացման հիմնախնդիրներին, դրա զարգացման միտումներին և միջազգային օդային փոխադրումների համակարգում երկրի դիրքի ամրապնդման հնարավորություններին։ Աշխատության կենտրոնում օդային տրանսպորտի միջազգային ինտեգրման վրա ազդող տնտեսական, իրավական, կազմակերպական և ենթակառուցվածքային գործոնների ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ՀՀ օդային տրանսպորտի համակարգի կառուցվածքը, միջազգային ավիափոխադրումների կազմակերպման առանձնահատկությունները, օդանավակայանների դերը և միջազգային ավիաընկերությունների հետ համագործակցության հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օդային հաղորդակցության աշխարհագրության ընդլայնմանը, ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների զարգացմանը, միջազգային երթուղիների հասանելիությանը և ոլորտում մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության մեջ վերլուծվում են միջազգայնացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ շուկայի սահմանափակ չափը, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությունը, ծառայությունների արժեքը, կարգավորող միջավայրի առանձնահատկությունները և միջազգային ավիացիոն պահանջներին համապատասխանության ապահովումը։ Կարևորվում է նաև պետության դերը օդային տրանսպորտի զարգացման և միջազգային համագործակցության խթանման գործում՝ համապատասխան իրավական դաշտի կատարելագործման, ներդրումների ներգրավման, ավիացիոն անվտանգության ապահովման և միջազգային համաձայնագրերի արդյունավետ կիրառման միջոցով։ Աշխատության շրջանակում օդային տրանսպորտը դիտարկվում է նաև որպես Հայաստանի միջազգային տնտեսական և զբոսաշրջային կապերի ընդլայնման կարևոր գործոն, քանի որ օդային հաղորդակցության հասանելիությունն անմիջականորեն կապված է երկրի տնտեսական գրավչության, զբոսաշրջության և գործարար կապերի զարգացման հետ։ Քննարկվում են ոլորտի տեխնոլոգիական արդիականացման, թվայնացման, սպասարկման որակի բարձրացման և միջազգային ավիացիոն ցանցերում առավել արդյունավետ ինտեգրման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ օդային տրանսպորտի մրցունակության բարձրացման, միջազգային կապերի ընդլայնման և ոլորտի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների մշակմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տրանսպորտի տնտեսագետներին, ավիացիոն ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, տնտեսագետներին, զբոսաշրջության մասնագետներին, ինչպես նաև տրանսպորտային քաղաքականության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ոլորտների հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Քաջարանի մոլիբդենիտային խտանյութից գերմաքուր կապարի մոլիբդատի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Աշխատության կենտրոնում հանքային հումքի քիմիական վերամշակման և նպատակային բարձր մաքրության միացության ստացման խնդիրն է՝ հաշվի առնելով исходային հումքի բաղադրությունը, խառնուրդների բնույթը և տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են մոլիբդենիտային խտանյութի բաղադրությունը, դրա նախնական մշակման հնարավոր եղանակները և մոլիբդենի առանձնացման ու հետագա քիմիական փոխակերպումների ընթացքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել ուղեկցող տարրերի և անցանկալի խառնուրդների պարունակությունը և ստանալ բարձր մաքրության վերջնական արտադրանք։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կապարի մոլիբդատի սինթեզի պայմանների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով ռեակցիայի բաղադրիչների հարաբերակցությունը, ջերմաստիճանը, միջավայրի բնույթը, գործընթացի տևողությունը և այլ տեխնոլոգիական պարամետրեր։ Ստացված նյութի հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը և ստացված արտադրանքի մաքրության ու կառուցվածքային բնութագրերի համապատասխանությունը նախատեսված պահանջներին։ Քննարկվում են նաև տեխնոլոգիական գործընթացի առանձին փուլերի օպտիմալացման, նյութերի կորստի նվազեցման և արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հանքահումքի համալիր վերամշակման տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ հնարավորություն է տալիս տեղական հումքից ստանալ բարձր ավելացված արժեք ունեցող նյութ և առավել արդյունավետ օգտագործել հանքային ռեսուրսները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մոլիբդեն պարունակող հանքանյութերի և խտանյութերի քիմիական վերամշակման, բարձր մաքրության մոլիբդենային միացությունների ստացման և համապատասխան նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, մետալուրգներին, քիմիական տեխնոլոգներին, հանքահումքի վերամշակման մասնագետներին, նյութագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին, ասպիրանտներին և հետազոտողներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հիբրիդային ցորենների օնտոգենեզի գենետիկական առանձնահատկությունների բացահայտմանը՝ բույսի անհատական զարգացման տարբեր փուլերում ժառանգական գործոնների դերի և փոխազդեցությունների ուսումնասիրման միջոցով։ Աշխատության կենտրոնում հիբրիդային ձևերի աճի ու զարգացման օրինաչափություններն են, դրանց գենետիկական պայմանավորվածությունը և ծնողական ձևերից փոխանցվող հատկանիշների դրսևորման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ցորենի զարգացման փուլերը՝ սերմի ծլումից և բուսական զանգվածի ձևավորումից մինչև ծաղկում, պտղավորում և հասունացում՝ ուշադրություն դարձնելով տարբեր փուլերում գենոտիպի և միջավայրի փոխազդեցությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիբրիդային սերունդներում քանակական և որակական հատկանիշների ժառանգմանը, փոփոխականությանը և դրանց ֆենոտիպային դրսևորումներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել աճի տեմպի, բույսի բարձրության, թփակալման, հասկերում հատիկների ձևավորման, բերքատվության և այլ տնտեսական արժեք ունեցող հատկանիշների գենետիկական վերլուծություն։ Կարևորվում է նաև հիբրիդների տարբերակման և գնահատման հարցը, քանի որ գենետիկական առանձնահատկությունների բացահայտումը կարևոր հիմք է արդյունավետ սելեկցիոն նյութի ընտրության համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև հիբրիդային ձևերի կայունության և փոփոխականության օրինաչափությունները՝ հնարավորություն տալով գնահատել դրանց օգտագործման հեռանկարները նոր սորտերի ստեղծման գործընթացում։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել ցորենի սելեկցիայի գիտական հիմքերի կատարելագործմանը, արժեքավոր գենոտիպերի ընտրությանը և բերքատու ու հարմարվողական հատկություններով նոր ձևերի ստացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև բույսերի զարգացման գենետիկական վերահսկման և ժառանգականության ընդհանուր օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնման տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գենետիկներին, բուսաբաններին, սելեկցիոներներին, բույսերի ֆիզիոլոգներին, գյուղատնտեսական հետազոտողներին, ինչպես նաև ագրարային և կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Կ. Յա. Զուբալովի անվան Քաղաքային ժողովրդական տան ստեղծման պատմությանը, դրա ձևավորման նախադրյալներին և հասարակական-մշակութային նշանակությանը։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում են այն պատմական և սոցիալական պայմանները, որոնցում առաջացել է ժողովրդական կրթության, մշակույթի և հանրային ժամանցի համար նախատեսված նման հաստատության անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են լուսաբանվել հաստատության ստեղծման նախաձեռնությունները, կազմակերպչական գործընթացը, դրա գործունեության համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը և այն անձանց ու հասարակական շրջանակների դերը, որոնք նպաստել են դրա հիմնադրմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական տան՝ որպես մշակութային և կրթական կենտրոնի գործառույթներին, որտեղ տարբեր սոցիալական խմբերի համար կարող էին կազմակերպվել դասախոսություններ, ներկայացումներ, համերգներ, ընթերցումներ, կրթական միջոցառումներ և այլ հանրային նախաձեռնություններ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս այդ հաստատության պատմությունը դիտարկել ավելի լայն հասարակական-մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ բացահայտելով քաղաքային մշակույթի, հանրային կրթության և ինքնակազմակերպման զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև անվան հետ կապված պատմական համատեքստը և հաստատության ստեղծման ու զարգացման գործում բարեգործության ու հասարակական աջակցության նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքի մշակութային կյանքի, հասարակական կազմակերպությունների և կրթամշակութային հաստատությունների պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է որպես տեղական պատմության աղբյուր, քանի որ նման հաստատությունների գործունեությունը հաճախ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական պահանջները, մշակութային նախասիրությունները և քաղաքային կյանքի կազմակերպման ձևերը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, մշակութաբաններին, թատրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, Երևանագիտության մասնագետներին, արխիվագետներին, ինչպես նաև քաղաքի պատմությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է երկարատև տարածաշրջանային զարկերակային ինֆուզիայի կիրառմանը երկարատև սեղմման համախտանիշով հիվանդների համալիր բուժման գործընթացում։ Աշխատության կենտրոնում ծանր մեխանիկական սեղմման հետևանքով զարգացող տեղային և համակարգային ախտաբանական փոփոխությունների բուժման կատարելագործման խնդիրն է, ինչպես նաև տարածաշրջանային արյան շրջանառության նպատակային դեղորայքային ապահովման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են երկարատև սեղմման համախտանիշի պաթոգենեզը, հյուսվածքների իշեմիկ վնասման մեխանիզմները, արյան շրջանառության վերականգնման հետ կապված գործընթացները և դրանց հետևանքով առաջացող տեղային ու համակարգային բարդությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային զարկերակային ինֆուզիայի մեթոդի սկզբունքներին, դրա տեղին ու նշանակությանը համալիր բուժման ընդհանուր համակարգում, ինչպես նաև բուժական ազդեցության հնարավոր առավելություններին։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են վերլուծվել բուժման կլինիկական արդյունքները, հյուսվածքների վերականգնման ընթացքը, անոթային և նյութափոխանակային փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր բարդությունների հաճախականությունն ու ծանրությունը։ Կարևորվում է բուժման համակցված մոտեցումը, որը ներառում է ոչ միայն տեղային արյան շրջանառության վրա ազդեցություն, այլև հիվանդի ընդհանուր վիճակի կայունացում, թունավորման և նյութափոխանակային խանգարումների շտկում, ցավի կառավարում և այլ անհրաժեշտ միջոցառումներ։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել երկարատև սեղմման համախտանիշի բուժման մարտավարության կատարելագործմանը և ծանր վնասվածքներով հիվանդների բարդությունների նվազեցմանը։ Մեթոդի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն դեպքերի համար, երբ հյուսվածքային իշեմիան և արյան շրջանառության խանգարումները պահանջում են նպատակային բուժական միջամտություն։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել վիրաբույժներին, վնասվածքաբաններին, անոթային վիրաբույժներին, վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի մասնագետներին, շտապ բժշկական օգնության բժիշկներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է ծխախոտի կանաչատերև և դեղնատերև սորտերի համեմատական գնահատմանը Հայաստանի Հանրապետության նախալեռնային գոտու պայմաններում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարբեր սորտերի աճի, զարգացման, բերքատվության և արտադրական ցուցանիշների առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով տվյալ տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բույսերի աճի և զարգացման փուլերը, բուսական զանգվածի ձևավորումը, տերևների քանակն ու չափերը, բերքատվությունը և բերքի որակական հատկանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի կենսաբանական առանձնահատկություններին և դրանց հարմարվողականությանը նախալեռնային գոտու ջերմային, խոնավության և հողային պայմաններին։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կանաչատերև և դեղնատերև սորտերի առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև պարզելու, թե որ սորտերն են տվյալ պայմաններում առավել կայուն և արտադրողական։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությանը՝ ցանքի ժամկետներին, սնուցմանը, ոռոգմանը, բույսերի խնամքին, տերևների հասունացմանը և բերքահավաքին։ Քննարկվում են տերևների ֆիզիկական և տեխնոլոգիական հատկությունները, դրանց չորացման ու մշակման առանձնահատկությունները և սորտային հատկանիշների հնարավոր ազդեցությունը վերջնական հումքի որակի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել ՀՀ նախալեռնային գոտում ծխախոտի մշակության համար առավել համապատասխան սորտերի ընտրության և արտադրության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել սորտային կազմի կատարելագործման, մշակության տեխնոլոգիայի օպտիմալացման և գյուղատնտեսական արտադրողների համար առավել նպատակահարմար ագրոտեխնիկական լուծումների ընտրության գործընթացում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բուսաբույծներին, սելեկցիոներներին, գյուղատնտեսական հետազոտողներին, սորտագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Brevibacterium flavum միկրոօրգանիզմի մոտ ալանինի կենսասինթեզին մասնակցող ֆերմենտների հետազոտությանը՝ դրանց կենսաքիմիական հատկությունների, գործառույթների և փոխկապակցվածության բացահայտման նպատակով։ Աշխատության կենտրոնում ալանինի առաջացման նյութափոխանակային ուղիներն են և այդ գործընթացում ներգրավված ֆերմենտային համակարգերի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են համապատասխան ֆերմենտների ակտիվությունը, սուբստրատային առանձնահատկությունները, ֆիզիկաքիմիական պայմանների ազդեցությունը և նյութափոխանակային գործընթացում դրանց ունեցած դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտների փոխազդեցությանը և ալանինի կենսասինթեզի կարգավորման հնարավոր մեխանիզմներին, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել միկրոօրգանիզմի ամինաթթվային փոխանակության մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև մանրէների նյութափոխանակության և ֆերմենտային համակարգերի գործունեության ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ ստացված տվյալները կարող են կիրառվել միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատման և ամինաթթուների արտադրության գործընթացների կատարելագործման նպատակով։ Brevibacterium flavum-ի ֆերմենտային համակարգերի ուսումնասիրությունը կարող է հատկապես կարևոր լինել այն կենսատեխնոլոգիական մոտեցումների համար, որոնք հիմնված են միկրոօրգանիզմների միջոցով արժեքավոր կենսաբանական միացությունների ստացման վրա։ Հետազոտությունը միավորում է մանրէաբանության, կենսաքիմիայի և ֆերմենտաբանության մեթոդաբանական մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ուսումնասիրվող ֆերմենտների առանձնահատկությունները և դրանց նշանակությունը բջջային նյութափոխանակության մեջ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մանրէաբաններին, մոլեկուլային կենսաբաններին, ֆերմենտաբաններին, կենսատեխնոլոգիայի մասնագետներին, գիտահետազոտական ոլորտի աշխատակիցներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հիվանդանոցային վարակների համաճարակաբանությանը և դրանց կանխարգելման հիմնախնդիրներին՝ առողջապահական համակարգի նոր սոցիալ-տնտեսական պայմաններում։ Աշխատության կենտրոնում բուժհաստատություններում վարակների տարածման օրինաչափությունների, ռիսկի գործոնների և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հիվանդանոցային վարակների առաջացմանն ու տարածմանը նպաստող գործոնները, այդ թվում՝ բուժական միջամտությունները, հիվանդների խոցելիությունը, բուժանձնակազմի գործունեությունը, հիվանդանոցային միջավայրի առանձնահատկությունները և վարակի վերահսկման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համաճարակաբանական հսկողության համակարգին, որի միջոցով հնարավոր է ժամանակին հայտնաբերել վարակների դեպքերը, հետևել դրանց տարածման դինամիկային և բացահայտել հնարավոր բռնկումները։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հակամանրէային դեղամիջոցների նկատմամբ միկրոօրգանիզմների կայունության խնդրին, որը բարդացնում է բուժումը և մեծացնում վարակների վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Նոր սոցիալ-տնտեսական պայմանների համատեքստում քննարկվում են առողջապահական ռեսուրսների, ֆինանսավորման, բուժհաստատությունների կազմակերպման, կադրային ապահովման և վարակի վերահսկման ծրագրերի ազդեցությունը համաճարակաբանական իրավիճակի վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են կանխարգելման հիմնական ուղղությունները՝ ձեռքերի հիգիենան, ախտահանման և ստերիլիզացման պատշաճ կազմակերպումը, բժշկական սարքավորումների անվտանգ օգտագործումը, մեկուսացման միջոցառումները, բուժանձնակազմի ուսուցումը և համաճարակաբանական մշտադիտարկումը։ Կարևորվում է նաև կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգված իրականացումը, քանի որ հիվանդանոցային վարակների նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն առանձին հիգիենիկ գործողություններ, այլև հաստատության մակարդակով կազմակերպված վարակի վերահսկման ամբողջական համակարգ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հիվանդանոցային վարակների կանխարգելման ռազմավարությունների կատարելագործմանը, հիվանդների անվտանգության բարձրացմանը և առողջապահական ծառայությունների որակի բարելավմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել համաճարակաբաններին, վարակաբաններին, հիգիենիստներին, կլինիկական բժիշկներին, բուժքույրերին, առողջապահության կազմակերպիչներին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Համո Սահյանի բանաստեղծական արվեստի առանձին կարևոր հարցերի քննությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործական մտածողության, գեղարվեստական աշխարհի և լեզվաոճական առանձնահատկությունների հիմնական դրսևորումները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են բանաստեղծի ստեղծագործության առանցքային թեմաներն ու մոտիվները, հատկապես հայրենի բնության, մարդու ներաշխարհի, հայրենի հողի, հիշողության, ժամանակի և մարդկային արժեքների պատկերումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնության և մարդու փոխհարաբերությանը, որը նրա պոեզիայում հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես նկարագրական միջավայր, այլև որպես հոգեբանական և փիլիսոփայական իմաստներ կրող գեղարվեստական իրականություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է Սահյանի բանաստեղծական լեզվի քննությունը՝ բառապաշարի, պատկերավորման միջոցների, փոխաբերությունների, համեմատությունների, խորհրդանիշների և ժողովրդական խոսքի տարրերի կիրառության տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանաստեղծի ստեղծագործական անհատականությունը և նրա կողմից պարզ, բնական ու խոսակցական թվացող լեզվական միջոցների միջոցով խոր զգացմունքային և փիլիսոփայական բովանդակություն ստեղծելու առանձնահատկությունը։ Քննարկվում են նաև քնարական հերոսի կերպարը, նրա ներքին ապրումները, հայրենիքի և ազգային ինքնության ընկալումները, ինչպես նաև ժամանակի ու մարդու փոխհարաբերության գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Սահյանի պոեզիան դիտարկվում է հայ գրականության զարգացման ընդհանուր համատեքստում՝ ընդգծելով նրա ստեղծագործության ինքնատիպ տեղը XX դարի հայ քնարերգության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել բանաստեղծի ստեղծագործության նոր մեկնաբանությունների, թեմատիկ և ոճական առանձնահատկությունների առավել խորքային բացահայտման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, բանասերներին, գրականության ուսուցիչներին, ուսանողներին, ասպիրանտներին և հայ պոեզիայի սիրահարներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Երևանի նահանգի վարչական, ժողովրդագրական, տնտեսական և սոցիալական կյանքի համապարփակ նկարագիրը՝ հիմնված տվյալ ժամանակաշրջանի վարչական ու վիճակագրական տեղեկությունների վրա։ Նյութում արտացոլվում են նահանգի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, վարչական կառուցվածքը, բնակավայրերը և բնակչության կազմն ու տեղաբաշխումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնակչության թվաքանակին, ազգային և կրոնական կազմին, բնակչության զբաղվածությանը և հասարակական կյանքի հիմնական առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տնտեսության տարբեր ճյուղերի նկարագրությանը՝ գյուղատնտեսությանը, հողագործությանը, անասնապահությանը, այգեգործությանը, արհեստներին, առևտրին և տեղական արտադրությանը։ Հրատարակության մեջ ներկայացվող տվյալները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի տնտեսական ներուժի, բնական պաշարների օգտագործման և բնակչության կենսապայմանների մասին։ Ուսումնասիրվում են նաև ճանապարհները, հաղորդակցության միջոցները, կրթական և վարչական հաստատությունները, առողջապահական ու հասարակական ենթակառուցվածքները, ինչը նյութը դարձնում է արժեքավոր աղբյուր ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պատմության ուսումնասիրության համար։ Վարչական վիճակագրության և նկարագրական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու Երևանի նահանգի առանձին գավառների և բնակավայրերի առանձնահատկությունները և դրանք դիտարկել ավելի լայն պատմական համատեքստում։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է որպես սկզբնաղբյուր՝ XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի Արևելյան Հայաստանի վարչական ու հասարակական իրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ժողովրդագրագետներին, աշխարհագրագետներին, ազգագրագետներին, տարածաշրջանային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի պատմության և պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է գործող ուժի ազդեցության տակ մեխանիկական համակարգերի կայունության խնդիրներին՝ հատկապես այն կրիտիկական դեպքերին, որոնցում համակարգի կայունության սովորական պայմանները պահանջում են առավել խորացված վերլուծություն։ Աշխատության կենտրոնում արտաքին ուժերի ազդեցությամբ կառուցվածքների հավասարակշռության վիճակի պահպանման, կայունության կորստի և կրիտիկական վիճակների որոշման խնդիրներն են։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են կայունության տեսության հիմնական սկզբունքները, հավասարակշռության հնարավոր վիճակները և այն պայմանները, որոնց դեպքում փոքր խախտումները կարող են առաջացնել համակարգի էական շեղում սկզբնական վիճակից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրիտիկական դեպքերին, երբ որոշիչ պարամետրերի համընկնման կամ հատուկ հարաբերակցության հետևանքով ստանդարտ մեթոդներով կայունության գնահատումը կարող է լինել ոչ բավարար։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են տարբեր մեխանիկական մոդելներ և հաշվարկային խնդիրներ, որոնց միջոցով բացահայտվում են գործող ուժի մեծության, ուղղության, կիրառման պայմանների և համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունները կայունության վրա։ Կարևորվում է նաև կրիտիկական ուժերի որոշման և կայունության կորստի պահի կանխատեսման խնդիրը, քանի որ այդ ցուցանիշները կարևոր են ինժեներական կառուցվածքների նախագծման և շահագործման անվտանգության ապահովման համար։ Աշխատության տեսական վերլուծությունը հիմնվում է մեխանիկայի և մաթեմատիկական մեթոդների վրա՝ հնարավորություն տալով ձևակերպել և ուսումնասիրել բարդ կայունության խնդիրներ, համեմատել տարբեր մոտեցումներ և բացահայտել դրանց կիրառելիության սահմանները։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտակար լինել սյուների, ձողային համակարգերի, թիթեղների և այլ բեռնավորված կառուցվածքների կայունության հաշվարկների կատարելագործման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տեսական և կիրառական մեխանիկայի մասնագետներին, կառուցվածքների հաշվարկով զբաղվող ինժեներներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, շինարարական մեխանիկայի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։