Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է 1990 թվականին Հայաստանի գրադարանային համակարգում գործող գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գործունեության ուսումնասիրությանը, կատարված աշխատանքների արդյունքների վերլուծությանը և դրանց կազմակերպման կատարելագործմանն ուղղված մեթոդական առաջարկությունների ներկայացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրադարանային սպասարկման կազմակերպման, գրքային ֆոնդերի համալրման և օգտագործման, ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի, մատենագիտական ու տեղեկատվական ծառայությունների և համակարգերի կառավարման հիմնական ուղղությունների գնահատման վրա։ Քննության են առնվում հաշվետու ժամանակաշրջանում գրադարանների գործունեությունը բնութագրող ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունները և տարբեր համակարգերում արձանագրված արդյունքները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ինչպես արդյունավետ փորձը, այնպես էլ կազմակերպչական ու մեթոդական բնույթի խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կենտրոնական և մասնաճյուղային գրադարանների փոխհարաբերություններին, աշխատանքների համակարգմանը, միասնական ֆոնդի կազմակերպմանը, գրականության շրջանառությանը և ընթերցողական պահանջարկի բավարարման հնարավորություններին։ Կարևորվում է բնակչության տարբեր խմբերի գրադարանային սպասարկման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, ընթերցողների ներգրավման միջոցները, գրքի և ընթերցանության տարածման աշխատանքները, ինչպես նաև մշակութային ու կրթական միջոցառումների կազմակերպումը։ Վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են գրքային ֆոնդերի կազմի և օգտագործման արդյունավետության, նոր գրականության համալրման, պահպանության, դասակարգման և ընթերցողներին հասանելի դարձնելու խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատու-մատենագիտական գործունեությանը, կատալոգների և քարտարանների կազմակերպմանը, գրադարանային տեղեկատվության տրամադրմանը և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների ուսումնասիրմանը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում գրադարանային աշխատողների մասնագիտական գործունեությանը, աշխատանքի պլանավորմանը, հաշվառմանն ու հաշվետվությանը, մեթոդական օգնության կազմակերպմանը և մասնագետների փորձի տարածմանը։ Ներկայացվող մեթոդական հանձնարարականները նպատակ ունեն նպաստել աշխատանքների առավել համակարգված կազմակերպմանը, ծառայությունների որակի բարձրացմանը, առկա ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և տարբեր գրադարանային ստորաբաժանումների համագործակցության ամրապնդմանը։ Աշխատությունը միաժամանակ արժեքավոր աղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է համակարգի կազմակերպական վիճակը, մասնագիտական առաջնահերթությունները, ընթերցողական սպասարկման առանձնահատկությունները և գրադարանների առջև ծառացած խնդիրները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, տեղեկատվական գործունեության և մշակութային հաստատությունների կառավարման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրադարանային աշխատողների, մեթոդիստների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում մթնոլորտային տեղումների քիմիական կազմի և դրանցում տարբեր մետաղների պարունակության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային միջավայրի աղտոտվածության գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անձրևաջրի և ձյան նմուշներում մետաղական տարրերի հայտնաբերման, դրանց կոնցենտրացիաների որոշման, տարածական ու ժամանակային փոփոխությունների բացահայտման և հնարավոր ծագման աղբյուրների գնահատման վրա։ Մթնոլորտային տեղումները դիտարկվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակը բնութագրող կարևոր ցուցիչ, քանի որ օդում առկա մասնիկներն ու մի շարք քիմիական միացություններ կարող են ներգրավվել տեղումների ձևավորման գործընթացում և դրանց միջոցով տեղափոխվել երկրային մակերևույթ։ Քննության են առնվում տեղումների հիմնական ջրաքիմիական բնութագրերը, միջավայրի թթվահիմնային հատկությունները և մետաղների պարունակության փոփոխությունները տարբեր եղանակային ու սեզոնային պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային միջավայրում մետաղների հնարավոր մարդածին և բնական աղբյուրների տարբերակմանը։ Դրանց պարունակության վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տրանսպորտային հոսքերը, արդյունաբերական և շինարարական գործունեությունը, վառելիքի այրման գործընթացները, ճանապարհային փոշին, հողային մասնիկների տեղափոխումը և տարածաշրջանի բնական երկրաքիմիական առանձնահատկությունները։ Նմուշների տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել քաղաքի տարբեր հատվածների միջև առկա տարբերությունները և առանձնացնել այն տարածքները, որտեղ որոշ տարրերի պարունակությունը կարող է համեմատաբար բարձր լինել։ Կարևորվում է նաև ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար տեղումների քիմիական կազմի կախվածությունը տարվա եղանակից, տեղումների ինտենսիվությունից և մթնոլորտային պայմաններից։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվող ջրաքիմիական և անալիտիկ մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ քանակական տվյալներ, համադրել տարբեր նմուշների արդյունքները և բացահայտել առանձին մետաղների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մթնոլորտային աղտոտման գործընթացների գնահատման, աղտոտիչների տեղափոխման և նստեցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության, ինչպես նաև երկարաժամկետ բնապահպանական փոփոխությունների վերահսկման համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում մթնոլորտ–ջուր–հող համակարգում քիմիական տարրերի շրջանառությանը, քանի որ տեղումների միջոցով մակերևույթ հասնող նյութերը կարող են հետագայում ներգործել հողերի, մակերևութային ջրերի և քաղաքային էկոհամակարգերի քիմիական վիճակի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել պատկերացումները քաղաքային տարածքներում մթնոլորտային տեղումների՝ որպես բնապահպանական տեղեկատվության աղբյուրի նշանակության մասին և ձևավորել գիտական հիմք շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի կատարելագործման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, բնապահպանության, երկրաքիմիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքի սեյսմիկ ակտիվության օրինաչափությունների, երկրաշարժերի տարածաժամանակային բաշխման և սեյսմիկ վտանգի գնահատման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարածաշրջանի երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքի, ակտիվ խզվածքների, երկրակեղևում ընթացող երկրադինամիկական գործընթացների և դրանց հետ կապված երկրաշարժային ակտիվության փոխհարաբերությունների վրա։ Քննության են առնվում պատմական և գործիքային դիտարկումների միջոցով գրանցված երկրաշարժերի տվյալները, դրանց ուժգնությունը, խորությունը, կրկնելիությունը և տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել ակտիվ սեյսմածին գոտիները և գնահատել ապագայում ուժեղ ցնցումների առաջացման հնարավորությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սեյսմիկ ռեժիմի քանակական բնութագրիչներին, երկրաշարժերի հաճախականության ու մագնիտուդի հարաբերակցությանը, օջախների տարածական տեղաբաշխմանը և ժամանակի ընթացքում սեյսմիկ ակտիվության փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում է Հայաստանի դիրքը տարածաշրջանային տեկտոնական համակարգում և հարակից տարածքներում ընթացող երկրադինամիկական գործընթացների ազդեցությունը երկրի սեյսմիկ իրավիճակի վրա։ Կարևորվում է սեյսմիկ վտանգի գնահատման հավանականային և այլ գիտական մոտեցումների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբեր տարածքների համար գնահատել սպասվող գետնի ցնցումների մակարդակը և դրանց կրկնության հավանականությունը որոշակի ժամանակահատվածներում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղային երկրաբանական պայմանների նշանակությանը, քանի որ ապարների կազմը, հողի կառուցվածքը, ռելիեֆը և ստորերկրյա պայմանները կարող են փոփոխել սեյսմիկ ալիքների տարածման բնույթն ու մակերևութային ցնցումների ազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սեյսմիկ գոտիավորումը և վտանգի տարածքային քարտեզագրումը, որոնք անհրաժեշտ հիմք են բնակավայրերի զարգացման, քաղաքաշինական պլանավորման, շենքերի ու ենթակառուցվածքների նախագծման և սեյսմակայունության պահանջների սահմանման համար։ Պատմական ուժեղ երկրաշարժերի տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր սեյսմածին կառույցների ակտիվությունը և կատարելագործել վտանգի գնահատման կիրառվող մոդելները։ Առանձին նշանակություն է տրվում սեյսմոլոգիական դիտարկումների ցանցի, երկրաշարժերի շարունակական գրանցման և ստացված տվյալների համակարգված մշակման անհրաժեշտությանը։ Սեյսմիկ վտանգը դիտարկվում է նաև բնակչության անվտանգության և տարածքային զարգացման տեսանկյունից՝ ընդգծելով գիտական գնահատումների կիրառական նշանակությունը շինարարության, արտակարգ իրավիճակների պլանավորման և ռիսկերի նվազեցման ոլորտներում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի սեյսմիկ պայմանների մասին, բացահայտել բարձր վտանգավորություն ունեցող տարածքների առանձնահատկությունները և հիմնավորել սեյսմիկ ռիսկի նվազեցմանն ուղղված գիտական ու գործնական միջոցառումների անհրաժեշտությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սեյսմոլոգիայի, երկրաֆիզիկայի, երկրաբանության, սեյսմակայուն շինարարության և բնական աղետների ռիսկերի կառավարման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է շագանակագեղձի բարորակ գերաճի դեպքում տրանսուրետրալ ռեզեկցիայից առաջ դոքսազոզինի և հակաօքսիդանտների կիրառման ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ վիրահատությունից հետո վաղ շրջանի կլինիկական արդյունքների գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է նախավիրահատական դեղաբանական պատրաստման հնարավոր նշանակության, հիվանդների ընդհանուր վիճակի, միզարձակման խանգարումների արտահայտվածության և վիրահատական միջամտության անմիջական արդյունքների միջև փոխկապակցվածության վրա։ Քննության են առնվում շագանակագեղձի բարորակ գերաճի կլինիկական առանձնահատկությունները, ստորին միզուղիների ախտանշանների ձևավորման մեխանիզմները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ վիրահատական բուժման արդյունավետության ու հետվիրահատական վերականգնման ընթացքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում α1-ադրենաբլոկատորների դեղաբանական ազդեցությանը և միզուղիների ֆունկցիոնալ վիճակի վրա դրանց հնարավոր ներգործությանը, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային պաշտպանության նշանակությանը վիրահատական միջամտության հետ կապված օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական արձագանքների պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր նախավիրահատական պատրաստում ստացած հիվանդների խմբերի կլինիկական ցուցանիշները՝ գնահատելով վիրահատությունից հետո վաղ ժամանակահատվածում արձանագրվող արդյունքները։ Ուսումնասիրվում են միզարձակման ֆունկցիայի վերականգնումը, հիվանդների կլինիկական վիճակի փոփոխությունները, հիվանդանոցային հսկողության ընթացքը և բուժման ընդհանուր արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Կարևորվում է նաև հիվանդների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների, ուղեկցող հիվանդությունների, հիվանդության ծանրության և նախավիրահատական վիճակի ազդեցության գնահատումը։ Կլինիկական տվյալների վիճակագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշել ուսումնասիրվող դեղաբանական մոտեցումների և վիրահատության անմիջական արդյունքների միջև հնարավոր կապերը, ինչպես նաև գնահատել դրանց նշանակությունը հիվանդների նախավիրահատական պատրաստման կազմակերպման համատեքստում։ Առանձին նշանակություն է տրվում վիրահատական բուժման անվտանգության և արդյունավետության բարձրացմանը, հետվիրահատական վերականգնման բարելավմանը և բուժման արդյունքների վրա բացասաբար ազդող գործոնների նվազեցմանը։ Աշխատությունը միավորում է ուրոլոգիական վիրաբուժության, կլինիկական դեղաբանության և հիվանդների նախավիրահատական կառավարման հարցերը՝ հնարավորություն տալով համալիր գնահատել դեղաբանական պատրաստման դերը վիրահատական բուժման ընդհանուր գործընթացում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ուրոլոգիայի, վիրաբուժության և կլինիկական դեղաբանության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, բժիշկների և համապատասխան բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կրթություն ստանալու իրավունքի միջազգային իրավական հիմքերի, դրա պաշտպանության մեխանիզմների և միջազգային պարտավորությունները Հայաստանի Հանրապետության ազգային իրավական համակարգում իրականացնելու հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կրթության իրավունքի՝ որպես մարդու հիմնարար իրավունքի բովանդակության, իրավական բնույթի և պետությունների կողմից դրա ապահովման պարտավորությունների բացահայտման վրա։ Քննության են առնվում մարդու իրավունքների պաշտպանության համընդհանուր և տարածաշրջանային համակարգերում ձևավորված սկզբունքներն ու չափանիշները, որոնք վերաբերում են կրթության մատչելիությանը, հասանելիությանը, հավասար հնարավորությունների ապահովմանը, խտրականության բացառմանը և կրթության որակին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ՄԱԿ-ի շրջանակում ընդունված մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային փաստաթղթերին, երեխաների և սոցիալական տարբեր խմբերի կրթական իրավունքների պաշտպանության սկզբունքներին, ինչպես նաև եվրոպական իրավական համակարգում գործող չափանիշներին և դրանց մեկնաբանման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են պետության պարտավորությունները՝ կրթության իրավունքը հարգելու, պաշտպանելու և դրա արդյունավետ իրացումն ապահովելու տեսանկյունից։ Կարևորվում են պարտադիր և հասանելի կրթության կազմակերպումը, կրթական հաստատություններում հավասար վերաբերմունքը, հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող անձանց հնարավորությունների ապահովումը, ազգային և այլ փոքրամասնությունների կրթական իրավունքների պաշտպանությունը, ինչպես նաև ծնողների և սովորողների իրավունքների հավասարակշռման խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային իրավական նորմերի ներպետական իրականացման գործընթացի ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի իրավական համակարգի օրինակով։ Վերլուծվում են սահմանադրական և օրենսդրական կարգավորումները, կրթության ոլորտում պետական քաղաքականության իրավական հիմքերը, իրավունքի պաշտպանության ներպետական մեխանիզմները և միջազգային պարտավորությունների կատարման ընթացքում առաջացող հնարավոր խնդիրները։ Առանձին նշանակություն է տրվում միջազգային պայմանագրերի և ազգային օրենսդրության փոխհարաբերությանը, միջազգային չափանիշներին ներպետական իրավակարգավորումների համապատասխանեցմանը և իրավակիրառ պրակտիկայում դրանց արդյունավետ իրականացմանը։ Դիտարկվում է նաև դատական և իրավապաշտպան մեխանիզմների դերը կրթական իրավունքի խախտումների կանխարգելման ու պաշտպանության գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրել միջազգային և ազգային իրավական կարգավորումները, բացահայտել դրանց միջև հնարավոր անհամապատասխանությունները և գնահատել այն իրավական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են ստանձնած միջազգային պարտավորությունների լիարժեք կատարման համար։ Կարևորվում է ոչ միայն կրթական համակարգի ձևական հասանելիությունը, այլև այնպիսի պայմանների ստեղծումը, որոնց դեպքում յուրաքանչյուր անձ կարող է իրականում օգտվել իր կրթական իրավունքներից՝ անկախ սոցիալական վիճակից կամ այլ հանգամանքներից։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ազգային օրենսդրության կատարելագործման, միջազգային չափանիշների առավել արդյունավետ կիրառման և կրթության իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմների զարգացման ուղղությունների բացահայտմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների, սահմանադրական իրավունքի և կրթական քաղաքականության ոլորտներում աշխատող իրավաբանների, հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը ճանապարհորդական և պատմամշակութային բնույթի գրականություն է, որի առանցքում Հայաստանն ու Արարատի խորհրդանշական աշխարհն են՝ ներկայացված ճանապարհորդի դիտարկումների, անձնական տպավորությունների և պատմական անդրադարձների միջոցով։ Հեղինակը ճանապարհորդությունը վերածում է ոչ միայն աշխարհագրական տարածքի ճանաչման, այլև հայկական պատմության, մշակույթի, ազգային ինքնության և հիշողության բացահայտման միջոցի։ Նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է հայկական բնաշխարհին, բնակավայրերին, պատմական վայրերին, ճարտարապետական հուշարձաններին և այն մշակութային միջավայրին, որի մեջ ձևավորվել ու պահպանվել են հայկական ավանդույթները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Արարատ լեռան պատմական և խորհրդանշական ընկալմանը, որը ներկայացվում է որպես աշխարհագրական սահմաններից դուրս եկող և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության ու մշակութային ինքնագիտակցության հետ սերտորեն կապված խորհրդանիշ։ Ճանապարհորդական տպավորությունները զուգակցվում են պատմական տեղեկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով տարբեր ժամանակաշրջանների իրադարձությունները դիտարկել կոնկրետ վայրերի և մշակութային ժառանգության համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ժողովրդի պատմական փորձառությանը, կրոնական և մշակութային ավանդույթներին, համայնքային կյանքին ու արտաքին աշխարհի հետ ունեցած հարաբերություններին։ Բնության և ճարտարապետության նկարագրությունները կարևոր դեր են կատարում ընդհանուր պատկերի ձևավորման մեջ՝ ներկայացնելով լեռնային լանդշաֆտները, հնագույն բնակավայրերը, եկեղեցիներն ու վանքերը որպես պատմական հիշողության կրողներ։ Միաժամանակ ճանապարհորդական հայացքը հնարավորություն է տալիս համադրել անցյալն ու հեղինակի ժամանակաշրջանի իրականությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները և մշակութային ժառանգությունը շարունակել ազդեցություն ունենալ մարդկանց ինքնընկալման ու հասարակական կյանքի վրա։ Նյութի արժեքը պայմանավորված է նաև արտաքին դիտորդի հայացքով, քանի որ հայկական աշխարհը ներկայացվում է անձնական հանդիպումների, տեղային դիտարկումների և ճանապարհորդության ընթացքում ձեռք բերված փորձառությունների միջոցով։ Այդ պատճառով աշխատությունը կարելի է դիտարկել միաժամանակ որպես ճանապարհորդական պատմություն, մշակութային նկարագրություն և հայագիտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն որոշակի աշխարհագրական տարածք, այլև հասկանալ Արարատի և Հայաստանի տեղը պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի և ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ, ճանապարհորդական գրականությամբ, մշակութային աշխարհագրությամբ, հայագիտությամբ և հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում կրթական և դաստիարակչական գործընթացների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների, մեթոդների ու տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դպրոցի՝ որպես միասնական մանկավարժական համակարգի արդյունավետ կազմակերպման վրա, որտեղ ուսուցումը, դաստիարակությունը, կառավարչական գործունեությունը և կրթական միջավայրի զարգացումը փոխկապակցված գործընթացներ են։ Քննության են առնվում կրթական հաստատության կառավարման հիմնական գործառույթները՝ նպատակադրումը, պլանավորումը, կազմակերպումը, համակարգումը, վերահսկումը, արդյունքների գնահատումը և հետադարձ կապի ապահովումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցի ղեկավարության, ուսուցիչների, դասղեկների, մանկավարժական խորհրդի, սովորողների և ծնողների միջև համագործակցության կազմակերպմանը՝ այն դիտարկելով կրթադաստիարակչական աշխատանքի արդյունավետության կարևոր պայման։ Ուսումնասիրվում են կառավարման ավանդական և նորարարական մոտեցումները, ռազմավարական ու ընթացիկ պլանավորման մեխանիզմները, որոշումների ընդունման գործընթացները և կրթական հաստատության ներքին կառավարման կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է սովորողակենտրոն կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ հաշվի են առնվում աշակերտների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունները, կրթական պահանջները, հետաքրքրությունները և սոցիալական զարգացման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում դաստիարակչական աշխատանքի ծրագրավորմանը, արժեքային համակարգի, պատասխանատվության, համագործակցության, ինքնուրույնության և հասարակական ակտիվության զարգացմանը նպաստող միջոցառումներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև մանկավարժական կոլեկտիվի կառավարման խնդիրը՝ մասնագիտական համագործակցության, աշխատանքի արդյունավետ բաշխման, ուսուցիչների շարունակական զարգացման և նախաձեռնողականության խթանման տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության որակի վերահսկման և գնահատման տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել առկա խնդիրները, գնահատել իրականացվող ծրագրերի արդյունքները և համապատասխան փոփոխություններ կատարել կառավարման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառությունը դպրոցի կառավարման մեջ՝ տվյալների հավաքագրման ու մշակման, փաստաթղթաշրջանառության, հաղորդակցության, պլանավորման և կրթական գործընթացի մշտադիտարկման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում են նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցությունը, ծնողների մասնակցությունը կրթադաստիարակչական գործընթացին և դպրոցի կապը համայնքի ու սոցիալական այլ հաստատությունների հետ։ Կառավարման արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես կրթության որակի, բարենպաստ հոգեբանական միջավայրի, մանկավարժական գործունեության կազմակերպվածության և սովորողների բազմակողմանի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, մանկավարժության և դպրոցական կառավարման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, դպրոցների ղեկավարների, ուսուցիչների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Ուսումնական բնույթի այս աշխատությունը նախատեսված է հայ սովորողների համար և ուղղված է ռուսաց լեզվի ընթերցանության, բառապաշարի, խոսքային կարողությունների և տեքստի ընկալման սկզբնական հմտությունների ձևավորմանը։ Նյութերի ընտրության հիմքում ընկած է լեզվի աստիճանական յուրացման սկզբունքը՝ պարզ և մատչելի տեքստերից անցում կատարելով համեմատաբար բարդ բառապաշար ու քերականական կառուցվածքներ պարունակող հատվածների։ Ընթերցանության համար նախատեսված նյութերը հնարավորություն են տալիս սովորողներին գործնականորեն ծանոթանալ ռուսերեն բառերի կիրառությանը, նախադասությունների կառուցվածքին, արտահայտչական միջոցներին և կապակցված խոսքի առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է ոչ միայն տեքստի տեխնիկական ընթերցումը, այլև դրա իմաստային ընկալումը, հիմնական մտքի առանձնացումը, նոր բառերի յուրացումը և դրանք բանավոր կամ գրավոր խոսքում օգտագործելու կարողության զարգացումը։ Հայալեզու սովորողների համար նախատեսված լինելը պայմանավորում է նյութի մեթոդական կառուցվածքը՝ հաշվի առնելով ռուսերենը որպես երկրորդ կամ օտար լեզու սովորելու առանձնահատկությունները և երկու լեզուների միջև առկա տարբերությունները։ Տեքստերի միջոցով հնարավոր է միաժամանակ զարգացնել ճիշտ արտասանությունը, ընթերցանության սահունությունը, բառապաշարային պաշարը և քերականական ձևերի ճանաչման կարողությունը։ Ժողովածուային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս մեկ ուսումնական աղբյուրում ներկայացնել տարբեր թեմաներով և բովանդակությամբ ընթերցանության նյութեր, որոնք կարող են ունենալ ինչպես կրթական ու դաստիարակչական, այնպես էլ ճանաչողական նշանակություն։ Ընտրված հատվածները կարող են սովորողին ծանոթացնել առօրյա կյանքի, բնության, հասարակական հարաբերությունների, մշակույթի, բարոյական արժեքների և այլ թեմաների հետ՝ միաժամանակ ծառայելով լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նման ձեռնարկների կիրառումը հայ-ռուսական կրթական և մշակութային կապերի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ դրանք արտացոլում են այն մեթոդական մոտեցումները, որոնց միջոցով տարբեր ժամանակաշրջաններում կազմակերպվել է ռուսաց լեզվի ուսուցումը հայ սովորողների շրջանում։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես պատմամանկավարժական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ժամանակի դպրոցական կրթության բովանդակությունը, ընթերցանության համար նյութերի ընտրության սկզբունքները և լեզուների դասավանդման մեթոդական պատկերացումները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի ուսուցման պատմությամբ, հայ-ռուսական կրթական կապերով, դասավանդման մեթոդիկայով և հին ուսումնական գրականությամբ հետաքրքրվող լեզվաբանների, մանկավարժների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում լիզինգային գործունեության կազմակերպման, կառավարման և դրա տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է լիզինգի՝ որպես ներդրումային ֆինանսավորման գործիքի տնտեսական նշանակության, դրա կառավարման մեխանիզմների և կազմակերպությունների հիմնական միջոցների նորացման գործընթացում ունեցած դերի վրա։ Քննության են առնվում լիզինգային հարաբերությունների տեսական հիմքերը, դրանց ձևավորման սկզբունքները, ֆինանսական և գործառնական լիզինգի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև լիզինգային գործարքների մասնակիցների՝ լիզինգատուի, լիզինգառուի, մատակարարի և ֆինանսավորող կառույցների փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի ֆինանսական և գործարար միջավայրում լիզինգային ծառայությունների զարգացման առանձնահատկություններին, շուկայի ընդլայնմանը նպաստող և այն սահմանափակող տնտեսական, ֆինանսական, իրավական ու կազմակերպական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են լիզինգային գործարքների ֆինանսավորման աղբյուրները, տոկոսադրույքների և վճարումների ձևավորման մեխանիզմները, պայմանագրային հարաբերությունները, ռիսկերի գնահատման ու կառավարման մոտեցումները և գործարքների տնտեսական նպատակահարմարության որոշման չափանիշները։ Կարևորվում է լիզինգի դերը հատկապես այն կազմակերպությունների համար, որոնք հիմնական միջոցների ձեռքբերման համար չունեն բավարար սեփական ֆինանսական ռեսուրսներ կամ նպատակահարմար չեն համարում մեծածավալ միանվագ ներդրումներ կատարել։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են լիզինգային կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները, ֆինանսական կայունությունը, շահութաբերությունը, լիզինգային պորտֆելի կառուցվածքը, հաճախորդների վճարունակությունը և գործարքների հետ կապված հնարավոր ռիսկերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լիզինգային ծառայությունների կիրառմանը տնտեսության տարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի, շինարարության և փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության զարգացման գործընթացներում։ Առանձին նշանակություն է տրվում լիզինգային գործունեության պետական կարգավորմանը, հարկային և իրավական միջավայրի ազդեցությանը, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակին և ներդրումային քաղաքականության հետ փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում են կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները՝ կապված ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման, գործարքների կառավարման թվայնացման, ծառայությունների շրջանակի ընդլայնման և հաճախորդների պահանջներին համապատասխան նոր ֆինանսական լուծումների ներդրման հետ։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել լիզինգային շուկայի զարգացման հիմնական խոչընդոտները, գնահատել գործող կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և հիմնավորել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել լիզինգային ծառայությունների հասանելիության, մրցունակության և տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆինանսների, բանկային գործի, ներդրումային կառավարման, ձեռնարկատիրության և լիզինգային գործունեության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, տնտեսագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում չկարգավորված զարկերակային գերճնշման տարածվածության, կլինիկական առանձնահատկությունների, ռիսկի գործոնների և արդյունավետ հսկման կազմակերպման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հիվանդների խմբերի բնութագրման վրա, որոնց մոտ զարկերակային ճնշման ցուցանիշները չեն հասնում նպատակային մակարդակների՝ չնայած հիվանդության հայտնաբերմանը կամ իրականացվող բժշկական հսկողությանը։ Քննության են առնվում տարիքային, սեռային, սոցիալական, վարքային և կլինիկական գործոնները, որոնք կարող են կապված լինել արյան ճնշման ոչ բավարար վերահսկման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սրտանոթային ռիսկի գնահատմանը, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությանը, կենսակերպային գործոններին, բուժման շարունակականությանը և բժշկական առաջարկություններին հետևելու առանձնահատկություններին։ Համաճարակաբանական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրվում են հիվանդության տարածվածության և վերահսկման մակարդակների տարբերությունները բնակչության առանձին խմբերում, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների հասանելիության ու կանխարգելիչ հետազոտությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է վաղ հայտնաբերման խնդիրը, քանի որ երկար ժամանակ ոչ բավարար վերահսկվող բարձր զարկերակային ճնշումը կարող է մեծացնել սրտանոթային բարդությունների զարգացման հավանականությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև բժշկական հսկողության կազմակերպման գործող մոտեցումները, առաջնային առողջապահական օղակի դերը, հիվանդների պարբերական վերահսկման արդյունավետությունը և բժշկի ու հիվանդի համագործակցության նշանակությունը։ Առանձին ուղղություն է հսկման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների գնահատումը՝ ռիսկի խմբերի ժամանակին հայտնաբերման, շարունակական դիտարկման, առողջապահական կրթության և բուժման նկատմամբ հետևողականության բարելավման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում է նաև բնակչության տեղեկացվածության մակարդակի ազդեցությունը, քանի որ հիվանդության բնույթի, ռիսկերի և բժշկական հսկողության անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար գիտելիքները կարող են նպաստել կանխարգելիչ վարքագծի ձևավորմանը։ Կլինիկական և համաճարակաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել չկարգավորված զարկերակային գերճնշման առավել նշանակալի պատճառներն ու բնութագրիչները և գնահատել Հայաստանի առողջապահական համակարգի պայմաններում դրանց վերահսկման առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում կանխարգելման և երկարաժամկետ հսկման համակարգային կազմակերպմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հիվանդության հետ կապված առողջական բեռը և բարձրացնել բժշկական օգնության արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, համաճարակաբանության, հանրային առողջության, կանխարգելիչ բժշկության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, բժիշկների, առողջապահության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքային միջավայրի ճարտարապետական կերպարի ձևավորման և զարգացման գեղագիտական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքաշինական գործընթացների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է քաղաքի տարածական կառուցվածքի, ճարտարապետական ոճերի, կառուցապատման սկզբունքների, շենքերի ծավալատարածական լուծումների և քաղաքային միջավայրի գեղարվեստական ամբողջականության փոխհարաբերությունների վրա։ Քննության են առնվում մայրաքաղաքի պատմական զարգացման փուլերը և դրանց ազդեցությունը ժամանակակից քաղաքային կերպարի ձևավորման վրա՝ առանձնացնելով ավանդական հայկական ճարտարապետության, խորհրդային քաղաքաշինության և նորագույն շրջանի կառուցապատման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքի գլխավոր հրապարակների, փողոցների, պողոտաների, բնակելի և հասարակական կառույցների, կանաչ տարածքների ու քաղաքային տեսարանների գեղագիտական կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրվում է ճարտարապետական ձևի, մասշտաբի, համաչափությունների, ռիթմի, գույնի, հարդարման նյութերի և դեկորատիվ տարրերի նշանակությունը քաղաքային միջավայրի տեսողական ընկալման և ինքնատիպության ձևավորման գործում։ Կարևորվում է հայկական բնական քարի, հատկապես տարբեր երանգների տուֆի կիրառությունը, որը նշանակալի դեր է ունեցել մայրաքաղաքի գունային և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Ալեքսանդր Թամանյանի քաղաքաշինական գաղափարների և նախագծային սկզբունքների ազդեցությանը՝ քաղաքի կենտրոնի կառուցվածքի, հիմնական առանցքների, հրապարակների և հասարակական տարածքների կազմակերպման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է պատմական ժառանգության և ժամանակակից ճարտարապետության փոխհարաբերությունը, հին ու նոր կառուցապատման ներդաշնակության խնդիրը, ինչպես նաև քաղաքային միջավայրի փոփոխությունների ազդեցությունը Երևանի ձևավորված տեսողական ինքնության վրա։ Առանձին նշանակություն է տրվում ճարտարապետական հուշարձանների պահպանությանը և պատմական միջավայրի շարունակականությանը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն մշակութային ժառանգության, այլև քաղաքի գեղագիտական ամբողջականության պահպանման կարևոր պայմաններ։ Ուսումնասիրվում են նաև հասարակական տարածքների դերը, քաղաքային միջավայրի մարդկային մասշտաբը և այն գեղագիտական գործոնները, որոնք նպաստում են քաղաքի ճանաչելիության ու բնակիչների կողմից տարածքի ընկալման ձևավորմանը։ Ժամանակակից կառուցապատման գործընթացները դիտարկվում են քաղաքային կերպարի շարունակական զարգացման համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով նոր ճարտարապետական լուծումների և արդեն ձևավորված միջավայրի միջև հարաբերություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Երևանը դիտարկել որպես պատմականորեն ձևավորված և շարունակաբար փոփոխվող ճարտարապետական ամբողջություն, որտեղ քաղաքաշինական կառուցվածքը, ազգային ավանդույթները, բնական միջավայրը և տարբեր ժամանակաշրջանների գեղարվեստական մոտեցումները համատեղ ձևավորում են քաղաքի ինքնատիպ կերպարը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության, քաղաքաշինության, արվեստաբանության, մշակութաբանության և քաղաքային միջավայրի գեղագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ճարտարապետների, ուսանողների և մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ընտանիքի անդամների կողմից ստանձնվող կամ ձևավորվող ախտածին դերերի և դրանց՝ ներընտանեկան հարաբերությունների հոգեբանական մթնոլորտի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի կայուն վարքային և հաղորդակցական ձևերի վրա, որոնք կարող են խաթարել ընտանիքի բնականոն փոխհարաբերությունները, դժվարացնել փոխըմբռնումը և նպաստել երկարատև լարվածության ու կոնֆլիկտների առաջացմանը։ Քննության են առնվում ընտանիքի՝ որպես փոխկապակցված համակարգի առանձնահատկությունները, որտեղ յուրաքանչյուր անդամի վարքը, հուզական արձագանքները և ընտանեկան դիրքը կարող են ազդել մյուսների հոգեբանական վիճակի ու հարաբերությունների ընդհանուր կառուցվածքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դերային սպասումների ձևավորմանը, ընտանիքի անդամների միջև պարտականությունների և պատասխանատվության բաշխմանը, իշխանության ու վերահսկողության հարաբերակցությանը, ինչպես նաև այն իրավիճակներին, երբ որևէ դեր դառնում է չափազանց կոշտ, հակասական կամ ընտանիքի անդամների կարիքներին անհամապատասխան։ Ուսումնասիրվում են հաղորդակցական դժվարությունները, փոխադարձ մեղադրանքները, հուզական հեռավորությունը, չափազանց վերահսկող վարքը, կախվածության տարբեր ձևերը և կոնֆլիկտների լուծման ոչ արդյունավետ ռազմավարությունները՝ որպես ընտանեկան հարաբերությունների անկայունությանը նպաստող հնարավոր գործոններ։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նման դերային կառուցվածքները չեն դիտարկվում մեկ անձի առանձնահատկություններով պայմանավորված մեկուսացված երևույթներ, այլ վերլուծվում են ամբողջ ընտանեկան համակարգի փոխազդեցությունների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ամուսնական հարաբերությունների, ծնող–երեխա փոխհարաբերությունների և սերունդների միջև հաղորդակցության առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցազրույցներ, դիտարկումներ, հարցարաններ և ընտանեկան փոխհարաբերությունների գնահատման այլ մեթոդներ՝ դերային կառուցվածքների և հարաբերությունների որակի միջև հնարավոր կապերը բացահայտելու համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում ընտանեկան կոնֆլիկտների առաջացման և պահպանման հոգեբանական մեխանիզմներին, ինչպես նաև ընտանիքի անդամների կողմից կրկնվող վարքային ձևերի գիտակցման հնարավորությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև սոցիալական միջավայրի, ընտանեկան ավանդույթների, դաստիարակության ձևերի և նախորդ սերունդներից փոխանցվող հարաբերությունների մոդելների ազդեցությանը։ Կարևորվում են կառուցողական հաղորդակցությունը, անձնական սահմանների պահպանումը, փոխադարձ հարգանքը, պատասխանատվության հավասարակշռված բաշխումը և խնդիրների համատեղ լուծումը՝ որպես առողջ ընտանեկան հարաբերությունների ձևավորմանը նպաստող գործոններ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ընտանեկան համակարգում դերերի հոգեբանական նշանակության մասին և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ոչ արդյունավետ դերային հարաբերությունները կարող են դառնալ ընտանեկան լարվածության աղբյուր։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընտանեկան և սոցիալական հոգեբանության ոլորտների հետազոտողների, հոգեբանների, խորհրդատուների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր տեսակի կերերի մանրացման համար նախատեսված բազմաֆունկցիոնալ մեքենայի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական պարամետրերի մշակմանն ու գիտական հիմնավորմանը՝ անասնապահական տնտեսություններում կերապատրաստման գործընթացների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի մեքենայական համակարգի ձևավորման վրա, որը կարող է աշխատել տարբեր ֆիզիկամեխանիկական հատկություններ ունեցող կերային հումքի հետ և ապահովել պահանջվող մանրացման աստիճան, աշխատանքի կայունություն ու արտադրողականություն։ Քննության են առնվում կերային նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, խոնավությունը, ամրությունը, մասնիկների սկզբնական չափերը և այլ հատկություններ, որոնք անմիջականորեն ազդում են մանրացման գործընթացի բնույթի ու էներգատարության վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքային օրգանների կառուցվածքին, դրանց երկրաչափական չափերին, շարժման արագությանը, հումքի մատակարարման ինտենսիվությանը և մեքենայի հիմնական հանգույցների փոխադարձ աշխատանքի համաձայնեցմանը։ Ուսումնասիրվում են մանրացման որակը բնութագրող ցուցանիշները, ստացվող մասնիկների չափային կազմը, արտադրողականությունը, էներգիայի տեսակարար ծախսը և տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տեսական հաշվարկներ, մեքենայական կառուցվածքի մոդելավորում և փորձարարական ուսումնասիրություններ՝ հիմնական պարամետրերի ու աշխատանքի արդյունավետության միջև գոյություն ունեցող կապերը բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է մեքենայի բազմաֆունկցիոնալությունը, որը հնարավորություն է տալիս մեկ տեխնիկական համակարգի միջոցով մշակել տարբեր տեսակի կերեր և նվազեցնել առանձին մասնագիտացված սարքավորումների օգտագործման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աշխատանքային օրգանների մաշվածությանը, մեքենայի հուսալիությանը, տեխնիկական սպասարկման մատչելիությանը և շահագործման տնտեսական արդյունավետությանը։ Պարամետրերի օպտիմալ ընտրությունը դիտարկվում է որպես մանրացման պահանջվող որակի և նվազագույն հնարավոր էներգածախսի միջև արդյունավետ հարաբերակցության ապահովման կարևոր պայման։ Փորձարարական տվյալների մշակման և համեմատական գնահատման միջոցով հնարավոր է հիմնավորել մեքենայի կառուցվածքային լուծումները, որոշել աշխատանքի նպատակահարմար ռեժիմները և գնահատել առաջարկվող տեխնիկական համակարգի կիրառելիությունը տարբեր արտադրական պայմաններում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել կերերի նախապատրաստման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը և գյուղատնտեսական արտադրության մեքենայացման արդյունավետության բարելավմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, անասնապահության մեքենայացման, կերարտադրության և ագրոինժեներիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների, տեխնոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային բեռի ձևավորման, գնահատման և տնտեսության տարբեր մասնակիցների միջև դրա արդարացի բաշխման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հարկային համակարգի սոցիալ-տնտեսական նշանակության, հարկման արդարության սկզբունքների և պետության ֆինանսական պահանջների ու հարկ վճարողների տնտեսական հնարավորությունների միջև հավասարակշռության ապահովման վրա։ Քննության են առնվում հարկային բեռի գնահատման տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, դրա մակարդակի վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև հարկերի ազդեցությունը բնակչության եկամուտների, ձեռնարկատիրական գործունեության, սպառման, խնայողությունների և ներդրումային ակտիվության վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարկման հորիզոնական և ուղղահայաց արդարության սկզբունքներին՝ պարզաբանելով, թե որքանով են համադրելի տնտեսական հնարավորություններ ունեցող հարկ վճարողները ենթարկվում համարժեք հարկային պարտավորությունների, և ինչպես է հարկային համակարգը հաշվի առնում եկամուտների ու վճարունակության տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում են ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, եկամուտների և շահույթի հարկումը, սպառման հետ կապված հարկերի նշանակությունը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը հասարակության տարբեր սոցիալական ու տնտեսական խմբերի վրա։ Կարևորվում է հարկային բեռի բաշխման կապը եկամուտների անհավասարության, սոցիալական քաղաքականության և բնակչության կենսամակարդակի հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև հարկային արտոնությունների, նվազեցումների և այլ կարգավորող մեխանիզմների ազդեցությունները՝ գնահատելով դրանց նպատակահարմարությունը հարկային արդարության և պետական եկամուտների ապահովման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսության առանձին ոլորտների, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ու տարբեր եկամտային խմբերի հարկային բեռի առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հարկային պարտավորությունների անհավասար բաշխման հնարավոր պատճառներին։ Հատուկ նշանակություն է տրվում հարկային վարչարարությանը, հարկային կարգապահությանը, ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակմանը և հարկերից խուսափելու կանխարգելմանը, քանի որ հարկային պարտավորությունների ոչ լիարժեք կատարումը կարող է լրացուցիչ բեռ ստեղծել բարեխիղճ հարկ վճարողների համար և խաթարել համակարգի արդարության ընկալումը։ Հարկային քաղաքականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման միջոց, այլև որպես տնտեսական ու սոցիալական գործընթացների կարգավորման կարևոր գործիք։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել Հայաստանում գործող հարկային համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բացահայտել հարկային բեռի բաշխման հետ կապված խնդիրները և դիտարկել համակարգի արդյունավետության ու արդարության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հարկային քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, տնտեսագիտության, պետական կառավարման և սոցիալական քաղաքականության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, տնտեսագետների, ֆինանսական մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։