Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է թելպանրի արտադրության համար նախատեսված տեխնոլոգիական տեղակայանքի մշակմանը, դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և արդյունավետ աշխատանքն ապահովող տեխնոլոգիական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Քննարկվում են թելպանրի պատրաստման ավանդական և ժամանակակից եղանակները, կաթնային հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, պանրային զանգվածի մշակման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արտադրական գործընթացների մեքենայացման և ավտոմատացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պանրային զանգվածի տաքացման, մշակման, ձգման, թելերի ձևավորման և պատրաստի արտադրանքի ստացման տեխնոլոգիական փուլերին։ Ուսումնասիրվում են տեղակայանքի հիմնական աշխատանքային հանգույցների կառուցվածքը, դրանց փոխգործակցությունը, սարքավորման արտադրողականության վրա ազդող գործոնները և տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալ ռեժիմների ընտրության սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում ջերմաստիճանի, խոնավության, մեխանիկական ազդեցության, մշակման տևողության և պանրային զանգվածի կառուցվածքային հատկությունների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում են սարքավորման էներգաարդյունավետության բարձրացումը, արտադրական կորուստների նվազեցումը, սանիտարահիգիենիկ պահանջների պահպանումը և պատրաստի արտադրանքի որակական ցուցանիշների կայունության ապահովումը։ Դիտարկվում են կառուցվածքային և տեխնոլոգիական պարամետրերի հաշվարկման, փորձարարական գնահատման ու կատարելագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև մշակվող տեղակայանքի կիրառման հեռանկարները կաթնամթերքի արտադրության կազմակերպություններում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգների, մեքենաշինարարների, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետների, տեխնոլոգիական սարքավորումների նախագծողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է փափուկ պանրի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման գիտական ու գործնական հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են կաթի՝ որպես հիմնական հումքի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և տեխնոլոգիական հատկությունները, պանրի արտադրության ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունները, ինչպես նաև պատրաստի արտադրանքի որակի ձևավորման հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթի նախնական մշակման, մակարդման, կաթնաշոռային զանգվածի ձևավորման, շիճուկի հեռացման, աղադրման և հասունացման գործընթացների տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են կաթնաթթվային մանրէների, ֆերմենտային պատրաստուկների, ջերմաստիճանային ռեժիմների և արտադրական պայմանների ազդեցությունը պանրի կառուցվածքի, համի, բույրի, խոնավության և պահպանման կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում արտադրական գործընթացների օպտիմալացման, հումքի արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցման և պատրաստի արտադրանքի սննդային ու զգայորոշական հատկությունների բարելավման հնարավորություններին։ Կարևորվում են սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանումը, մանրէաբանական վերահսկողությունը, արտադրանքի որակի գնահատման մեթոդները և պահպանման ժամկետի վրա ազդող գործոնների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ժամանակակից սարքավորումների, նորարարական տեխնոլոգիական լուծումների և արտադրության կառավարման արդյունավետ մոտեցումների կիրառման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգների, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետների, կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, սննդամթերքի որակի վերահսկման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է պղնձի սուլֆիդային խտանյութերի ռեակցիոն ակտիվության բարձրացման և դրանց վերամշակման հիման վրա պղինձ-երկաթային համաձուլվածքային հավելանյութերի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանն ու կատարելագործմանը։ Քննարկվում են պղնձի սուլֆիդային հանքանյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց բաղադրության և կառուցվածքի ազդեցությունը վերամշակման արդյունավետության վրա, ինչպես նաև մետաղների վերականգնման գործընթացների տեսական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խտանյութերի նախնական մշակման եղանակներին, ռեակցիոն կարողությունների փոփոխության մեխանիզմներին և ալյումինաթերմային վերականգնման գործընթացների ջերմադինամիկական ու կինետիկական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հումքի բաղադրության, տեխնոլոգիական պարամետրերի և ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը ստացվող մետաղական արտադրանքի որակի, քիմիական կազմի և ելքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պղինձ-երկաթային հավելանյութերի ստացման տեխնոլոգիական սխեմաների մշակմանը, նյութական և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ինչպես նաև արտադրական գործընթացների օպտիմալացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են հանքային հումքի համալիր վերամշակման, մետաղների կորզման արդյունավետության բարձրացման, արտադրական թափոնների նվազեցման և մետալուրգիական արտադրության տեխնոլոգիական զարգացման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, նյութագետների, քիմիական տեխնոլոգիաների մասնագետների, հանքարդյունաբերության ոլորտի ինժեներների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլների արգելակային հատկանիշների բարելավման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ էլեկտրադինամիկական արգելակ-դանդաղեցուցիչի կիրառման միջոցով։ Դիտարկվում են ավտոմոբիլների արգելակային համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, արգելակման գործընթացի ֆիզիկական հիմունքները, շարժման անվտանգության ապահովման պայմանները և տրանսպորտային միջոցների դանդաղեցման արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրադինամիկական արգելակման սկզբունքներին, էլեկտրամագնիսական ուժերի ազդեցությամբ արգելակային մոմենտի առաջացման մեխանիզմներին և դրանց կիրառման հնարավորություններին ավտոմոբիլային տեխնիկայում։ Քննարկվում են ավանդական շփական արգելակային համակարգերի և էլեկտրադինամիկական արգելակ-դանդաղեցուցիչների համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները, արգելակային բեռնվածքների բաշխումը, ջերմային ազդեցությունների նվազեցումը և արգելակային հանգույցների մաշվածության սահմանափակման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ավտոմոբիլի զանգվածի, շարժման արագության, ճանապարհային պայմանների և արգելակային համակարգի տեխնիկական պարամետրերի ազդեցությանը դանդաղեցման գործընթացի վրա։ Կարևորվում են էլեկտրադինամիկական արգելակ-դանդաղեցուցիչի կառուցվածքային պարամետրերի ընտրությունը, արգելակային մոմենտի կարգավորումը, համակարգի էներգետիկական բնութագրերի գնահատումը և դրա աշխատանքի հուսալիության ապահովումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել մաթեմատիկական մոդելավորման, հաշվարկային վերլուծության և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդներ՝ առաջարկվող տեխնիկական լուծումների արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ավտոմոբիլների ակտիվ անվտանգության բարձրացմանը, արգելակային համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարելավմանը և տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլաշինության, տրանսպորտային մեքենաշինության, էլեկտրամեխանիկայի և ավտոմոբիլների տեխնիկական շահագործման ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ապակեթելային կոմպոզիտային նյութերի հոգնածային ամրության, վնասվածքների կուտակման և քայքայման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը ծրագրային բեռնավորման պայմաններում։ Դիտարկվում են կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ապակեթելերի և կապակցող նյութի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև փոփոխական մեխանիկական բեռնվածքների ազդեցությունը դրանց ամրության և երկարակեցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրկնվող և փոփոխական ամպլիտուդով բեռնավորումների հետևանքով առաջացող հոգնածային գործընթացներին, միկրովնասվածքների զարգացմանը, ճաքերի առաջացմանն ու տարածմանը և նյութի կրողունակության աստիճանական նվազմանը։ Քննարկվում են ծրագրային բեռնավորման տարբեր ռեժիմների, բեռնվածքների հաջորդականության, ցիկլերի քանակի և լարվածությունների մակարդակի ազդեցությունները կոմպոզիտային կառուցվածքների մեխանիկական վարքագծի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հոգնածային ամրության փորձարարական գնահատման, լարվածադեֆորմացիոն վիճակի վերլուծության, վնասվածքների կուտակման մոդելավորման և նյութերի ծառայության ժամկետի կանխատեսման մեթոդներին։ Կարևորվում են կոմպոզիտային կառուցվածքների հուսալիության բարձրացումը, քայքայման չափանիշների կատարելագործումը և ինժեներական նախագծման ընթացքում հոգնածային երևույթների հաշվառումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, մեխանիկայի մասնագետների, կոնստրուկտորների, մեքենաշինարարների, կոմպոզիտային նյութերի հետազոտողների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է օդի գոլորշիացման միջոցով հովացման և խոնավացման սկզբունքով գործող օդորակիչ-վերջնամշակիչ սարքավորման մշակման, կառուցվածքային կատարելագործման և աշխատանքային արդյունավետության հետազոտման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են օդի ջերմախոնավային մշակման ֆիզիկական սկզբունքները, գոլորշիացման ընթացքում տեղի ունեցող ջերմազանգվածափոխանակության գործընթացները և դրանց ազդեցությունը ներքին միջավայրի միկրոկլիմայական պայմանների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքավորման կառուցվածքային տարրերի նախագծմանը, օդի և ջրի փոխազդեցության արդյունավետության բարձրացմանը, ջերմաստիճանի ու հարաբերական խոնավության կարգավորմանը, ինչպես նաև էներգասպառման նվազեցման հնարավորություններին։ Քննարկվում են գոլորշիացման հովացման տեխնոլոգիաների կիրառման առանձնահատկությունները, օդի մշակման օպտիմալ ռեժիմների ընտրությունը, սարքավորման արտադրողականության գնահատման մեթոդները և տարբեր շահագործման պայմաններում դրա աշխատանքային բնութագրերի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև օդափոխության և օդորակման համակարգերում նման սարքավորումների ինտեգրման, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, ջերմային հարմարավետության ապահովման և տեխնիկական հուսալիության բարձրացման հարցերին։ Դիտարկվում են մշակված տեխնոլոգիական լուծումների կիրառման հնարավորությունները բնակելի, հասարակական և արտադրական շենքերի միկրոկլիմայի կարգավորման համակարգերում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ջերմատեխնիկայի, օդափոխության, օդորակման, էներգաարդյունավետության և շենքերի ինժեներական համակարգերի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է GPS գլոբալ դիրքորոշման համակարգում կիրառվող կոդավորման ալգորիթմների մշակման, հետազոտման և օպտիմալացման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են արբանյակային նավիգացիոն համակարգերի աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, ազդանշանների ձևավորման և փոխանցման մեխանիզմները, ինչպես նաև տեղեկատվության կոդավորման և ապակոդավորման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում GPS ազդանշանների մշակման արդյունավետության բարձրացմանը, կոդային հաջորդականությունների ընտրությանը, աղմուկների և խանգարումների ազդեցության նվազեցմանը, ինչպես նաև տվյալների փոխանցման հուսալիության ապահովմանը։ Քննարկվում են կոդավորման տարբեր մեթոդների համեմատական բնութագրերը, դրանց մաթեմատիկական մոդելավորման հնարավորությունները և օպտիմալ ալգորիթմների ընտրության չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազդանշանների համաժամացման, կոդային հաջորդականությունների փոխկապակցվածության հատկությունների, ընդունիչների զգայունության բարձրացման և նավիգացիոն չափումների ճշգրտության բարելավման հարցերին։ Դիտարկվում են մշակված ալգորիթմների կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից արբանյակային կապի, տեղորոշման և նավիգացիոն սարքավորումների համակարգերում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռադիոտեխնիկայի, հեռահաղորդակցության, ազդանշանների թվային մշակման, արբանյակային նավիգացիայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է պլազմաքիմիական մեթոդով ածխածնային օպտիկական ծածկույթների ստացման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը և կապի համակարգերում դրանց արդյունավետ կիրառման եղանակների մշակմանը։ Ներկայացվում են ածխածնային բարակ թաղանթների ձևավորման ֆիզիկաքիմիական գործընթացները, պլազմային միջավայրում նյութերի նստեցման առանձնահատկությունները և ստացված ծածկույթների կառուցվածքային, օպտիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությանը ծածկույթների որակի, լուսաթափանցելիության, անդրադարձման, կլանման և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ կայունության վրա։ Քննարկվում են պլազմաքիմիական նստեցման գործընթացների օպտիմալացման, ծածկույթների հաստության և միատարրության վերահսկման, ինչպես նաև դրանց ֆունկցիոնալ հատկությունների բարելավման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ածխածնային օպտիկական ծածկույթների կիրառմանը օպտիկամանրաթելային հաղորդակցության, օպտոէլեկտրոնային սարքավորումների և տեղեկատվության փոխանցման համակարգերի տարբեր բաղադրիչներում։ Դիտարկվում են նաև դրանց օգտագործման հեռանկարները՝ կապի սարքավորումների հուսալիության բարձրացման, օպտիկական կորուստների նվազեցման և շահագործման տևողության երկարացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, կիրառական ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, հեռահաղորդակցության և պլազմային տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ռադիոկապի համակարգերում բազմաճառագայթային անտենային տեխնոլոգիաների նախագծման, կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների և արդյունավետ կիրառման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ժամանակակից ռադիոհաղորդակցության համակարգերում ազդանշանների ուղղորդված հաղորդման և ընդունման հնարավորությունների ընդլայնման, կապի որակի բարձրացման և հաճախականային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հետ։ Բազմաճառագայթային անտենային համակարգերը հնարավորություն են տալիս միաժամանակ ձևավորելու մի քանի անկախ կամ փոխկապակցված ճառագայթման ուղղություններ՝ ապահովելով ռադիոազդանշանների տարածման տարածական կառավարում և տարբեր ուղղություններով գտնվող բաժանորդների սպասարկում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են անտենային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ճառագայթման ուղղվածության դիագրամների ձևավորման մեթոդները, անտենային տարրերի փոխազդեցությունը և էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման ֆիզիկական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն փուլավորված անտենային ցանցերի, ճառագայթների ձևավորման և կառավարման ալգորիթմների, ազդանշանների մշակման մեթոդների և համակարգի էներգետիկ արդյունավետության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բազմաճառագայթային համակարգերի կիրառումը ռադիոկապի այնպիսի միջավայրերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել միաժամանակյա հաղորդակցություն տարբեր ուղղություններով, նվազեցնել փոխադարձ խանգարումները և բարձրացնել հաղորդվող տեղեկատվության հուսալիությունը։ Քննարկվող տեխնիկական հիմնախնդիրները վերաբերում են նաև անտենային համակարգերի հաճախականային բնութագրերին, ուժեղացման գործակիցներին, ուղղվածության ճշգրտությանը, ճառագայթների փոխադարձ ազդեցությանը և կապի ալիքների կայունությանը։ Բազմաճառագայթային տեխնոլոգիաների օգտագործումը կարևոր նշանակություն ունի բջջային կապի, արբանյակային հաղորդակցության, ռադիոռելեային համակարգերի, անլար տվյալների փոխանցման ցանցերի և հատուկ նշանակության հեռահաղորդակցական համալիրների զարգացման համար։ Աշխատության գիտատեխնիկական նշանակությունը պայմանավորված է ռադիոհաղորդակցության համակարգերի թողունակության մեծացման, տարածական ծածկույթի բարելավման և կապի ենթակառուցվածքների արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններով։ Տեսական և կիրառական տեսանկյուններից կարևոր են անտենային համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման, էլեկտրադինամիկական հաշվարկների, կառուցվածքային օպտիմալացման և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարբեր տեխնիկական լուծումների առավելություններն ու սահմանափակումները։ Թեման առնչվում է նաև թվային ազդանշանների մշակման, ռադիոհաճախականային սարքավորումների նախագծման, էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի և հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաների զարգացման ժամանակակից ուղղություններին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռադիոտեխնիկայի, հեռահաղորդակցության, էլեկտրոնիկայի, անտենային համակարգերի նախագծման և էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, ինժեներների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն ներկայացնում է բազմաճառագայթային անտենային համակարգերի ուսումնասիրության տեսական ու գործնական նշանակությունը՝ ընդգծելով դրանց դերը ռադիոկապի տեխնիկական հնարավորությունների ընդլայնման և հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման գործում։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է մեքենաների դետալների հոգնածային քայքայման ախտորոշման, դրանց ամրության և հուսալիության գնահատման, ինչպես նաև փոփոխական բարդ բեռնավորման պայմաններում նյութերի վնասվածքների առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մեքենաների և մեխանիզմների շահագործման ընթացքում առաջացող փոփոխական մեխանիկական լարումների ազդեցությունը կառուցվածքային տարրերի աշխատունակության վրա, հոգնածային վնասվածքների կուտակման գործընթացները և դրանց հետևանքով դետալների ամրության աստիճանական նվազման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաառանցքային և փոփոխական բեռնավորման պայմաններում նյութերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի առանձնահատկություններին, տարբեր ուղղություններով գործող ուժերի համակցված ազդեցությանը և հոգնածային ճաքերի առաջացման ու տարածման պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են ցիկլային բեռնավորման բնութագրերը, լարումների ամպլիտուդների և հաճախականությունների փոփոխությունները, բեռնավորման հաջորդականության ազդեցությունը, ինչպես նաև նյութերի մեխանիկական հատկությունների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների դերը հոգնածային քայքայման գործընթացում։ Քննարկվում են հոգնածային ամրության գնահատման տեսական մոտեցումները, նյութերի դիմացկունության սահմանների որոշման մեթոդները, վնասվածքների կուտակման մաթեմատիկական մոդելները և դետալների մնացորդային աշխատանքային ռեսուրսի կանխատեսման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մեքենաների դետալների հոգնածային քայքայման ախտորոշման ժամանակ կիրառվող փորձարարական և հաշվարկային մեթոդներին, լարվածությունների ու դեֆորմացիաների չափման տեխնոլոգիաներին, ինչպես նաև նյութերի վիճակի վերահսկման և կառուցվածքային արատների հայտնաբերման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բարդ բեռնավորման պայմաններում հոգնածային վնասվածքների առաջացման չափանիշների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նորմալ և շոշափող լարումների փոխազդեցությունը, բեռնավորման ուղղությունների փոփոխությունը, լարումների կենտրոնացման ազդեցությունը և դետալների երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հոգնածային ճաքերի սկզբնավորման և զարգացման փուլերը, դրանց տարածման արագության վրա ազդող գործոնները, նյութերի միկրոկառուցվածքային փոփոխությունները և քայքայման բնորոշ հատկանիշների բացահայտման մեթոդները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մեքենաների դետալների տեխնիկական վիճակի գնահատման, շահագործման ընթացքում առաջացող վտանգավոր փոփոխությունների վաղ հայտնաբերման և հնարավոր խափանումների կանխարգելման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հաշվարկային մեխանիկայի, նյութերի դիմադրության, քայքայման մեխանիկայի և տեխնիկական ախտորոշման մեթոդների համատեղ կիրառման հնարավորությունները՝ մեքենաների կառուցվածքային տարրերի հուսալիության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում են նաև տարբեր նյութերից պատրաստված դետալների հոգնածային վարքի համեմատական ուսումնասիրությունը, փորձարարական արդյունքների և տեսական հաշվարկների համապատասխանության գնահատումը, ինչպես նաև բարդ բեռնավորման պայմաններում ամրության հաշվարկման մեթոդների կատարելագործումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են մեքենաների նախագծման, արտադրության և շահագործման ընթացքում հոգնածային քայքայման ռիսկերի նվազեցման, դետալների կառուցվածքային օպտիմալացման, տեխնիկական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման և սարքավորումների ծառայության ժամկետի երկարացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մեքենաշինության ոլորտում ամրության և հուսալիության հաշվարկման մեթոդաբանության զարգացմանը, բարդ լարվածային վիճակներում նյութերի վարքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և հոգնածային քայքայման ախտորոշման առավել արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության մասնագետների, մեխանիկոսների, նյութագետների, կոնստրուկտորների, տեխնիկական ախտորոշման և սարքավորումների հուսալիության ոլորտի ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արհեստական նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ալգորիթմների մշակման, կատարելագործման և արդյունավետության բարձրացման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են նեյրոնային ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի մաթեմատիկական հիմունքները, ուսուցման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները և տարբեր ալգորիթմական մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոնային ցանցերի պարամետրերի օպտիմալացման մեթոդներին, սխալի նվազեցման գործընթացներին, կշիռների ճշգրտման մեխանիզմներին և ուսուցման արագության ու ճշգրտության բարձրացման ուղիներին։ Քննության են առնվում վերահսկվող և չվերահսկվող ուսուցման հիմնական սկզբունքները, հետադարձ տարածման ալգորիթմի կիրառությունը, գրադիենտային օպտիմալացման մեթոդները և դրանց արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Ուսումնասիրվում են նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ընթացքում առաջացող խնդիրները, մասնավորապես՝ գերհարմարեցումը, ուսուցման գործընթացի անկայունությունը, տեղային նվազագույնների ազդեցությունը և մեծածավալ տվյալների մշակման հետ կապված հաշվարկային դժվարությունները։ Կարևորվում են ուսուցման ալգորիթմների ընտրության և կատարելագործման չափանիշները՝ հաշվի առնելով նեյրոնային ցանցի ճարտարապետությունը, մուտքային տվյալների բնույթը, հաշվարկային ռեսուրսների սահմանափակումները և լուծվող խնդրի բարդությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նեյրոնային ցանցերի ընդհանրացման ունակության բարձրացմանը, ուսուցման արդյունքների գնահատման մեթոդներին և տարբեր ալգորիթմների համեմատական վերլուծության հնարավորություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային օպտիմալացման, մեքենայական ուսուցման և արհեստական բանականության փոխկապակցված հարցերը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման գործում։ Ներկայացվող գիտական ուղղությունը կարևոր է պատկերների ճանաչման, տվյալների դասակարգման, կանխատեսման, ազդանշանների մշակման, ավտոմատացված կառավարման և բարդ համակարգերի մոդելավորման խնդիրների լուծման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, կիրառական մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են նեյրոնային ցանցերի ուսուցման մեթոդների տեսական հիմնավորմամբ և գործնական կիրառմամբ։

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլների տրանսմիսիայի հիմնական ագրեգատների տեխնիկական վիճակի, հուսալիության, երկարակեցության և շահագործման ռեսուրսի վրա արտաքին ու ներքին գործոնների ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ավտոմոբիլային տրանսպորտի արդյունավետ շահագործման ապահովումը, տրանսմիսիայի հանգույցների մաշվածության օրինաչափությունների բացահայտումը, դրանց աշխատանքային ռեսուրսի գնահատման մեթոդների կատարելագործումը և տեխնիկական սպասարկման ու վերանորոգման գործընթացների օպտիմալացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխանցման տուփերի, կցորդիչների, կարդանային փոխանցումների, գլխավոր փոխանցումների, դիֆերենցիալների և շարժահաղորդման համակարգի այլ բաղադրիչների աշխատանքային պայմաններին, դրանց վրա ազդող մեխանիկական, ջերմային և դինամիկական բեռնվածքներին, ինչպես նաև շահագործման ընթացքում առաջացող մաշվածության և խափանումների պատճառներին։ Ուսումնասիրվում են ճանապարհային ծածկույթի վիճակի, տեղանքի ռելիեֆի, երթևեկության ինտենսիվության, տրանսպորտային միջոցների բեռնվածության, շարժման արագության, արագացման և արգելակման ռեժիմների ազդեցությունները տրանսմիսիայի ագրեգատների տեխնիկական բնութագրերի և ծառայության տևողության վրա։ Կարևորվում են կլիմայական պայմանների, շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի, փոշոտվածության, խոնավության և շահագործման սեզոնային առանձնահատկությունների ազդեցության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վարորդի վարելու ոճին, փոխանցումների փոփոխման հաճախականությանը, շարժիչի և տրանսմիսիայի աշխատանքային ռեժիմների համապատասխանությանը, ինչպես նաև տեխնիկական սպասարկման կանոնների պահպանման նշանակությանը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում շփման, մաշվածության, հոգնածային վնասվածքների, թրթռումների, հարվածային բեռնվածքների և քսանյութերի հատկությունների փոփոխության հետ կապված գործընթացները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ տրանսմիսիայի ագրեգատների աշխատունակության վրա։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են տեխնիկական ռեսուրսի բնութագրման հիմնական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ մինչև սահմանային վիճակի հասնելը կատարվող վազքը, անխափան աշխատանքի տևողությունը, խափանումների հաճախականությունը, վերանորոգումների պարբերականությունը և ագրեգատների մնացորդային ռեսուրսը։ Քննարկվում են շահագործական տվյալների հավաքագրման, տեխնիկական վիճակի ախտորոշման, մաշվածության չափումների, փորձարարական հետազոտությունների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հավանականությունների տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության և հուսալիության տեսության կիրառմանը՝ տրանսմիսիայի ագրեգատների ծառայության տևողության կանխատեսման և շահագործական գործոնների ազդեցության քանակական գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են տարբեր աշխատանքային պայմաններում ագրեգատների ռեսուրսային ցուցանիշների փոփոխության օրինաչափությունները, դրանց միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները և տեխնիկական վիճակի վատթարացման հիմնական պատճառները։ Կարևորվում է շահագործական պայմանների ծանրության գնահատման չափանիշների մշակումը, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր ճանապարհային, կլիմայական և բեռնվածքային միջավայրերում աշխատող ավտոմոբիլների տեխնիկական ռեսուրսները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ագրեգատների մնացորդային աշխատունակության գնահատման և խափանումների կանխատեսման մեթոդների ուսումնասիրությունը, ինչը կարող է նպաստել անսպասելի տեխնիկական անսարքությունների նվազեցմանը և տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգության բարձրացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում պլանային և կանխարգելիչ տեխնիկական սպասարկման կազմակերպմանը, քսանյութերի ընտրությանը, ախտորոշման պարբերականության սահմանմանը և վերանորոգման աշխատանքների արդյունավետ իրականացմանը։ Քննարկվում են նաև ավտոմոբիլային տրանսպորտի շահագործման տնտեսական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ պահեստամասերի ծախսը, տեխնիկական սպասարկման և վերանորոգման արժեքը, տրանսպորտային միջոցների պարապուրդները և ագրեգատների վաղաժամ փոխարինման հետևանքով առաջացող կորուստները։ Հետազոտության արդյունքների գործնական կիրառությունը կարող է նպաստել ավտոտրանսպորտային կազմակերպություններում տեխնիկական սպասարկման համակարգերի կատարելագործմանը, մեքենաների շահագործման ռեժիմների հիմնավորված ընտրությանը և տրանսմիսիայի ագրեգատների աշխատանքային ռեսուրսի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի ավտոմոբիլների շահագործման իրական պայմանների և արտադրողների կողմից սահմանված նորմատիվային ցուցանիշների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեխնիկական ռեսուրսի փոփոխությունները տարբեր շահագործական միջավայրերում։ Աշխատությունն ունի գիտական, տեխնիկական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ավտոմոբիլների հուսալիության տեսության, տեխնիկական ախտորոշման, տրանսպորտային միջոցների շահագործման և մեքենաների երկարակեցության գնահատման մեթոդաբանության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ինժեներների, մեխանիկների, տրանսպորտային միջոցների շահագործման մասնագետների, ավտոտրանսպորտային կազմակերպությունների տեխնիկական ղեկավարների, մեքենաշինության ոլորտի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ավտոմոբիլային տեխնիկայի հուսալիության ու շահագործման արդյունավետության բարձրացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Տեխնիկական գիտությունների, նյութերի մշակման տեխնոլոգիաների և մեքենաշինական արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ուլտրաձայնային տատանումների կիրառմամբ պլաստիկ դեֆորմացման գործընթացների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մետաղների և այլ պլաստիկ դեֆորմացվող նյութերի մեխանիկական հատկությունները, դեֆորմացման ֆիզիկական հիմքերը և արտաքին տատանողական ազդեցությունների նշանակությունը նյութերի մշակման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրաձայնային տատանումների ազդեցությանը դեֆորմացման դիմադրության, շփման պայմանների, նյութի հոսքի և մշակման համար անհրաժեշտ ուժային ու էներգետիկ ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են ուլտրաձայնային ազդեցության պայմաններում նյութերի պլաստիկ վարքագծի փոփոխությունները, դեֆորմացման անհամասեռությունները և մշակվող արտադրատեսակների որակի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ուլտրաձայնային տատանումների հաճախականության, ամպլիտուդի, ազդեցության ուղղության և տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրության հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գլոցման, մամլման, ձգման, դրոշմման և պլաստիկ մշակման այլ գործընթացներում ուլտրաձայնային տատանումների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ուլտրաձայնային սարքավորումների կառուցվածքին, տատանումների փոխանցման մեխանիզմներին և տեխնոլոգիական համակարգերի աշխատանքի կայունության ապահովմանը։ Կարևորվում է մշակման ուժերի նվազեցման, գործիքների մաշվածության սահմանափակման, մակերևույթի որակի բարելավման և արտադրական էներգածախսերի օպտիմալացման հնարավորությունների գնահատումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պլաստիկ դեֆորմացման գործընթացների կատարելագործմանը, ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների կիրառման արդյունավետ պայմանների բացահայտմանը և նյութերի մշակման նորարարական մեթոդների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, մետաղների ճնշմամբ մշակման, մեքենաշինական տեխնոլոգիաների, կիրառական մեխանիկայի և ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Նյութագիտության, սիլիկատային տեխնոլոգիաների և շինարարական նյութերի արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանի տարածաշրջանի մագնեզիումային ապարների հիմքով ֆորստերիտային հրակայուն բետոնների ստացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների և դրանց ֆիզիկաքիմիական ու շահագործական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տեղական մագնեզիումային հումքի հանքաբանական և քիմիական կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և հրակայուն նյութերի արտադրության մեջ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆորստերիտի առաջացման գործընթացներին, մագնեզիումի ու սիլիցիումի միացությունների փոխազդեցությանը և բարձր ջերմաստիճաններում ձևավորվող բյուրեղային փուլերին։ Վերլուծվում են հրակայուն բետոնների բաղադրության ընտրության, լցանյութերի և կապակցող նյութերի հարաբերակցության, խառնուրդների պատրաստման ու ջերմային մշակման տեխնոլոգիական պայմանները։ Քննարկվում են ստացված նյութերի խտության, ծակոտկենության, մեխանիկական ամրության, ջերմակայունության և բարձր ջերմաստիճանային ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրության գնահատման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարբեր հավելանյութերի ազդեցությունը բետոնի կառուցվածքի ձևավորման, ամրացման գործընթացների և հրակայուն հատկությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ջերմային ընդարձակման, ջերմաստիճանային տատանումների նկատմամբ կայունության և երկարատև շահագործման ընթացքում նյութի կառուցվածքային փոփոխությունների հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է տեղական հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործումը՝ բարձր ջերմաստիճաններում աշխատող արդյունաբերական սարքավորումների համար համապատասխան հատկություններով հրակայուն բետոններ ստանալու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հրակայուն նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, ներմուծվող հումքից կախվածության նվազեցման հնարավորությունների գնահատմանը և Սևանի տարածաշրջանի մագնեզիումային ապարների արդյունաբերական կիրառության ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, հրակայուն կերամիկայի, սիլիկատային տեխնոլոգիաների, շինարարական նյութերի և արդյունաբերական ջերմային սարքավորումների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական գիտությունների, պինդ մարմնի մեխանիկայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պիեզոկերամիկական նյութերից պատրաստված կոնստրուկտիվ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակների տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պիեզոկերամիկական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, դրանց էլեկտրամեխանիկական հատկությունները և արտաքին մեխանիկական ու էլեկտրական ազդեցությունների պայմաններում առաջացող դեֆորմացիաների օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պիեզոէլեկտրական երևույթին, մեխանիկական լարումների, դեֆորմացիաների և էլեկտրական դաշտի փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են տարբեր երկրաչափական ձևեր ունեցող կոնստրուկտիվ տարրերի՝ սալերի, ձողերի, թաղանթների և այլ կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակների որոշման խնդիրները։ Քննարկվում են նյութերի անիզոտրոպ հատկությունների, սահմանային պայմանների, արտաքին բեռնվածքների և էլեկտրական ազդեցությունների նշանակությունը կառուցվածքային տարրերի մեխանիկական վարքագծի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պիեզոէլաստիկության տեսության հիմնական հավասարումները, առաձգականության և էլեկտրաստատիկայի փոխկապակցված խնդիրները, ինչպես նաև դրանց լուծման վերլուծական ու թվային մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում լարումների կենտրոնացման, դեֆորմացիաների բաշխման, կառուցվածքային կայունության և հնարավոր դինամիկական ազդեցությունների գնահատման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է մաթեմատիկական մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը պիեզոկերամիկական տարրերի աշխատանքի կանխատեսման, դրանց երկրաչափական ու նյութական պարամետրերի ընտրության և կառուցվածքային հուսալիության ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչների, տվիչների, ակտուատորների և այլ էլեկտրամեխանիկական սարքերի նախագծման տեսական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, պիեզոէլեկտրական նյութերի, կառուցվածքային վերլուծության և էլեկտրամեխանիկական համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ջերմաէներգետիկական և ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շոգեգազատուրբինային տեղակայանքի աշխատանքային ռեժիմների հետազոտությանը և դրանց լավարկման գիտատեխնիկական հիմունքների մշակմանը՝ Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոնի (ԵրՋԷԿ) օրինակով։ Քննության են առնվում շոգեգազատուրբինային տեղակայանքների կառուցվածքը, աշխատանքի սկզբունքները, գազատուրբինային և շոգետուրբինային ցիկլերի փոխկապակցվածությունը և դրանց նշանակությունը էլեկտրական ու ջերմային էներգիայի արդյունավետ արտադրության գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղակայանքի հիմնական սարքավորումների աշխատանքային բնութագրերին, էներգետիկական բեռնվածության փոփոխություններին և շահագործման տարբեր պայմաններում ջերմատեխնիկական ցուցանիշների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են վառելիքի ծախսի, օգտակար գործողության գործակցի, ջերմային կորուստների, գազերի ջերմաստիճանի և շոգու պարամետրերի ազդեցությունները տեղակայանքի ընդհանուր էներգետիկական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են աշխատանքային ռեժիմների կարգավորման, սարքավորումների համատեղ աշխատանքի համաձայնեցման, մասնակի բեռնվածության պայմաններում արդյունավետության պահպանման և շահագործման հուսալիության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ջերմադինամիկական հաշվարկների, էներգետիկական հաշվեկշիռների կազմման, աշխատանքային գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորման և տարբեր շահագործման ռեժիմների համեմատական գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ԵրՋԷԿ-ի շոգեգազատուրբինային տեղակայանքի աշխատանքի լավարկման հնարավորություններին, էներգառեսուրսների խնայողությանը, արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունների նվազեցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջերմաէներգետիկայի, էներգետիկական սարքավորումների շահագործման, ջերմատեխնիկայի, էներգահամակարգերի կառավարման և էլեկտրակայանների աշխատանքային ռեժիմների հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Էներգետիկական, բնապահպանական և ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բարդ ռելիեֆային պայմաններում շահագործվող ջերմաէլեկտրակայանի գազային արտանետումների մթնոլորտային ցրման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ կայանի աշխատանքային փոփոխական ռեժիմների պայմաններում։ Քննության են առնվում ջերմաէլեկտրակայանների գործունեության ընթացքում առաջացող գազային արտանետումների բնութագրերը, դրանց տարածման ֆիզիկական հիմունքները և մթնոլորտային օդի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանքի ռելիեֆի բարդությանը, բարձրությունների տարբերություններին, օդերևութաբանական պայմաններին, քամու արագությանն ու ուղղությանը և մթնոլորտի կայունության ազդեցությանը աղտոտիչ նյութերի տարածման գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են էլեկտրակայանի բեռնվածքի փոփոխությունների, վառելիքի սպառման տատանումների և շահագործման տարբեր ռեժիմների ազդեցությունները արտանետումների քանակական ու տարածական բնութագրերի վրա։ Քննարկվում են գազային արտանետումների ցրման մաթեմատիկական մոդելավորման, աղտոտիչների կոնցենտրացիաների հաշվարկման և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունների գնահատման մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել մթնոլորտային գործընթացների թվային մոդելավորման, հաշվարկային արդյունքների համեմատական վերլուծության և արտանետումների տարածման առավել զգայուն գոտիների որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ջերմաէլեկտրակայանների բնապահպանական անվտանգության ապահովմանը, արտանետումների վերահսկման համակարգերի կատարելագործմանը և էներգետիկական օբյեկտների շահագործման արդյունավետ ու էկոլոգիապես հիմնավորված ռեժիմների ընտրությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջերմաէներգետիկայի, մթնոլորտային օդի պահպանության, բնապահպանական ճարտարագիտության, արդյունաբերական էկոլոգիայի և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական, էլեկտրոնիկայի և արհեստական բանականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արհեստական նեյրոնային ցանցերի սխեմատեխնիկական իրականացման սկզբունքների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ապարատային նախագծման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նեյրոնային ցանցերի տեսական հիմքերը, արհեստական նեյրոնների աշխատանքի մաթեմատիկական մոդելները, ցանցերի հիմնական ճարտարապետությունները և դրանց գործառույթների իրականացումը էլեկտրոնային սխեմաների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անալոգային, թվային և խառը ազդանշանային սխեմատեխնիկական լուծումներին, ինչպես նաև նեյրոնային հաշվարկների ապարատային կազմակերպման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են կշռային գործակիցների ներկայացման, ազդանշանների բազմապատկման և գումարման, ակտիվացման ֆունկցիաների իրականացման ու տվյալների փոխանցման սխեմատեխնիկական մոտեցումները։ Քննարկվում են ինտեգրալ սխեմաների, ծրագրավորվող տրամաբանական սարքերի և մասնագիտացված հաշվողական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները նեյրոնային ցանցերի ապարատային իրականացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել էներգասպառման, հաշվարկային արագագործության, տարրերի ինտեգրման խտության, սխեմաների հուսալիության և հաշվարկների ճշգրտության փոխկապակցվածության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում նեյրոնային ցանցերի սխեմատեխնիկական նախագծման օպտիմալացմանը, ապարատային և ծրագրային բաղադրիչների համատեղ աշխատանքին, ինչպես նաև իրական ժամանակում տեղեկատվության մշակման համակարգերում դրանց կիրառման հեռանկարներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, համակարգչային ճարտարապետության, արհեստական բանականության և նեյրոմորֆ հաշվարկային համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական, կենսաբժշկական ինժեներիայի և ավտոմատ կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վերին վերջույթների արհեստական պրոթեզների ադապտիվ կառավարման համակարգի մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից պրոթեզավորման տեխնոլոգիաների զարգացման հիմնական ուղղությունները, արհեստական վերջույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունների ընդլայնման նշանակությունը մարդու շարժողական կարողությունների վերականգնման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ադապտիվ կառավարման տեսական հիմքերին, կենսաբանական ազդանշանների օգտագործմանը, շարժումների ճանաչման և կառավարման հրահանգների ձևավորման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են մկանային էլեկտրական ազդանշանների մշակման, զգայուն տվիչներից ստացվող տեղեկատվության գնահատման, շարժողական համակարգի արձագանքման և կառավարման ճշգրտության ապահովման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են կառավարման ալգորիթմների հարմարեցումը օգտագործողի անհատական առանձնահատկություններին, շարժումների փոփոխվող պայմաններին և արտաքին միջավայրի ազդեցություններին, ինչպես նաև համակարգի կայունության ու հուսալիության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել արհեստական վերջույթների շարժումների մոդելավորման, հետադարձ կապի կազմակերպման, կառավարման համակարգի փորձարարական գնահատման և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրա արդյունավետության համեմատական վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող համակարգերի կիրառական նշանակությանը պրոթեզների գործառնական հնարավորությունների ընդլայնման, շարժումների բնականության բարելավման, օգտագործման հարմարավետության և մարդու ինքնուրույնության բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ինժեներիայի, ռոբոտատեխնիկայի, ավտոմատ կառավարման, վերականգնողական տեխնոլոգիաների և խելացի պրոթեզավորման համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Սննդի տեխնոլոգիայի և կիրառական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բարձրորակ հավաքածուային կոնյակների ստացման արդյունավետ եղանակների հետազոտմանը և մշակմանը՝ արտադրանքի որակական հատկանիշների ձևավորման ու պահպանման գիտատեխնիկական հիմնախնդիրների համատեքստում։ Քննության են առնվում կոնյակագործության զարգացման առանձնահատկությունները, խաղողի հումքի որակական ցուցանիշների նշանակությունը և կոնյակային արտադրանքի ձևավորման ընթացքում ընթացող ֆիզիկաքիմիական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնյակային սպիրտների բաղադրությանը, դրանց հնեցման ընթացքում տեղի ունեցող քիմիական փոխակերպումներին և պատրաստի արտադրանքի զգայորոշական հատկությունների ձևավորման գործոններին։ Վերլուծվում են հնեցման պայմանների, փայտանյութի հետ փոխազդեցության, ջերմաստիճանային ռեժիմների և պահման տևողության ազդեցությունները արտադրանքի գույնի, բույրի, համային ներդաշնակության և կայունության վրա։ Քննարկվում են բարձրորակ հավաքածուային կոնյակների արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման, հումքի և միջանկյալ արտադրանքի որակի վերահսկման, ինչպես նաև արտադրական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կոնյակային արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների որոշման, զգայորոշական գնահատման, տարբեր տեխնոլոգիական մոտեցումների համեմատության և ստացված արդյունքների գիտական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում արտադրանքի որակի կայունության ապահովմանը, տեխնոլոգիական գործընթացների ստանդարտացմանը և բարձրարժեք կոնյակային արտադրանքի որակական բնութագրերի պահպանման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սննդի արդյունաբերության տեխնոլոգիայի, գինեգործության և կոնյակագործության, սննդամթերքի քիմիայի, որակի վերահսկման և արտադրական գործընթացների հետազոտության ոլորտների մասնագետների համար։

Տեխնիկական և կենսաբժշկական ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բժշկակենսաբանական հետազոտությունների համար նախատեսված բազմաֆունկցիոնալ միկրոալիքային համալիրի մշակման, նախագծման և գործառնական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում միկրոալիքային էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ֆիզիկական հիմունքները, կենսաբանական միջավայրերի հետ դրա փոխազդեցության առանձնահատկությունները և բժշկական հետազոտություններում միկրոալիքային տեխնոլոգիաների կիրառման գիտատեխնիկական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համալիրի կառուցվածքային բաղադրիչների, միկրոալիքային ազդանշանների գեներացման, հաղորդման, ընդունման և չափման համակարգերի նախագծման սկզբունքներին։ Վերլուծվում են սարքավորման աշխատանքային հաճախականությունների, հզորության, զգայունության, չափումների ճշգրտության և ազդանշանների մշակման տեխնիկական բնութագրերը։ Քննարկվում են բազմաֆունկցիոնալ համակարգի կառավարման, չափիչ հանգույցների փոխհամաձայնեցման, տվյալների գրանցման, ավտոմատացված մշակման և փորձարարական հետազոտությունների կազմակերպման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կենսաբանական հյուսվածքների և նյութերի էլեկտրամագնիսական հատկությունների գնահատման, միկրոալիքային ազդեցությունների վերահսկման, սարքավորման չափաբերման և փորձարարական արդյունքների հուսալիության ապահովման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում կենսաբժշկական հետազոտությունների ընթացքում էլեկտրամագնիսական անվտանգության պահանջների պահպանմանը, սարքավորման տեխնիկական արդյունավետության գնահատմանը և տարբեր հետազոտական խնդիրներին դրա հարմարեցման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ճարտարագիտության, ռադիոֆիզիկայի, միկրոալիքային տեխնիկայի, բժշկական սարքաշինության և կենսաբանական համակարգերի ֆիզիկական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գյուղատնտեսական ճարտարագիտության և տեխնիկական գիտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անասնապահության ոլորտում անթափոն տեխնոլոգիաների կատարելագործման, արտադրական գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման և համապատասխան մեքենասարքավորումների մշակման գիտական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անասնապահական արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, առաջացող օրգանական մնացորդների և կողմնակի արտադրանքների մշակման հնարավորությունները, ինչպես նաև նյութական ու էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոմաղբի, անասնապահական արտադրության մնացորդների և այլ կենսաբանական նյութերի հավաքման, տեղափոխման, վերամշակման ու օգտահանման տեխնոլոգիական գործընթացներին։ Վերլուծվում են անթափոն արտադրության կազմակերպման տեխնիկական պայմանները, մեքենաների կառուցվածքային և շահագործական բնութագրերը, դրանց արտադրողականությունը, էներգատարությունը և աշխատանքի հուսալիությունը։ Քննարկվում են կենսաբանական թափոնների վերամշակման, օրգանական պարարտանյութերի ստացման, կենսագազի արտադրության և օգտակար երկրորդային հումքի օգտագործման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մեքենասարքավորումների նախագծման, աշխատանքային օրգանների կատարելագործման, տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալացման և արտադրական գործընթացների մեքենայացման ու ավտոմատացման գիտամեթոդական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում անասնապահական տնտեսությունների բնապահպանական անվտանգության ապահովմանը, շրջակա միջավայրի աղտոտման նվազեցմանը, արտադրական ծախսերի կրճատմանը և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, անասնապահական արտադրության մեքենայացման, կենսաբանական թափոնների վերամշակման, բնապահպանական տեխնոլոգիաների և ագրարային մեքենաշինության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Սննդի տեխնոլոգիայի և սննդարդյունաբերության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պտղային ալկոհոլային խմիչքների արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում տարբեր պտղատեսակների քիմիական կազմը, հումքի որակական ցուցանիշները, վերամշակման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական ու զգայաբանական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պտղային հումքի ընտրության, նախնական մշակման, խմորման գործընթացների վերահսկման և արտադրության տեխնոլոգիական փուլերի արդյունավետության գնահատման հարցերին։ Վերլուծվում են շաքարների, օրգանական թթուների, բուրավետ նյութերի և այլ բաղադրիչների փոփոխությունները արտադրական գործընթացների ընթացքում, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը խմիչքների որակական հատկանիշների ձևավորման համար։ Քննարկվում են նաև արտադրանքի կայունության, պահպանման պայմանների, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցման, հումքի արդյունավետ օգտագործման և արտադրական գործընթացների ստանդարտացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ժամանակակից սարքավորումների, լաբորատոր վերահսկողության, ֆիզիկաքիմիական վերլուծության և որակի գնահատման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանմանը, արտադրանքի որակի կայունության ապահովմանը, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարմանը և պտղի վերամշակման ոլորտում տեխնոլոգիական նորարարությունների նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգիայի, պտղի վերամշակման, սննդային քիմիայի, խմորման գործընթացների և սննդարդյունաբերության արտադրական կառավարման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Սննդի տեխնոլոգիայի և սննդարդյունաբերության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բուժականխարգելիչ և ֆունկցիոնալ նշանակության հրուշակեղենի արտադրության տեխնոլոգիաների մշակման, կատարելագործման և դրանց որակական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆունկցիոնալ սննդամթերքի ստեղծման տեսական հիմքերը, սննդային բաղադրիչների ընտրության սկզբունքները և հատուկ սննդային հատկություններով օժտված հրուշակեղենի արտադրության տեխնոլոգիական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի քիմիական կազմին, սննդային արժեքին, կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների կիրառմանը և արտադրանքի բաղադրատոմսերի օպտիմալացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են բուսական ծագման հումքի, սննդային մանրաթելերի, վիտամինների, հանքային նյութերի և այլ ֆունկցիոնալ բաղադրիչների օգտագործման առանձնահատկությունները՝ արտադրանքի սննդային հատկությունների բարելավման նպատակով։ Քննարկվում են նաև հրուշակեղենի պատրաստման տեխնոլոգիական գործընթացները, ջերմային մշակման պայմանները, կառուցվածքային և զգայաբանական հատկությունների ձևավորումը, ինչպես նաև պատրաստի արտադրանքի պահպանման կայունության ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և որակական ցուցանիշների գնահատման, սննդային անվտանգության վերահսկման և տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում հատուկ սննդային պահանջներին համապատասխան արտադրանքի մշակմանը, արտադրական տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը և նոր տեսակի հրուշակեղենի ներդրման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգիայի, հրուշակեղենի արտադրության, սննդային քիմիայի, սննդամթերքի անվտանգության և ֆունկցիոնալ սննդի մշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Շինարարագիտության և շինարարական ջերմաֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շենքերի և շինությունների արտաքին պատերում կիրառվող շինարարական նյութերի, իրերի և կոնստրուկցիաների ջերմաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման արդյունավետ ուղիների մշակմանը։ Քննության են առնվում արտաքին պատող կոնստրուկցիաների ջերմապաշտպան հատկությունները, ջերմահաղորդականության, ջերմային դիմադրության, ջերմունակության և խոնավության ազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շինարարական նյութերի կառուցվածքի, խտության, ծակոտկենության և բաղադրության ազդեցությանը դրանց ջերմամեկուսիչ հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր տեսակի պատային նյութերի և բազմաշերտ կոնստրուկցիաների ջերմատեխնիկական առանձնահատկությունները, ջերմային կորուստների առաջացման պատճառները և արտաքին պատերի էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից ջերմամեկուսիչ նյութերի կիրառման, կոնստրուկտիվ լուծումների կատարելագործման, ջերմային կամուրջների ազդեցության նվազեցման և խոնավաջերմային ռեժիմի կարգավորման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջերմաֆիզիկական ցուցանիշների փորձարարական որոշման, հաշվարկային մոդելավորման և շինարարական կոնստրուկցիաների ջերմատեխնիկական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում շենքերի ջեռուցման և հովացման էներգածախսերի կրճատմանը, ներքին միջավայրի ջերմային հարմարավետության ապահովմանը և շինարարական նյութերի շահագործական հատկությունների բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական նյութագիտության, շենքերի ջերմատեխնիկայի, էներգաարդյունավետ շինարարության և շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնային ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անալոգային ինտեգրալային սխեմաների հուսալիության բարձրացման միջոցների մշակմանը և դրանց արդյունավետության ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում ինտեգրալային սխեմաների աշխատանքի կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները, տարրերի էլեկտրական բնութագրերի փոփոխությունները և շահագործման տարբեր պայմաններում առաջացող հնարավոր խափանումների պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանային ազդեցություններին, սնուցման լարման տատանումներին, տեխնոլոգիական շեղումներին և էլեկտրոնային բաղադրիչների ծերացման գործընթացներին։ Վերլուծվում են սխեմաների կառուցվածքային կատարելագործման, պաշտպանական միջոցների կիրառման, պարամետրերի կայունացման և խափանումների հավանականության նվազեցման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև հուսալիության գնահատման չափանիշները, մաթեմատիկական մոդելավորման, համակարգչային նմանակման և փորձարարական ստուգման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու անալոգային ինտեգրալային սխեմաների աշխատանքային բնութագրերի պահպանման, ծառայության տևողության երկարացման և շահագործման հուսալիության բարձրացմանն ուղղված տեխնիկական լուծումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի և էլեկտրոնային համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է եռաչափ մագնիսական դաշտերի հաշվարկման և վերլուծության խնդիրների լուծման համար ավտոմատացված համակարգի մշակմանը։ Քննության են առնվում տարածական մագնիսական դաշտերի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները, համապատասխան հաշվարկային մոդելների կառուցումը և թվային մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ երկրաչափական կառուցվածքներով համակարգերում մագնիսական դաշտի պարամետրերի որոշմանը, հաշվարկների ճշգրտության ապահովմանը և մեծածավալ տվյալների արդյունավետ մշակմանը։ Վերլուծվում են հաշվարկային ալգորիթմների ընտրության, ծրագրային իրականացման և տարբեր սկզբնական ու սահմանային պայմաններում խնդիրների լուծման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև հաշվարկային գործընթացների ավտոմատացման, արդյունքների մշակման և տարածական ներկայացման հնարավորությունները, ինչպես նաև համակարգի արագագործության ու հուսալիության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համատեղելու էլեկտրամագնիսական դաշտերի մոդելավորման և ժամանակակից հաշվողական տեխնոլոգիաների մեթոդները՝ ինժեներական խնդիրների արդյունավետ լուծման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էլեկտրադինամիկայի, հաշվողական ֆիզիկայի, էլեկտրատեխնիկայի և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Հիդրոտեխնիկական և կառուցվածքային մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ամբարտակների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը ստատիկ և դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում։ Քննության են առնվում կառուցվածքի տարբեր հատվածներում լարումների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի առաջացման ու բաշխման օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով արտաքին բեռնվածքների և շահագործման պայմանների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ճնշման, սեփական քաշի, հիմքի փոխազդեցության, ինչպես նաև դինամիկ և սեյսմիկ ազդեցությունների հետևանքով կառուցվածքում առաջացող փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ամբարտակի նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, երկրաչափական պարամետրերի և սահմանային պայմանների ազդեցությունները կառուցվածքի ընդհանուր մեխանիկական վարքի վրա։ Քննարկվում են լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատման տեսական, թվային և հաշվարկային մեթոդները, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները կառուցվածքային անվտանգության խնդիրներում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ամբարտակների ամրությունը, կայունությունը և հուսալիությունը տարբեր տեսակի բեռնվածքների պայմաններում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկայի, կառուցվածքային մեխանիկայի, սեյսմակայուն շինարարության և հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ինժեներատեխնիկական և էներգետիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արևային և կենսագազային էներգիայի համակցված համակարգերի աշխատանքի համար նախատեսված չափման ու վերահսկման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը։ Քննության են առնվում կայանքի հիմնական տեխնոլոգիական պարամետրերը, էներգիայի ստացման տարբեր աղբյուրների փոխգործակցությունը և դրանց աշխատանքի արդյունավետ վերահսկման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանի, ճնշման, գազի արտադրության, էներգետիկ ցուցանիշների և այլ աշխատանքային մեծությունների չափման ու գրանցման տեխնիկական միջոցներին։ Վերլուծվում են տվիչների ընտրության, չափիչ համակարգերի կառուցվածքի, տվյալների մշակման և վերահսկման գործընթացների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև չափումների ճշգրտության, սարքավորումների հուսալիության, տարբեր էներգետիկ բաղադրիչների համաձայնեցված աշխատանքի և կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու չափման և վերահսկման համակարգերի դերը վերականգնվող էներգիայի համակցված կայանքների կայուն ու արդյունավետ շահագործման ապահովման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վերականգնվող էներգետիկայի, չափագիտության, ավտոմատ կառավարման և էներգետիկական սարքավորումների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբժշկական ճարտարագիտության և մեխատրոնիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արհեստական օրգանների կենսամեխատրոնային համակարգերի օպտիմալ նախագծման և կառավարման մեթոդների մշակմանը։ Քննության են առնվում կենսաբանական, մեխանիկական, էլեկտրոնային և կառավարման բաղադրիչների համատեղ աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով մարդու օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգերի կառուցվածքային և գործառական պարամետրերի ընտրությանը, սենսորային տեղեկատվության մշակմանը, կատարողական մեխանիզմների կառավարմանը և օրգանիզմի փոփոխվող վիճակներին սարքի հարմարվողականությանը։ Վերլուծվում են մաթեմատիկական ու համակարգչային մոդելավորման, պարամետրային օպտիմալացման և հետադարձ կապով կառավարման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև աշխատանքի ճշգրտության, կայունության, հուսալիության, էներգաարդյունավետության և կենսաբանական միջավայրի հետ գործառական համապատասխանության ապահովման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու արհեստական օրգանների նախագծման և կառավարման միասնական մոտեցումներ՝ ուղղված դրանց տեխնիկական բնութագրերի և աշխատանքի արդյունավետության կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ճարտարագիտության, բիոմեխատրոնիկայի, ավտոմատ կառավարման և բժշկական սարքավորումների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Էներգետիկական և տեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է փոփոխական ճնշման պայմաններում գործող հիդրոէլեկտրակայանների աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալ ընտրության և էներգահամակարգում դրանց արդյունավետ շահագործման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ջրային հոսքի, ճնշման, հիդրոագրեգատների հզորության և էլեկտրաէներգիայի արտադրության միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոէլեկտրակայանի բեռնվածության կարգավորմանը, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և էներգահամակարգի պահանջներին համապատասխան արտադրական ռեժիմների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են փոփոխական ճնշման ազդեցությունը հիդրոագրեգատների էներգետիկական բնութագրերի, օգտակար գործողության գործակցի և կայանի ընդհանուր արտադրողականության վրա։ Քննարկվում են նաև բեռնվածության բաշխման, ջրաէներգետիկական հաշվարկների, աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացման և էներգահամակարգի հուսալի աշխատանքի ապահովման մեթոդական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու հիդրոէլեկտրակայանների շահագործման արդյունավետ ռեժիմների ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով տեխնիկական և էներգետիկական սահմանափակումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոէներգետիկայի, էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի և էներգետիկական օպտիմալացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մետալուրգիական և տեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հեմատիտային հանքաքարերից երկաթափոշու ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական գործընթացների մշակմանն ու ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում երկաթ պարունակող հանքային հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրա նախապատրաստման եղանակները և մետաղական երկաթի ստացման համար անհրաժեշտ վերականգնման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքաքարի մանրացման, հարստացման, ջերմային մշակման, վերականգնման և ստացված նյութի հետագա մշակման տեխնոլոգիական փուլերին։ Վերլուծվում է հիմնական գործընթացային պարամետրերի ազդեցությունը երկաթի վերականգնման աստիճանի, ստացվող փոշու մաքրության, մասնիկների կառուցվածքի և վերջնական արտադրանքի որակական բնութագրերի վրա։ Քննարկվում են նաև էներգատարության նվազեցման, հումքի առավել ամբողջական օգտագործման, տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալացման և արտադրական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու հեմատիտային հումքի վերամշակման և փոշեմետալուրգիայի համար պիտանի երկաթափոշու ստացման տեխնոլոգիական սկզբունքները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մետալուրգիայի, փոշեմետալուրգիայի, հանքային հումքի վերամշակման և նյութագիտության ոլորտների մասնագետների համար։

Մետալուրգիական և տեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Դրմբոնի հանքային խտանյութի վերամշակման միջոցով ոսկու և արծաթի բարձր պարունակությամբ պղնձի ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների մշակմանը։ Քննության են առնվում հումքի նյութական և քիմիական կազմի առանձնահատկությունները, արժեքավոր մետաղների բաշխվածությունը և դրանց կորզման վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խտանյութի նախապատրաստման, ջերմային ու մետալուրգիական մշակման գործընթացներին, ինչպես նաև պղնձի մեջ ազնիվ մետաղների առավել արդյունավետ կենտրոնացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են տեխնոլոգիական տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի կազմի, մետաղների կորզման աստիճանի և վերամշակման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են հումքի համալիր օգտագործման, մետաղների հնարավոր կորուստների նվազեցման, տեխնոլոգիական սխեմայի կատարելագործման և ստացվող արտադրանքի հետագա վերամշակման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բազմաբաղադրիչ հանքային հումքից պղնձի, ոսկու և արծաթի արդյունավետ օգտագործման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գունավոր մետալուրգիայի, հանքային հումքի վերամշակման, մետաղների կորզման տեխնոլոգիաների և նյութագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Էլեկտրատեխնիկական և նյութագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անհամասեռ մեկուսիչ նյութերի արդյունավետ միջինացված պարամետրերի որոշման մեթոդների մշակմանը՝ տարբեր միջավայրերի բաժանման սահմաններում առաջացող էլեկտրական լիցքերի հաշվարկի հիման վրա։ Քննության են առնվում բարդ կառուցվածք ունեցող դիէլեկտրիկ համակարգերում էլեկտրական դաշտի բաշխման առանձնահատկությունները և նյութի բաղադրիչների ֆիզիկական հատկությունների ազդեցությունը ընդհանուր էլեկտրական բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհամասեռությունների սահմանային մակերևույթներում լիցքերի առաջացման և բաշխման մաթեմատիկական նկարագրմանը, ինչպես նաև դրանց միջոցով համակարգի համարժեք պարամետրերի գնահատմանը։ Վերլուծվում են տարբեր երկրաչափական կառուցվածքների, նյութերի հարաբերական հատկությունների և էլեկտրական դաշտի պայմանների ազդեցությունները հաշվարկային արդյունքների վրա։ Քննարկվում են թվային և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարդ անհամասեռ կառուցվածքները ներկայացնել համարժեք միատարր միջավայրի բնութագրերով։ Մշակվող մոտեցումները կարող են նպաստել մեկուսիչ համակարգերի էլեկտրական հատկությունների առավել ճշգրիտ գնահատմանը և դրանց նախագծման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էլեկտրատեխնիկայի, դիէլեկտրիկների ֆիզիկայի, նյութագիտության և հաշվողական էլեկտրադինամիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Էներգետիկական և ջերմատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գազատրանսպորտային համակարգերում բնական գազի էներգետիկական պոտենցիալի արդյունավետ օգտագործմամբ էլեկտրաէներգիայի և ցրտի համատեղ արտադրության կայանքների մշակման խնդիրներին։ Քննության են առնվում գազի ճնշման և այլ էներգետիկական պարամետրերի օգտագործման հնարավորությունները՝ լրացուցիչ օգտակար էներգիա ստանալու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգիայի փոխակերպման տեխնոլոգիական սխեմաների, ընդարձակման գործընթացների և սառեցման էֆեկտի համակցված կիրառմանը։ Վերլուծվում են համապատասխան կայանքների կառուցվածքային ու աշխատանքային պարամետրերը, դրանց ջերմադինամիկական առանձնահատկությունները և էներգետիկական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են սարքավորումների հաշվարկման, հիմնական տարրերի ընտրության, աշխատանքային ռեժիմների որոշման և նախագծային պարամետրերի օպտիմալացման մեթոդները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակելու գազատրանսպորտային ենթակառուցվածքներում առկա էներգետիկական ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործման տեխնիկական լուծումներ՝ միաժամանակ ստանալով էլեկտրական և սառեցման էներգիա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի, ջերմատեխնիկայի, գազամատակարարման համակարգերի և էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գեոդեզիական և աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես գործող և իրական ժամանակում աշխատող GNSS ռեֆերենց համակարգերի ներդրման ու կիրառման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արբանյակային դիրքորոշման ժամանակակից տեխնոլոգիաների աշխատանքի սկզբունքները, ռեֆերենց կայանների ցանցի կառուցվածքը և բարձր ճշգրտությամբ կոորդինատային տվյալների ստացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրական ժամանակում չափումների իրականացմանը, ուղղիչ տվյալների ձևավորմանն ու փոխանցմանը և դիրքորոշման ճշգրտության բարձրացման մեթոդներին։ Վերլուծվում են ռեֆերենց կայանների տեղաբաշխման, տվյալների մշակման, միասնական կոորդինատային համակարգի ապահովման և համապատասխան տեխնիկական ենթակառուցվածքի ձևավորման հարցերը։ Քննարկվում են նման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները գեոդեզիական չափագրումների, քարտեզագրության, կադաստրի, շինարարության, հողաշինության և այլ ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների ներդրման նշանակությունը տարածական տվյալների ստացման արագության, ճշգրտության և արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գեոդեզիայի, քարտեզագրության, կադաստրի և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գիտատեխնիկական և համակարգչային ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ներկառուցված համակարգերում կիրառվող մեկանգամյա էլեկտրական ծրագրավորվող հիշողության սարքերի կառավարման միջոցների ավտոմատ գեներացման մեթոդների մշակմանը։ Քննության են առնվում հիշողության նման սարքերի կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկությունները, ծրագրավորման գործընթացը, տվյալների գրանցման ու ընթերցման մեխանիզմները և դրանց ինտեգրումը ներկառուցված համակարգերի մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման տրամաբանության և համապատասխան ապարատային կամ ծրագրային բաղադրիչների ավտոմատ ձևավորմանը՝ նախագծման գործընթացի արագացման և մարդկային սխալների նվազեցման նպատակով։ Վերլուծվում են հիշողության տարբեր կառուցվածքների պարամետրերի նկարագրման, դրանց հիման վրա կառավարման սխեմաների ստեղծման, ծրագրավորման հաջորդականությունների կազմակերպման և ստացված լուծումների ստուգման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև նախագծվող համակարգերի հուսալիության, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արագագործության և տարբեր ներկառուցված հարթակների հետ համատեղելիության ապահովման խնդիրները։ Ավտոմատացված մոտեցումների կիրառումը կարող է նպաստել հիշողության կառավարման բաղադրիչների նախագծման ժամանակի կրճատմանը և պատրաստի լուծումների վերօգտագործելիության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել համակարգչային ճարտարագիտության, միկրոէլեկտրոնիկայի, ներկառուցված համակարգերի և թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Գիտատեխնիկական և ջրատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային գետերում ընթացող հիդրոլոգիական ու հունային գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կարգավորման ու ափերի պաշտպանության համար նախատեսված ամրացնող կառուցվածքների հաշվարկման և նախագծման մեթոդների կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում լեռնային գետերին բնորոշ ջրի մեծ արագությունները, հոսքի փոփոխականությունը, հունի ձևափոխումները, ափերի քայքայումը, նստվածքների տեղափոխումը և հեղեղային երևույթների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետային հոսքի և կառուցվածքների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև պաշտպանական կառույցների կայունության ու արդյունավետության գնահատմանը։ Վերլուծվում են ափապաշտպան, հունակարգավորող և այլ ինժեներական կառուցվածքների հիմնական հաշվարկային պարամետրերը, դրանց նախագծման սկզբունքները և տեղական բնական պայմաններին համապատասխան լուծումների ընտրության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև հիդրավլիկական հաշվարկների ճշգրտության բարձրացման, կառուցվածքների չափերի ու տեղադիրքի հիմնավորման և դրանց վրա գործող հիդրոդինամիկական բեռնվածությունների գնահատման հարցերը։ Հաշվարկա-նախագծային մեթոդների կատարելագործումը կարող է նպաստել կառուցվածքների հուսալիության բարձրացմանը, գետային հուների և ափերի պաշտպանության արդյունավետ կազմակերպմանը և ջրային հոսքերի հետ կապված վտանգների նվազեցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկների, ջրաբանների, շինարարական ինժեներների, նախագծողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խալկոպիրիտային խտանյութի մշակման և դրա բաղադրության մեջ առկա արժեքավոր մետաղների առավել ամբողջական կորզման արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրվում են հանքային հումքի քիմիական և հանքաբանական առանձնահատկությունները, տարրալուծման գործընթացի ընթացքը և տարբեր տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը մետաղների անցման աստիճանի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղաթթվային միջավայրում ուղղակի տարրալուծման գործընթացին, դրա հիմնական օրինաչափություններին, ջերմաստիճանի, մշակման տևողության, նյութերի հարաբերակցության և լուծույթի բաղադրության ազդեցությանը վերջնական արդյունքների վրա։ Քննարկվում են պղնձի և խտանյութում առկա այլ արժեքավոր բաղադրիչների ընտրողական ու համալիր կորզման հնարավորությունները, ինչպես նաև ստացված լուծույթներից մետաղների հետագա առանձնացման և վերականգնման սկզբունքները։ Վերլուծվում են հումքի վերամշակման արդյունավետության բարձրացման, արժեքավոր բաղադրիչների կորուստների նվազեցման և տեխնոլոգիական փուլերի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առաջարկվող մոտեցման նյութական և էներգետիկ արդյունավետությանը, հումքի համալիր օգտագործմանը և ավանդական վերամշակման եղանակների համեմատ հնարավոր առավելություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գունավոր մետալուրգիայի, հիդրոմետալուրգիայի և հանքային հումքի համալիր վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, քիմիական տեխնոլոգների, հանքարդյունաբերության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող կոպիտ կերերի մանրացման համար նախատեսված փոքրաչափ և էներգախնայող սարքավորման մշակմանը, դրա կառուցվածքային ու աշխատանքային առանձնահատկությունների հետազոտմանը և հիմնական պարամետրերի հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են կերային հումքի մանրացման գործընթացի օրինաչափությունները, նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը սարքի աշխատանքի վրա, ինչպես նաև մանրացման արդյունավետությունն ու էներգիայի ծախսը պայմանավորող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային օրգանների կառուցվածքի, շարժման ռեժիմների, մանրացման աստիճանի, արտադրողականության և էներգատարության միջև եղած փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում են սարքավորման չափերի և տեխնիկական պարամետրերի օպտիմալացման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել պահանջվող որակի մանրացված կեր՝ հնարավորինս փոքր էներգածախսով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սարքի աշխատանքի հուսալիությանը, շահագործման հարմարավետությանը և գյուղացիական ու փոքր տնտեսություններում դրա կիրառման հնարավորություններին։ Կատարված տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությունների հիման վրա հիմնավորվում են սարքավորման արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ կառուցվածքային և տեխնոլոգիական պարամետրերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, ուսանողների և անասնապահական տնտեսությունների տեխնիկական հագեցվածության կատարելագործմամբ զբաղվողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է լանջային պայմաններում գութանի աշխատանքի խորության համաչափության և մեքենատրակտորային ագրեգատի շարժման ուղղույթի կայունության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հողամշակման ընթացքում ագրեգատի շարժման վրա ազդող տեխնիկական, կառուցվածքային և բնական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վարի որակի և աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են լանջի թեքության, հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, շարժման արագության, գութանի կառուցվածքային պարամետրերի և տրակտորի քարշային հնարավորությունների փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակման սահմանված խորության պահպանմանը, գութանի աշխատանքային օրգանների հավասարակշռված աշխատանքին և լանջի վրա ագրեգատի կողային շեղումների նվազեցմանը։ Դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ապահովել մեքենատրակտորային ագրեգատի կայուն ընթացքը և հողի առավել համաչափ մշակումը։ Քննարկվում են աշխատանքի տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության, մեքենաների կարգավորման և ագրեգատավորման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով լանջային հողատարածքների առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է շարժման ուղղույթի կայունության ապահովումը ոչ միայն մշակման որակի, այլև էներգետիկ ծախսերի նվազեցման, արտադրողականության բարձրացման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համապատասխան տեսական հաշվարկների և փորձարարական հետազոտությունների կիրառմանը՝ գութանի աշխատանքի օպտիմալ ռեժիմների որոշման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել լանջային երկրագործության պայմաններում հողամշակման մեքենաների շահագործման կատարելագործմանը, վարի որակի բարձրացմանը և գյուղատնտեսական ագրեգատների տեխնոլոգիական կայունության ապահովմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, մեքենայացման, հողամշակման տեխնոլոգիաների և գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է արագահատ պողպատներից և համաձուլվածքներից պատրաստված կտրող գործիքներում մշակման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունների տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հատկությունների նպատակային ձևավորման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում կտրման գործընթացում գործիքի աշխատանքային հատվածի վրա ազդող մեխանիկական և ջերմային գործոնները, շփման պայմանները, լարվածային վիճակը և դրանց ազդեցությունը նյութի կառուցվածքի ու շահագործական բնութագրերի վրա։ Վերլուծվում են մետաղական կառուցվածքում ընթացող փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորել կարծրության, ամրության, մաշակայունության, ջերմակայունության և գործիքի ծառայության տևողության փոփոխությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կտրման արագության, բեռնվածության, ջերմաստիճանի և տեխնոլոգիական այլ պարամետրերի ու գործիքային նյութի կառուցվածքային վիճակի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածություններին։ Դիտարկվում են արագահատ պողպատների և համաձուլվածքների նախնական մշակման, ջերմային ազդեցությունների և աշխատանքի ընթացքում ձևավորվող կառուցվածքային վիճակների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են գործիքների մաշման հիմնական օրինաչափությունները և դրանց կապը նյութի կառուցվածքի ու ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների հետ։ Կարևորվում է այնպիսի տեխնոլոգիական պայմանների ընտրությունը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել կտրող գործիքների աշխատունակությունը, կայունությունը և օգտագործման արդյունավետությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրման փորձարարական և հաշվարկային մեթոդներին, ինչպես նաև ստացված արդյունքների կիրառմանը գործիքների արտադրության տեխնոլոգիաների կատարելագործման համար։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձր արդյունավետությամբ և երկարատև շահագործման հատկություններով գործիքային նյութերի մշակմանը և մետաղների կտրման գործընթացների օպտիմալացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, մետաղագիտության, մեքենաշինության և մետաղամշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է երկաթի հիմքով երկմետաղական հակաշփական փոշեհամաձուլվածքների կառուցվածքի և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը տաք արտամղման տեխնոլոգիայի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում փոշեմետալուրգիական եղանակներով ստացվող երկմետաղական նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բաղադրիչների փոխազդեցությունը և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են սկզբնական փոշենյութերի կազմի և հատկանիշների, խտացման պայմանների, ջերմաստիճանի, ճնշման ու դեֆորմացման աստիճանի ազդեցությունները նյութի կառուցվածքի ձևավորման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաք արտամղման ընթացքում ծակոտկենության նվազեցմանը, նյութի խտության բարձրացմանը, կառուցվածքային համասեռության ապահովմանը և տարբեր մետաղական շերտերի միջև ամուր կապի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են ստացված համաձուլվածքների կարծրությունը, ամրությունը, մաշակայունությունը, շփման բնութագրերը և շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական ազդեցություններին դիմադրելու կարողությունը։ Քննարկվում է միկրոկառուցվածքի և հակաշփական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նյութի բաղադրության և մշակման ռեժիմների օպտիմալ ընտրության նշանակությունը։ Կարևորվում է այնպիսի կառուցվածքի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս համատեղելու բավարար մեխանիկական ամրությունը շփման և մաշման բարենպաստ ցուցանիշների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական գործընթացի կատարելագործման և ստացված նյութերի որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել մեքենաշինության և այլ տեխնիկական ոլորտներում աշխատող շփման հանգույցների, առանցքակալային տարրերի և մաշման նկատմամբ բարձր դիմադրություն պահանջող դետալների համար արդյունավետ երկմետաղական նյութերի մշակման և արտադրության ժամանակ։

Աշխատությունը նվիրված է տեղական հումքային պաշարների օգտագործմամբ թեթև կոնստրուկցիոն բետոնի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և դրա ֆիզիկամեխանիկական ու տեխնոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանում առկա բնական և արդյունաբերական ծագման հումքային նյութերի առանձնահատկությունները, դրանց համապատասխանությունը թեթև բետոնների արտադրության պահանջներին և շինարարական խառնուրդների բաղադրության մեջ կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապակցանյութի, թեթև լցանյութերի, ջրի և անհրաժեշտ հավելանյութերի օպտիմալ հարաբերակցության ընտրությանը՝ պահանջվող ամրության և հնարավորինս փոքր ծավալային զանգվածի ապահովման նպատակով։ Վերլուծվում են բետոնային խառնուրդի պատրաստման, ձևավորման, խտացման և կարծրացման տեխնոլոգիական պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վերջնական նյութի կառուցվածքի և շահագործողական հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են ստացված բետոնի խտությունը, սեղմման ամրությունը, ջրակլանումը, ջերմատեխնիկական հատկությունները, երկարակեցությունը և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը։ Քննարկվում են մշակված նյութի կիրառման հնարավորությունները կրող և պատող շինարարական տարրերում՝ հաշվի առնելով կառույցների սեփական զանգվածի նվազեցման, ջերմամեկուսացման բարելավման և նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման պահանջները։ Կարևորվում է տեղական հումքի կիրառման տնտեսական և տեխնոլոգիական նպատակահարմարությունը, որը կարող է նպաստել ներմուծվող նյութերից կախվածության նվազեցմանը և տարածաշրջանային հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ թեթև և արդյունավետ շինանյութերի արտադրության կատարելագործման, բետոնե կոնստրուկցիաների տեխնիկական ցուցանիշների բարելավման և շինարարության նյութատարության նվազեցման համար։

Աշխատությունը նվիրված է պեռլիտի հիմքով կալցիումի և մագնեզիումի բարձր պարունակությամբ ապակեբյուրեղային նյութերի ստացման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են բնական պեռլիտի քիմիական և հանքաբանական առանձնահատկությունները, դրա օգտագործման հնարավորությունները որպես ապակեկերամիկական նյութերի արտադրության հումքային բաղադրիչ, ինչպես նաև սկզբնական խառնուրդի բաղադրության ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապակու հալման, սառեցման և հետագա վերահսկվող բյուրեղացման գործընթացներին, որոնց միջոցով ձևավորվում է անհրաժեշտ ֆազային կազմով և կառուցվածքով նյութ։ Վերլուծվում են կալցիում և մագնեզիում պարունակող բաղադրիչների հարաբերակցությունը, ջերմամշակման ջերմաստիճանային ռեժիմները, բյուրեղացման պայմանները և դրանց ազդեցությունը առաջացող բյուրեղային ֆազերի բնույթի ու քանակի վրա։ Քննարկվում են ստացված նյութերի ֆիզիկամեխանիկական, ջերմային և կառուցվածքային հատկությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը արտադրության տեխնոլոգիական պարամետրերից։ Կարևորվում է ապակային և բյուրեղային ֆազերի օպտիմալ հարաբերակցության ապահովումը՝ բարձր ամրությամբ, ջերմակայունությամբ և շահագործման համար անհրաժեշտ այլ հատկություններով նյութեր ստանալու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնական հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործման, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման և համապատասխան բաղադրությունների ընտրության խնդիրներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պեռլիտի կիրառման նոր ուղղությունների զարգացմանը և տարբեր տեխնիկական ու շինարարական նպատակներով օգտագործվող ապակեբյուրեղային նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, քիմիկոս-տեխնոլոգների, սիլիկատային նյութերի մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների և ուսանողների համար։