Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Քաղաքագիտություն

Արմատական իսլամ․ Իրանի մոջահեդները

Գիրքը ներկայացնում է Իրանի ժամանակակից քաղաքական և գաղափարախոսական պատմության կարևորագույն դրվագներից մեկը՝ կենտրոնանալով «Իրանի ժողովրդական մոջահեդների կազմակերպության» ձևավորման, զարգացման, գաղափարախոսական վերափոխումների և երկրի հասարակական-քաղաքական կյանքում ունեցած դերի ուսումնասիրության վրա։ Հեղինակն իր պատմաքաղաքական հետազոտության շրջանակում անդրադառնում է Իրանի հասարակության կառուցվածքային փոփոխություններին, միապետական կառավարման համակարգի առանձնահատկություններին, Փահլավիների հարստության իշխանությանը, պետական կառույցների և հասարակական խմբերի փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն քաղաքական, սոցիալական և գաղափարախոսական նախադրյալներին, որոնք հանգեցրին Իրանի իսլամական հեղափոխությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է 1960-ական թվականներին մոջահեդական շարժման սկզբնավորության ուսումնասիրությունը, դրա կազմակերպական կայացման ընթացքը, առաջին գաղափարական սկզբունքների ձևավորումն ու զինված պայքարի ռազմավարության մշակումը։ Հեղինակը մանրամասն դիտարկում է շարժման աշխարհայացքային հիմքերը՝ ցույց տալով իսլամական կրոնական պատկերացումների, սոցիալական արդարության գաղափարների, հակաիմպերիալիստական դիրքորոշումների և ձախակողմյան քաղաքական մտքի փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ շարժման գաղափարախոսությունը չէր սահմանափակվում ավանդական կրոնական հայացքներով, այլ ձգտում էր իսլամական ուսմունքը մեկնաբանել հասարակական վերափոխումների, սոցիալական հավասարության և քաղաքական ազատագրության գաղափարների համատեքստում։ Այս առումով կարևոր տեղ է հատկացվում իրանցի ազդեցիկ մտավորական և կրոնափիլիսոփայական գործիչ Ալի Շարիաթիի գաղափարներին, նրա աշխարհայացքի ձևավորմանը և երիտասարդական ու հեղափոխական շարժումների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է նաև կազմակերպության գործունեության առաջին շրջանը, ընդհատակյա կառույցների ձևավորումը, անդամների քաղաքական և գաղափարական պատրաստությունը, իշխանությունների հետ բախումները, ձերբակալություններն ու դատավարությունները, ինչպես նաև այն ծանր պայմանները, որոնցում շարժումը փորձում էր պահպանել իր գոյությունն ու կազմակերպական ամբողջականությունը։ Հետազոտության առանցքային թեմաներից է 1975 թվականին տեղի ունեցած գաղափարական պառակտումը, որի հետևանքով շարժման ներսում առաջացան տարբեր ուղղություններ՝ արտահայտելով իսլամական և մարքսիստական գաղափարների շուրջ խորացող հակասությունները։ Հեղինակը բացահայտում է այդ տարաձայնությունների պատճառները, դրանց ազդեցությունը կազմակերպության ներքին կառուցվածքի, քաղաքական նպատակների և հետագա գործունեության վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են գաղափարախոսական տարբեր մեկնաբանությունները հանգեցնել նույնիսկ նույն քաղաքական շարժման ներսում հակադիր ուղղությունների ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրության է արժանանում 1977–1979 թվականների հեղափոխական գործընթացը, որի ընթացքում Իրանի քաղաքական դաշտում ի հայտ եկան նոր ուժեր, վերադասավորվեցին հասարակական խմբերի հարաբերությունները, իսկ նախկինում ընդդիմադիր շարժումները հնարավորություն ստացան վերանայելու իրենց դիրքերն ու գործունեության մեթոդները։ Գրքում ուսումնասիրվում է մոջահեդների մասնակցությունը հեղափոխական իրադարձություններին, հետհեղափոխական շրջանում կազմակերպության ղեկավարության և կառուցվածքի փոփոխությունները, քաղաքական ծրագրերի վերաձևավորումը և նոր իշխանությունների հետ հարաբերությունների աստիճանական սրումը։ Միաժամանակ ներկայացվում են Իրանի ժամանակավոր կառավարության, Աբոլհասան Բանի Սադրի նախագահության և իսլամական հանրապետության պետական համակարգի ամրապնդման հետ կապված գործընթացները՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես ձևավորվեց հեղափոխությունից հետո քաղաքական իշխանության նոր հարաբերակցությունը և ինչու նախկին դաշնակիցների միջև առաջացան խոր տարաձայնություններ։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ հեղինակը մոջահեդական շարժումը չի դիտարկում մեկուսացված երևույթ, այլ տեղադրում է Իրանի ավելի լայն պատմական, հասարակական և գաղափարախոսական զարգացումների շրջանակում։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրոնի և քաղաքականության փոխհարաբերությունները, հեղափոխական գաղափարախոսությունների ձևավորման մեխանիզմները, հասարակական դժգոհության դրսևորումները, պետական իշխանության լեգիտիմության խնդիրները և ընդդիմադիր շարժումների կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ցույց է տալիս իսլամական քաղաքական շարժումների ներքին բազմազանությունը՝ հակադրվելով այն պարզեցված պատկերացմանը, թե իսլամական հեղափոխականությունը միասնական, անփոփոխ և գաղափարապես միատարր երևույթ է։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են կրոնական ավանդույթները, ժամանակակից քաղաքական տեսությունները, սոցիալական հակասությունները և ազգային պատմական փորձը միավորվում քաղաքական շարժումների գաղափարական համակարգերում՝ ստեղծելով երբեմն հակասական, բայց պատմականորեն ազդեցիկ աշխարհայացքներ։ Գիտական առումով աշխատությունն առանձնանում է պատմական փաստերի, քաղաքական իրադարձությունների և գաղափարախոսական գործընթացների համադրությամբ, ժամանակագրական հաջորդականությամբ և հասարակական երևույթները դրանց առաջացման պայմանների հետ կապակցելու մեթոդաբանությամբ։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում ոչ միայն Իրանի իսլամական հեղափոխության, այլև Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական շարժումների, իսլամական արմատականության, հեղափոխական կազմակերպությունների և կրոնական գաղափարախոսությունների ուսումնասիրության համար։ Պատմական նշանակությունն այն է, որ գիրքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու Փահլավիների միապետության անկման, իսլամական հանրապետության ձևավորման և հետհեղափոխական քաղաքական հակամարտությունների բարդ գործընթացները՝ միաժամանակ բացահայտելով այն ուժերի գործունեությունը, որոնք կարևոր դեր են ունեցել Իրանի նորագույն պատմության մեջ։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, կրոնագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ինչպես նաև Իրանի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Աշխատությունը ոչ միայն ներկայացնում է կոնկրետ քաղաքական կազմակերպության պատմությունը, այլև ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գաղափարախոսության, կրոնի, հեղափոխության և պետական իշխանության փոխազդեցությունը՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են ձևավորվում քաղաքական շարժումները, ինչ հանգամանքներում են փոխվում դրանց նպատակներն ու սկզբունքները, և ինչպես են ներքին տարաձայնություններն ու պատմական իրադարձությունները պայմանավորում դրանց հետագա ընթացքը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Արմատական իսլամ․ Իրանի մոջահեդները

Անվճար

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին