Андросов, Валерий Павлович

Андросов, Валерий Павлович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Փիլիսոփայություն

Նագարջունան և նրա ուսմունքը

Նագարջունան հնդկական փիլիսոփայության և բուդդայական մտքի պատմության ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից է, որի գաղափարները նշանակալի դեր են ունեցել հատկապես մահայանա բուդդայականության փիլիսոփայական հիմքերի ձևավորման և զարգացման գործում։ Նրա ուսմունքի կենտրոնում իրականության բնույթի, գոյության, ճանաչողության, պատճառահետևանքային կապերի և մարդկային տառապանքի հաղթահարման հիմնախնդիրներն են։ Նագարջունայի փիլիսոփայության առանցքային հասկացություններից մեկը դատարկությունն է՝ շունյատան, որի համաձայն՝ որևէ երևույթ չունի ինքնուրույն, անփոփոխ և անկախ գոյություն, քանի որ ամեն ինչ առաջանում և գոյություն ունի փոխկապակցված պայմանների, հանգամանքների և պատճառների շնորհիվ։ Այս գաղափարը չի ենթադրում աշխարհի կամ երևույթների բացարձակ գոյության ժխտում, այլ ուղղված է դրանց ինքնուրույն և մշտական էության մասին պատկերացումների քննադատությանը։ Նրա փիլիսոփայական համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունի փոխկախյալ առաջացման սկզբունքը, ըստ որի՝ բոլոր երևույթները պայմանավորված են միմյանցով և չեն կարող ընկալվել մեկուսացված կերպով։ Այս մոտեցման միջոցով Նագարջունան բացահայտում է գոյության հարաբերական բնույթը և ցույց տալիս, որ իրականության մասին միակողմանի, ծայրահեղ կամ բացարձակացված պատկերացումները հանգեցնում են մտավոր հակասությունների։ Նրա ուսմունքի կարևոր բաղադրիչներից է միջին ուղու սկզբունքը, որը մերժում է ինչպես բացարձակ գոյության, այնպես էլ բացարձակ չգոյության մասին ծայրահեղ տեսակետները՝ առաջարկելով իրականությունը հասկանալ պայմանավորվածության և փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Նագարջունայի փիլիսոփայական մտածողությանը բնորոշ է տրամաբանական վերլուծության, հասկացությունների հետևողական քննադատության և բանավիճային մեթոդի կիրառությունը։ Նա ուսումնասիրում է այնպիսի հիմնարար հասկացություններ, ինչպիսիք են պատճառը, հետևանքը, շարժումը, ժամանակը, տարածությունը, ինքնությունը և գիտակցությունը՝ բացահայտելով դրանց մասին ընդունված պատկերացումների ներքին հակասությունները։ Նրա փաստարկման եղանակը նպատակ ունի ոչ թե պարզապես առաջադրել իրականության վերաբերյալ մեկ այլ տեսություն, այլ ազատել մտածողությունը կոշտ գաղափարական կառույցներից և պայմանական պատկերացումներից, որոնք խոչընդոտում են երևույթների ճշմարիտ ըմբռնմանը։ Ուսմունքի մեկ այլ կարևոր ուղղություն է երկու ճշմարտությունների տարբերակումը՝ պայմանական և վերջնական ճշմարտությունների, որոնց փոխհարաբերությունը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ հասկանալ առօրյա փորձառության և փիլիսոփայական խորքային ճանաչողության մակարդակները։ Այս տեսանկյունից դատարկության ըմբռնումը ոչ թե վերացական մտավոր վարժություն է, այլ ազատագրող ճանաչողություն, որն օգնում է հաղթահարել կապվածությունը, մոլորությունները և տառապանքի առաջացման հիմքում ընկած սխալ ընկալումները։ Նագարջունայի գաղափարները վճռորոշ ազդեցություն են ունեցել մահայանա բուդդայականության մադհյամակա՝ միջին ուղու փիլիսոփայական դպրոցի ձևավորման վրա և հետագա դարերում դարձել են հնդկական, տիբեթյան, չինական ու ճապոնական փիլիսոփայական ավանդույթների կարևոր բաղադրիչ։ Նրա մտավոր ժառանգությունը նշանակալի է ոչ միայն բուդդայական կրոնափիլիսոփայության, այլև ընդհանրապես մարդկային մտածողության պատմության համար, քանի որ առաջադրում է գոյության, իրականության և ճանաչողության հիմնարար հարցեր՝ խրախուսելով քննադատական մտածողությունն ու հասկացությունների խորքային ուսումնասիրությունը։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հնդկական փիլիսոփայության կարևորագույն մտածողներից մեկի աշխարհայացքին, բուդդայական փիլիսոփայության հիմնական դրույթներին և այն գաղափարներին, որոնք ձևավորել են արևելյան մտքի զարգացման նշանակալի ուղղություններից մեկը։ Այն արժեքավոր է արևելագիտությամբ, փիլիսոփայության պատմությամբ, կրոնագիտությամբ և բուդդայական ուսմունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով իրականության, մարդկային ճանաչողության և գոյության փոխկապակցված բնույթի վերաբերյալ ավելի խորքային պատկերացման ձևավորմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
Նագարջունան և նրա ուսմունքը

Անվճար

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին