Каджая, Омар Шалвович

Каджая, Омар Шалвович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Եգիպտոսը պայքարի ճանապարհին (XX դարի 50–60-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի 50–60-ական թվականներին Եգիպտոսի պատմության կարևորագույն իրադարձություններին, երկրի քաղաքական, հասարակական և ազգային զարգացման առանձնահատկություններին ու անկախության ամրապնդման համար մղված պայքարին։ Այս ժամանակաշրջանը Եգիպտոսի պատմության մեջ նշանավորվեց խորքային քաղաքական փոփոխություններով, ազգային ինքնագիտակցության վերելքով, հակագաղութատիրական շարժման ակտիվացմամբ և պետական ինքնուրույնության հաստատման ձգտումներով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական նոր իրադրությունը, գաղութային համակարգի աստիճանական քայքայումը և արաբական աշխարհում ազգային-ազատագրական գաղափարների տարածումը կարևոր ազդեցություն ունեցան Եգիպտոսի ներքին ու արտաքին քաղաքականության վրա։ Հատուկ նշանակություն ունեցավ 1952 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությունը, որը վերջ դրեց միապետական կառավարման համակարգին և ճանապարհ բացեց հանրապետական կարգերի հաստատման ու հասարակական-քաղաքական վերափոխումների համար։ Այս իրադարձությունները կապված էին երկրի ինքնիշխանության վերականգնման, օտարերկրյա ազդեցության սահմանափակման, ազգային շահերի պաշտպանության և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում բարեփոխումների իրականացման հետ։ Ժամանակաշրջանի առանցքային խնդիրներից էր նաև Սուեզի ջրանցքի նկատմամբ ազգային վերահսկողության հաստատումը, որը դարձավ Եգիպտոսի անկախ քաղաքականության և հակագաղութատիրական պայքարի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև Եգիպտոսի դերը արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացներում, ազգային միասնության գաղափարի զարգացումը, տարածաշրջանային համագործակցության ձգտումները և միջազգային հարաբերություններում երկրի դիրքերի ամրապնդման գործընթացը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Գամալ Աբդել Նասերի ժամանակաշրջանի քաղաքական ուղեգիծը, որի շրջանակներում ազգային ինքնիշխանության, սոցիալական արդարության, տնտեսական անկախության և հակաիմպերիալիստական պայքարի գաղափարները դարձան պետական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներ։ Միաժամանակ այս տասնամյակները բնութագրվում էին ներքին վերափոխումների, տնտեսական զարգացման խնդիրների, քաղաքական հակասությունների և արտաքին ուժերի ազդեցության պայմաններում ինքնուրույն զարգացման ուղիների որոնմամբ։ Պատմական գործընթացների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես Եգիպտոսը աստիճանաբար վերածվեց արաբական աշխարհի կարևոր քաղաքական կենտրոններից մեկի և ինչպիսի ազդեցություն ունեցավ նրա ազգային-ազատագրական պայքարը Մերձավոր Արևելքի հետագա զարգացումների վրա։ Աշխատանքի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ոչ միայն մեկ երկրի պատմության նշանակալի շրջափուլին, այլև XX դարի երկրորդ կեսի միջազգային հարաբերությունների, գաղութատիրության դեմ պայքարի և զարգացող պետությունների քաղաքական ինքնահաստատման ավելի լայն պատմական համատեքստին։ Այն արժեքավոր է Եգիպտոսի նորագույն պատմությամբ, արաբական երկրների ազգային-ազատագրական շարժումներով, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով և հետգաղութային հասարակությունների ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Եգիպտոսը պայքարի ճանապարհին (XX դարի 50–60-ական թվականներ)

Free

Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more