Каджая, Омар Шалвович

Каджая, Омар Шалвович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Եգիպտոսը պայքարի ճանապարհին (XX դարի 50–60-ական թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի 50–60-ական թվականներին Եգիպտոսի պատմության կարևորագույն իրադարձություններին, երկրի քաղաքական, հասարակական և ազգային զարգացման առանձնահատկություններին ու անկախության ամրապնդման համար մղված պայքարին։ Այս ժամանակաշրջանը Եգիպտոսի պատմության մեջ նշանավորվեց խորքային քաղաքական փոփոխություններով, ազգային ինքնագիտակցության վերելքով, հակագաղութատիրական շարժման ակտիվացմամբ և պետական ինքնուրույնության հաստատման ձգտումներով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական նոր իրադրությունը, գաղութային համակարգի աստիճանական քայքայումը և արաբական աշխարհում ազգային-ազատագրական գաղափարների տարածումը կարևոր ազդեցություն ունեցան Եգիպտոսի ներքին ու արտաքին քաղաքականության վրա։ Հատուկ նշանակություն ունեցավ 1952 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությունը, որը վերջ դրեց միապետական կառավարման համակարգին և ճանապարհ բացեց հանրապետական կարգերի հաստատման ու հասարակական-քաղաքական վերափոխումների համար։ Այս իրադարձությունները կապված էին երկրի ինքնիշխանության վերականգնման, օտարերկրյա ազդեցության սահմանափակման, ազգային շահերի պաշտպանության և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում բարեփոխումների իրականացման հետ։ Ժամանակաշրջանի առանցքային խնդիրներից էր նաև Սուեզի ջրանցքի նկատմամբ ազգային վերահսկողության հաստատումը, որը դարձավ Եգիպտոսի անկախ քաղաքականության և հակագաղութատիրական պայքարի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև Եգիպտոսի դերը արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացներում, ազգային միասնության գաղափարի զարգացումը, տարածաշրջանային համագործակցության ձգտումները և միջազգային հարաբերություններում երկրի դիրքերի ամրապնդման գործընթացը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Գամալ Աբդել Նասերի ժամանակաշրջանի քաղաքական ուղեգիծը, որի շրջանակներում ազգային ինքնիշխանության, սոցիալական արդարության, տնտեսական անկախության և հակաիմպերիալիստական պայքարի գաղափարները դարձան պետական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներ։ Միաժամանակ այս տասնամյակները բնութագրվում էին ներքին վերափոխումների, տնտեսական զարգացման խնդիրների, քաղաքական հակասությունների և արտաքին ուժերի ազդեցության պայմաններում ինքնուրույն զարգացման ուղիների որոնմամբ։ Պատմական գործընթացների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես Եգիպտոսը աստիճանաբար վերածվեց արաբական աշխարհի կարևոր քաղաքական կենտրոններից մեկի և ինչպիսի ազդեցություն ունեցավ նրա ազգային-ազատագրական պայքարը Մերձավոր Արևելքի հետագա զարգացումների վրա։ Աշխատանքի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ոչ միայն մեկ երկրի պատմության նշանակալի շրջափուլին, այլև XX դարի երկրորդ կեսի միջազգային հարաբերությունների, գաղութատիրության դեմ պայքարի և զարգացող պետությունների քաղաքական ինքնահաստատման ավելի լայն պատմական համատեքստին։ Այն արժեքավոր է Եգիպտոսի նորագույն պատմությամբ, արաբական երկրների ազգային-ազատագրական շարժումներով, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով և հետգաղութային հասարակությունների ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Եգիպտոսը պայքարի ճանապարհին (XX դարի 50–60-ական թվականներ)

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more