Канецян, Аминия Гургеновна

Канецян, Аминия Гургеновна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Մշակույթ

Հին Հայաստանի ճարտարապետաշինարարական մշակույթը (ՀԽՍՀ տարածքում գտնվող անտիկ քաղաքների, ամրոցների և բնակավայրերի պեղումների նյութերի հիման վրա)

Աշխատությունը նվիրված է Հին Հայաստանի ճարտարապետաշինարարական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ հնագիտական պեղումների արդյունքում բացահայտված քաղաքների, ամրոցների և բնակավայրերի նյութերի հիման վրա ներկայացնելով հայկական լեռնաշխարհում անտիկ ժամանակաշրջանում ձևավորված շինարարական ավանդույթները, քաղաքաշինական սկզբունքներն ու ճարտարապետական մտածողության առանձնահատկությունները։ Այն անդրադառնում է հին հայկական բնակավայրերի կառուցվածքին, տարածական կազմակերպմանը, պաշտպանական համակարգերին, շինությունների տեղադրման ու կառուցման եղանակներին, ինչպես նաև բնական միջավայրի և տեղանքի առանձնահատկությունների ազդեցությանը ճարտարապետական լուծումների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի քաղաքների և ամրոցների կառուցվածքային ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց հնագիտական մնացորդները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու բնակավայրերի հասարակական, տնտեսական, վարչական և պաշտպանական գործառույթների, ինչպես նաև տարբեր տիպի կառույցների փոխհարաբերությունների մասին։ Ամրաշինական մշակույթի քննությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսումնասիրության ընդհանուր շրջանակում՝ ընդգծելով պաշտպանական պարիսպների, աշտարակների, մուտքերի, ամրացված տարածքների և բնական պաշտպանական դիրքերի կիրառությունը հին հայկական բնակավայրերի կազմակերպման մեջ։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում բնակելի և հասարակական շինություններին, դրանց կառուցողական առանձնահատկություններին, օգտագործված նյութերին, շինարարական տեխնիկային և տարածքի գործնական օգտագործման սկզբունքներին։ Հնագիտական պեղումների նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ճարտարապետական ձևերի զարգացումը, շինարարական փորձի կուտակումը և տեղական ավանդույթների ձևավորումը՝ դրանք դիտարկելով Հայաստանի պատմական ու մշակութային զարգացման ավելի լայն համատեքստում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հայկական ճարտարապետական մշակույթի կապերի և փոխազդեցությունների բացահայտումը տարածաշրջանի անտիկ քաղաքակրթությունների հետ՝ ցույց տալով, որ շինարարական մշակույթը զարգացել է ինչպես տեղական բնական, պատմական և հասարակական պայմանների ազդեցությամբ, այնպես էլ հարևան մշակույթների հետ ունեցած շփումների ու փոխանակումների արդյունքում։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է Հայաստանի հնագույն քաղաքաշինության և ճարտարապետության պատմության վերաբերյալ գիտելիքների համակարգման, հնագիտական հուշարձանների մշակութային նշանակության բացահայտման և հայկական շինարարական ժառանգության վաղ շրջանի առանձնահատկությունների ընկալման տեսանկյունից։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում Հայաստանի անտիկ պատմությամբ, հնագիտությամբ, ճարտարապետությամբ, ամրաշինությամբ և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող մասնագետներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին՝ նպաստելով հայկական քաղաքակրթության նյութական մշակույթի և ճարտարապետական զարգացման պատմական ակունքների ավելի ամբողջական ընկալմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հին Հայաստանի ճարտարապետաշինարարական մշակույթը (ՀԽՍՀ տարածքում գտնվող անտիկ քաղաքների, ամրոցների և բնակավայրերի պեղումների նյութերի հիման վրա)

Անվճար

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին