Манасерян, Р. Л.

Манасерян, Р. Л.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հոները Մերձավոր Արևելքի և Հռոմեական Արևմուտքի հետ հարաբերություններում

Գիրքը նվիրված է եվրոպական հոների քաղաքական պատմության, արտաքին հարաբերությունների և միջազգային ասպարեզում նրանց դերակատարության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Մերձավոր Արևելքի, Հռոմեական կայսրության արևմտյան հատվածի, Հայաստանի, Իրանի և Կովկասի հետ ունեցած քաղաքական ու ռազմադիվանագիտական առնչություններին։ Հեղինակը քննության է առնում հոների՝ որպես ուշ անտիկ աշխարհի կարևոր ռազմաքաղաքական ուժի ձևավորման և միջազգային հարաբերությունների համակարգում նրանց աստիճանական ներգրավման գործընթացը՝ փորձելով վերանայել նրանց պատմության մի շարք վիճահարույց ու դեռևս ամբողջությամբ չուսումնասիրված հարցեր։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը հոների՝ Սևծովյան տարածաշրջան և Դանուբի ավազան տեղափոխվելու նախապատմության բացահայտումն է, որի շրջանակում քննարկվում են նրանց սկզբնական բնակության վայրի տեղորոշման, գաղթի ժամանակագրության, քաղաքական նախադրյալների և այդ շարժման առաջնորդների գործունեության հետ կապված հիմնահարցերը։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, որ հոների արտաքին քաղաքական ակտիվությունը սկսվել էր դեռևս նրանց՝ Եվրոպայի արևելյան և կենտրոնական շրջաններում հաստատվելուց առաջ, իսկ Մերձավոր Արևելքի ուղղությամբ իրականացված ռազմարշավներն ու դիվանագիտական շփումները վկայում են նրանց քաղաքական հավակնությունների ավելի լայն աշխարհագրական ընդգրկման մասին։ Ուսումնասիրության առանցքային տեղերից մեկը զբաղեցնում է Աթիլայի ժամանակաշրջանը, երբ հոնական իշխանությունը հասավ իր քաղաքական և ռազմական ազդեցության նշանակալի աստիճանի՝ դառնալով Հռոմեական կայսրության և հարևան պետությունների արտաքին քաղաքականության կարևոր գործոններից մեկը։ Հեղինակը դիտարկում է Աթիլայի հարաբերությունները Հռոմեական կայսրության հետ, նրա քաղաքական նպատակները, դիվանագիտական նախաձեռնությունները և Արևելքի նկատմամբ որդեգրած ռազմավարությունը՝ առանձնահատուկ անդրադառնալով 448–449 թվականներին Հայաստանի, Հյուսիսային Սևծովյան տարածաշրջանի և Իրանի ուղղությամբ իրականացված քաղաքական քայլերին։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում 449–450 թվականներին Իրանի դեմ հնարավոր ռազմական արշավանքի ծրագրին, դրա քաղաքական նախադրյալներին և միջազգային իրադրության հետ ունեցած կապին։ Այս համատեքստում բացահայտվում են հոների և Սասանյան Իրանի հարաբերությունների առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային ուժերի փոխազդեցությունը և Հարավային Կովկասի ռազմաքաղաքական նշանակությունը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է նաև Աթիլայի անձի, աշխարհընկալման և գաղափարախոսական պատկերացումների ուսումնասիրությունը, քանի որ հեղինակը դրանք դիտարկում է որպես նրա արտաքին քաղաքական որոշումների և ռազմավարական ընտրությունների ձևավորման էական գործոններ։ Մասնավորապես քննության է առնվում 452 թվականին Իտալիա կատարած հաղթական ներխուժումից հետո Հռոմի դեմ հետագա արշավանքը շարունակելուց Աթիլայի հրաժարվելու հանգամանքը՝ փորձելով այն մեկնաբանել նրա քաղաքական մտածողության և աշխարհընկալման առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Պատմական խնդիրների լուսաբանման համար հեղինակը կարևոր նշանակություն է տալիս ինչպես անտիկ և վաղ միջնադարյան պատմագրական վկայություններին, այնպես էլ հայկական ու բյուզանդական պատմական ավանդույթներին։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն Փիլոստորգիոսի, Պրիսկոս Պանիոնի, Փավստոս Բուզանդի և Ղազար Փարպեցու երկերում պահպանված տեղեկությունները, որոնց համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս նորովի դիտարկել հոների վաղ քաղաքական պատմության, ռազմական տեղաշարժերի և արտաքին կապերի մի շարք հարցեր։ Տարբեր պատմական աղբյուրների համեմատությունը, դրանցում պահպանված տեղեկությունների վերագնահատումը և տարածաշրջանային իրադարձությունների փոխկապակցված ուսումնասիրությունը կազմում են աշխատության գիտական մոտեցման կարևոր բաղադրիչները։ Գիրքը նշանակալի է հատկապես այն առումով, որ հոների պատմությունը չի սահմանափակում միայն նրանց ռազմական արշավանքներով կամ Հռոմեական կայսրության հետ հակամարտություններով, այլ ներկայացնում է այն որպես ավելի լայն աշխարհաքաղաքական գործընթացների մաս՝ ներառելով Մերձավոր Արևելքի, Հայաստանի, Իրանի, Կովկասի և եվրոպական տարածքների միջև ձևավորված քաղաքական փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը նպաստում է ուշ անտիկ աշխարհի միջազգային հարաբերությունների, ժողովուրդների տեղաշարժերի, քոչվորական միավորումների քաղաքական կազմակերպման, ռազմական դիվանագիտության և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Այն առանձնակի արժեք ունի նաև Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հոների քաղաքականության և Իրանի հետ նրանց հարաբերությունների համատեքստում անդրադառնում է Հարավային Կովկասում ստեղծված իրավիճակին և Հայաստանի՝ ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքական զարգացումներում ունեցած նշանակությանը։ Հեղինակի ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է հոների պատմության այն հիմնահարցերի լուսաբանման գործում, որոնք առնչվում են ոչ միայն նրանց ծագմանը և տարածքային շարժերին, այլև արտաքին քաղաքական մտածողությանը, դիվանագիտական գործունեությանը և հարևան քաղաքակրթությունների հետ փոխհարաբերություններին։ Այն հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հոների՝ որպես վաղ միջնադարի եվրասիական քաղաքական գործընթացներում ազդեցիկ դերակատարի մասին, հասկանալու Հռոմեական կայսրության և Արևելքի պետությունների միջև գոյություն ունեցող բարդ հարաբերությունները և գնահատելու Աթիլայի իշխանության նշանակությունը տարածաշրջանի պատմական զարգացումների վրա։ Գիրքը կարևոր գիտահետազոտական և ճանաչողական արժեք ունի հին աշխարհի ու վաղ միջնադարի պատմությամբ, հռոմեական և բյուզանդական պատմությամբ, հայկական պատմագիտությամբ, Իրանի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով և ժողովուրդների պատմական փոխազդեցություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, արևելագետների և ուսանողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Հոները Մերձավոր Արևելքի և Հռոմեական Արևմուտքի հետ հարաբերություններում

Անվճար

Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին