Манучарян, Ашот Липаритович

Манучарян, Ашот Липаритович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Քաղաքագիտություն

Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության դիրքորոշումը արաբա-իսրայելական հակամարտության վերաբերյալ (1965–1986 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության (ԳԴՀ) արտաքին քաղաքականության ձևավորմանն ու զարգացմանը արաբա-իսրայելական հակամարտության համատեքստում՝ 1965–1986 թվականներին՝ ներկայացնելով Արևմտյան Գերմանիայի դիրքորոշման փոփոխությունները, դրանց քաղաքական, տնտեսական, դիվանագիտական և աշխարհաքաղաքական նախադրյալները, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում նրա շահերի ու նպատակների աստիճանական վերափոխումը։ Ուսումնասիրության առանցքում ԳԴՀ-ի հարաբերություններն են հակամարտության երկու հիմնական կողմերի՝ Իսրայելի և արաբական պետությունների հետ, ինչպես նաև այն բարդ գործընթացները, որոնց ազդեցությամբ Բոննի կառավարությունը ձգտում էր համատեղել Իսրայելի նկատմամբ ունեցած առանձնահատուկ քաղաքական պարտավորությունները, արաբական աշխարհի հետ հարաբերությունների պահպանման անհրաժեշտությունը և միջազգային ասպարեզում սեփական ազդեցության ընդլայնման ձգտումը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում 1965 թվականին արևմտագերմանա-արաբական հարաբերություններում առաջացած դիվանագիտական ճգնաժամին, երբ Իսրայելին զենքի մատակարարման և ռազմական համագործակցության հարցը հանգեցրեց արաբական մի շարք պետությունների կողմից ԳԴՀ-ի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների խզմանը։ Այդ իրադարձությունը կարևոր շրջադարձային կետ դարձավ Արևմտյան Գերմանիայի մերձավորարևելյան քաղաքականության մեջ՝ բացահայտելով Իսրայելի հետ համագործակցության, արաբական երկրների քաղաքական դիրքորոշումների և ԳԴՀ-ի միջազգային կարգավիճակի միջև առկա հակասությունները։ Քննարկվում է նաև 1967 թվականի հունիսյան պատերազմը և դրա ընթացքում ԳԴՀ-ի որդեգրած դիրքորոշումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին պատմական պատասխանատվությունը, արևմտյան դաշնակցային համակարգում երկրի տեղը և Իսրայելի հետ հարաբերությունների առանձնահատուկ բնույթը պայմանավորում Բոննի արտաքին քաղաքական որոշումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1970-ական թվականներին ԳԴՀ-ի քաղաքականության աստիճանական փոփոխությունը՝ Իսրայելին միակողմանի աջակցությունից դեպի ավելի հավասարակշռված մոտեցում, որի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեցան արաբական պետությունների հետ տնտեսական կապերի ընդլայնման անհրաժեշտությունը, միջազգային քաղաքական զարգացումները, եվրոպական պետությունների համագործակցությունը և էներգետիկ անվտանգության խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1973 թվականի հոկտեմբերյան պատերազմին և դրան հաջորդած էներգետիկ ճգնաժամին, որոնք ակնհայտ դարձրին Արևմտյան Եվրոպայի, այդ թվում՝ ԳԴՀ-ի, կախվածությունը արաբական երկրներից ստացվող նավթից և նոր կարևորություն հաղորդեցին արաբական աշխարհի հետ քաղաքական ու տնտեսական հարաբերություններին։ Այս պայմաններում Արևմտյան Գերմանիան ստիպված էր վերանայել իր արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները՝ միաժամանակ պահպանելով Իսրայելի հետ առանձնահատուկ հարաբերությունները և ձգտելով վերականգնել ու ամրապնդել կապերը արաբական պետությունների հետ։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև 1970-ական թվականների արաբա-իսրայելական հակամարտության կարգավորման միջազգային նախաձեռնությունները, ԳԴՀ-ի մասնակցությունը Եվրոպական տնտեսական համագործակցության շրջանակներում ձևավորվող մերձավորարևելյան քաղաքականությանը և եվրոպական միասնական դիրքորոշման մշակման գործընթացները։ Առանձին տեղ է հատկացվում պաղեստինյան հիմնախնդրին, որը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արաբա-իսրայելական հակամարտության առանցքային բաղադրիչ, այլև որպես Արևմտյան Գերմանիայի արտաքին քաղաքականության կարևոր գործիք՝ արաբական պետությունների հետ հարաբերությունները զարգացնելու, տարածաշրջանում իր քաղաքական ազդեցությունն ընդլայնելու և միջազգային բանակցային գործընթացներում առավել ակտիվ դեր ստանձնելու տեսանկյունից։ Ներկայացվում են նաև ԳԴՀ-ի վերաբերմունքը Քեմփ Դեյվիդի համաձայնություններին, պաղեստինյան ժողովրդի իրավունքների հարցին, հակամարտության խաղաղ կարգավորման հնարավորություններին և տարածաշրջանում գործող քաղաքական ուժերի ու կազմակերպությունների մասնակցությանը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև ԳԴՀ-ի և արևմտյան մյուս տերությունների, հատկապես ԱՄՆ-ի, հարաբերությունների առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ամերիկյան քաղաքական առաջնահերթությունները, եվրոպական շահերը և արաբական աշխարհի հետ տնտեսական համագործակցության անհրաժեշտությունը երբեմն համընկնում, իսկ երբեմն էլ հակասում միմյանց։ Կարևորվում է նաև նավթային գործոնը, որը 1970-ականներից մինչև 1980-ական թվականների կեսերը նշանակալի ազդեցություն ուներ Բոննի կառավարության արտաքին քաղաքական հաշվարկների վրա։ Քննարկվում են 1982 թվականի լիբանանյան ճգնաժամը, Իսրայելի ռազմական գործողությունների հետևանքով տարածաշրջանում ստեղծված նոր իրադրությունը և ԳԴՀ-ի քաղաքականության փոփոխությունները Հելմուտ Քոլի կառավարության իշխանության գալուց հետո։ Այս փուլը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին փոխվում Արևմտյան Գերմանիայի հարաբերությունները Իսրայելի և արաբական պետությունների հետ՝ հաշվի առնելով անվտանգության, էներգետիկայի, տնտեսական համագործակցության, միջազգային հեղինակության և արևմտյան դաշնակցային պարտավորությունների համադրությունը։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկություններից է արաբա-իսրայելական հակամարտության դիտարկումը ոչ միայն որպես տարածաշրջանային քաղաքական ու ռազմական բախում, այլև որպես միջազգային հարաբերությունների ավելի լայն համակարգում գործող պետությունների շահերի, դիվանագիտական ռազմավարությունների և ուժերի հավասարակշռության արտահայտություն։ Պատմական իրադարձությունների և արտաքին քաղաքական որոշումների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հետպատերազմյան Գերմանիայի միջազգային դիրքավորման առանձնահատկությունները, Իսրայելի հետ հարաբերություններում պատմական գործոնի ազդեցությունը, արաբական աշխարհի հետ տնտեսական կապերի նշանակությունը և Եվրոպայի՝ Մերձավոր Արևելքում ինքնուրույն քաղաքական դերակատարություն ստանձնելու ձգտումները։ Աշխատանքն առանձնանում է թեմայի պատմաքաղաքական ընդգրկմամբ և միջազգային հարաբերությունների բազմակողմանի դիտարկմամբ՝ կարևոր նյութ տրամադրելով ԳԴՀ-ի արտաքին քաղաքականության, արաբա-իսրայելական հակամարտության, պաղեստինյան հիմնախնդրի և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի մերձավորարևելյան դիվանագիտության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հետպատերազմյան Եվրոպայի քաղաքականությամբ, Գերմանիայի և Մերձավոր Արևելքի հարաբերություններով, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների վրա տնտեսական ու աշխարհաքաղաքական գործոնների ազդեցությամբ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության դիրքորոշումը արաբա-իսրայելական հակամարտության վերաբերյալ (1965–1986 թթ.)

Անվճար

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին