Манучарян, Ашот Липаритович

Манучарян, Ашот Липаритович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Political Science

Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության դիրքորոշումը արաբա-իսրայելական հակամարտության վերաբերյալ (1965–1986 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության (ԳԴՀ) արտաքին քաղաքականության ձևավորմանն ու զարգացմանը արաբա-իսրայելական հակամարտության համատեքստում՝ 1965–1986 թվականներին՝ ներկայացնելով Արևմտյան Գերմանիայի դիրքորոշման փոփոխությունները, դրանց քաղաքական, տնտեսական, դիվանագիտական և աշխարհաքաղաքական նախադրյալները, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում նրա շահերի ու նպատակների աստիճանական վերափոխումը։ Ուսումնասիրության առանցքում ԳԴՀ-ի հարաբերություններն են հակամարտության երկու հիմնական կողմերի՝ Իսրայելի և արաբական պետությունների հետ, ինչպես նաև այն բարդ գործընթացները, որոնց ազդեցությամբ Բոննի կառավարությունը ձգտում էր համատեղել Իսրայելի նկատմամբ ունեցած առանձնահատուկ քաղաքական պարտավորությունները, արաբական աշխարհի հետ հարաբերությունների պահպանման անհրաժեշտությունը և միջազգային ասպարեզում սեփական ազդեցության ընդլայնման ձգտումը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում 1965 թվականին արևմտագերմանա-արաբական հարաբերություններում առաջացած դիվանագիտական ճգնաժամին, երբ Իսրայելին զենքի մատակարարման և ռազմական համագործակցության հարցը հանգեցրեց արաբական մի շարք պետությունների կողմից ԳԴՀ-ի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների խզմանը։ Այդ իրադարձությունը կարևոր շրջադարձային կետ դարձավ Արևմտյան Գերմանիայի մերձավորարևելյան քաղաքականության մեջ՝ բացահայտելով Իսրայելի հետ համագործակցության, արաբական երկրների քաղաքական դիրքորոշումների և ԳԴՀ-ի միջազգային կարգավիճակի միջև առկա հակասությունները։ Քննարկվում է նաև 1967 թվականի հունիսյան պատերազմը և դրա ընթացքում ԳԴՀ-ի որդեգրած դիրքորոշումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին պատմական պատասխանատվությունը, արևմտյան դաշնակցային համակարգում երկրի տեղը և Իսրայելի հետ հարաբերությունների առանձնահատուկ բնույթը պայմանավորում Բոննի արտաքին քաղաքական որոշումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1970-ական թվականներին ԳԴՀ-ի քաղաքականության աստիճանական փոփոխությունը՝ Իսրայելին միակողմանի աջակցությունից դեպի ավելի հավասարակշռված մոտեցում, որի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեցան արաբական պետությունների հետ տնտեսական կապերի ընդլայնման անհրաժեշտությունը, միջազգային քաղաքական զարգացումները, եվրոպական պետությունների համագործակցությունը և էներգետիկ անվտանգության խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1973 թվականի հոկտեմբերյան պատերազմին և դրան հաջորդած էներգետիկ ճգնաժամին, որոնք ակնհայտ դարձրին Արևմտյան Եվրոպայի, այդ թվում՝ ԳԴՀ-ի, կախվածությունը արաբական երկրներից ստացվող նավթից և նոր կարևորություն հաղորդեցին արաբական աշխարհի հետ քաղաքական ու տնտեսական հարաբերություններին։ Այս պայմաններում Արևմտյան Գերմանիան ստիպված էր վերանայել իր արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները՝ միաժամանակ պահպանելով Իսրայելի հետ առանձնահատուկ հարաբերությունները և ձգտելով վերականգնել ու ամրապնդել կապերը արաբական պետությունների հետ։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև 1970-ական թվականների արաբա-իսրայելական հակամարտության կարգավորման միջազգային նախաձեռնությունները, ԳԴՀ-ի մասնակցությունը Եվրոպական տնտեսական համագործակցության շրջանակներում ձևավորվող մերձավորարևելյան քաղաքականությանը և եվրոպական միասնական դիրքորոշման մշակման գործընթացները։ Առանձին տեղ է հատկացվում պաղեստինյան հիմնախնդրին, որը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արաբա-իսրայելական հակամարտության առանցքային բաղադրիչ, այլև որպես Արևմտյան Գերմանիայի արտաքին քաղաքականության կարևոր գործիք՝ արաբական պետությունների հետ հարաբերությունները զարգացնելու, տարածաշրջանում իր քաղաքական ազդեցությունն ընդլայնելու և միջազգային բանակցային գործընթացներում առավել ակտիվ դեր ստանձնելու տեսանկյունից։ Ներկայացվում են նաև ԳԴՀ-ի վերաբերմունքը Քեմփ Դեյվիդի համաձայնություններին, պաղեստինյան ժողովրդի իրավունքների հարցին, հակամարտության խաղաղ կարգավորման հնարավորություններին և տարածաշրջանում գործող քաղաքական ուժերի ու կազմակերպությունների մասնակցությանը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև ԳԴՀ-ի և արևմտյան մյուս տերությունների, հատկապես ԱՄՆ-ի, հարաբերությունների առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ամերիկյան քաղաքական առաջնահերթությունները, եվրոպական շահերը և արաբական աշխարհի հետ տնտեսական համագործակցության անհրաժեշտությունը երբեմն համընկնում, իսկ երբեմն էլ հակասում միմյանց։ Կարևորվում է նաև նավթային գործոնը, որը 1970-ականներից մինչև 1980-ական թվականների կեսերը նշանակալի ազդեցություն ուներ Բոննի կառավարության արտաքին քաղաքական հաշվարկների վրա։ Քննարկվում են 1982 թվականի լիբանանյան ճգնաժամը, Իսրայելի ռազմական գործողությունների հետևանքով տարածաշրջանում ստեղծված նոր իրադրությունը և ԳԴՀ-ի քաղաքականության փոփոխությունները Հելմուտ Քոլի կառավարության իշխանության գալուց հետո։ Այս փուլը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին փոխվում Արևմտյան Գերմանիայի հարաբերությունները Իսրայելի և արաբական պետությունների հետ՝ հաշվի առնելով անվտանգության, էներգետիկայի, տնտեսական համագործակցության, միջազգային հեղինակության և արևմտյան դաշնակցային պարտավորությունների համադրությունը։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկություններից է արաբա-իսրայելական հակամարտության դիտարկումը ոչ միայն որպես տարածաշրջանային քաղաքական ու ռազմական բախում, այլև որպես միջազգային հարաբերությունների ավելի լայն համակարգում գործող պետությունների շահերի, դիվանագիտական ռազմավարությունների և ուժերի հավասարակշռության արտահայտություն։ Պատմական իրադարձությունների և արտաքին քաղաքական որոշումների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հետպատերազմյան Գերմանիայի միջազգային դիրքավորման առանձնահատկությունները, Իսրայելի հետ հարաբերություններում պատմական գործոնի ազդեցությունը, արաբական աշխարհի հետ տնտեսական կապերի նշանակությունը և Եվրոպայի՝ Մերձավոր Արևելքում ինքնուրույն քաղաքական դերակատարություն ստանձնելու ձգտումները։ Աշխատանքն առանձնանում է թեմայի պատմաքաղաքական ընդգրկմամբ և միջազգային հարաբերությունների բազմակողմանի դիտարկմամբ՝ կարևոր նյութ տրամադրելով ԳԴՀ-ի արտաքին քաղաքականության, արաբա-իսրայելական հակամարտության, պաղեստինյան հիմնախնդրի և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի մերձավորարևելյան դիվանագիտության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հետպատերազմյան Եվրոպայի քաղաքականությամբ, Գերմանիայի և Մերձավոր Արևելքի հարաբերություններով, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների վրա տնտեսական ու աշխարհաքաղաքական գործոնների ազդեցությամբ։

Updated: 2026-11-21
Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության դիրքորոշումը արաբա-իսրայելական հակամարտության վերաբերյալ (1965–1986 թթ.)

Free

Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more