Погосян, Каро Степанович

Погосян, Каро Степанович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Սասունի ինքնապաշտպանությունը 1904 թվականին

Աշխատությունը նվիրված է 1904 թվականին Սասունում տեղի ունեցած ինքնապաշտպանական կռիվներին, որոնք հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի և Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության գոյության ու անվտանգության պաշտպանության պատմության կարևորագույն դրվագներից են։ Այն անդրադառնում է Սասունի հայության՝ բռնությունների, հալածանքների, հարկային ծանր պարտավորությունների, վարչական կամայականությունների և աճող ռազմական ճնշումների պայմաններում ստեղծված իրավիճակին, ինչպես նաև սեփական բնակավայրերը, ընտանիքները, ունեցվածքն ու ազգային արժանապատվությունը պաշտպանելու անհրաժեշտությանը։ 1904 թվականի Սասունի ինքնապաշտպանությունը ձևավորվել էր երկարատև քաղաքական և սոցիալական հակասությունների, հայ բնակչության նկատմամբ իրականացվող հալածանքների ու ազգային իրավունքների սահմանափակման պայմաններում։ Այդ իրադարձությունների առանցքում կանգնած էր Սասունի հայության դիմադրությունը օսմանյան իշխանությունների և նրանց զինված ուժերի հարձակումներին։ Ինքնապաշտպանական պայքարը կապված էր նաև հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործունեության, ֆիդայական կազմակերպվածության, բնակչության համախմբման և հայրենի բնակավայրերի պաշտպանության գաղափարի հետ։ Աշխատության պատմական բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Սասունի աշխարհագրական դիրքին, տարածաշրջանի հայաբնակ բնակավայրերի առանձնահատկություններին, տեղական բնակչության հասարակական կյանքին և այն հանգամանքներին, որոնք հանգեցրին զինված բախումների։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ինքնապաշտպանության կազմակերպման, ուժերի անհավասարության պայմաններում դիմադրության իրականացման, մարտական գործողությունների ընթացքի և խաղաղ բնակչության կրած մարդկային ու նյութական կորուստների պատմական ուսումնասիրությունը։ 1904 թվականի իրադարձությունները կապված են նաև հայ ազգային գործիչների և ֆիդայական շարժման ներկայացուցիչների գործունեության հետ, որոնց պայքարը դարձավ ազգային հիշողության և ազատագրական պայքարի պատմության անբաժանելի մասը։ Սասունի դիմադրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ ժողովրդի պատմական ինքնագիտակցության մեջ, քանի որ արտահայտում է ազատության, ինքնապաշտպանության, համազգային համերաշխության և հայրենի հողի պահպանման գաղափարները։ Այն միաժամանակ վկայում է Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակներին հայ բնակչության առջև ծառացած քաղաքական ու հասարակական խնդիրների, ազգային հարցի սրման և հայ-օսմանյան հարաբերությունների խորացող հակասությունների մասին։ Ստեղծագործության պատմական արժեքը պայմանավորված է 20-րդ դարասկզբի հայ ազգային-ազատագրական շարժման կարևորագույն դրվագներից մեկի ներկայացմամբ, իսկ մշակութային նշանակությունը՝ Սասունի պատմական հիշողության, ազգային դիմադրության ավանդույթների և ժողովրդի հավաքական ինքնության պահպանման գործում ունեցած դերով։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումներով, արևմտահայության պատմությամբ և Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական իրադարձություններով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ ընկալելու Սասունի ինքնապաշտպանության տեղն ու նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմական փորձառության մեջ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Սասունի ինքնապաշտպանությունը 1904 թվականին

Անվճար

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին