Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Քրդերը VII–X դարերում (ըստ արաբական աղբյուրների)

Աշխատությունը նվիրված է VII–X դարերում քուրդ ժողովրդի պատմության, հասարակական կյանքի, քաղաքական դիրքի, էթնիկական ձևավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով միջնադարյան արաբ պատմիչների և աշխարհագրագետների հաղորդած տեղեկությունների վրա։ Հեղինակը քննում է քրդական ցեղերի պատմական անցյալը՝ այն դիտարկելով Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած լայնածավալ քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական փոփոխությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Արաբական խալիֆայության ձևավորման և ընդարձակման ժամանակաշրջանն է, որի ընթացքում քրդական ցեղերը հայտնվեցին նոր քաղաքական իրողությունների ազդեցության ներքո՝ աստիճանաբար ներգրավվելով խալիֆայության ռազմական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրդական ցեղերի մասնակցությանը արաբական տիրապետության դեմ ուղղված պայքարին, նրանց ռազմական գործունեությանը, քաղաքական դիմադրության դրսևորումներին և խալիֆայության կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև իսլամի տարածման և քրդական բնակչության իսլամացման գործընթացը՝ դիտարկելով դրա նշանակությունը ժողովրդի կրոնական, մշակութային և հասարակական կյանքի հետագա զարգացման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քրդական ցեղերի տեղաշարժերին, միգրացիոն գործընթացներին, բնակության աշխարհագրական տարածքների փոփոխություններին և դրանց պայմանավորած պատմական հանգամանքներին։ Քննարկվում են նաև քրդերի բնակության տարածքների սահմանների որոշման, ցեղային կառուցվածքի, սոցիալական հարաբերությունների և վաղ միջնադարյան հասարակական կյանքի առանձին հարցեր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը քրդական էթնիկական ինքնության և միջնադարյան աղբյուրներում դրա արտացոլման խնդիրն է։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, որ արաբական պատմագրության մեջ կիրառված էթնիկական անվանումները միշտ չէ, որ ունեցել են հստակ և միանշանակ նշանակություն, ուստի դրանց մեկնաբանությունը պահանջում է պատմական, աշխարհագրական և հասարակական հանգամանքների համադրական ուսումնասիրություն։ Այս տեսանկյունից արաբական գրավոր աղբյուրները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին պատմական իրադարձությունների մասին տեղեկությունների հավաքածու, այլև որպես կարևոր սկզբնաղբյուրներ՝ քրդական ցեղերի բնակության միջավայրի, քաղաքական հարաբերությունների, սոցիալական կազմակերպման և պատմական ինքնության ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Հեղինակը համադրում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված արաբական պատմագիտական և աշխարհագրական երկերի հաղորդած տվյալները՝ փորձելով վերականգնել այն ժամանակաշրջանի պատմական պատկերը, երբ քրդական ցեղերը զարգանում էին խալիֆայության քաղաքական ազդեցության ներքո։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև Քուրդիստանի՝ որպես պատմաաշխարհագրական տարածքի հարցը։ Քննարկվում են քրդերի բնակության տարածքների աշխարհագրական սահմանները և դրանց փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով, որ ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում այդ տարածքը միասնական քաղաքական կամ վարչատարածքային կազմավորում չէր ներկայացնում։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու էթնիկական բնակության տարածքը քաղաքական սահմաններից և ավելի ճշգրիտ պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան տարածաշրջանի պատմական իրականության մասին։ Գրքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ վաղ միջնադարը քրդերի պատմության համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված ժամանակաշրջաններից է, իսկ այդ դարաշրջանի վերակազմության համար առանձնահատուկ արժեք ունեն արաբալեզու գրավոր վկայությունները։ Հեղինակը կարևորում է սկզբնաղբյուրների քննադատական ուսումնասիրությունը՝ դրանց միջոցով բացահայտելով քրդական ցեղերի պատմական դերը Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և հասարակական կյանքում։ Աշխատությունը նպաստում է քրդական պատմության վաղ շրջանի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և հնարավորություն է տալիս քրդերի պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ Արաբական խալիֆայության, հարևան ժողովուրդների և ամբողջ տարածաշրջանի պատմական զարգացումների հետ փոխկապակցված։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմության, էթնիկական գործընթացների, իսլամի տարածման, ցեղային հասարակությունների զարգացման և արաբական պատմագրության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը մասնագիտական արժեքավոր աշխատություն է պատմաբանների, արևելագետների, քրդագետների, արաբագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և տարածաշրջանի միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ միաժամանակ օգտակար նյութ տրամադրելով բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ քուրդ ժողովրդի պատմական անցյալը, նրա հասարակական ու քաղաքական զարգացումները և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների պատմության մեջ ունեցած դերը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Քրդերը VII–X դարերում (ըստ արաբական աղբյուրների)

Անվճար

Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին